Ik snap wiskunde niet maar ik vind het an sich wel boeiend om over te lezen. En in dit boek gaat de wiskunde niet zo diep dat ik er niets meer van snap. Een verder aardig idee dat wel vermaakt maar hoe zeer zowel de schrijver als diens oom en obsessie hebben, dat wordt wel duidelijk verteld maar nooit echt invoelbaar gemaakt. En daarmee verdwijnt een deel van de kracht van het boek voor mij. 3,0*.

Ik vind Borst nog steeds een weinig bijzonder schrijver, maar voor dit boek even niet. Erg leuk boek, met plezier gelezen. Borst pretendeert nergens serieuze wetenschap te bedrijven en dat werkt verfrissend. Als hij dan wat onzinhoofdstukjes ertussen stopt werkt dat alleen meer goed erbij. Zo is het palet waaruit Borst tapt vrij breed en pakt dat heel veel facetten van onderdelen van de mens Van Gaal. Borst probeert vooral een beeld van Van Gaal te schetsen, heel persoonlijk vanuit zichzelf zonder tot een conclusie te komen. Fijn, want als lezer mag je er zelf wat van vinden.

Het is wel lijvig en die ruim 400 pagina's zijn er stiekem 150 te veel. Niet dat Borst niets nieuws zegt of andere invalshoeken zoekt, maar eigenlijk begint het wat meer van hetzelfde te worden. En serieuzer ook, waardoor de humor en het vileine wat verdwijnen, net wat daarvoor zoveel leesplezier gaf. 3,5*.

Tja, van die moderne poëzie, een woordenbrij die ongetwijfeld een enorme betekenis heeft als je eenmaal doorhebt wat het allemaal betekent, maar mij interesseert dat verre van. Ik lees vooral allerlei losse woorden aaneen met af en toe nog wel een moment een mooie beeldspraak maar het stuk erop lijkt al weer er niet bij te horen. Ongetwijfeld zit er een goed idee achter, maar ik kan hier niks mee en het leesplezier is 0. 1,0*.

Briljante novel van Gontsjarov. Hij vertelt via de hoofdpersonen eigenlijk het verhaal van zijn Rusland, dat langzaamaan kapot gaat aan haar luiheid (en dan vooral van de rijken). Ook Dostojevski kwam rond die tijd met kritiek op de situatie via zijn personages in Karamazov, en uiteindelijk hebben beide een beetje gelijk gekregen. Het plebs ging ten aanval, zette luie rijke adel af en regeerde zelf.
Dan over de roman. Allereerst is het knap dat G. de hoofdpersoon zo lang in bed kan laten liggen en nergens gaat vervelen. Deels door er een jeugdherinnering tussen te stoppen (prachtig en gevoelig beschreven en daarmee het mooiste gedeelte van het boek) maar ook door constant actie in te voegen. Steeds andere personages introduceren, humor met de behandeling van Zachar als running-gag, en een fantastische uitdieping van Oblomov. Je gaat hem zelf vergeven dat hij in bed ligt, en zijn filosofie over luiheid begrijpen.
Daarnaast zijn er tal van prachtige passages, waarin Gontsjarov diep in de emotie van zijn Oblomov duikt, en perfect verwoordt hoe hij zich voelt en hoe hij verliefd op en bang is voor Olga.
En dan is er die extra dimensie, de maatschappelijke kritiek. Oblomov de adel, Zachar en de huishoudster als het hard werkende volk, en die halve Duitser Stolz als de West-Europese mogendheden die wel vooruit gaan. Die wel actie ondernemen, reizen, zaken doen. En die uiteindelijk de schat (Olga) vinden en kunnen houden.
Er is weinig op dit aan te merken, op die paar stukken na die soms langdradig worden. Wellicht dat het de bedoeling was, met zo een hoofdpersoon in je boek, maar het weerhoudt me van de volle 5*.

Hier kon ik helemaal niks mee. Ik was al een beetje hierdoor bevreesd gezien de reacties en plotomschrijving dat dit een vaag boek zou zijn, anderzijds heb ik ook twee geweldige werkjes van Baricco gelezen waarin ik zijn taal heel mooi vind en dat ook geen rechttoe rechtaan romans zijn.

