menu

Hier kun je zien welke berichten J.Ch. als persoonlijke mening of recensie heeft gemarkeerd.

Achtendertig Nachten - Janne IJmker (2006)

4,5
Achtendertig nachten is één van de weinige Nederlandse boeken die ik tot nu toe de moeite van het (her)lezen waard vond. De eerste keer was alweer een poos geleden en ik vroeg mij af of het boek mij bij een tweede leesbeurt opnieuw zo zou raken.

De eerste paar bladzijden was ik lichtelijk teleurgesteld, maar bijna vanaf het moment dat Elsjen zelf het woord neemt begreep ik weer helemaal waarom ik Achtendertig nachten de eerste keer zo mooi vond. Sterker nog, ik waardeer het boek na een tweede leesbeurt des te meer. Omdat ik al op de hoogte was van de afloop lijkt het alsof de 'spanning' er dan misschien uit is, maar het blijkt dat heel veel dingen in de loop van het verhaal juist meer betekenis krijgen als je weet waar die dingen uiteindelijk toe geleid hebben.

Eigenlijk heeft Janne IJmker dit boek gewoonweg enorm knap geschreven. Elsjen is een bijzonder intrigerend karakter dat meerdere lagen heeft, die allemaal langzaam zichtbaar worden. In de flashbacks kom je erachter hoe zij de vrouw geworden is die op verdenking van moord in de gevangenis zit. De ontwikkeling van het vrije en onbezonnen meisje dat over de hei zwierf en in sprookjes geloofde tot de huisvrouw die altijd maar hard werkt om niet te hoeven zien hoe haar leven is misgelopen, is zeer goed beschreven. Janna zegt ergens in het boek: 'Jij bent verdwaald, Elsjen, je bent de weg kwijtgeraakt.' Dat is precies hoe ik het beschouw, en je ziet het ook echt gebeuren in het verleden van Elsjen. Langzaam gaat het met haar helemaal de verkeerde kant op en daardoor belandt ze uiteindelijk in de gevangenis.

Eenmaal in de gevangenis maakt Elsjen opnieuw een ontwikkeling door. Ze gaat zichzelf begrijpen, waarom ze de keuzes maakte die ze heeft gemaakt en waar die toe hebben geleid. Ik weet nog dat ik, de eerste keer dat ik het boek las, aanvankelijk dacht dat Elsjen onschuldig was. Later, als blijkt dat ze het wel degelijk gedaan heeft, dacht ik nog dat het per ongeluk was. Zelfs na een tweede leesbeurt weet ik niet helemaal of Elsjen zich wel volledig bewust was van waar ze mee bezig was. Zelf komt ze uiteindelijk tot het inzicht dat ze inderdaad schuldig is aan moord. Ze ziet dat het niet alleen haar fouten zijn, maar ook niet alleen die van Jan Albers. Ze heeft echter haar man de kans ontnomen om het goed te maken of om, zoals zij nu doet, tot zelfinzicht te komen. Ik denk dat ze daar het meest van spijt van heeft, dat hij die kans niet heeft gehad en dat zij nu nooit zijn kant van het verhaal zal weten.

Het is mijns inziens vooral de karakterontwikkeling van Elsjen - die in het verleden, en opnieuw in de gevangenis - die Achtendertig nachten zo'n goed boek maakt. En het einde, denk ik. Wellicht had het boek minder impact gehad als Elsjen vrij was gekomen en opnieuw met haar leven had kunnen beginnen. Ik denk ook dat het besef van haar nadere einde Elsjen aanzet om haar verhaal te voltooien én dat het een grote rol speelt in de verlossing die ze uiteindelijk vindt. Bovendien is dit echt gebeurt, dus in dat opzicht had Janne IJmker ook niet veel keus. Hoe dan ook, het einde maakt het verhaal nog indrukwekkender en nu ik het boek uit heb blijft het in mijn hoofd rondspoken.

Er zou zo nog maar eens een keer een derde leesbeurt kunnen komen. Eerst wil ik het andere boek van deze schrijfster lezen, dat, zo meen ik, verbanden heeft met dit verhaal. Verder hoop ik dat meer mensen Achtendertig nachten zullen lezen, want dit boek verdient dat.

