Nu ik door omstandigheden verstoken ben van 'nieuwe' boeken om te lezen, heb ik mijn eigen boekenplanken met hernieuwde interesse bekeken. Zoals wel vaker is voorgekomen, kwam ik uiteindelijk uit op The Fall of Troy voor een herlezing. Dit moet minstens de vijfde keer zijn geweest dat ik het boek heb gelezen, dus ik was wel wat verbaasd dat ik er nog nooit over geschreven had. Ik zal bij dezen dus eens een poging doen om uit te leggen waarom ik steeds weer bij dit boek terugkom.

Allereerst is het een verrassend veelzijdig verhaal voor een boek dat net de 200 pagina’s haalt. Dit komt onder andere door de verschillende lagen die de schrijver in het verhaal aanbrengt. De eerste keer dat ik The Fall of Troy las, werd ik aangetrokken door de verwijzing in de titel – ik heb altijd een voorliefde gehad voor verhalen over de Trojaanse oorlog. Het boek speelt zich weliswaar niet tijdens die periode af, maar ik heb met veel plezier de vele verwijzingen herkend. Naast deze mythologische laag is er nog de nieuwe mythologische laag die Obermann weet te scheppen: in de eerste plaats voor zichzelf, maar zeker ook voor Sophia en voor de lezer. In die laag komen langzaamaan barstjes, die door Obermann met steeds rigoureuzere middelen worden bedekt. Bij elke leesbeurt raak ik weer in dubio: is er een goede verklaring voor de raadselachtige gebeurtenissen rondom de opgraving, of zijn er toch bovennatuurlijke krachten aanwezig? Zo laat Ackroyd de lezer zelf een derde mythologische laag scheppen; heel knap gedaan.

Naast de mythologische lagen in het verhaal (ik besef nu ik dit schrijf pas hoe de lagen in het boek gesymboliseerd worden door de verschillende lagen in de opgraving van de oude stad) speelt hier parallel aan nog een ander verhaal. Dat is de ontwikkeling – bijna een coming of age – van Sophia. Haar echtgenoot is weliswaar prominenter aanwezig, maar hij is statisch, haast een concept, onveranderlijk als de oude goden. Het is Sophia die uit haar schulp kruipt, met haar man ook zichzelf leert kennen en uiteindelijk de touwtjes in eigen handen begint te nemen. Dit verhaal deed mij meer denken aan Jane Eyre – ook al zo’n boek dat ik al jaren steeds opnieuw lees – dan aan de Griekse mythen.

Nu zijn de redenen die ik in de vorige alinea’s noemde voldoende om The Fall of Troy te lezen en te herlezen. Daarnaast wil ik nog even noemen dat de romance binnen dit verhaal, al is ze bescheiden en zedig, een van mijn favoriete liefdesverhalen in de literatuur is. Het zal vast niet voor iedereen gelden, maar ik vind juist omdat het een plotlijn is die niet voorop staat en verweven is met andere, niet-romantische ontwikkelingen, de romance zo goed uitkomen. Gelukkig hoef je het daar niet mee eens te zijn om van dit boek te kunnen genieten.

Heel kort wil ik nog gezegd hebben dat Ackroyd een prettige schrijfstijl heeft (die ook in het Engels goed te volgen is), met een aangename vaart in het verhaal en een goede spanningsopbouw. Nu ik dit boek zo vaak gelezen heb en bij het schrijven van deze recensie eigenlijk geen goede minpunten kan bedenken, denk ik dat het toch maar tijd wordt om mijn stem te verhogen naar de maximale vijf sterren.

Eén van de eerste boeken die ik ooit voor mezelf kocht. Het grootse, dramatische verhaal stond me destijds wel aan. Nog steeds wel eigenlijk, nu ik het na lange tijd teruglees. Ik ken de (verfilming van de) musical die hierop gebaseerd is, en ik zie hierboven dat er nog een flink aantal meer verfilmingen van zijn. Het verhaal heeft ook gewoon iets wat heel geschikt is om te verfilmen.