Maar deze Oceano Mare is toch vooral meer stijl dan inhoud. En de inhoud die er is trok me simpelweg niet. Het wordt magisch-realistisch genoemd maar de plattere term 'vaag gek' dekt de lading beter voor mij. Eigenlijk was Baricco me na 5 bladzijden al kwijt toen het over een schilder ging die steeds in de zee staat te schilderen tot de vloed hem bijna verzwelgt. Is het symboliek? Is hij simpelweg een raar persoon? Geen idee, maar in ieder geval interesseert me zo'n iemand niet en staat een boek al met 3-0 achter.

Ik houd wel van spelen met stijl, zolang de inhoud maar boeiend blijft en de inhoud de basis blijft (denk aan Ulysses, maar ook aan Dit Verhaal van Baricco). In dit geval stoorde ik me zelfs er een beetje aan. Jammer. En zelfs stukken die wel aardig zijn (dat hoofdstuk met alle schilderijen) is ook niet meer dan dat: aardig. Maar te weinig ook om het boek echt omhoog te tillen, al was het maar een beetje.

Maar goed, verder geen boeiende personen die allen ook vreemden bleven en me koud lieten, geen sfeer, geen leesplezier. Zelfs de mooie taal kon me niet bekoren. En dan van de diepzinnig bedoelde stukken tekst die gewoon nergens op slaan. Over bijvoorbeeld de zee, of die ogen heeft. 'De schepen zijn de ogen' zegt één van de personages. 'Dat ik daar niet aan dacht' dacht een ander. Tja. En steeds meer raakte ik verveeld. Het was dat ik een lange treinreis had en dit als enige boek bij me had. En dat ik dit boek eens wilde lezen.

Dit was wel een Baricco die ik al jaren wilde lezen (dit is zijn hoogst genoteerde) en voorlopig laat ik hem even links liggen, maar allicht pak ik er nog eens eentje van hem aangezien hij genoeg moois heeft geschreven ook. 1,0*.

Net als bij De Rode Ruiterij zie ik wel een bepaalde kwaliteit in de beknopte stijl en soms heel beeldend woordgebruik waar je het zweet ruikt en de hitte voelt, maar nog minder dan in dat andere werk haalde ik hier leesplezier uit. Deels ligt dat eraan dat het zo beknopt is geschreven dat het je dwingt tot heel rustig lezen en daardoor nooit in de verhalen komt. Daarnaast, ondanks het rustige lezen, moest ik soms zinnen opnieuw lezen omdat er soms hele stukken voor m'n gevoel ontbraken. Stijl is één ding, maar maak het nog wel leesbaar en goed lopend. Lezen is in eerste instantie vermaak voor mij. Daarnaast vond ik de verhaaltjes ook niet heel bijzonder en was het te weinig om een mooie algehele schets van Odessa te geven zoals de beschrijving hierboven wel enigszins suggereert. 2,0*.

Ergens enorm zware kost maar enorm licht gebracht vol optimisme. Dat gevangenisleven moet afschuwelijk zijn geweest, ook nog eens in de ijskou waarin deze dag speelt - ik las het terwijl het kwik hier de 40 graden aantikte. Maar de dag zelf waarin het verhaal speelt is lang niet zo slecht niet (relatief dan) en de hoofdpersoon kan zich enorm verheugen dan na een dag zwoegen op hete waterige koolsoep met wat stukjes visgraat erin. En Solzjenitsyn kan dat gevoel zeer goed overbrengen op de lezer. Het boek is verder niet zo diepgravend, leuk en goed als Aantekeningen uit het Dodenhuis dat eenzelfde thema behandelde, maar als geheel is dit wel gewoon fijn leesvoer dat een goed inkijkje geeft ook. En de laatste alinea is ronduit briljant. 3,5*.

Aardig boekje wel. Een dun boekje (met grote letters en ook veel wit tussen de ruim 20 hoofdstukken) en voor verdiepende analyses hoef je hier niet te zijn, maar als eerste inkijkje in de samenleving van de Oeigoeren in China werkt dit wel. Kasim beschrijft zijn eigen jeugd en zo leer je als lezer een beetje bij. Later vertelt hij ook over zijn opleidingen in Nederland (boeiend om te lezen dat alles voor hem geregeld wordt tot hij gaat studeren, ineens moest hij zichzelf inschrijven terwijl de jaren daarvoor alles gergelegd werd; voer voor de diensten om mensen daar wat meer in mee te nemen dus) dat mij dan minder boeit, maar een hoofdstuk over de invloed van de Chinese geheime diensten in het buitenland en de invloed op het leven van Oeigoeren is een stuk interessanter. Voor een deel gekende stof, zeker als je je een beetje in dit onderwerp verdiept en als persoonlijk relaas ook wel oké. 3,0*.

