Het vergeten seizoen is één van de weinige boeken die ik vrijwel toevallig gelezen heb - ik liep er ongeveer letterlijk tegenaan. Gelukkig is het me geenszins tegengevallen.
Delpeut schrijft op een beeldende manier die verraadt dat hij ook in de filmwereld werkzaam is. De omgeving en scènes die hij beschrijft kan ik me moeiteloos voorstellen. Dat is meteen één van de sterkste kanten van dit boek. De personages zijn wel interessant, maar blijven vaak toch wat op een afstand. Pastoor Peters is boeiend maar zou sympathieker zijn als we wat meer over zijn achtergrond hadden mogen weten. Stien en dokter Wessels komen wel redelijk goed uit de verf als bijpersonages. Else/Theresia is misschien wel het meest interessante personage, maar juist over haar komen we te weinig te weten. Op een gegeven moment, nadat de aartsbisschop zelf Lidia's stigmata heeft gezien, is er een korte ontmoeting tussen de pastoor en Else en herinnert zij hem aan Pompeii. Waarom? Ik snap die scène niet en dat is frustrerend.

Lidia zelf is fascinerend op de manier zoals dat bedoeld is. Ze blijft een raadsel, tot bijna aan het eind. De uiteindelijke verklaring voor haar stigmata vind ik bevredigend en geloofwaardig genoeg. Wat ik alleen niet helemaal begrijp is waarom Pastoor Peters het nog nodig vindt om Jan te kruisigen en zo te bewijzen dat Lidia maar doet alsof. Hierna krijgen we namelijk helemaal niets meer te horen over de nasleep van dit onderzoek, we horen pas jaren later weer van Pastoor Peters. Dat vind ik jammer, ik had liever wel willen weten wat deze ontdekking en de bijhbehorende beleving voor hem betekende.

Ook zijn er nog wat zijplotjes die beter uitgewerkt hadden kunnen worden. Ik had nog wel meer willen weten over Jan (zijn geboorte, zijn relatie met de dorpsbewoners) en over de zusjes van Lidia. Klein pluspuntje nog: ik vind de stoelgang van Pastoor Peters best een aardige metafoor.

Het vergeten seizoen heb ik met veel plezier gelezen, maar niet met een geheel tevreden gevoel weggelegd. Dat is dan weer jammer. Wellicht had dit verhaal beter gewerkt als film, waarbij je nog de gezichtuitdrukkingen en dergelijke van de personages hebt om je te beter te kunnen inleven en ze beter te kunnen begrijpen.
3,5 sterren.

Op zoek naar nog een 'veilig' boek om mee te nemen op vakantie, liep ik tegen The Virgin Blue aan. Ik heb het geloof ik al twee keer gelezen, maar wel lang geleden en nog niet in het Engels, en ik wist in ieder geval zeker dat dit boek de moeite van het meezeulen op vakantie was.

Sowieso behoort de historische roman tot mijn favoriete genres. Tracy Chevalier slaagt er daarnaast in om het historische verhaal heel netjes te verweven met een moderner verhaal (wat ik, mits goed uitgevoerd, ook graag lees). Een derde punt van aantrekking voor mij is de spanning van het mysterie dat Ella en Isabelle verbindt. Jammer dat het zo'n spoiler is, want ik zou graag meer zeggen hierover, maar dan moet het binnen spoiler tags en ik heb liever dat mensen het boek gewoon gaan lezen.

Bovengenoemde redenen zijn voor mij genoeg om een boek opnieuw te herlezen. Bij deze derde keer vielen mij echter toch weer nieuwe dingen op. Natuurlijk verwacht je bij een opzet als deze dat er parallellen zijn tussen de twee verhaallijnen, en de belangrijkste worden ook heus wel bij de eerste leesbeurt duidelijk: het haar dat plotseling rood kleurt, de psoriasis, de fascinatie met het maagdelijk blauw. Nu ik dat al snel duidelijk had, begon ik meer na te denken over de betekenis van andere parallellen: wat is bijvoorbeeld de betekenis van het feit dat de beide hoofdpersonen niet-praktiserend vroedvrouw zijn? Waarom speelt zwangerschap zo'n grote rol in het verhaal? Ook vallen mij nu de subtiele overeenkomsten tussen Ella's man en Isabelles echtgenoot op.

