menu

Hier kun je zien welke berichten misterfool als persoonlijke mening of recensie heeft gemarkeerd.

All the Pretty Horses - Cormac McCarthy (1992)

Alternatieve titel: Al de Mooie Paarden

4,0
geplaatst:
All The Pretty Horses is voornamelijk een overtuigende western, waarin de lezer bedachtzaam en bedrukt door rauwe prairielandschappen en kleine dorpjes trekt. McCarthy verheft vervolgens deze genrekenmerken door slim te spelen met thematiek. Het verhaal betwijfelt onder meer of de verwachtingen van het verleden voortleven in de afzienbare toekomst. Zo wil hoofdpersonage John Grady Cole werken op een ranch. Een ambitie die past in het wilde westen. De moderne maatschappij sijpelt echter het landschap binnen. Auto’s en radio’s onderstrepen zo immer nadrukkelijker de absurditeit van het hoofdpersonage, die immers gekluisterd lijkt aan een tijdsgeest die al ten grave wordt gedragen. Dat het boek begint en eindigt met een begrafenis van een vaderfiguur lijkt dit punt nog eens symbolisch te onderstrepen.
-
Het is echter Cormac zelf die hier het wilde westen de genadeklap geeft. Hij betwist namelijk ook nog eens het centrale ethos van het genre. Doorgaans wordt in dit soort verhalen de waarde van de individuele wil benadrukt. Het plot lijkt hier aanvankelijk in mee te gaan: twee jongeren verlaten Texas en vinden succes in het temmen van paarden. Tussen Cole en de dochter van de rancheigenaar, Alejandra, lijkt zelfs een romance op te bloeien. Dan worden de jongeren echter gevangen gezet en blijken ze slechts een speelbal te zijn van het lot. Uiteindelijk eindigt het verhaal weer op de plek waarvan de jongeren vertrokken.
-
De nadagen van het Wilde Westen vormen hier kortom de achtergrond voor een verhaal gedreven door twijfel: over de vraag welke rol de personages innemen in de wereld, over wat rest van het verleden en over de mogelijkheid om je lot te veranderen. Dit boek bevat zodoende een rusteloze (anti-)western die achteraf gezien meer indruk wekte dan ik tijdens het lezen doorhad. Ik ben dan ook erg benieuwd naar de twee volgende delen in de Border Trilogy.

Ames Grises, Les - Philippe Claudel (2003)

Alternatieve titel: Grijze Zielen

4,5
'Grijze zielen' is een ronduit imponerende roman. Ogenschijnlijk een detective met weliswaar een opvallende enscenering, de eerste wereldoorlog als consequent aanwezig kwaad, maar gaandeweg eerder een karakterstudie. De moord op Belle de Jour blijkt namelijk het startschot voor de terugblik van een oud-politieagent. Erg sterk hoe Phillip Claudel speelt met dit perspectief!

Het hoofdkarakter heeft namelijk een behoorlijk subjectief uitgangspunt, maar dat bemerk je pas aan het eind van de roman. Allereerst heeft hij zelf ook iets op zijn kerfstok (de zuigelingenmoord), waardoor de negatieve beschrijvingen van bepaalde karakters, waaronder de vraatzucht van Mierck, hypocriet ogen. Hoewel de marteling van Bretoen, onder het toeziend oog van deze rechter, dan wel weer gruwelijk is. Claudet onthoudt zich echter ook hier van makkelijk moralisme, gezien Bretoen wel degelijk de moordenaar kan zijn. Ten tweede laat het boek zien dat het hoofdpersonage een situatie geheel verkeerd kan inschatten. Ik heb het dan met name over schoollerares Lysia. Schijnbaar een opgewekte, gelukkige vrouw, ofschoon haar brieven iets anders laten zien. Deze briefwisseling vormt het hoogtepunt van het boek, mijns inziens!

Uiteindelijk blijf ik met vragen achter. Wie was schuldig? Zijn bepaalde personages de belichaming van het kwaad, of kennen we hun beweegredenen niet. Ziet het hoofdkarakter het allemaal juist, of is zijn blik gekleurd? Deze onzekerheid lijkt nou precies de bedoeling, hetgeen voor mij aanduidt dat Claudel een zeer geslaagde en gelaagde roman heeft geschreven. 4.5*

Atonement - Ian McEwan (2002)