Haasse weet me vooral te raken met haar prachtige, warme, lange en goed in elkaar zittende zinnen. En dat vrijwel het hele boek door. Ook enkele mooie metaforen weet we hierin mee te nemen.
Daarnaast wordt toch een heel aardig beeld geschetst van Indië zoals ik het nog niet echt kende. Om dat te doen via een kind, is slim gedaan. Want kinderen zien het verschil tussen zwart en wit toch niet. En zo laat Haasse heel mooi de omgang tussen Indiërs en Hollanders zien. En dan niet vanuit de regent of andere hoge pief, maar vanuit iemand die zelf onder de Indiërs leeft.
Maar toch, de vriendschap tussen beide jongens, komt wat simplistisch, gewoontjes en niet heel hartverwarmend over. Ik heb vriendschappen en relaties al beter beschreven gezien. Dat kan natuurlijk door de beschrijvende wijze, en de korte stukjes dat ze samen zijn. Maar er wordt gezegd dat ze veel samen zijn, dat ze goede vrienden zijn, en ergens wil je dat wel geloven, maar het voelen lukt niet. En dat is jammer.
Ook naarmate het einde vordert zitten er aardige stukken in over het vervreemden van elkaar en je geboorteland maar ook dit is veels te summier beschreven. Ik heb het idee dat het boek naar dat punt heen wil, maar het lijkt er maar niet uit te komen, en dan is het boek ineens uit. Daar had veel meer mee gedaan kunnen (en gemoeten) worden.
Toch prima vermaakt, mooie zinnen en aardig beeld. 3.5*

Het is wel duidelijk dat dit als satire is bedoeld, maar het verhaaltje zelf. de personages, hun gedachten en gedragingen zijn hierdoor wat vreemd en op dat basisniveau is het verhaal dus niet leuk en mist ook geloofwaardigheid. Ik vond het daardoor helemaal niks om dit te lezen. Satire is prima, metaforen ook, zolang de basis waarin het speelt maar normaal overkomt. En dat gebeurde niet. 1,0*.

Matig. Dit lijkt meer om de vorm te draaien dan de inhoud want die laatste is niet heel bijzonder - ergens halverwege had ik al wel zo'n idee waar dit boek geen zou gaan en wat die namen en grote 'Ja' en 'Nee' betekenen. Het boekje leest vlot weg maar wist me op geen enkele manier te boeien of te interesseren, zelfs niet of mijn vermoeden nu juist was of niet. Alle losse momenten gaan ook niet leven en kabbelen te veel voort zonder dat er iets sterks of beeldend wordt verwoord (vergelijk dit met 5500 pagina's Het Bureau waar banaliteiten wel boeien omdat de auteur de juiste dingen ziet en beschrijft). Typisch zo'n modern boekje waar de auteur niets te zeggen heeft maar toch besluit een boek te schrijven. 1,5*.

Mooi boekje wel. Knap hoe Steinbeck met zo weinig ruimte toch een compleet verhaal vertelt dat nergens verkort of afgeraffeld voelt en ook enkele personages een eigen stem geeft. Het zijn ook veelal sympathieke personen. Wel is het allemaal net te kort om echt te beklijven, het is eerder een fijn werkje om lekker op een ochtend te lezen dan een roman waarin ik word meegesleurd. Daarvoor leer je de personages net niet voldoende kennen. 3,5*.

Als er nu van één boek veel exemplaren in de winkels lagen deze herfst, dan was het van deze wel. Stapels. Des te gekker dat er maar weinig recensies zijn te vinden en weinig aandacht ook - zelfs een relletje heeft niet geholpen. Niet ook dat het wereldliteratuur is dat gelijk alle aandacht verdient, maar het is zeker niet onaardig, dus het is vooral verbazing.

Het boek vertelt van drie personen het verhaal; drie verhalen die ook enige raakvlakken met elkaar hebben maar toch ook wel los zijn. Dat maakt wel dat ondanks de dikte geen van de personen echt volledig wordt uitgediept maar alles blijft een beetje vlakjes. Dat is deels inherent aan de omvang per persoon, maar ook deels keuze van de schrijver die veel vaker het uiterlijk beschrijft dan de innerlijke leefwereld. Dat maakt ook dat geen van de personen echt gaat leven. Daarnaast is één verhaal echt gewoon volstrekt oninteressant (die van een verminkte ex-soldaat) en past nog het minste bij die andere twee verhalen. En het is hij die de meeste aandacht opeist in het slot, wat dus ook het zwaarst is door te komen omdat het me eigenlijk geen lor interesseerde.

