Geweldige roman, een subliem voorbeeld van excellente vertelkunst. Iets waar de meeste hedendaagse jonge auteurs nog iets van kunnen leren; Steinbeck kan vertellen en heeft daadwerkelijk iets te zeggen.

Het genre zegt 'psychologisch' en de plot, die je overal wel terug ziet komen in beschrijvingen over dit boek, doet denken dat dit een boek om een broedertwist is. Maar niets is minder waar. Dat is slechts een klein onderdeel, vrij summier zelfs en dit boek is veel meer een sociale roman, of beter nog een streekroman. Juist die Salinas-vallei heeft de eigenlijke hoofdrol hier. Het boek heeft ook veel te veel personages met ieder hun eigen moment en voldoende uitdieping om van een centrale plot te kunnen spreken.

Steinbeck toont wel aan over een sterk psychologisch inzicht te beschikken maar doet dit vooral als verteller bij het beschrijven van de personages. Hij doet het niet om je als lezer helemaal mee te trekken in de gedachtewereld van zo’n personage, althans bij mij lukte dat niet. Een enkel personage zoals de innemende Li gaf me echt een meelevend gevoel, de rest een stuk minder. Maar dat is niet erg, want zo’n boek vind ik dit niet. Dit gaat meer om sfeer en ideeën en alles dat hij kwijt wil over zijn geboortestreek dan die eigenlijke plot.

Mooi ook hoe Steinbeck vaak een hoofdstuk begint met wat algemene mijmeringen. Nu eens over de aard van de mens, dan weer over de algemene trek naar het westen en een volgende keer over de geschiedenis van de hoererij in een stadje. Om vervolgens in dat hoofdstuk daar verder op door te gaan. Dat soort stuken zijn enorm boeiend, maar zijn inhoudelijk ook fraai verwerkt waardoor dit geen losse flodders zijn en hij alles dat hij kwijt wil ook kwijt kan op een natuurlijke manier.

Nu wel, rond pagina 500 van 600 begint de klad er wat in te komen. Dat gedoe met Ethel boeide mij maar weinig en juist op psychologisch vlak vond ik dit stuk wel duidelijk minder. Misschien wel omdat er nu de nadruk op wordt gelegd en hier een soort finale moet zijn die voortborduurt op het voorgaande terwijl ik deze roman op dat vlak nooit heel sterk vond. Dus niet de maximumscore, maar er zit zoveel moois in dat het de pret ook niet veel mag drukken. 4,5*.

Dieren eten, dus niet vlees eten, is de titel. Een sterke titel. Hoewel dit boek ook gaat over vlees en wat daar allemaal ingestopt wordt gaat dit voornamelijk over de dieren voordat ze als vleeswaren in de supermarkt liggen. En dan voornamelijk gaat het boek over de bio-industrie in vergelijking met enkele biologische boeken. En het zegt ook wel iets over hetgeen de schrijver kwijt wil.

Het boek is wel wat rommelig. Safran Foer wil overduidelijk wat kwijt en is al onderzoekende gaan schrijven en dat merk je in de structuur, die is niet echt rechtlijnig. Hij zegt van alles en ergens zit er een rode lijn in het boek qua thematiek maar het voelt allemaal wat onaf aan. Allicht speelt ook mee dat we inmiddels 13 jaar verder zijn en wat hij zegt allemaal niet zo baanbrekend meer is, eerder gekend. Al was dat volgens mij in 2009 ook niet helemaal onbekend. Wat hij wel goed doet is zonder opsmuk beschrijven hoe dieren worden gehouden in de intensieve veeteelt en hoe ze worden verwerkt. Rauw, kaal, precies zoals het moet.

In het begin probeert hij ook nog leuke dingen. Een van de eerste hoofdstukken is als een verklarende woordenlijst, daarna komen nog wat bladzijden met steeds maar twee woorden. Maar richting het einde wordt het allemaal wat normaler. Verder ook niet helemaal mijn smaak door de ik-persoon op de voorgrond te zetten en te richten op de ontmoetingen die die persoon heeft, dat vind ik altijd net wat minder interessant dan gewoon een algeheel verhaal. 3,0*.

