menu

Via deze pagina blijf je op de hoogte van recente stemmen, meningen en recensies van misterfool. Standaard zie je de activiteiten in de huidige en vorige maand. Je kunt ook voor een van de volgende perioden kiezen: januari 2021, februari 2021, maart 2021, april 2021, mei 2021, juni 2021, juli 2021, augustus 2021, september 2021, oktober 2021, november 2021, december 2021, januari 2022, februari 2022, maart 2022, april 2022, mei 2022, juni 2022, juli 2022, augustus 2022

Rasskaz o Semi Povesjennich - Leonid Andrejev (1908) 3,0

Alternatieve titel: De Zeven Gehangenen, 12 augustus, 21:34 uur

Leonid Andrejev was een neorealistisch schrijver die opkwam in het kielzog van Gorki. Meer specifiek was hij onderdeel van de zogenoemde Znanie-groep: schrijvers die werkten vanuit een marxistisch uitgangspunt, maar die zich daarbij meer richtten op sociale (realistische) beschrijvingen van maatschappelijke problematiek (1). Dit heeft als voordeel dat vervelende pamfletterige overwegingen achterwege blijven. Ondanks het soms wat hoogdravende taalgebruik bevat deze novelle vooral een bedaarde beschrijving van zeven ter doodveroordeelden en de wijze waarop ze hun geplande dood tegemoet treden. Al merk je tussen de lijntjes door wel waar de sympathie van deze schrijver ligt.

Een aantal scenes hebben niettemin een fijne filmische kwaliteit. Hoe Andrejev de reactie op het vonnis beschrijft, is het literaire equivalent van een panning shot. Ook de ontmoeting tussen de terdoodveroordeelden en hun ouders, alsook de uiteindelijke reis naar de galg worden trefzeker beschreven. Sympathie kon ik voor de meeste gevangen nochtans niet opbrengen. Ze hebben hun lot dan ook wel erg aan henzelf te danken. Wat echter vooral dit boek nekt, is dat Dostojevsky's De Idioot het centrale punt veel indringender beschrijft. ‘Het Verhaal der Zeven Gehangenen’ is eigenlijk in vergelijking vooral een onderhoudend niemandsdalletje. Prima voer voor een tweetal treinreizen, maar niet meer dan dat.

» details   » naar bericht  » reageer  

Rituelen - Cees Nooteboom (1980) 4,5

11 augustus, 08:23 uur

Wederom een bijzonder fijne roman van Cees Nooteboom. Hier beschrijft hij de ondragelijke doelloosheid van het bestaan door de ogen van drie personages. Eigenlijk bekijkt het boek drie uitingsvormen van nihilisme. Inni Wintrop handelt uit een passief nihilisme, waarin het leven slechts een wrede grap is. Arnold Taads is een misantroop die zich afzondert van de wereld. Philip Taads betracht zelfvernietiging door middel van zen-filosofie. Desalniettemin kunnen de heren niet geheel hun drang tot doelgeving lozen. Daarom introduceren ze rituelen. Het boek lijkt haast te suggereren dat hebben van doelgevend ritueel belangrijker is dan de inhoud van dit ritueel. Interresante thematiek mijns inziens!

Het boek bespreekt verder best veel in nog geen 200 pagina's. Het helpt dat Cees, ondanks de zweverige uitweidingen ,een behoorlijk spaarzame schrijfstijl hanteert. Wellicht zelf iets té spaarzaam, want het boek voelt ietwat volgepropt aan. Desondanks blijft 'Rituelen" een buitengewoon indrukwekkend werkstukje. Nooteboom zou maar zo een van mijn lievelingschrijvers kunnen worden.