Verder wordt een aardig beeld gegeven van het Japan na de oorlog, net als wat verhandelingen over recht, oorlog en kolonialisme. Niet dat het heel diep gaat, maar het is net aan afdoende om enige betekenis te geven aan het werk. Wel is het jammer dat de hoofdpersoon niet echt volledig gelijk is gemaakt aan de Nederlandse rechter bij het tribunaal, al is het maar de naam; de andere rechters en aanklagers worden wel bij de echte naam genoemd. Dat doet afbreuk aan het boek vind ik, want je weet nu nooit of iets waarheid is of niet. Dat weet je sowieso niet, maar je mag op zijn minst wel je best doen als schrijver. En had op het eind een nawoord dan gegeven met de feiten, zoals zoveel films ook tekstje hebben op het eind bij op waarheid gebaseerde cinema.

Verder is de schrijfwijze redelijk, maar niet altijd even prettig. De twee mannelijke hoofdpersonen worden beiden met 'hij' aangesproken, dus soms is niet direct duidelijk om wie een bepaald hoofdstuk draait, maar ook al te vaak worden ook nevenpersonages zo aangesproken. Dan wordt het helemaal onduidelijk, want Van Beijnum gebruikt redelijk constant de term 'hij', in plaats van pakweg de achternaam. Dan krijg je dus: Hij sloeg hem. Hij stond op na de klap. En meer van dat soort werk.

Maar goed, ik heb me zeker het eerste deel wel vermaakt, de sfeer is prima (je waant je echt in Japan) en pas tegen het einde komt de sleet er wat in. Maar dan heb je al 2/3 gehad, dus genoeg leuks daarvoor. 3,0*.

Ach ja, toneelteksten. Vol pathos, iets dat me in een boek niet snel smaakt, maar in zo'n tekst is dat wel oké. Je leest dit ook op een andere manier. Anders dan Antigone -die ik eerder las- gaat deze tekst meer over de psyche van de hoofdpersoon en zijn schuldbesef. Dat is allemaal best mooi beschreven en best fijn leesvoer, maar het voelt allemaal wat gemaakt aan en melodramatisch. Antigone zat minder op die kant en vond ik inhoudelijk sterker en ook als tekst los gezien wat beter overkomen. Maar verder is dit prima te doen. 3,5*.

Ach ja, OK Computer. Blokhuis heeft enkele mensen verzameld om wat te schrijven over dit album en al met al zijn er redelijk verschillende stukken uitgekomen, vooral doordat de insteek nu eens net anders en dan weer volstrekt anders is.

Het eerste (en behoorlijk boeiende) stuk plaatst dit album in zijn tijd (qua muziek en maatschappelijk) en krijgen we een stukje muziekgeschiedenis. Ook het stuk met 10 notities bij het nummer Airbag is fijn, vooral als er wordt uitgelegd hoe muzikaal het over de kop slaan wordt uitgewerkt (waarbij de schrijver direct zegt dat dit ook onbedoeld kan zijn maar dat het zijn intepretatie is). De stukken wisselen zo nogal in kwaliteit. Het is allemaal niet slecht, maar er zitten enkele schrijfsels in die in potentie boeiend zijn (het laatste stuk waar de lyrics worden geduid) maar waar ik onder YouTube-video's of op songmeanings.net originelere invalshoeken vind.

De uitvoering van het boekje is aardig vanwege het artwork, anderzijds vind ik de vorm dan weer meer ogen als een goedkoop vakantieboekje dat je vaak in deze maanden bij de Bruna's van deze wereld ziet verschijnen. 3,0*.

Ach ja, Naomi Klein. Ooit journalist met tweede aardige werken (No Logo was goed maar had minstens de helft korter gekund, The Shock Doctrine was enorm boeiend maar daar vergaloppeerde ze zich) maar al jarenlang meer activist dan journalist, laat staan een onderlegd wetenschapper.

Dit is een bundel van columns en speeches die ze gegeven heeft het afgelopen decennium. Speeches overigens over de hele wereld, waarbij je denkt, nou meid, je hebt aardig wat vliegkilometers erop zitten. Is dat op de man spelen? Ja, maar dat is het hele probleem hiermee, het is allemaal zo weinig doordacht. Klein roept van alles, ook over een Green New Deal, maar echt uitgewerkte plannen zijn het niet. Hoe gaat men hun levenspatroon veranderen? Dat is de grote vraag, en daar komt geen antwoord op.