Met veel pathos beschreven, en een zeer eigenaardige biografie, maar dat maakt het niet direct een prettig leesbaar werk. Nu is dat ook niet direct Nietzsches eerste bedoeling. En zoals ik eens hoorde: Nietzsche lees je niet, maar dreun je op, over en over. Of iets in die trant.
Toch is dit geen werk om echt te blijven opdreunen. Tuurlijk komt hij wel met een samenvatting van zijn filosofie, maar het zijn flarden, zonder goedlopend verhaal of rode draad. Veel wordt behandeld, maar evenveel blijft door chaos en soms lastige zinsconstructies voor mij erg vaag. En ja, opdreunen kan, om het te snappen, maar het is niet interessant genoeg daarvoor eigenlijk.
Nu en dan echter heeft hij wel degelijk zijn goede momenten, en dan toont hij zich een meester in een mengeling van filosofie en literatuur. Ook met veel kennis van andere schrijvers, in een groteske stijl beschreven, ironisch tegen het arrogante aan, prima. Maar te vaak was dit werkje niet om doorheen te komen. Daarom de allerkleinste voldoende. Maar meer ook niet.

91 pagina's (tov meestal zo'n 94), waarvan de vier hoofdstukken worden voorafgegaan door een lege bladzijde en een bladzijde met enkel het hoofdstuknummer erin. Dus eigenlijk goed 85 pagina's. Een dunnetje. En ook een klein verhaal waar Spit voor kiest. Wat prima is, want je hebt niet veel ruimte en dan moet je niet te veel willen vertellen (zoals Siebelink wilde in zijn gedrocht).

Van de vier hoofdstukken is het eerste veruit het beste. Geweldig hoe ze de leefwereld van een ongeveer 10-jarig kind weet weer te geven en zijn obsessie met flippo's. Subtiel wordt even ook verteld hoe zijn familiesituatie is. Goed en knap gedaan. Daarna komt er meer plot, meer personages (de hele familie van vriendje Tristan, maar dat zijn te veel mensen voor zo'n boekje) en is die kracht van het eerste hoofdstuk wat weg. Al met al leest het boek nog best fijn weg (de plot blijft wel doorgaan), maar is nergens meer echt uniek. Uiteindelijk wilde ik weten hoe het zou aflopen zonder dat ik nog echt geboeid was door de personen of verhaal. 3,0*.

Fijn werkje wel maar op emotioneel gebied wel wat vlakker dan het Liverpool-boek over zijn vader (en daarmee ook net een wat lagere score). Maar verder goed geschreven, enkele mooie aforismen en het gevoel rond een voetbalclub en het supporter-zijn wordt mooi beschreven. Als portret van de persoon Slot aardig net als sfeerbeeld van het Overijsselse waar hij vandaan komt. 3,5*.

Bij de Wisselwachter schreef ik recent nog: "Mak vind ik hier op het persoonlijke vlak net wat minder boeiend (anders dan een Annejet van der Zijl bijvoorbeeld)"

En het gekke is, dit boek is veel persoonlijker dan De Wisselwachter maar juist in dat persoonlijke is Mak sterk nu. Vooral omdat het niet zozeer om het gezin gaat maar hij hen ook echt als kapstok gebruikt. Die combinatie van het persoonlijke en de algemene uitgezoomde geschiedschrijving is sterk gedaan en werkt goed. En op momenten is Mak ontroerend (als het over een jong gestorven familielid gaat).

Net als zijn In Europa is het deel over de Tweede Wereldoorlog wel erg lang t.o.v. de rest, zeker de periode daarna komt er wat bekaaid vanaf. Anderzijds is de invalshoek wel net iets anders en daardoor toch wel boeiend, al vond ik persoonlijk de andere stukken net wat interessanter, vooral als het gaat om de gewone bevolking en de vorming van het land dat we nu hebben. Af en toe komt Mak met leuke opmerkingen zoals het feit dat vroeger de eettafel centraal stond in de woonkamer maar dat de televisie dat enorm heeft veranderd, dat de huiskamers daarna anders werden ingericht, erop gericht om tv te kunnen kijken. 4,0*.