Chevaliers schrijfstijl is ook in het Engels prettig en goed te volgen. De hoofdstukken van Ella en Isabelle wisselen elkaar steeds af, tot het voorlaatste hoofdstuk. Dan wisselt het perspectief ineens veel sneller, wat de spanning verder opbouwt. Hoewel ik de climax echt wel had onthouden van de vorige leesbeurten, zat ik ook nu weer op het puntje van m'n stoel te lezen en was ik oprecht geschokt. Behalve voor het opbouwen van de spanning werkt de structuur ook goed om afwisseling te houden tussen Isabelles toch wel heftige verhaal (binnen tien pagina's krijgt ze twee dramatische sterfgevallen te verduren) en de meer herkenbare problematiek waar Ella mee worstelt. Daarbij vind ik het knap hoe Chevalier ook thematisch parallellen weet te trekken.

Wat ik wat jammer vind, is het relatief open einde. Dat is overigens meer mijn persoonlijke voorkeur dan iets wat de schrijver te verwijten valt, maar toch. Ik snap ook niet waarom er in het laatste hoofdstuk nog een nieuw personage wordt geïntroduceerd, dat vervolgens geen substantiële bijdrage levert aan het verhaal. Dan had ik liever iets meer geweten over het lot van Isabelle en Jacob na het bouwen van de haard. Wat het einde wel weer interessant maakt, is dat er in de epiloog bewust enige onduidelijkheid wordt gecreëerd door Ella een boek te laten schrijven. Is Isabelles verhaal dan 'waar' binnen de context van het boek, of heeft Ella er met de haar bekende feiten een passend verhaal bij bedacht?

Al met al was The Virgin Blue een uitstekende keuze voor een herlezing, al is het niet het soort luchtige zwembadroman dat je zou kunnen associëren met een 'veilig' boek. Als je geen probleem hebt met aan het zwembad lezen over emigrerende hugenoten of zestiende-eeuws bijgeloof (met een klein beetje magisch realisme) dan kan The Virgin Blue prima mee op vakantie. Anders zou mijn advies zijn om het thuis eens te lezen. Het is de moeite waard.

Dit is één van de boeken die ik moeilijk objectief goed kan noemen, maar die ik toch graag lees. Ik zou het graag willen (laten) herschrijven om er in een betere versie meer van te kunnen genieten, maar voor nu toe accepteer ik maar dat ook boeken van niet bijzonder hoogstaande literaire kwaliteit het lezen waard kunnen zijn.

Wat ik het jammerst vind is dat het boek duidelijk ‘Amerikaans’ is. Dat is mijn beschrijving voor een specifiek soort gebrek aan subtiliteit, en dat is iets anders dan een teveel aan drama. Bijvoorbeeld: moet Atretes meteen ongeveer de beste gladiator ooit zijn? En waarom moet Hadassa per se de dochter van een redelijk bekend figuur uit de Bijbel zijn (voor christenen dan) en bevriend met een zelfs voor niet-christenen herkenbaar figuur? Zou haar geloof minder sterk en haar verhaal minder interessant zijn als ze alleen maar gewone mensen kende? Ook de christelijke boodschap, waar ik als christen an sich niets tegen heb, wordt er onnodig dik opgelegd. Ik denk niet dat dat nodig is, het zal eerder mensen afschrikken. Het lijkt helaas een gebruikelijk euvel in de christelijke fictie (met uitzondering van het schitterende Ik Was een Christen van Maria Rosseels).

Wat ik zelf graag zou willen veranderen is de dialoog. Niet zozeer de inhoud, als wel de manier waarop beschreven wordt hóe mensen iets zeggen. Marcus is cynisch, dat merken we al snel genoeg aan wát hij zegt, dus dat hoeft er niet de hele tijd bij te staan. Atretes zegt altijd alles woedend en Hadassa praat juist altijd zacht. Dat ergert me omdat het lijkt alsof de schrijfster haar lezers onderschat. En zo zijn er nog wel meer kleine dingetjes die ik het liefst zou aanpassen.

