menu

Hier kun je zien welke berichten ThomasVV als persoonlijke mening of recensie heeft gemarkeerd.

Godenslaap - Erwin Mortier (2008)

2,0
Mahto schreef:
Ik vind het heerlijk dat er een Vlaamse schrijver is die niet vies is van metaforen en lange zinnen en er nog in slaagt om er een geweldig boek van te maken.


Hetzelfde gegeven leidde bij mij tot precies het omgekeerde gevoel: het ergerde mij juist dat een Vlaamse schrijver het nu ook al niet meer lijkt aan te durven korte, kernachtige zinnen te schrijven, die niet uitpuilen van loodzware en vergezochte adjectieven en metaforen, en er aldus niet meer in slaagt een normaal leesbaar boek te schrijven...

Lotte in Weimar - Thomas Mann (1939)

5,0
ThomasVV schreef:
Met name hoofdstuk 3 is er me inderdaad wel eentje, eRCee. [...] Ik zou voorlopig enkel willen opmerken dat er tot nu toe voor mij absoluut geen afbreuk werd gedaan aan het kunstenaarschap of de persoon van Goethe, wel integendeel! Lotte neemt weliswaar inderdaad het woord "klaploper" in de mond (ik zou wel eens willen weten wat het Duitse woord hier is), maar ten eerste doet ze dit met veel reserves, en is het juist dat vage gevoel dat haar zo intrigeert en zelfs naar Weimar trekt, en ten tweede wordt dit woord door Riemer (Mann zelf?) onmiddellijk genuanceerd, en zelfs regelrecht gesublimeerd tot "goddelijke klaploperij"!
Dat is voor mij dan ook de samenvatting van wat ik tot hier toe gelezen heb: Goethe wordt in eerste instantie vermenselijkt, maar uiteindelijk en eigenlijk juist van daaruit vergoddelijkt. De vergelijking met het goddelijke, tot zelfs met Jezus himself, klinkt voortdurend door in hoofdstuk 3!

Het Duitse woord dat Charlotte hier gebruikt en door Riemer wordt hernomen, vertaald als "klaploper", is blijkbaar "Schmarotzer", een oud-Duitse voorloper van het woord "Parasit". "Parasiet" komt uit het Grieks, en betekent letterlijk "mee-eter". Interessant daarbij is dat het bij de Grieken oorspronkelijk om een priester ging die bepaalde graanoffers begeleidde, en daarbij "mee-at" van het offer. Maar ik vond nog een interessante link. De voorstelling van Goethe die Mann ons hier aanreikt, verwijst blijkbaar naar die van de parasitaire Jupiter-Amphitryon zoals die wordt uitgebeeld in de toenmalig beroemde komedie van Heinrich von Kleist: Goethe wordt vergeleken met het goddelijk genie dat uit de hemel neerdaalt, met de mensen speelt, zich menselijke identiteiten toe-eigent, deze vormelijk usurpeert en de mensen dus voor zijn kunst uitbuit. Net als Jupiter is ook Goethe ertoe gedoemd uiteindelijk eenzaam en alleen achter te blijven: net als Jupiter heeft Goethe uiteindelijk geen deel aan de liefhebbende menselijke gemeenschap die ze beiden door hun werk bevorderd hebben. Wat een ironie is het dan - en wat een creatieve uitwerking van dit thema - als aan het einde van de roman, net als in de komedie van Kleist, dat genie, waaraan heel het lustige scheppingswerk is ontsproten, tegenover zijn publiek in een dienende rol komt te staan...

Prozess, Der - Franz Kafka (1925)

Alternatieve titel: Het Proces

4,0
Wolkenvanger schreef:
Is er één verhaal dat de lotgevallen van de individuele mens tegen hogere (collectieve) machten met onzichtbare krachten beter verbeeld dan Het Poces?

Na de dood, 1925, van Franz Kafka is dit verhaal dat drijft op briljante overdrijving door de menselijke geschiedenis ingehaald....het is een understatement gebleken.

Deze twee interessante uitspraken wil ik als uitgangspunt nemen voor mijn persoonlijke reactie.
Je kunt Het proces (zeker achteraf bekeken) inderdaad zien als een verhaal van de strijd van het individu tegen onzichtbare hogere machten. Maar die machten "collectief" noemen vind ik nogal dubbelzinnig. De idee van "anti-totalitarisme" is volgens mij namelijk gewoon te kort door de bocht, en anachronistisch. Hoe verleidelijk die interpretatie vandaag de dag ook moge zijn, Het proces richtte zich volgens mij in de jaren '20 van de vorige eeuw niet alleen niet tegen het totalitarisme zoals wij dat woord nu begrijpen, maar zelfs niet tegen de "moderne" bureaucratie! Taal, stijl en sfeer behoorden namelijk tot die waarin Kafka was opgeleid, en vinden we terug in al zijn werken, ook die met een heel andere thematiek!
Nee, de strijd waar Kafka het volgens mij in de eerste plaats over heeft, is die van het individu met zichzelf! Die onzichtbare hogere machten zijn daar slechts de projectie van! Ik denk dus in de eerste plaats aan een filosofisch-moreel-religieuze strijd, waarin de schuld-vraag centraal staat!
Dat Het proces door de geschiedenis is ingehaald, heeft daarom volgens mij ook in de strikt artistiek-literaire zin iets tragisch. Het is een lot dat trouwens nog andere grote werken van vóór de oorlog is ten deel gevallen, bijvoorbeeld Caligula van Albert Camus. De geschiedenis van de 20ste eeuw heeft er namelijk voor gezorgd dat deze werken hun in de eerste plaats filosofische en diepmenselijke kracht werd "overruled" door een anachronistische realistisch-maatschappelijk-politieke interpretatie...