menu

Via deze pagina blijf je op de hoogte van recente stemmen, meningen en recensies van misterfool. Standaard zie je de activiteiten in de huidige en vorige maand. Je kunt ook voor een van de volgende perioden kiezen: januari 2018, februari 2018, maart 2018, april 2018, mei 2018, juni 2018, juli 2018, augustus 2018, september 2018, oktober 2018, november 2018, december 2018, januari 2019, februari 2019, maart 2019, april 2019, mei 2019, juni 2019, juli 2019, augustus 2019

Anna Karenina - Lev Tolstoj (1877) 4,0

Alternatieve titel: Анна Каренина, 31 maart 2018, 15:43 uur

stem geplaatst

» details  

Peste, La - Albert Camus (1947) 5,0

Alternatieve titel: De Pest, 26 maart 2018, 14:00 uur

Hoe reageert de mens op plots onheil? Dat lijkt de hoofdvraag te zijn van dit boek, waarin het Algerijnse stadje Orban opeens door de pest wordt getroffen. Een uitbraak die overigens erg treffend wordt beschreven. Eén stervende rat valt niet op. Een handjevol dode knaagdieren wekt al wat meer argwaan, maar voorleer men echt bezorgd raakt, is er veel nodig!

In deze stervende stad ontmoeten we een aantal levendige personages, waaronder een journalist
(Rambert), een dokter (Rieux), een rechter (Orthon) en een pater (Paneloux). Met name overheidsbeambte Grand vind ik een opvallend karakter. Een wat puisterig ambtenaartje met een slecht gebit, die opzoek is naar de perfecte openingszin voor zijn boek. Dit blijkt uiteindelijk nutteloos. Hierdoor vraag ik mij af hoe frequent men zich wel niet om details zorgen maakt, terwijl het grote plaatje uit het oog wordt verloren. Misschien richten we ons wel doelbewust op futiliteiten zodat grote keuzes kunnen worden uitgesteld.

Ercee merkte tien jaar geleden op dat Camus hier door Dostojevski geïnspireerd lijkt te zijn. Dat klopt mijns inziens! 'De Pest' oogt als een commentaar op 'De Gebroeders Karamazov'. Daar waar Dostojevski, Ivan Karamazov een verdomd sterk argument laat formuleren tegen het bestaan van een God, kiest hij uiteindelijk meer de kant van de Alsosja. Om Dostojevski's argument maar te parafraseren: ja, het klopt dat gruweldaden (voornamelijk jegens een onschuldige zoals een kind) wrang zijn en ogenschijnlijk haaks lijken te staan op het idee van een almachtige god, maar desalniettemin heeft de mens altijd nog de keuze om het goede te doen en zo onrecht te bestrijden. Daarnaast lijkt Dostoyevski te zeggen dat het geloof in een god de mens van ondragelijk nihilisme redt, door hem een moreel kader te bieden.

Camus weerspreekt dit. Allereerst is het hier niet de menselijke slechtheid, maar een gevoelloze ziekte die de oorzaak is van ondragelijk leiden. Dit vormt inderdaad een overtuigender argument voor atheïsme. De mensheid heeft namelijk geen schuld aan een ziekte. Een uitspraak van Stephen Fry, die mij is bijgebleven, sluit hier ook enigszins bij aan. Ten tweede lijkt Camus met Rieux een voorbeeld te geven van hoe je als atheïst moreel kan handelen. Als arts handelt hij eigenlijk gewoon uit menslievendheid, ofschoon hij ook realiseert dat hij de strijd tegen de dood uiteindelijk absurd is. Die laatste term gebruik ik doelbewust, aangezien dit boek één van de elementen van het absurdisme, de filosofische stroming die Camus bepleit, duidelijk weergeeft. Een mens kan zijn eigen levensdoel kiezen, maar dit lijkt haaks te staan op een doelloos universum. Desalniettemin betekent dit niet dat de mens niet kan rebelleren tegen de onrechtvaardige willekeur van, in dit geval, de pest.

Wat ik verder interessant vind, is dat Camus een heftig uitgangspunt erg nuchter weet te beschrijven. Zo is de manier waarop dit verhaal de menselijke reactie op een pandemie uitwerkt erg tof. Zoals onder andere die prachtige scene in het theater, waar de halve stad Orpheus en Eurydice bekijkt. Het boek leest weg als een documentaire, maar toch zit het verhaal boordevol aangrijpende beschrijvingen. Het is zelfs zo geloofwaardig dat Camus als schrijver welhaast wegvalt tegen het verhaal. Eigenlijk is dat ook wel treffend, aangezien Rieux als verteller nou juist zo objectief mogelijk tracht te zijn.

Concluderend vind ik dit boek aangenaam door de bedrukkende, klamme sfeer en de filosofische onderlagen. Bovendien is het gaaf dat Camus een dialoog aangaat met een andere schrijver die ik zeer waardeer. Het is echter met name de realistische beschrijving van een plaag en de menselijke reactie daarop die deze roman de moeite van het lezen waard maakt.