En toch, en toch, ik lees dit boek inmiddels voor de zoveelste keer en heb er nog steeds van genoten. Ik ken veel te weinig boeken die zich in de Romeinse tijd afspelen, terwijl dat zo’n boeiende periode is. De vervolging van christenen is ook iets waar ik zelden over lees, maar wat wel erg boeiend is – want wat een drama, en nog historisch ook (hetzelfde geldt voor de verwoesting van Jeruzalem). Haar geloof brengt Hadassa niet alleen in gevaar, maar ook in conflict. Met zichzelf en met Marcus, de zoon des huizes, die tot zijn eigen verbazing gevoelens voor het slavinnetjes begint te koesteren. Zo krijgt het plot een dubbele laag en krijgt Hadassa twee keuzes te maken. Overigens is hierbij het liefdesverhaal het meest op de voorgrond staand, waarbij Hadassa’s levensovertuiging de diepgang geeft. En ondanks het gebrek aan subtiliteit vind ik het liefdesverhaal geslaagd genoeg (meester en ondergeschikte, dat thema wordt nooit oud).

Verder gebeurt er genoeg in het eerste-eeuwse Rome om mij geïnteresseerd te houden. De verschillende personages krijgen allerlei kansen om iets van hun leven te maken of het te ruïneren – waar vooral Hadassa’s meesteres Julia een handje van heeft. Uiteindelijk weet Rivers alle dramatische ontwikkelingen netjes met elkaar te verweven, om uit te komen op een cliffhanger van jewelste. Literair hoogstaand of niet, ik wil zo snel mogelijk met het vervolg beginnen.

Vandaag heb ik voor de derde keer Oorlog en Vrede uitgelezen, en voor het eerst de complete versie (vertaling van Bloemen en Wiebes) in plaats van de 'oerversie' die ik zelf in bezit heb.
Ook in deze variant is Oorlog en Vrede het beste boek dat ik ooit gelezen heb. Ik zou eindeloos veel redenen kunnen opnoemen waarom, maar daar ben ik al twee keer eerder aan begonnen. Daarom nu alleen iets over de verschillen tussen de beide versies (mocht iemand daarin geïnteresseerd zijn).

De oerversie is zoals bekend een stuk korter dan de canonieke versie. De eerste delen komen nog grotendeels overeen; ze verschillen met name qua vertaling. Pas als we bij Borodino en de val van Moskou aankomen, gaan er grote verschillen ontstaan tussen de beide versies. De oerversie is dan al bijna afgelopen (dat wil zeggen, er zijn nog geen honderd pagina's over na de slag bij Borodino). De canonieke versie gaat veel uitgebreider in op de gevangenschap van Pierre en blijft de personages veel langer volgen. Dat laatste is voor mij het grootste pluspunt van de canonieke versie. Al bij de eerste leesbeurt van de oerversie wilde ik meer weten over bijvoorbeeld prinses Marja, en in deze versie wordt ik op mijn wenken bediend: we lezen over haar omgang met Nikolaj in Voronezj, de verwijdering die ontstaat tussen hen beiden, en uiteindelijk hun geslaagde huwelijk. De meeste personages krijgen in deze versie een mooier afgerond en een geloofwaardig-gelukkig einde.

Dat brengt me echter ook op het grootste inhoudelijke verschil tussen de beide versies, en het grootste nadeel van de canonieke versie - voor mij althans. Dat is het lot van vorst Andrej. Ik wist al dat hij het in de canonieke versie niet overleeft dus daar was ik op voorbereid. De manier waarop echter niet. In beide versies ondergaat Andrej een ingrijpende verandering na zijn verwonding bij Borodino, maar niet allebei in dezelfde richting. In de oerversie wordt Andrej milder en verzoent hij zich met het leven. Hij vergeeft Natasja, accepteert dat ze nooit iets anders zullen zijn dan vrienden en speelt zelfs een rol in het koppelen van Natasja aan Pierre. Hij kan goed overweg met Sonja en inspireert haar om zichzelf op te offeren en Nikolaj op te geven (in de canonieke versie gaat dat een stuk minder vrijwillig). Het weerzien van Andrej met zijn zus en zoon ontroert hem, hij verheugt zich over de verbintenis van Marja en Nikolaj en hij komt tot het volgende inzicht:

Juist ja, dát moet nog gebeuren, dacht hij. Dát is wat me nog te doen staat in het leven, dát is waar ik zo'n spijt van had, toen ze me wegdroegen bij Borodino. Dát is waar het om gaat. Niet je eigen geluk, maar om dat van anderen.

Als Andrej zou zijn gestorven na zo'n karakterontwikkeling te hebben doorgemaakt, had ik daar goed mee kunnen leven. In de canonieke versie sterft hij echter na een langzaam en pijnlijk afscheid van het aardse leven. Zijn uiteindelijke dood is een verlossing, maar ik had hem een ander levenseinde gegund.

Het lot van vorst Andrej is mijns inziens het enige wezenlijke inhoudelijke verschil tussen de twee versies. De canonieke versie gaat zoals gezegd met name langer door, en bevat meer filosofische uitweidingen over de geschiedenis en de vrije wil. Goed te volgen en zeker interessant, maar wel een stuk taaier dan het verhalende deel van het boek. Dat geldt overigens hoofdzakelijk voor het eind van de canonieke versie. De beide versies bevatten (kortere) filosofische beschouwingen die met het verhaal verweven zijn en daarom gemakkelijker weglezen.

Ik heb de twee versies niet naast elkaar gelezen (dus ik zal zeker verschillen gemist hebben) maar ze wel af en toe naast elkaar gelegd. Zo kwam ik erachter dat soms ook belangrijke dialogen zijn aangepast in de latere versie; het opvallendste voorbeeld is het gesprek tussen de twee vrienden als Pierre Andrej komt opzoeken op diens landgoed Bogoetsjarovo. Voor het verloop van het verhaal heeft het verder geen consequenties, maar als je erop let zie je het verschil.

Sporadisch zijn er dingen gesneuveld uit de oerversie. Deze begint bijvoorbeeld met een voorwoord van Tolstoj waarin hij uitlegt waarom hij met name over de hogere klassen schrijft - een verrassend vermakelijk voorwoord dat ik eigenlijk wel miste in de canonieke versie. Het opvallendste gemis in de canonieke versie is echter wel de scène waarin Denisov Nikolaj meeneemt naar de hoeren - de reden waarom ik specifiek deze scène onthouden heb van de oerversie zal wel dezelfde zijn als de reden waarom de scène de versie niet overleefd heeft.

Concluderend: de oerversie is over het geheel genomen leesbaarder. Het grote inhoudelijke verschil is het lot van vorst Andrej, waarbij ik de oerversie verkies. De canonieke versie is daarentegen completer; enerzijds door meer filosofische uitweidingen, anderzijds door een beter afgerond verhaal. Ik kan (nog) niet tussen de beide versies kiezen; ik zal ze wel om en om moeten lezen.

Och, en ik had het nog wel kort willen houden...

Tijdens het lezen van Vonk bedacht ik mij dat ik opnieuw iets las dat je als 'historische whydunnit' zou kunnen beschrijven. Ik weet niet of het officieel een subgenre is, maar het uitgangspunt heb ik vaker gezien. Er is een moord gepleegd (al dan niet waargebeurd) waarvan de hoofdpersoon verdacht wordt; gedurende het boek leer je de achtergrond van de moord kennen én wordt de rechtsgang in die historische periode beschreven. Eerder las ik onder meer het fascinerende His Bloody Project (aanrader!) en Achtendertig Nachten; en onlangs zag ik de miniserie Alias Grace, gebaseerd op een boek dat ik nog niet gelezen heb. Steffie van den Oord heeft eerder ook al bijgedragen aan het genre met De Vrouw met de Bijl (ze laat de daadwerkelijke Vrouw met de Bijl ook terugkomen in Vonk trouwens).

