Aangezien ik een zwak heb voor het eerste deel, A Voice in the Wind, dat met een flinke cliffhanger eindigt, ontkom ik er niet aan om dit vervolg ook telkens te herlezen. Het is wat minder dan het eerste deel, maar ik móet elke keer weer opnieuw lezen hoe het afloopt.

Vrijwel alle personages uit A Voice in the Wind komen terug, met uitzondering van de gladiator Artretes (hij krijgt zijn eigen boek). De setting is echter anders. Het eerste deel draaide om Hadassa, het joodse slavinnetje dat moest kiezen tussen haar geloof en haar liefde voor haar Romeinse meester Marcus. Haar keuze leidde haar uiteindelijk naar de arena. Waar ze, wonderlijk genoeg niet sterft. Wel is haar leven totaal veranderd nu iedereen denkt dat ze dood is. Marcus is zo volkomen van slag dat hij breekt met zijn zusje Julia, die uit wanhoop zichzelf alleen maar verder in het verderf stort terwijl Marcus op bedevaart gaat om iets van Hadassa terug te vinden op de plek waar zij geboren werd.

Hadassa is ondertussen van haar grote conflict bevrijd. Ze heeft haar keuze gemaakt en achter zich gelaten, en bouwt nu een leven op als doktersassistente. Tot op zekere hoogte vind ik de relatie tussen Alexander en Hadassa boeiend, maar Hadassa’s ‘gave’ zit het verhaal een beetje in de weg. Waar ik bij A Voice in the Wind al schreef over het gebrek aan subtiliteit, komt dat in An Echo in the Darkness nog sterker naar voren. Had het niet genoeg kunnen zijn als Hadassa mensen hielp door hun te begrijpen en hun liefde te tonen? Dat lijkt me een christelijke gave an sich. Hadassa verzet zich tegen het beeld van gebedsgenezeres, maar toch is dat ook het beeld dat bij mij blijft plakken.

Verder mis ik dat grote conflict van Hadassa wel, het conflict tussen menselijke verlangens en de wil van God. Die menselijke verlangens maakten haar een sympathieker personage dan in dit tweede deel, waar ze al half boven ons sterfelijke mensen lijkt verheven. De scènes tussen Marcus en Hadassa, een continu aantrekken en afstoten, mis ik in dit deel. Marcus blijft sympathiek, zelfs in zijn volledige ontreddering, maar hij is leuker als hij samen met Hadassa in een kamer is. Julia gaat me daarentegen op de zenuwen werken, lang voordat ze enigszins tot inzicht komt. Gelukkig, gelukkig wordt Julia uiteindelijk wel gered, maar niet genezen. Helaas betekent dat wel dat Phoebe spontaan volledig genezen is. Was het niet al een wonder genoeg dat Hadassa nog leeft om Julia te vergeven, en dat Julia zich eindelijk maar toch bekeert? Als Phoebe nou gewoon langzaam hersteld was zou dat al mooi genoeg zijn. Ik zat natuurlijk het hele boek al te wachten totdat Marcus en Hadassa elkaar eindelijk weer tegenkwamen. De gesluierde Hadasssa, die het grootste deel van het verhaal betrekkelijk conflictloos heeft overleefd, is als de dood dat ze herkend wordt. Dat levert een aantal mooie scènes op, met een volledig tevredenstellend einde. Mooi, zo mag ik dat zien.

Ach ja, eigenlijk geldt alle kritiek die ik had op A Voice in the Wind ook voor An Echo in the Darkness. Ook mijn redenen om dit boek te blijven lezen zijn hetzelfde. Ik kom op een halfje minder uit omdat het eerste deel toch een mooier en dieper centraal conflict had. Maar wat ben ik blij met hoe het verhaal uiteindelijk afloopt!

Eline Vere leek me altijd zo'n boek dat mensen alleen maar lezen omdat het moet voor je leeslijst (op de mijne stond overigens Van de Koele Meren des Doods, dat mij heel erg meeviel en dat ik eigenlijk weer eens zou moeten herlezen) en om heel eerlijk te zijn heb ik sinds het eind van die leeslijst bar weinig Nederlandse literatuur gelezen. Onlangs las ik echter Psyche, dat smaakte naar meer. Toen ik op de kaft ook nog een citaat van Couperus las waarin hij een vergelijk met Tolstoj maakte, ging ik er echt naar uitkijken.