Dat komt allereerst door het decor. Gaston Leroux slaagt er uitstekend in om een mysterieuze, verborgen wereld tot leven te roepen. Het operagebouw is blijkbaar gigantisch, het heeft ontelbare zolders en maar liefst vijf kelderverdiepingen, inclusief ondergronds meer, en overal zijn geheime gangen en kamers. Daar werken (en wónen) allerlei bijzondere mensen, zoals deurensluiters en rattenjagers. Een fantastisch decor dus, voor een dramatisch verhaal.

Het verhaal zelf is simpel genoeg. Monster valt voor meisje - zij niet voor hem - drama. Sommige verhalen werken nu eenmaal altijd. Helaas komen we echt pas aan het eind iets meer over het Spook te weten; zijn belevenissen in het verleden hadden veel uitvoeriger besproken kunnen worden. Dat had misschien het midden van het boek, waar het verhaal even inzakt, wat kunnen doen opleven. Het einde maakt veel goed. Er is een dramatische ontknoping, waarbij je als lezer, vrij onverwacht eigenlijk, ineens een steek van medelijden voelt voor degene van wie je het hele boek hebt geloofd dat hij de slechterik was. Goed gedaan.

Helaas, behalve het Spook zijn de personages weinig memorabel. Christine heeft weinig persoonlijkheid en Raoul nog minder. Zij doet weinig meer dan beven en hevig ontzet zijn, terwijl hij ofwel in tranen ofwel in woede uitbarst. Verder zijn er nog een boel bijfiguren die soms heel aardig geïntroduceerd worden, maar waar je vervolgens niets meer van hoort. Alleen 'de Turk' is nog wel interessant, maar zijn personage komt pas te laat kijken (en komt dan min of meer uit de lucht vallen).

De schrijfstijl van Leroux leest makkelijk weg. Hij gebruikt soms brieven of politieverhoren in zijn verhaal, en dat werkt aardig. Verder heeft hij duidelijk aandacht besteed aan de detective-achtige kant van het verhaal, en dat werkt ook wel prima. Als de personages nu ook zo geslaagd waren, dan was dit echt een heel goed boek geweest. Nu moet Le Fantôme de l'Opéra het hebben van de sfeer, het mysterie en het simpele maar mooie verhaal, en is het vooral een aardig boek.

Far from the Madding Crowd is het derde boek dat ik lees van Thomas Hardy. Van de vorige twee, Tess of the D'Urbervilles en Jude the Obscure, was ik erg onder de indruk, en ik hoopte dat deze minder bekende roman me ook zo goed zou bevallen.

Gelukkig is het me niet tegengevallen: Far from the Madding Crowd is een boek zoals ik dat verwachtte van Hardy. Hij is een meester als het gaat om intriges en bijna soap-achtige plotontwikkelingen. Anderzijds is het wat oneerlijk om Hardy's werk met een soap te vergelijken omdat hij daarnaast ook een heel diep inzicht in zijn personages toont. Persoonlijk vind ik het prima wanneer karakterontwikkeling en plotontwikkeling zo mooi samen gaan, ik heb helemaal geen bezwaar tegen een brand, storm, of verdrinking om het verhaal verder te helpen en te zien hoe de personages zich hierop ontwikkelen.

Over de personages gesproken: Bathsheba vond ik niet altijd even leuk. Dat betekent echter niet dat ze slecht is omschreven; je komt genoeg te weten om te begrijpen waarom ze doet zoals ze doet. Naarmate het verhaal vordert en Bathsheba's karakter zich in een bepaalde richting begint te ontwikkelen wordt ze gelukkig steeds sympathieker. Voor Gabriel Oak geldt dat ik hem vanaf het begin al mocht. Hij is één van de sympathiekste personages die ik ooit in een boek ben tegengekomen.