Op zich wel behoorlijk aangenaam leesvoer in de traditie van veel romans uit die tijd hoewel dit boekje nergens de kwaliteiten haalt van pakweg Anna Karenina. Alles zit er wel in: van thematiek die de schrijver kwijt wil (in dit geval het huwelijk en hoe iemand daar in gevangen kan zitten) tot natuurbeschrijvingen tot het leven van adel en burgerij en het leven in stad of op het platteland. Wat Fontane goed doet is de man als een lieve goedhartige man neerzetten waardoor de strijd van Effi Briest echt gaat over haar innerlijke strijd en niet zozeer dat ze verlost wil worden van huiselijk geweld. Richting het einde raakt Fontane de regie wel wat kwijt, eigenlijk vanaf het moment van het duel. Daarna verstrijkt er ook vaak te veel tijd , wordt e.e.a. te episodisch en raakte ik het gevoel bij de personages kwijt. Het einde ligt ook in de traditie maar is ook wat clichématig en deed me weinig. 3,5*.

Aardig. Net als bij Alles Wat Er Was is het uitgangspunt best wel geniaal, maar is de uitwerking wat mager. Het blijft een licht klein verhaal waar wel het een en ander in wordt aangestipt over allerlei maatschappelijke zaken, maar er zat gewoonweg zoveel meer in. Eens je denkt dat alle pionnen zijn neergezet om dan los te gaan is het boek alweer uit (oké, dat weet je, want er blijven steeds minder bladzijden over, maar toch). En die betere uitwerking slaat op alles. Of dat nu gaat om de wereld van de toekomst (met de Toad en Seos, maar daar blijft het bij) of uitwerking van personages (best mooi, maar erg weinig). Het is allemaal niet slecht, maar had gewoon uitgebreider gemogen om echt een goede roman te worden. Nu is het zeer licht vermaak dat even leuk is tijdens het lezen, maar dan al snel vergeten. 3,0*.

Totaal eens met eRCee hierboven. Ook ik heb liever een doorlopend verhaal.

Wel zit het boek barstensvol interessante passages en beschrijvingen van Berlijn en Duitsers en Parijs en Fransen maar vooral het Europa op het keerpunt. Daar waar zij haar macht te grabbel gooide.
Heel precies als een journalist gaat Marai te werk. Dat tweede deel is ook beduidend beter dan het eerste deel dat zijn jeugd in de Dubbelmonarchie beschrijft. Een enkele anekdote is het vertellen waard, maar lang niet alle. Ondanks dat daar ook interessante dingen worden gezegd over kunst, cultuur en architectuur is het lastiger door te werken. Saai zelfs soms. Het tweede deel is echt veel beter en door de snelle variatie tussen gebieden en thema's nooit langdradig.

Alleen mis ik echt een centraal thema. Een rode draad. Dat lijkt er hier niet te zijn. Wellicht binnen de thema's, maar ook na enig nadenkwerk heb ik dat niet echt kunnen vinden. Het boek behandelt veel, maar tot een conclusie lijkt Marai niet te komen of tot een bepaalde visie of gedachte. Dat mis ik wel.

Binnenkort maar eens beginnen aan Zweigs werk over Europa. Kijken hoe dat bevalt. 3,5*

Twee jaar terug had ik al De Zaak 40/61 van Mulisch gelezen (Arendt verwijst er ook naar trouwens) en dat werk vond ik op vrijwel alle vlakken beter. Een beter psychologisch inzicht maar vooral heel veel beter en boeiender geschreven. Arendt schrijft enorm droog en vooral het lange middendeel met beschrijvingen van de Holocaust en waar Eichmann dan al dan niet bij betrokken was zijn op momenten best saai. Allicht nodig om te kunnen betogen waarom Eichmann gestraft moet worden, maar saai niettemin.

Beter zijn de beschrijvingen van de persoon Eichmann, maar ook de observaties over het Hof, de rechters et cetera. Die beschrijvingen zijn boeiend en hier laat Arendt zien wat haar kwaliteiten zijn als het gaat om menselijk inzicht en observatievermogen. En de conclusie over Eichmann, althans personen als hij, dat hij geen kwaad an sich is, is hoe dan ook boeiend (al vond ik Mulisch ook sterker op dit vlak wat betreft die conclusie). Voorts haar slot wat de rechtbank had moeten zeggen over de ware reden dat Eichmann de doodstraf heeft verdiend is zeer sterk geschreven. 3,0*.