Alternatieve titel: Boetekleed

4,5
Toen ik ‘Atonement’ oppakte, verwachte ik een moderne interpretatie van het realisme. In het eerste gedeelte voldeed het boek aan mijn verwachtingen. Gedurende een klamme zomerdag ervaren we hoe aspirant-schrijver Briony Tallis een aanvaring, tussen haar zus (Cecillia Tallis) en de potentiële geliefde van haar zus (Robbie Turner), verkeerd interpreteert. Dit leidt uiteindelijk ertoe dat Briony onterecht Robbie aanwijst als dader van een zedendelict. McEwan bouwt goed op naar deze beschuldiging. De omgeving voegt bovendien veel sfeer toe. Het landhuis benadrukt immers subtiel dat de immer aanwezige weelde slechts mondjesmaat vergane glorie verhult. Het decor is zelfs eerder een soort gouden kooi! De wijze waarop de omgeving en de personages wordt beschreven, heeft iets weg van de sociale romans van de 19de eeuw. Alleen door de dreiging van de tweede wereldoorlog merk je dat dit boek recenter is geschreven.

Het moment dat de oorlogsdreiging zich voltrekt, vormt dan helaas het slechtste segment van dit verhaal. We volgen in dit tweede gedeelte Robbie Turner als soldaat. De aftocht bij Dunkirk is een interessant gegeven, maar hier mis ik de beklemmende sfeer. Die beklemming keert gelukkig terug in het derde gedeelte. We volgen hier Briony als zuster in een ziekenboeg vol gewonde soldaten. De interactie tussen grafische verwondingen, oorlogstrauma’s en stijgende vermoeidheid resulteert in een intense leeservaring.

In dit derde gedeelte viel mij bovendien op dat McEwan subtiel speelt met taal. Het verhaal start met een droge, rationalistische toonzetting, maar gaandeweg worden impressionistische beschrijvingen van driften, impulsen en herinneringen geïntroduceerd. In het ziekenhuis openbaart zich zelfs het modernisme van een Virginia Woolf. Vloeiend gaat een gedachtestroom over van de ene naar de andere patiënt. Het vierde gedeelte zet deze taalprogressie prachtig voort.

De postmodernistische twist onderstreept namelijk de thematiek van dit boek. We blijken vanaf de eerste pagina een vertelling van Briony te hebben gelezen. Gedurende het verhaal zocht ze naar een verlossing van haar geschonden geweten. Vergiffenis blijkt echter onmogelijk, daar Robbie en Cecillia stierven in de oorlog. Binnen een roman kan Briony toch haar verleden afsluiten. Ik vond het een verrassende conclusie die intrigerend speelt met de waarde van waarheid. De vraag die echter het ongemakkelijkst nazindert, was of menigeen in de werkelijkheid niet vergelijkbare narratieven vormt. Een oordeel is immers wel vaker een extrapolatie uit subjectieve indrukken. De gevolgen mogen dan banaler zijn; de misdaad van Briony is nog altijd een menselijke.

'Atonement' bleek een onverwachte voltreffer. Een prachtig, emotioneel verhaal dat sluimerend opbouwt naar een memorabel slotakkoord. Een van de hoogtepunten van dit leesjaar!

Au Pair - Willem Frederik Hermans (1989)

3,5
Au Pair valt mij ietwat tegen. Desalniettemin kan ik maar lastig de vinger op de zere plek leggen. De intrigerende elementen van Herman's meesterwerken zijn hier namelijk opnieuw aanwezig. Zo bevat dit verhaal een interessant karakter dat door het lot wordt meegesleurd. De dromen en idealen van het hoofdpersonage spatten wederom vermakelijk uiteen en de cynische observaties blijven een genot.

Wellicht staat de voorspelbare conclusie mij tegen. Een boek als de 'Donkere Kamer van Damokles' gaf mij een stomp in de maag, daar waar dit boek slechts tot een plagerig kneepje komt. Misschien valt het verhaal te veel in herhaling. Zo is het steeds weer verwijzen naar de lengte van Paulina op den duur ergerlijk. Ik denk bovenal dat het gebrek aan focus dit boek parten speelt. Zo had Hermans bepaalde kunsthistorische uitweidingen kunnen inkorten. Daarnaast verdient een luguber zijplotje, Het voyeurisme van De Lune, een betere opbouw. Hoewel deze ontwikkeling wel enkele verhandelingen mooi in een ander perspectief plaatst.

In zulk cynisme herkent men gelukkig nog de meester-schrijver van weleer. Door het aangename taalgebruik heb ik daarenboven dit boek met plezier uitgelezen. 'Au Pair' heeft echter niet de impact van de andere romans van W.F Hermans. Ik kom uit op 3.5 ster.