Het is eerder allemaal goedbedoelde ideeën en wensdenken, iets waar ik me best in kan vinden, maar iedereen kan dit roepen. Ik verwacht op den duur wel wat meer dan dat als ik een boek lees. Ze begint met een speciaal geschreven hoofdstuk over Greta Thunberg en de jeugd die alles gaat veranderen. Lief, maar naïef. Dat wordt al 20 jaar geleden geroepen en de jeugd van toen heeft inmiddels een baan, volop gadgets op stroom, een auto en vliegt voor vakanties de hele wereld over. Klein legt nergens uit waarom de jeugd van nu anders zou zijn. Ik zie eerlijk gezegd ook geen reden daartoe.

Verder vind ik dit opvallend slecht geschreven. Opvallend, omdat de meeste werken van Klein best goed leesbaar zijn. Enkel het hoofdstuk over bosbranden stijgt er bovenuit. Ook het verhaal van Puerto Rico is oké, maar dat hoofdstuk past niet bij de rest van dit boek en ligt veel meer in de lijn van The Shock Doctrine (zij het veel minder scherp uitgewerkt). Verder zijn veel stukjes enorm herhalend, na één speech weet je het wel, als je er nog eens vier leest waarin niks nieuws staat, dan houdt het op en verveelt dit enorm. Vooral omdat ze maar blijft bij haar wensdenken en niet verder komt dan dat. 1,0*.

Een werk dat steeds beter wordt. De ideeën beginnen alle nog vrij abstract en gaan over vrijheid van denken, richting het einde gaat het steeds meer over vrijheid van leven in een samenleving met concrete voorbeelden en oplossingen, vaak goed doordacht. Wel voelt dit werk eerder als pamflet met enkele thema's in plaats van een volledig werk waarin iemands geheel filosofie naar buiten komt. Dat maakt het enerzijds strak en prettig om te lezen, anderzijds laat dit als geheel niet heel veel indruk achter. Niettemin op vragen waarom mensen in vrijheden mogen worden ingeperkt komt in ieder geval vaak een antwoord en dat geeft stof tot nadenken. 3,5*.

Een van de bekendste boeken ooit. En een van de belangrijkste. Nogal gewichtig geschreven, absolut archaïsch te noemen. En overuidelijk voor een publiek dat al wel wat weet van dit onderwerp. Darwin begint gewoon met vertellen en gaat ook in op technische en wetenschappelijke details (het verschil tussen soorten en variëteiten bijvoorbeeld). Dat maakt dit boek niet per se een fijne leeservaring.

Niettemin is het boek wel boeiend en zeker als Darwin met allerlei voorbeelden komt en de lezer meeneemt in zijn aannames en onderbouwingen dan leeft het boek ook meer. Vanwege het belang ruimhartig naar boven afgerond. 3,5*.

Heel matig. Op een treinreis had ik dit boek mee en had niets anders te doen, anders was ik al sneller gestopt met lezen. Vooral de stijl, als een roman maar dan door een matige schrijver, irriteerde me al snel. Maar bovenal gebruikt Mezrich veel woorden (mede door dit 'literair' te willen maken) voor een verhaal dat in 50 pagina's verteld had kunnen worden. Ik had ook gehoopt meer algemene geschiedenis van de Russische oligarchen te krijgen maar dit boekje is vrij gefocst op slechts een persoon en ook niet direct de meest interessante. 1,5*.

Niet elk verhaal is even sterk, een enkel verhaal zelfs nietszeggend, maar het merendeel is vrij sterk. Ditlevsen weet knap de wanhoop van personen neer te zetten die niet kunnen ontsnappen uit hun sociale situatie (om te eindigen met een verhaal waar wel iemand ontsnapt, maar ook dat is niet per se een happy end) en lijdzaam zich laten leiden door het lot of concreter hun man (veel hoofdpersonen zijn vrouw die vastzitten in hun rol). Met een scherp oog voor intermenselijke psyche en rake dialogen maakt ze de levens heel invoelbaar. 3,5*.