Die vergelijking met Tolstoj zou ik overigens zelf ook bedacht kunnen hebben. Al het begin van het verhaal, een soiree waar de meeste personages aanwezig zijn en en passent worden geïntroduceerd, deed me denken aan Oorlog en Vrede. Ook de verhaalstructuur, waarin we verschillende personages volgen en af en toe een flinke sprong in de tijd maken, doet me aan voorgenoemd boek denken. De focus op een vrouwelijk personage dat psychisch in de knel komt en tragisch aan haar einde komt is dan weer meer Anna Karenina. In dat laatste opzicht doet Couperus mijns inziens toch wel onder voor Tolstoj. Tolstojs indrukwekkende inzicht in zijn personages (of de mens als geheel) én zijn talent om dat aan de lezer over te brengen heeft Couperus niet in gelijke mate. Eline Vere is op zich interessant, en ik kan een heel eind met haar meevoelen en meeleven, maar juist op het moment dat het slechter met haar gaat, begint ze me koud te laten. Er was nog wel een interesse voor hoe het voor haar af zou lopen, maar ik voelde me niet meer emotioneel betrokken. (Daarnaast zijn de omstandigheden niet zo dramatisch interessant als de naderende komst van Napoleon naar Moskou, maar goed, dat geldt voor de meeste boeken.)

Die afnemende emotionele betrokkenheid is meteen het grootste nadeel. Echter, juist omdat we ook nog andere personages volgen, telt dit niet heel zwaar in mijn beoordeling. De meeste personages komen namelijk uitstekend uit de verf, als je eenmaal ontdekt hebt hoe iedereen aan elkaar gerelateerd is. Ook zijn de andere verhaallijnen minder tragisch dan die van Eline. De simpele, sprookjesachtige romance tussen Georges en Lili en de romance à la Austen tussen Paul en Frédérique vormen een heel prettig contrast met de langzame ondergang van de hoofdpersoon. De oorspronkelijke vorm van het verhaal (feuilleton) draagt daar zeker aan bij. Jammer is alleen dat sommige personages ineens van het toneel zijn verdwenen (het personage Jeanne vond ik bijvoorbeeld sympathiek, maar ineens was ze verdwenen tot we er tegen het eind achter komen dat ze blijkbaar gestorven is), alsof Couperus ze even was vergeten. Ook wordt er tegen het eind nog een nieuw personage geïntroduceerd dat van enig belang blijkt, maar voor wie we geen bevredigend einde krijgen.

Waar Couperus dan weer totaal geen problemen mee heeft, is om het Den Haag van de late negentiende eeuw voor mij tot leven te wekken. Mijn versie heeft nog de spelling met 'tusschen' en 'zoû', waar je na een paar pagina's wel aan gewend bent, maar wat meer helpt om je in de tijd te verplaatsen is het gebruik van woorden als 'bouderen' en 'pedant'. Het archaïsche taalgebruik kon ik dus wel waarderen, met als enige uitzondering het gebruik van 'vrouwtje' of 'wijfje' als koosnaampje - daar gingen me de haren van overeind staan.

Kortom heb ik wel wat aanmerkingen te maken op Eline Vere, maar over het algemeen heb ik er toch van genoten; in ieder geval meer dan ik verwacht had voordat ik ooit een werk van Couperus in handen had gehad. De ruim 500 pagina's in mijn uitgave waren mij niets te veel. Anders gezegd: het is geen Tolstoj, maar het is wel een heel eind de goede richting op. Voor mij is dat een aardig compliment.

Cynthia Voigt is volgens mij een wat onbekende schrijfster in Nederland, en dat is erg jammer. Het was alweer een poos geleden dat ik Elske heb gelezen, maar nu ik het boek onlangs herlezen heb weet ik weer hoe gek ik er altijd op was – en hoe jammer het is dat het niet méér gelezen wordt.

Elske is een avontuurlijk boek, bijna een sprookje. De beschrijving ‘fantasy’ vind ik niet kloppen; weliswaar speelt het verhaal zich af in een fictieve wereld, het hadden net zo goed de middeleeuwen kunnen zijn. Voigt beschrijft heel kleurrijk de werelden waarin Elske leeft: eerst bij de barbaarse Volkaric, vervolgens in een bloeiende handelsstad (waarvan je zo zou geloven dat deze echt bestaan heeft) en ten slotte in het Koninkrijk. De verschillende culturen en posities waarin Elske verkeert worden alle heel levensecht weergegeven.

Gedurende haar reis maakt Elske ook qua karakter veel ontwikkelingen door. Ze is soms een moeilijk te doorgronden personage, maar dat maakt haar des te intrigerender. Elske is een vreemde combinatie van naïviteit en onbevreesdheid. Soms is het bijna ergerlijk dat ze niet begrijpt waarom iemand zou liegen of waarom ze bang zou moeten zijn – blijkbaar Voigts bedoeling, want ook met name Beriel lijkt het af en toe moeilijk te verdragen. Elske is tenslotte maar een bediende, officieel. Echter, naarmate het verhaal volgt ontwikkelt Elske een gevoelige kant – ineens beseft ze hoe vreselijk het eigenlijk is dat ze bij de Volkaric baby’tjes de nek moest breken, ze gaat zich zorgen maken om het welzijn van anderen – en ontdekt ze wat ze waard is. Al haar omzwervingen en ervaringen maken haar uiteindelijk tot een volledig, ‘af’ personage.