Afscheid van een Engel - Janne IJmker (2012)

3,0
Afscheid van een engel is een soort vervolg op Achtendertig nachten, over een vrouw die in de gevangenis zit op verdenking van moord op haar echtgenoot. Dat boek vond ik erg mooi en het vervolg, over de zoon van deze ouders, wilde ik dan ook erg graag lezen.

Helaas haalt Afscheid van een engel het niet bij zijn voorganger. Dat was oprecht geschreven en volgde heel geloofwaardig de lijn van koppige ontkenning van schuld tot belijdenis en berouw. Met dit verhaal lijkt het alsof Janne IJmker het te hard probeert. Ze haalt er teveel bij, zoals joden, zigeuners, vagebonden, de Napoleontische oorlogen, verkrachting, prostitutie, ziekte, honger, misdaad, huwelijksproblemen en knellende familiebanden. Er ontstaat een wildgroei aan elementen waar het werkelijke verhaal onder te lijden heeft. De knellende familiebanden op zichzelf hadden al een aardig verhaal kunnen opleveren gezien de bijzondere voorgeschiedenis van de hoofdpersoon en zijn ouders. De andere elementen hadden dit verhaal kunnen ondersteunen, maar leiden hier toch vooral af. Bovendien maakt het verhaal onnodig veel sprongen heen en weer in de tijd, waardoor het wel verwarrender maar niet interessanter wordt.

Ook wordt er wel heel veel van Achtendertig nachten letterlijk in dit boek overgenomen. Dat er verbindingen zijn met dat boek is prima, maar zo letterlijk lijkt me niet nodig; het had denk ik op een andere manier geïntegreerd moeten worden. Daarnaast erger ik me nogal aan de hoeveelheid cursief weergegeven teksten, niet zozeer de passages uit brieven en dergelijke, maar meer de gedachten van de ik-figuur zelf - waarom moeten die toch altijd schuingedrukt staan?

Afscheid van een engel is desalniettemin geen vervelend boek om te lezen. Janne IJmker weet de omgeving goed te beschrijven en ook zit er voldoende vaart en spanning in het verhaal. Het is echter niet wat ik ervan verwacht had op basis van haar vorige boek. Roelfs karakterontwikkeling komt niet half zo geloofwaardig over als die van zijn moeder en het verhaal kent ook geen bevredigend einde. Ik ben teleurgesteld, Achtendertig nachten had een beter vervolg verdiend.

Anna Karenina - Lev Tolstoj (1877)

Alternatieve titel: Анна Каренина

5,0
Over dit boek durf ik nauwelijks iets te beweren omdat ik het gevoel heb dat ik er teveel van onder de indruk ben, en dat er nog zoveel meer in zit dan ik er deze eerste keer heb uitgehaald. Desondanks zou ik over Anna Karenina wel pagina's vol kunnen schrijven, maar ik zal me proberen in te houden....

Het is ongelooflijk hoeveel er in dit boek zit, zoveel thema's, lagen, personages en dramatische ontwikkelingen; ik kan me nauwelijks voorstellen dat iemand die van lezen houdt dit boek niet schitterend vindt. Tolstoj heeft zo'n enorm inzicht in de menselijke ziel dat je heel dicht bij de personages komt, of je nou wel of niet sympathie voor ze voelt. Neem Stepan Arkadjitsj Oblonski, Stiva, van wie al op de eerste pagina duidelijk wordt gemaakt dat hij overspelig is en meer aan zijn eigen gerief denkt dan aan zijn gezin. Neem Anna, die overspel pleegt - in principe toch een verkeerde daad - of Levin, die onredelijk, nurks, ongezellig en vreselijk inconsequent is. Wie zijn wij om over hen te oordelen? De verschillende personages zijn zo menselijk en je kan zo ver in hun diepste ziel doordringen, dat ik althans het niet aandurfde ze te veroordelen, ondanks hun vele fouten. Deze bewonderenswaardige eigenschap van Tolstoj - het beschrijven van personages die ondanks hun gebrekkige karakter, of juist daardoor, heel menselijk zijn en heel dichtbij komen - viel mij ook al op in Oorlog en Vrede. Levin is mijn favoriet, overigens, maar ook de minder sympathieke personages zijn bijzonder treffend beschreven, Karenin bijvoorbeeld.