Leuk. Tegenwoordig is dit allemaal niet zo schokkend meer (professoren zijn ook maar mensen) maar nog altijd is het wel bijzonder vermakelijk. Hermans pakt inderdaad alle banale zaken erbij. Zowel het roddelen als de lichamelijke ongemakken, maar ook beschrijft hij rustig het eten en koken en boodschappen doen. Schitterend hoe men meer bezig is met elkaar (geroddel, heimelijke liefdes, elkaar niet mogen, et cetera) dan met hun werk. Want nergens wordt het werk zelf op de universiteit beschreven in dik 400 pagina's. Zoals het soms ook gaat: men is drukker bezig met randzaken dan met hoofdzaken.

Enfin, ik zie dit werkje dan ook vooral als een klucht met een aantal heerlijke scènes (ook hierboven al besproken) en niet zozeer als een aanklacht. Ja, zijdelings wordt dit wel genoemd, maar het viel uiteindelijk wel mee. Het gaat vooral over de hoogleraren die heel erg menselijk zijn met al hun onhebbelijkheden. Dat is ergens wel jammer dat er niet zoveel kritiek inzit want je merkt wel dat Hermans ermee bezig is, alleen al in zijn briljant nawoord. (blijft geweldig, een voorwoord of nawoord door de auteur zelf, zoals ook Nabokov dat deed in Lolita). Maar goed, het boek is vooral vermakelijk en leest soepel weg. 4,0*.

Vermakelijk avonturenboek. Het gaat natuurlijk om die zomer van '27, maar Bryson gebruikt die wel als kapstok voor de hele Twenties (en ook nog wel de periode daarbuiten). Hij vertelt veel en soms wel iets te veel, want zeker in de Epiloog moet je af en toe weer goed nadenken wie wie nu ook alweer was. Zijn stukjes zijn allemaal net kort genoeg om niet te vervelen, maar ook om niet echt te beklijven. Enkel vliegtuigpionier Lindbergh en honkballer Ruth worden als rode draad door de zomer gebruikt en blijven veel beter hangen. Dat alles vervlecht hij meestentijds in een goed lopend verhaal met veel anekdoten en typeringen die vermakelijk zijn (hoewel allicht niet altijd even accuraat, zoals de - verder vrij zure- recensie van NRC ook aangeeft). Wel is het jammer dat Bryson tegen het eind nog wat thema's (literatuur, film) wilde behandelen die niet echt in het lopende verhaal pasten en er wat los bijhangen, zij het dat ze wel interessant zijn. 3,5*

Op momenten geeft Wieringa wel aardige observaties en ideeën, op andere momenten was dit een beetje geneuzel in de marge. En al met al ook net te kort om echt te overtuigen, het is dat Wieringa gewoon een goede schrijver is die met weinig tekst veel kan zeggen. 3,0*.

Eerlijk is eerlijk, mijn aandacht werd sowieso getrokken door de coverfoto met de jongemeisjesbuik. Maar iets van Bernlef, zijn laatste nog wel, deed me ook snel beslissen dit boek te lezen.

En zeker het eerste deel is erg sterk, met mooi degelijk taalgebruik, een fijne sfeerschets van een Nederlands duindorp (een niet bestaand dorp overigens) en nauwelijks aanwijzingen in wat voor tijd het speelt. Ja, Destiny's Child wordt even genoemd en de 55e Bevrijdingsdag, maar meer aanwijzingen zijn er niet. Mobieltjes en computers zijn er niet, een strandtent heeft vlaggen met een naam van een frisdrankmerk in plaats van Coca Cola en het hele boek door waan je je in een tijd die niet echt bestaat, maar toch van alle tijden is, Erg goed.

Maar dan merk je ook dat Bernlef zijn einde zag naderen en na de introductie ook het werk nog wilde voltooien - het mist echt een middenstuk en het eind is nogal afgeraffeld. Sowieso hoe makkelijk de docent in kwestie onder de geruchten uitkomt, iets dat in het echt nooit zo vluchtig kan gaan. Die hele plot hierboven wordt eigenlijk in een goede 20 bladzijden behandeld en geeft toch een wat teleurstellend gevoel. Er zitten genoeg opstapjes in het boek naar een goede roman, maar meer dan een schets blijft het helaas niet. 3,0*.

Twee maal gelezen, maar nog nooit een fatsoenlijk bericht neergezet op dit forum over het naar mijn mening beste boek ooit geschreven. Al is dat ook vooral omdat dit één van de eerste echte literaire werken was die me volledig kon boeien. En vermaken. En vooral aan het denken kon zetten. Ruim 900 bladzijden lang.