Van eerder genoemd boek van deze schrijfster was ik niet erg onder de indruk. Vonk heeft een kans gekregen omdat ik de naam niet zo snel herkende en de plotbeschrijving me wel aanstond. Helaas vond ik ook Vonk tegenvallen. De voornaamste reden is dat de meeste personages ook hier weinig tot leven komen - iets wat in een roman een kwalijker zaak is dan in een verhalenbundel zoals De Vrouw met de Bijl was. Van Oord vertelt het verhaal vanuit het perspectief van verschillende personages, die erg wisselend uit de verf komen. Het slachtoffer bijvoorbeeld interesseert mij totaal niet en het personage van Behr vond ik eerder irritant dan interessant. De keus om ook het perspectief van de beul te beschrijven is dan wel weer redelijk geslaagd, al had ik graag een beter uitgewerkt einde van zijn verhaallijn gezien. Anna Maria Vonk, die gezien de titel toch de hoofdpersoon zou moeten zijn, komt pas in het laatste deel van het boek tot leven. Pas toen ze op de pijnbank werd gelegd begon ik sympathie voor haar te voelen, tot dat moment liet ze me koud.

De vaak onlogische wisselingen van perspectief en sprongen in de tijd maken het verhaal rommeliger in plaats van spannender. Je zou denken dat de daadwerkelijke moord een van de hoogtepunten zou moeten zijn qua spanning, maar er wordt met veel omhaal omheen geschreven. Ik begrijp dat het een waargebeurd verhaal is, maar aangezien de rest van het verhaal ook 'ingekleurd is' had dat met het moment van de moord toch ook kunnen worden gedaan? De spanning is echter ver te zoeken gedurende het grootste deel van het boek. De rechtszaak en het 'scherpe verhoor' leveren wel enige spanning op, hoewel eigenlijk alleen de laatste 15 pagina's zo spannend zijn als ik had gehoopt.

De schrijfstijl van Van Oord kon mij hier evenmin bekoren als in De Vrouw met de Bijl. De zinnen springen van de hak op de tak en worden te vaak onderbroken. Daarnaast mis ik diepgang in het verhaal. His Bloody Project bijvoorbeeld had nog echt iets te zeggen over onder meer het verschil tussen schuld en verwijtbaarheid, en Achtendertig Nachten had een goede karakterontwikkeling van de hoofdpersoon. Vonk ontbeert dit en is alleen geslaagd als beschrijving van een geruchtmakende rechtszaak in een aardig neergezette historische setting.

Al met al kom ik niet verder dan een waardering van drie sterren, grotendeels verdiend door de historische setting en de spanning van de laatste pagina's. Overigens smaakt het genre wel naar meer. Alias Grace staat nu op de leeslijst, andere suggesties zijn van harte welkom!

The Voyage of the Dawn Treader heb ik nu voor de zoveelste keer gelezen nu ik alle Chronicles of Narnia herlees om ze eindelijk eens te beoordelen. The Voyage is voor mij altijd het deel geweest dat ik het minst graag wilde lezen, hoewel dat in het geheel niet wil zeggen dat ik het vervelend vond. Integendeel.

Wat ik bij vorige delen uit de Chronicles of Narnia ook al schreef, geldt hier ook. C.S. Lewis heeft een manier van schrijven die ik heel prettig vind; zijn woordkeus en de manier waarop hij zich tot de lezer richt geeft me altijd het gevoel dat ik een klein kind ben dat met open mond naar een verhaal zit te luisteren dat opa vertelt. Op z’n tijd is dat een heel prettig gevoel. Deze fijne sfeer van kinderlijke opwinding ondervind ik bij alle delen weer. Echt een prestatie om zo te kunnen schrijven dat kinderen smullen van je boeken en ze als volwassenen net zo goed blijven lezen.