» details   » naar bericht  » reageer  

Gouden Ei, Het - Tim Krabbé (1984) 4,0

22 maart 2018, 15:12 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 3,5 sterren

» details  

Ottsy i Deti - Ivan Toergenjev (1862) 2,5

Alternatieve titel: Vaders en Zonen, 14 maart 2018, 19:52 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 3,0 sterren

» details  

In der Strafkolonie - Franz Kafka (1919) 3,5

Alternatieve titel: In de Strafkolonie, 14 maart 2018, 16:10 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 4,0 sterren

» details  

Great Expectations - Charles Dickens (1861) 4,5

Alternatieve titel: Grote Verwachtingen, 14 maart 2018, 15:13 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 5,0 sterren

» details  

Verwandlung, Die - Franz Kafka (1915) 5,0

Alternatieve titel: De Metamorfose, 13 maart 2018, 10:42 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 4,5 sterren

» details  

Dvojnik - Fjodor Dostojevski (1846) 3,5

Alternatieve titel: De Dubbelganger, 6 maart 2018, 21:52 uur

stem geplaatst

» details  

Bratja Karamazovy - Fjodor Dostojevski (1880) 4,5

Alternatieve titel: De Gebroeders Karamazov, 3 maart 2018, 17:15 uur

Na het indrukwekkende 'Misdaad en Straf' wilde ik graag een tweede boek van Dostojevski lezen. Het is volgens mij een positief teken dat ik na zo'n epos naar nog zo'n pil zuchtte. Daar waar dat verhaal met name de belevingswereld van één persoon beschreef, beschrijft 'De Gebroeders Karamazov' de interactie tussen drie broers- Aljósja, Iván en Dimítri - en hun vader. Verder is dit boek ook nog eens sterke who-dunnit, met een daarbij passende, zinderende ontknoping.

Dit boek bevat bovendien een van de beste kortverhalen die ik tot nu toe heb gelezen. De grootinquisiteur is een intrigerend stukje literatuur. De piek op de kerstboom van Iván's aanval op Alosja's mensliefhebbende christelijkheid. Het mag worden gezegd dat Dostejevski- als orthodox christen- geen stroman van het atheïsme maakt. Heel sterk hoe dit boek religieuze en conservatieve standpunten laat concurreren tegen socialistische, atheïstische ideeën, zonder duidelijk kant te kiezen.

Soms is 'De Gebroeders Karamazov' net iets te langdradig. Het pagina's lange levensverhaal van hoogpriester Zosíma haalt de vaart uit het plot. Al parafraseert het wel een van de sterkere observaties uit 'Misdaad en Straf'. De morele misdadiger die ter boetedoening, gestraft wil worden. In tegenstelling tot Rasholnikov wordt de dader, op enigszins cynische wijze, geen verlossing gegund. De verhandelingen rond de straatschoffies vond ik eveneens wat lang van stof.

De hoofdlijn van dit verhaal is echter geweldig. Over Iván is terecht veel geschreven, maar met name Dimítri zorgt voor literair vuurwerk. Zo denk ik onder andere aan de manier waarop hij zichzelf tegenwerkt in de politieverhoren, of de welhaast psychotische ramptoer ter verkrijging van het geld voor Groesjenka. De rechtszaak die het boek afsluit, vind ik bovenal geweldig. Het helpt wel dat het boek een uitstekend slot kent, want na 800 pagina's was ik toch wel redelijk gaar. Zowel de advocaat als de openbaar aanklager geven een geweldige speech die het boek op treffende wijze duidt en afsluit.

Ten slotte kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat het e.e.a. een symbolische laag heeft. Zo vermoed ik dat Fjodor Karamazov vooral een weergave van de dierlijke instincten is: vechten, vreten, drang naar coïtus etc. Uit het dierlijk instinct van de mens worden subtielere drangen geboren: zoals edelmoed/loyaliteit (Dimítri), spiritualiteit/empathie (Aljósja) en intellectuele nieuwsgierigheid (Iván), maar ook wrok, haat en bedrog (Smerdjakov). Het lijkt me niet toevallig dat de edelmoedigheid hier in conclaaf gaat met het dierlijke instinct, de wrokkige zoon niet wordt erkend en de emotie een volkomen andere kijk op de wereld heeft als het intellect.

Over het geheel genomen vind ik dit boek- door bepaalde ietwat langdradige passages- iets minder overtuigend dan Misdaad en Straf. Desalniettemin weet Dostojevski mij opnieuw honderden bladzijden te boeien. Het verhaal bevat geloofwaardige karakters die zowel rationeel als uiterst hysterisch kunnen zijn. Het is dit oog voor psychologie, in combinatie met de botsing van grootse ideeën, die 'De Gebroeders Karamazov' zo interessant maakt.

» details   » naar bericht  » reageer