Mulisch is God in zijn eigen universum. Dit komt niet alleen inhoudelijk aan bod, maar ook zeker stylistisch. Mulisch lijkt alwetend te zijn. Pretendeert dit ook. Vooral in het vierde deel waarin eindeloze feiten en wetenswaardigheden worden rondgestrooid alsof het niets lijkt. Maar hij weet het gelukkig wel binnen het verhaal te houden. Ook op de manier van het vertellen van het verhaal is de auteur de God. Hij laat twee engelen het grootste deel vertellen. Maar hijzelf schrijft over die engelen. En er is er maar één die boven Engelen staat. In dit geval Mulisch zelf.

Maar het inhoudelijke -het verhaal zelf- intrigeert ook. Alle thema’s die in Mulisch oeuvre langskomen, worden hier behandeld. En niet alleen uit zijn oeuvre, het lijkt wel of de hele wereld wordt behandeld, in een veelgelaagde vertelling. Natuurlijk is er het verhaal van Onno en Max en uiteindelijk Quinten. Wat zij doen, wat zij moeten doen. Dan is er het tijdsbeeld van Nederland in de jaren 60, 70 en 80. De geschiedenis van de Westerse Wereld. De vriendschap tussen Max en Onno. De familiaire verhoudingen. De eeuwige strijd tussen religie en wetenschap. De strijd tussen God (goed) en Lucifer (kwaad). De vergelijking tussen de kerk en de politiek. En zo zijn er vele lagen en thema’s te vinden.

Gelukkig is de plot zelf ook interessant. Max en Onno’s vriendschap is oprecht. Maar deze is dan ook afgeleid van Mulisch’ eigen vriendschap met de schaker Donner. Liefde wordt eveneens mooi beschreven, en het decor is prachtig. De vaart blijft erin. De thema’s en handelingen lopen natuurlijk in elkaar over, zonder dat het lijkt dat Mulisch moeite moest doen om zo een thema te verwerken. Er lijken geen werkelijke kunstgrepen nodig te zijn geweest.

Elk van de vier delen heeft daarnaast zijn eigen speerpunten, waardoor er constante verandering is, en er werkelijk geen moment verveling in komt. Het begint met de mooie vriendschap tussen Onno en Max. Hun gesprekken. Hun overpeinzingen. Hun handelingen. Daarna komen ook de geboorteperikelen, de opvoeding van een kind, en zelfs een reisverhaal. Het laatste deel heeft zelfs wat weg van een thriller. En ik vind dat volledig gerechtvaardigd. Alle stijlen en tempo’s zijn geweest. Waarom niet als pageturner eindigen. Mulisch had van alles al bewezen dat hij dat kon, dit bleef nog over. Een compleet boek, inhoudelijk en stylistisch.

Beste hoofdstuk is De Gouden Muur. In een lange monoloog beschrijft Onno wat macht is, hoe men dit verkrijgt, en vooral behoudt. Hij kent de politiek van binnen uit, van achter de gouden muur, en beseft dat het daar net zulk een ongeorganiseerde janboel is als daarvoor (buiten de politiek dus). Maar zolang het volk maar denkt dat het erachter goed georganiseerd is, dan blijft de macht, en sodemietert niet de gehele samenleving in elkaar. En dat geldt ook voor het geloof (althans, ik neem aan dat Mulisch dat ook denkt.) Zolang die Hemel niet ontdekt wordt blijft de mensheid blij. Karl Marx noemde tenslotte religie al eens het opium des volks. Daarom moest in het boek Max Delius dood. De ontdekking zou de werkelijke overwinning zijn van de wetenschap en haar schenker Lucifer.

Samenkomend en samenvattend maakt dit alles De Ontdekking van de Hemel een absoluut meesterwerk, vijf sterren met een griffel, en een werk voor de eeuwigheid. Vlot en duidelijk geschreven, inhoudelijk veelgelaagd, thematisch zeer rijk, vermakelijk en vol filosofie om ook nadien er nog eens rustig over na te denken.