De reden dat The Voyage niet mijn favoriet is, is denk ik het ontbreken van een duidelijke antagonist – of, omdat het een kinderboek is, een schurk. Dit boek is net zo avontuurlijk als de andere delen en is net zo goed spannend, maar ondanks dat er wel een doel is, een heuse queeste zelfs, mist het boek iets. Ik denk dat dat de tegenstander is. De reisgenoten leggen aan op verschillende eilanden en beleven daar allerlei spannende dingen, komen daar zeker ook wel slechteriken tegen, maar de verhalen hangen niet zo sterk samen door het ontbreken van de schurk. Dat vind ik een beetje jammer. Aan de andere kant heb ik ook wel gelezen dat de tegenstanders in dit boek de personages zelf zijn. Daar zit ook wel wat in; alle belangrijke personages komen zichzelf een keer tegen op reis en moeten verleidingen weerstaan.

Dat gezegd hebbende vind ik The Voyage of the Dawn Treader een fantastisch kinderboek. De meest fantasierijke wezens spelen een rol, van draken tot zeeslangen en andere vijandige zeebewoners. Ik moet altijd weer lachen om die gekke Duffelpoeters. Zij zijn in hun onbenullige stompzinnigheid zo aandoenlijk en grappig, maar zoals gewoonlijk in een boek van Lewis is hun verstandhouding met de Tovenaar ook symbolisch. Daar hoef je je niets van aan te trekken als je daar geen zin in hebt, maar ik zelf houd wel van diepere lagen. Aslans uitleg in het laatste hoofdstuk maakt het negeren van de symboliek aldaar vrijwel onmogelijk, denk ik. Wellicht dat mensen zich daaraan ergeren, maar ik gelukkig niet.

Hè, fijn, Lucy en Edmund mogen nog een keertje opdraven. Edmund krijgt niet zo heel veel te doen, maar we krijgen nog wel te zien dat zijn verandering ten goede (uit The Lion, the Witch and the Wardrobe) blijvend is, getuige de mooie scène waarin Eustaas zijn verhaal doet aan Edmund als de rest nog slaapt. Sowieso vind ik Eustaas’ metamorfose één van de leukste delen van het boek – zowel zijn fysieke als zijn persoonlijke metamorfose wordt heel goed beschreven zonder dat het onnodig ingewikkeld wordt. Het blijft immers een kinderboek. Eustaas is aan het begin fantastisch onuitstaanbaar en zoiets verdwijnt natuurlijk niet met een vingerknip. Fijn ook dat we in dit deel ook van Lucy een minder mooie kant te zien krijgen, dat maakt haar personage wat meer afgerond. Caspian zelf gaat ook even de mist in, maar zijn inkeer is plotseling en daarna krijgen we jammer genoeg niets meer van hem te horen.

Al met al moet ik zeggen dat hoewel The Voyage of the Dawn Treader niet mijn favoriet is van de reeks, het boek nog net zo goed één van de beste kinderboeken ooit is, naar mijn heel bescheiden mening.

Tegenvaller, helaas.
Het uitgangspunt had mijn interesse en de titel is zeker pakkend, maar daar is het beste mee gezegd. De schrijfster heeft vast degelijk onderzoek gedaan naar de omstandigheden rondom de moorden, maar in het 'verhalen' ervan is ze minder bedreven. De personages komen zelden tot nooit tot leven. Waar ik eigenlijk op hoopte, is dat je zo met een moordenares gaat meeleven dat je haar daad bijna gerechtvaardigd vindt. De moordenaressen lieten mij echter grotendeels koud. Ook ergerde ik mij eraan dat een behoorlijk deel van de moordenaressen helemaal geen moord begaan heeft, maar er opdracht toe gegeven heeft/bij aanwezig was.
De schrijfstijl kon mij ook niet bekoren. Hoewel de zinnen vaak niet erg lang waren, moest ik ze toch vaak twee keer lezen om te begrijpen wat ze nou wilden zeggen. En hoewel het boek door steeds andere personages verteld wordt, spreken ze allemaal met dezelfde stem.
Al met al heeft De Vrouw met de Bijl weinig indruk gemaakt. Als je een boek wilt lezen over een vrouw die verteld over de (waargebeurde) moord die ze gepleegd heeft, zou ik iedereen Achtendertig Nachten aanraden.