Geweldig boek. Ik heb sowieso een fascinatie voor de Faust-mythe, maar Klaus Mann weet die thematiek hier heel mooi te verbinden met de opkomst van autoritaire regimes en de rol van meelopers en opportunisten daarin.

De hoofdrolspeler, Hendrik Höfgen, is toneelspeler in Hamburg en bij uitstek het voorbeeld van zo'n opportunist. Hij heeft communistische sympathieën, maar zet zich hier nooit ècht voor in. (Zijn plan om een 'Revolutionair Theater' op te zetten blijft lange tijd hangen bij het maken van briefpapier, en uiteindelijk bij het opvoeren van een ongevaarlijk stuk).

Als de nazi's de macht grijpen in Duitsland leeft Hendrik korte tijd in angst vanwege zijn communistische verleden, maar als snel weet hij banden met de nieuwe heersers aan te knopen en stijgt hij in hun achting, waarbij hij zijn vroegere opvattingen zonder problemen overboord gooit. De bekroning van zijn carrière komt als hij Mefistofeles mag spelen in een opvoering van Faust. In deze rol valt hij zo erg in de smaak bij de machthebbers, dat hij hun protegé wordt en ze hem de functie aanbieden als intendant bij het Berlijnse staatstheater. Hendrik gaat hierop in, en zo verkoopt hij symbolisch zijn ziel aan de duivel van het nationaal-socialisme.

En hoewel Höfgen "wint" in de zin dat hij in zijn carrière en in materialistisch opzicht alles krijgt wat hij wil, is hij eigenlijk een beklagenswaardig figuur: hij gelooft in niets (of het moet zijn dat voor de ontwikkeling van zijn carrière alles geoorloofd is) en hij kan geen oprechte emotionele relaties aangaan met mensen, die hij alleen maar ziet als middel om zelf hogerop te komen. Zelfs wanneer hij zijn invloed bij de nazi's aanwendt om bijvoorbeeld politieke gevangenen vrij te krijgen, doet hij dit niet uit louter altruïsme. De machtsbalans zou in de toekomst immers weer kunnen verschuiven, en dan kan het geen kwaad om bij de toekomstige machthebbers in een goed blaadje te staan.

Al met al biedt dit boek een fascinerende karakterschets van een bepaald type mens, en in een wereld waarin autoritaire regimes weer steeds vaker de kop op lijken te steken, voelt het ook bijzonder tijdloos aan.