Inhoudelijk op momenten wel boeiend maar niet echt mijn stijl van geschiedschrijven. Het boek is onderverdeeld in drie tijdsperioden waarin steeds een stukje algemene geschiedenis komt en daarna in 5 hoofdstukken (veelal via 1 of 2 personen per hoofdstuk) wordt wat verteld over die personen, teksten die ze schreven (het zijn altijd schrijvers geweest, al dan niet middels dagboeken) en wat algemeens over dat soort reiziger. De vrouw, de missionaris, het kind, de militair. Enerzijds blijft het boek zo afwisselend en komt er veel langs, anderzijds houd ik van grote lijnen waarbij soms op details wordt ingezoomd en minder van verhalen van personen waarmee iets van een grote lijn er een beetje bij ligt (al kan Annejet van der Zijl dat wel heel goed). Niet elke persoon boeit ook en de schrijfstijl is ook wat droog. Het boek kent wel een mooie aankleding met mooie prenten en foto's. 3,0*

Aardige novelle die goed is geschreven met een kale heldere stijl maar die ook vanaf de helft met de focus op die zoon en zijn baantjes minder sterk wordt. Het eerste stuk is veel beklemmender en sterker maar dat sfeertje verdwijnt zonder dat er echt iets voor terugkomt. 3,0*.

Een geijkte methode om iemands verhaal te vertellen middels andere personages. In dit geval dat van een man door de ogen van enkele vrouwen. En ondertussen zijn dit de verhalen van die vrouwen. In het begin is dat nog best aardig en worden eigenlijk enkele kortverhalen geschreven die best oké zijn. Al leren we Godfried H nooit kennen. Het boek wordt richting het einde echter minder en minder en zelfs saai. De leuke vertelsels verdwijnen en het boek wordt meer en meer een gedachtestroom met af en toe wel een aardige boeiende ingeving maar vaak oninteressant geneuzel dat me weinig deed. 2,0*.

Geen essay dit jaar maar een poëziebundel met oude gedichten van Chabot en twee nieuwe. Je zou bijna denken dat dit een manier is om nog even bij te cashen zonder veel moeite. Enfin, dit bundeltje is nog wel aardig ook. Chabot heeft wel een speelse stijl en daarmee brengt hij een prettige lichtheid, ook met zware onderwerpen. Poëzie zal nooit helemaal mijn ding worden en genoeg gedichten hierin waar ik weinig mee heb maar zeker de meer verhalende stukken zijn prima met af en toe ook een prettige sfeer en mooie beelden die hij oproept, bijvoorbeeld in het gedicht Drôme:

het gezin was naar montélimar, op mij na
het huis ademde kalmte
de dorpen in het dal deden een dutje
een auto kuierde de heuvel af
met een bruidssluier van stof achter zich aan
het vee was erbij gaan liggen

Je waant je hiermee even in Zuid-Frankrijk en vooral die derde regel die ik citeer klinkt erg lekker. 3,0*

Fijn en interessant boek. Nooit heel diepgravend, maar wel inhoudelijk genoeg. 't Hart kan sowieso prima vertellen. Het eerste van de acht hoofdstukken is een samenvatting van de oorlog en ze weet dit knap overzichtelijk en duidelijk te vertellen met hier en daar wat verbanden zoals je van een historica mag verwachten. Ze maakt vooral niet de fout om te veel in details te treden en te veel namen te noemen die uiteindelijk maar voetnoten uit die oorlog zijn, veel historici verliezen zich in te veel feiten.

Daarna komt gewoon een heel goed uitgewerkt relaas waarom de Republiek ondanks de oorlog (en zelfs dankzij de oorlog) economisch kon floreren. Er komt veel boeiends langs, van samenwerking van Hollandse steden om elkaars leningen te dekken waardoor men veel geld kon lenen, tot het soort leningverstrekkers dat ook van invloed is en van samenwerking tussen burgers en soldaten en de invloed van regelmatige soldij daarbij tot allerlei militaire uitvindingen vanuit de Republiek. Vrij breed en haar boodschap komt goed over. Maar ze mist net die verdiepingsslag om er echt een top boek van te maken. Want waarom gingen Hollandse steden elkaar meer helpen dan Vlaamse of Brabantse steden? Dat is het niveau dat ze kort benoemt maar niet verder uitwerkt. Niet dat het per se past bij dit boek, maar het had dit ding nog beter kunnen maken. Nu naar boven afgerond 4,0*.

NB: Dit boek kostte € 30 en dat is het zeker niet waard. Ik vraag me af waarom dit zo duur moet zijn. 't Hart is geen broodschrijver (emeritus professor), het boek is niet heel dik en deels een bewerking van eerder onderzoek van haar. Wel zitten er enkele kleurenpagina's in met plaatjes maar die voegen echt helemaal niets toe. Volgens mij had hier wel € 8 vanaf gekund.