» details   » naar bericht  » reageer  

Wise Blood - Flannery O'Connor (1952) 3,5

Alternatieve titel: Wijs Bloed, 6 augustus, 22:15 uur

stem geplaatst

» details  

Raise High the Roof Beam, Carpenters and Seymour: An Introduction - J.D. Salinger (1963) 3,5

Alternatieve titel: Heft Hoog de Nokbalk, Timmerlieden en Seymour: Een Introductie, 31 juli, 20:23 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 4,0 sterren

» details  

Roman s Kokainom - M. Agejev (1934) 4,0

Alternatieve titel: Roman met Cocaïne, 30 juli, 00:56 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 3,5 sterren

» details  

Extended Phenotype: The Gene as the Unit of Selection, The - Richard Dawkins (1982) 4,5

Alternatieve titel: The Extended Phenotype: The long Reach of the Gene, 25 juli, 23:41 uur

The Extended Phenotype is een verdediging, verduidelijking en aanvulling op The Selfish Gene. Na het verschijnen van dat boek probeerden biologen, die het belang van de groep als drijfveer voor evolutie zagen, gaten te slaan in de gengerichte evolutietheorie van Dawkins. Hij verdedigt in dit boek niettemin met verve dat toch echt het gen als de centrale eenheid van evolutie moet gelden. Dit is immers de kleinste eenheid wier ‘nageslacht’ verandert wegens wijzigende evolutionaire uitdagingen vanuit de omgeving.

Vervolgens beschrijft Dawkins de wapenstrijd tussen diersoorten die gebruik maken van manipulatie en diersoorten die zich hiertegen moeten wapenen. Hierbij kun je denken aan het broedparasitisme van een koekoek. Een koekkoek legt namelijk zijn ei in het nest van een andere vogelsoort. De andere vogel voedt vervolgens het koekkoek-kuiken (op), zelfs nadat het kuiken de andere eieren uit het nest heeft geduwd. Waarom wapenen vogels zich niet tegen een nep-ei van een koekoek? Omdat het vanuit de individuele vogel bezien onwaarschijnlijk is dat hij slachtoffer wordt van een koekoek. Bovendien is er, zelfs als het nageslacht wordt vernietigd door een koekoek, altijd nog een volgend broedseizoen. Daarenboven zijn er andere levensbedreigende uitdagingen die een grotere selectiedruk leggen op de genen van een vogel. Kortgezegd zullen vogels met genen die (coderen voor fenotypen die) nuttig zijn in de centrale overlevingsstrijd vaker overleven en zich voortplanten dan vogels met genen die koekkoek-eieren signaleren.

Vanuit de koekoek bekeken, gebeurt er verder ook iets interessants. Ze hebben klaarblijkelijk genen die ertoe leiden dat de koekkoek eieren legt in andermans nest. Zoals gezegd, wordt de andere vogelsoort gemanipuleerd om kuikens ten koste van het eigen nageslacht (op) te voeden. Maar dat is gek! Dan beïnvloedt een gen van de koekoek iets buiten het eigen organisme? Welnu dat is dus de observatie waarmee Dawkins zijn gengerichte evolutietheorie uitbreidt. Het gen heeft zo een verlengd fenotypisch effect op zijn omgeving. De verandering in de omgeving levert vervolgens weer andere evolutionaire uitdagingen op, waardoor het waarschijnlijker is dat bepaalde genen worden geselecteerd. Dit verklaart vervolgens weer waarom in bepaalde diersoorten parasitaal of symbiotisch gedrag ontstaat.

Hoewel ik het boek (als leek) hier en daar technisch vond, heb ik dit wetenschappelijke betoog met enthousiasme gelezen. Ik was al enigszins overtuigd door Dawkins' "The Selfish Gene" maar "The Extended Phenotype" geeft de gengerichte evolutietheorie zo waar nog meer slagkracht. Een boek dat zeker de moeite van het lezen waard is.

» details   » naar bericht  » reageer  

Rats in the Walls, The - H.P. Lovecraft (1924) 4,0

Alternatieve titel: De Ratten in de Muren, 25 juli, 12:30 uur

stem geplaatst

» details  

Puinhopen van Acht Jaar Paars, De - Pim Fortuyn (2002) 3,5

24 juli, 10:30 uur

stem geplaatst

» details  

Machiavellians: Defenders of Freedom, The - James Burnham (1943) 4,0

16 juli, 19:36 uur

The Machiavellians vind ik een bijzonder intrigerend werkje. James Burnham pleit hier voor het verklaren van machtsverhoudingen op eenzelfde wijze als Niccolò Machiavelli dat in de renaissance deed. Burnham wijst hierbij op het anti-formalistisch karakter van Il Principe; hetgeen betekent dat het verklaarde doel niet (diepgravend) verschilt van het achterliggende materiele doel. Dit in tegenstelling tot een schrijver als Danté die (in “De Monarchia”) achter religieuze argumenten ideologisch wensdenken verstopt. Daarnaast acht Burnham Machiavelli’s werk welhaast wetenschappelijk, omdat het een amorele analyse biedt van sociale feiten.