Naast Elske kent het boek een aantal kleurrijke bijfiguren, waaronder de zelfbewuste troonpretendent Beriel, waar Elske mooi bij contrasteert, de slinkse Var Jerrol en de onvolprezen Dugald. Zo krijgen we dan óók nog een liefdesverhaal, uiteindelijk. In mijn ogen een zeer goed geslaagd liefdesverhaal zelfs, misschien des te meer geslaagd omdat het niet het vinden van de liefde is dat voor Elske de vervolmaking van haar personage is. Ook gebeurt er meer dan genoeg om dit boek voor volwassenen genietbaar te maken. Het enige dat ik wat jammer vind is dat het personage Win niet zo goed uit de verf komt, zodat het huwelijk met Beriel een beetje uit de lucht komt vallen. Dat mag echter de pret niet drukken.

Elske is een verhaal dat ik in hoog tempo heb gelezen, soms bijna onmogelijk om weg te leggen. Persoonlijk heb ik nu al zin om het opnieuw te lezen.

Inmiddels is het een paar weken geleden sinds ik Epistulae Heroidum gelezen heb, maar goed, ik zal mijn best doen. Nu ben ik een groot liefhebber van de Griekse en Romeinse mythologie. Als je je hiervoor in het geheel niet interesseert zou ik je zeker niet aanraden om aan dit boek beginnen. Zelf ben ik niet echt gewend aan de bijzondere versvorm (ik weet er ook te weinig van om er hier iets zinnigs over te kunnen zeggen) maar ik vond het ritme zeer goed passen bij de algehele stijl. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat ik gewoon de vertaling heb gelezen, maar de vertaler heeft daarbij getracht de oorspronkelijke versvorm zo veel mogelijk te behouden.

Nu over het inhoudelijke verhaal. Eigenlijk zijn de meeste brieven losse verhalen, en dit boek is er dan ook niet één die je per se in één keer uit moet lezen. De herhaling zou dan wellicht kunnen gaan vervelen, hoewel ik vind dat er in elke brief iets bijzonders te lezen valt wat hem onderscheidt van de anderen. Dezelfde thema's komen keer op keer terug: verraad, twijfel, overspel, zelfmoord, schuldgevoel, verleiding, ongeduld, ergernis, zwakheid, list, venijn, noem maar op. Het zit er allemaal in - je struikelt over de dramatiek. Is dat erg? Niet voor mij, in ieder geval. Daarnaast is er altijd wel een bijzondere ondertoon (vaak spottend, soms kritisch) die de verhalen een extra laag geeft.

Het is des te leuker als je de 'officiële' lezing van de verhalen kent. Bijvoorbeeld Paris en Helena, wie weet er nou niet hoe dat af gaat lopen? Ovidius weet op een bewonderenswaardige manier de aanvankelijk afwijzende houding van Helena gedurende de brief om te buigen in iets van medelijden, toenadering en uiteindelijk overgave. Geheel geloofwaardig, en dat in een paar bladzijden. Dat soort karakterontwikkelingen zie je in meer brieven, en dat is denk ik ook de kracht van dit boek. Ik heb ervan genoten. Binnenkort zal ik Metamorphoses eens proberen.

Boeken over de middeleeuwse monnik-detective Cadfael lees is graag als tussendoortje in een periode dat ik in hoog tempo andere, veelal 'zwaardere' boeken lees. Zo ook dit keer. De boeken lijken voor een groot deel op elkaar en daarom heb ik ook nooit echt zin om voor elk deel apart een recensie te schrijven. An Excellent Mystery is toch net even iets anders. De belangrijkste reden hiervoor is de afwijkende structuur; niet zoals gewoonlijk een lijk in het begin en de arrestatie van de moordenaar op het eind. De uiteindelijke ontknoping laat langer op zich wachten dan normaal. Cadfael lijkt het een en ander al in een vroeg stadium door te hebben, maar ik zelf bleef tot het laatste hoofdstuk in verwarring. Uiteindelijk viel alles alsnog op zijn plaats en dat tot mijn tevredenheid. Daarnaast snijdt Ellis Peters hier een toch wel gevoelig onderwerp aan, namelijk het celibaat en de worsteling hiermee.
Al met al prettig nét iets anders dan de andere Cadfael-boeken. Drie sterren.