Het verhaal, of de verhalen aangezien het twee verweven plots zijn, zijn groots en meeslepend en de vele pagina's die dit boek telt zijn zeker niet voor niets. Soms is het moeilijk om lange stukken te lezen over filosofie of politiek of een verkiezingssysteem waar ik weinig van snap, maar dit doet geenszins afbreuk aan de grootsheid van dit boek. Bovendien vind ik de schrijfstijl van Tolstoj bijzonder aangenaam, waardoor de inhoudelijk minder interessante delen door het mooie taalgebruik toch goed te lezen zijn. De openingszin is hierboven al enkele keren bejubeld; ik vind zelf de laatste zin mooier. Wat een prachtig eind! Niet alleen omdat Levin eindelijk het geloof vindt en daarmee de verlossing van de kwelling die hem bijna het hele boek achtervolgt maar ook omdat het verhaal daarmee heel bevredigend eindigt: Levins problemen, worstelingen en fouten zijn niet ineens zomaar verdwenen, maar hij vindt eindelijk de zin van zijn leven waardoor hij hier mee om kan gaan.

Het einde van het andere verhaal, dat van Anna, is daarentegen heel anders, maar daarom niet minder mooi. Al in het begin, wanneer Anna en Vronski elkaar ontmoeten op het station, krijg je al de eerste hints hoe het verhaal gaat eindigen, en dat het onmogelijk goed kan aflopen voor Anna - zelfs als ik niet bij voorbaat al had geweten dat ze zich onder de trein zou werpen. In het hele boek zie je deze langzame aftakeling zich langzaam voltrekken, gespiegeld aan de ontwikkeling van Levin in precies de andere richting. Het einde voor Anna lijkt onontkomelijk, en komt op mij over als een verlossing.

Eén van de redenen waarom je over dit boek zoveel zou kunnen zeggen en waarom je het mijns inziens gemakkelijk meerdere keren kunt lezen, is dat er zoveel personages zijn die allemaal zo goed zijn uitgewerkt, met elk een heel eigen karakter. Nadelen heeft dat echter ook, vooral omdat de personages met wisselende combinaties van voornaam, bijnaam, vadersnaam, en achternaam worden aangeduid, vaak nog onuitspreekbaar ook - een euvel dat ik vaker tegenkom in Russische boeken. Daarnaast worden er zoveel thema's aangesneden, waaronder liefde, vergeving, schuldgevoel, de natuur, politiek, karakter, het huwelijk, religie en nog veel meer, dat het bijna teveel is. Dit doet op zich geen afbreuk aan het boek, maar zorgt bij mij wel voor een gevoel dat ik nog lang niet alles gelezen heb, ook al heb ik het boek wel uit. Dat is aan de ene kant vervelend, maar aan de andere kant juist fijn omdat dit betekent dat ik Anna Karenina nog vele keren kan lezen en er elke keer iets nieuws in kan ontdekken.

Al met al heb ik het toch nog aardig kort weten te houden, zeker voor een boek met zoveel inhoud en met zo'n lengte. Maar goed, er kan nog veel meer over gezegd worden en veel daarvan is hier ook al gezegd. Ik geef Anna Karenina de volle vijf sterren, en voel me nu gedwongen om nog eens goed na te denken over mijn met moeite samengestelde top tien. Met recht één van de beste boeken ooit.