Burnham ziet deze houding terug in een viertal intellectuelen. Ten eerste Geatano Mosca. HIj wijst op het bestaan van politieke formules die een welhaast Darwiniaanse drang naar sociale status legitimeren. Ten tweede, George Sorel die constateert dat maatschappelijke verhoudingen gedicteerd worden door mythen en geweld. Ten derde, Robert Michels. Hij observeert dat elk politiek systeem beweegt naar een aristocratie. Binnen een democratie gebeurt dit middels de systematiek van representatie. Ten vierde, Vilfredo Pareto, die wijst op het bestaan van bepaalde tijdsbestendige waarden (residuen) en de tijdsgebonden interpretaties van deze waarden (derivaties). De beschouwingen van deze heren vond ik i.i.g steeds verhelderend en genuanceerd. Eigenlijk verdient elk van deze heren een uitgebreide bespreking, maar dat is voer voor later.

Daarentegen is er wel wat af te dingen op de centrale these van dit boek. Il Principe heeft bijvoorbeeld wel degelijk satirische onderlagen, hetgeen afdoet aan de anti-formalistische natuur van het werk. Daarenboven moet gewaakt worden dat een Machiavelliaanse analyse niet opbouwt naar een rechtvaardiging voor onrecht. Desalniettemin zijn de theorieën van voornoemde vier intellectuelen inderdaad verfrissend omdat ze een duidelijk onderscheid maken tussen de observatie van sociale feiten en de moraliteit van deze feiten. Zeker in de roerige tijden waarin we ons bevinden, is The Machiavellians een interessant werk dat ik in het achterhoofd hou.

» details   » naar bericht  » reageer  

Kip Die over de Soep Vloog, De - Frans Pointl (1989) 3,0

14 juli, 18:40 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 3,5 sterren

» details  

All the Pretty Horses - Cormac McCarthy (1992) 4,0

Alternatieve titel: Al de Mooie Paarden, 5 juli, 14:02 uur

All The Pretty Horses is voornamelijk een overtuigende western, waarin de lezer bedachtzaam en bedrukt door rauwe prairielandschappen en kleine dorpjes trekt. McCarthy verheft vervolgens deze genrekenmerken door slim te spelen met thematiek. Het verhaal betwijfelt onder meer of de verwachtingen van het verleden voortleven in de afzienbare toekomst. Zo wil hoofdpersonage John Grady Cole werken op een ranch. Een ambitie die past in het wilde westen. De moderne maatschappij sijpelt echter het landschap binnen. Auto’s en radio’s onderstrepen zo immer nadrukkelijker de absurditeit van het hoofdpersonage, die immers gekluisterd lijkt aan een tijdsgeest die al ten grave wordt gedragen. Dat het boek begint en eindigt met een begrafenis van een vaderfiguur lijkt dit punt nog eens symbolisch te onderstrepen.
-
Het is echter Cormac zelf die hier het wilde westen de genadeklap geeft. Hij betwist namelijk ook nog eens het centrale ethos van het genre. Doorgaans wordt in dit soort verhalen de waarde van de individuele wil benadrukt. Het plot lijkt hier aanvankelijk in mee te gaan: twee jongeren verlaten Texas en vinden succes in het temmen van paarden. Tussen Cole en de dochter van de rancheigenaar, Alejandra, lijkt zelfs een romance op te bloeien. Dan worden de jongeren echter gevangen gezet en blijken ze slechts een speelbal te zijn van het lot. Uiteindelijk eindigt het verhaal weer op de plek waarvan de jongeren vertrokken.
-
De nadagen van het Wilde Westen vormen hier kortom de achtergrond voor een verhaal gedreven door twijfel: over de vraag welke rol de personages innemen in de wereld, over wat rest van het verleden en over de mogelijkheid om je lot te veranderen. Dit boek bevat zodoende een rusteloze (anti-)western die achteraf gezien meer indruk wekte dan ik tijdens het lezen doorhad. Ik ben dan ook erg benieuwd naar de twee volgende delen in de Border Trilogy.

» details   » naar bericht  » reageer