Zoals ook bij de vorige boeken gebeurde, had ik vrij veel moeite (voor mijn doen dan) om in het verhaal te komen en aan Hardy's Engels te wennen. Toen dat echter eenmaal gebeurd was kon ik het boek nauwelijks meer wegleggen en viel het me amper op dat het in het Engels was geschreven. Af en toe blijft Hardy iets te lang hangen in nostalgische beschrijvingen van het leven op het platteland. Aan de andere kant is dat misschien ook wel een goed tegenwicht voor het dramatische verhaal.

De grootste verrassing was de goede afloop. Natuurlijk, er gebeuren eerst allerlei ellendige dingen, maar Bathsheba en Gabriel Oak leven allebei nog op het eind en lijken zowel nog samen gelukkig te worden ook. Dat had ik op basis van Hardy's andere boeken niet verwacht (wel gehoopt, trouwens). Maar goed, ik klaag niet, ik vind het verhaal mooi afgerond en het einde heel passend.

Far from the Madding Crowd heb ik aanvankelijk wat moeizaam gelezen, toen in een hoog tempo gelezen, en ten slotte voldaan uitgelezen. Dat is de aanvankelijke moeite wel waard. Op wat kleine punten na dus weinig te klagen, daarom een welverdiende vier sterren.

Wel, voor een befaamde horrorklassieker is dit boek wel erg saai. Misschien is het wel niet mijn genre, want Dracula vond ik ook al erg weinig aan, maar toch. Nergens vond ik het eng worden, of zelfs maar in de buurt daarvan komen. Als het monster uitroept 'I will be with you on your wedding night! vind ik dat op één of andere manier volslagen belachelijk (in de letterlijke zin van het woord). Victor Frankenstein vind ik ook niet een bepaald sympathiek personage: enerzijds wordt hij beschreven als extreem briljant, aan de andere kant zien we hem niet veel meer doen dan aanvallen van waanzin krijgen, in huilen uitbarsten en op de bodem van een bootje naar de hemel liggen staren. Zijn liefde voor Elizabeth komt nergens over alsof hij er ook echt iets van voelt. Elizabeth zelf is trouwens alleen maar perfect, net als bijna alle andere personages - Clerval is ook al zo onovertroffen. Ik heb geen problemen met een boel dramatische ontwikkelingen, maar een béétje subtiliteit, met name in beschrijvingen van personen, kan geen kwaad, toch? In dat opzicht lijkt het monster zelf nog het meest geslaagd en gelaagd, maar naarmate het verhaal vordert wordt hij alleen maar boosaardig en 'eng'.

Gotiek is duidelijk niet aan mij besteed, want die eeuwige lofzangen gingen mij vrijwel onmiddellijk irriteren. Ook werd het verhaal om de haverklap onderbroken door beschrijvingen van reizen en landschappen - waar ik helemaal geen behoefte aan heb en waardoor het verhaal alleen nog maar vertraagd wordt. En het was traag, dat verhaal, en wat een saaie afloop! De geloofwaardigheid was ver te zoeken; en daarbij doel ik niet op hoe realistisch het verhaal is, maar hoe waarschijnlijk het is dat het monster als allereerste boeken in zijn leven Paradise Lost en Die Leiden des Jungen Werthers onder ogen krijgt, toevallig in zijn buurt achtergelaten, om maar een voorbeeld te noemen. En hoe kan het dat Victor niet al mijlenver ziet aankomen dat het monster niet hem, maar zijn kersverse vrouw wilde ombrengen tijdens de huwelijksnacht?

Ik heb me aan een boel dingen geërgerd in dit boek, en misschien nog wel erger, ik heb me verveeld. Alleen het stuk waarin het monster zijn verhaal vertelt, is bij vlagen nog boeiend. Voor de rest kan het me gestolen worden. Mary Shelley bedoelt ongetwijfeld om allerlei ethische vragen op te roepen, en daar is ook niets op tegen, maar doe dat dan alsjeblieft op een wat interessantere manier.

Frankenstein is niets voor mij. Misschien is horror niets voor mij, misschien is romantiek/gotiek niets voor mij (over Die Leiden des Jungen Werthers gesproken, dat was ook al zo'n beproeving), ik weet het niet. Dit vond ik in ieder geval jammer van mijn tijd.