Armata Perduta, L' - Valerio Massimo Manfredi (2007)

Alternatieve titel: Het Verloren Leger

2,5
Best aardig, maar meer niet. De enige reden dat ik dit boek lees, is omdat ik dergelijke onderwerpen wel interessant vind, en er niet erg veel boeken over te vinden zijn. Het verhaal zelf heeft zeker iets groots; het gaat immers over een enorm leger dat tegen alle verwachtingen in de zwaarste ontberingen overleeft. Dat het uit het perspectief van een vrouw is verteld, is ook wel origineel. Het probleem is dat Manfredi niet echt een natuurtalent is waar het schrijven betreft. Hij weet er duidelijk veel van en hij houdt van het verhaal, maar hij weet het niet goed over te brengen. Zijn manier van vertellen is vaak warrig en soms merk ik dat ik een halve bladzijde lees zonder iets op te nemen. Ook vervalt hij vaak in clichés en herhaalt hij zichzelf veelvuldig. Daarnaast slaagt de schrijver er allerminst in om mij een beeld te laten vormen van hoe de mensen eruit zagen (Abira bijvoorbeeld, hoe loopt zij erbij in het dagelijks leven? Gesluierd? In toga? Zoiets moet je toch wel een beetje weten om je een beeld te kunnen vormen van een personage) en hoe zij leefden. Vooral in het begin had ik nog wel eens de neiging het boek aan de kant te leggen, in het midden vond ik het makkelijker om te lezen. Het einde had van mij wel iets netter mogen worden afgewerkt. Ik denk dat meneer Manfredi beter opgravingen kan blijven doen en zijn verhalen door iemand anders moet laten optekenen. Jammer genoeg dus een interessant verhaal op een slechte manier verteld.

As Sure as the Dawn - Francine Rivers (1995)

Alternatieve titel: De Onafwendbare Dageraad

2,5
Dit laatste deel in een trilogie die zich afspeelt in de eerste eeuw na Christus kan mij minder bekoren dan het tweede en al helemaal dan het eerste. Het eerste deel handelde over de lotgevallen van een joods slavinnetje en een Germaanse gladiator. Het tweede deel vervolgde het verhaal van de joodse Hadassa, in As Sure as the Dawn krijgen we te horen hoe het afloopt met Atretes, de brute Germaan. Hij kon me helaas nooit zoveel schelen als Hadassa en haar gecompliceerde relatie met haar meesters. Atretes is vooral woest en dat werkt me soms nogal op de zenuwen.

Atretes is vrij na tien jaar gladiator te zijn geweest en weet niet wat hij moet doen met zijn leven. Hij wil zijn zoon terug, maar diens pleegmoeder Rizpah wil hem niet zomaar laten gaan. Rizpah is weliswaar christelijk, maar niet zo meegaand als Hadassa. Dit levert een aantal aangename confrontaties op tussen de Atretes en Rizpah. Het eerste deel, waarin ze elkaar constant tot het uiterste drijven, is zeker vermakelijk. Als het uiteindelijk zo ver is dat Atretes zich bekeert is het verhaal meteen de spanning kwijt. Vervolgens komt die slechts nog bij vlagen terug. Waar de vorige twee delen respectievelijk een enorme cliffhanger en een bevredigend einde hadden, eindigt dit boek nogal lauw.

Waar ik bij de vorige twee delen al mijn twijfels had over de geloofwaardigheid en het gebrek aan subtiliteit, in dit deel is het omgeslagen in ergernis. De wonderen zijn niet van de lucht - en niet de minste wonderen ook. Zo lijkt het alsof Rivers zegt dat je bijna alleen tot geloof kunt komen als je iemand uit de dood hebt zien opstaan of op bovennatuurlijke wijze aan de dood hebt zien ontsnappen. Dat terwijl in de vorige delen personages zich bekeren na een lang intern conflict en door met gelovigen geleefd te hebben die hen Gods liefde tonen - meer de normale gang van zaken, en een stuk geloofwaardiger. De Germaanse afgod Tiwaz heeft ook allerlei duistere en bovennatuurlijke eigenschappen en wordt gerepresenteerd door de intens slechte priesteres Anomia. Is het kwaad niet juist veel gevaarlijker als het zich verschuilt achter redelijkheid in plaats van zwarte magie? Maar goed, de redelijkheid is ver te zoeken hier. Wel kun je er uitgebreide samenvattingen van het evangelie tegenkomen, meer dan het boek goed doet. De meeste mensen die dit boek zullen lezen kennen het evangelie al, en zij die dat niet doen zullen er eerder door worden afgeschrikt, vrees ik.

Desondanks leest het gemakkelijk weg, en met name de eerste helft is zeker vermakelijk. Toch haalt As Sure as the Dawn het niveau van de eerste twee delen niet. Die waren misschien niet van hoogstaande literaire kwaliteit, maar wel mooi genoeg om steeds te herlezen. Voor dit laatste deel geldt dit helaas wat minder. Een magere voldoende.

Aviary Gate, The - Katie Hickman (2008)

Alternatieve titel: De Vogelpoort

3,5
Gisteren voor de tweede keer uitgelezen. Toen ik hier kwam kijken vroeg ik me af waarom er nog niemand een bericht geplaatst had, maar ja, ik ben wel vaker de eerste om dat te doen...
Ik heb The Aviary Gate weliswaar niet letterlijk in één ruk uitgelezen, maar wel in een moordend tempo. Het verhaal is bijzonder spannend en het taalgebruik leest gemakkelijk weg. De setting vind ik zelf misschien nog wel het allerleukst: in de harem van een zestiende-eeuwse sultan. Celia, een Engels meisje, komt daar wel heel onfortuinlijk terecht en heeft vervolgens grote moeite zich staande te houden. De etiquette is soms eenvoudigweg absurd, de rivaliteit is enorm en de intriges zijn vreselijk ingewikkeld.

Intriges op hoog niveau kunnen mij eigenlijk altijd boeien; hier is het nog interessanter omdat hier om een vrouwencultuur gaat. De hoogste posities in de harem zijn die van de moeder van de sultan, de sultane walidé, die als een soort Godmother over de harem heerst, en die van de haseki, de favoriete van de sultan en een positie waar hordes ambitieuze vrouwen voor over lijken willen gaan. Spannend...

Aan spanning ontbreekt het dit boek dus niet, en ook het verhaal zelf is tragisch en dramatisch genoeg om te boeien. Persoonlijk ben ik blij dat een suikerzoet einde ontbreekt. De verhaallijn die in 2008 afspeelt is op zich wel aardig, maar boeit me verder niet zo heel veel. Ik had het mooier gevonden als de schrijfster erin geslaagd was om wat parallellen tussen de beide verhalen te maken, alsof de geschiedenis zich herhaalt maar dan in een heel andere setting. Maar goed, als omlijsting voor het verhaal van Celia is het wel prima.

Wat ik dan wel weer jammer vind, is dat het soms een beetje warrig wordt. Het verhaal van Celia speelt zich volgens mij binnen één week af, maar daarin wordt heen en weer gesprongen tussen de verschillende dagen en steeds vanuit een ander perspectief. Nu ik dit boek voor een tweede keer gelezen heb was het makkelijker om te onthouden wie wáár nu was op welk moment en wat diegene wist van alle anderen. Het is gecompliceerd, en dat is ook wel goed omdat het natuurlijk de spanning erin houdt, maar toch een beetje warrig af en toe. Een iets chronologischer verloop had het boek verder geen kwaad gedaan, denk ik. Verder zijn er soms nét iets teveel zijsporen, wat het verhaal soms nodeloos ingewikkeld maakt.

Dit zijn eigenlijk de enige minpunten van belang, verder heb ik eigenlijk vooral heel erg genoten van dit boek. Het einde is niet helemáál gesloten, wat mij vreselijk frustreerde toen ik voor de eerste keer dit boek las. Dat lag overig niet eens zo zeer aan het einde zelf; ik ben niet zo'n liefhebber van open einden in het algemeen. Hoe dan ook, dit keer heb ik daar veel minder last van omdat ik nu ook het vervolg, The Pindar Diamond, bij de hand heb. Daar heb ik nog maar enkele hoofdstukken van uit, maar het bevalt me wel prima om gewoon in één ruk door te kunnen lezen. Als dat boek ook zo onderhoudend blijkt als dit, dan zal ik er zeker van genieten!