Het punt is dat Van Iperen de oorzaak van problemen zoekt in iets redelijk abstracts. Het gaat erom volgens haar dat mensen zich laten leiden door verkeerde tegenstellingen en komt ermee dat men uiteindelijk de immigrant de schuld geeft, althans dat de rijke rechtse (mijn woorden) elite zo haar eigen agenda probeert dor te drukken. Dat is een aardige gedachte maar a) nogal zwak uitgewerkt en b) volgens mij ook te moeilijk. Zeker, ik denk dat bepaalde elites dat handig gebruiken maar dat verklaart te weinig waarom mensen dan daarnaar luisteren. Waarom is Musk voor sommigen een held en Gates (beide IT-miljardairs) een duivel? En vice versa. Mensen willen vooral geloven wat ze willen geloven en, laten we gewoon veel simpeler doen, mensen willen simpelweg niet inleveren en er onbreekt een zekere mate van urgentie als het gaat om klimaatproblematiek. Klinkt dat simpel? Zeker. Maar soms moet je ook niet meer erachter zoeken. Rechts maakt daar gebruik van alleen is dat een beetje het slotpunt van het betoog terwijl dat m.i. een beginpunt moet zijn. Uiteindelijk zegt Van Iperen te weinig in dit werkje om echt indruk te maken. 2,5*.

Niet helemaal gelukt. In het begin gaat het nog vrij veel over de gemiddelde Nederlander en waarom deze conservatief wordt, waarbij Van Iperen enkele rake observaties heeft maar mijns inziens een belangrijk punt niet benoemt en onderzoekt: mensen zijn van nature behoudend en vallen hierin terug als de maatschappij of politiek hen niets anders brengt. Dat is ook een hele goede verklaring.

Maar dan ineens gaat ze over op welness rechts (ook wel vrouwelijke wappies) waar ze wel helder beschrijft hoe men daartoe komt (en hoe vrouwen in deze rol passen en waarom zij daar geen problemen mee lijken te hebben) maar dat hele stuk komt niet echt voort uit hetgeen ze daarvoor schrijft. Alsof ze ineens van programma wisselt op tv. Het eerste deel wordt afgekapt, het tweede deel past er als vervolg wel bij maar wel erg ingezoomd op slechts één onderdeel. Wat wil ze nu zeggen? Dat dat een soort eindpunt is voor mensen die conservatiever worden? Of wilde ze gewoonweg te veel schrijven in deze beperkte ruimte?

Al met al zegt ze genoeg boeiende dingen maar had er beter een wat strakker verhaal van gemaakt kunnen worden. 3,0*.

Wat Putters hier allemaal schrijft klopt ook allemaal wel en vooral de nadruk erop leggen dat er meer vanuit de samenleving moet komen en minder top-down vanuit de overheid is een goede nadruk, maar wat hij zegt is ook weinig vernieuwend. Putters komt echt met helemaal niets nieuws, geen enkel bijzonder inzicht. Zo is dit al met al een aardige en helder beschreven samenvatting van de huidige staat van het land met een enkele oplossing aangeboden, maar ook veel te oppervlakkig (een echte diepe uitwerking van de problemen op allerlei vlakken ontbreekt) en vaak niet boeiend genoeg. 2,5*.

Matig. Dit lijkt me ook eerder een boekje op de markt gebracht door de BN'er Van Rossem die (of zijn uitgever) nog wat boeken wil afzetten in plaats van de historicus Van Rossem die graag een degelijk werk probeert te schrijven.
Nietszeggend vooral, met een algemene maar uiterst summiere beschrijving van enkele gebeurtenissen zo tussen de 3e en 5e eeuw. Vervolgens nog heel kort zijn ideeën over de ondergang en daarna nog een blik naar ons heden. Vooral die laatste twee stukken zouden het meest interessant kunnen zijn maar worden er in 20 pagina's doorheen gejast. Het is niet zozeer dat ik vind dat Van Rossem onzin schrijft of zich te veel beperkt tot een bepaalde oorzaak maar vooral dat hij dit eigenlijk nergens fatsoenlijk uitwerk tot iets dat maar een beetje op een wetenschappelijk artikel lijkt. 1,5*.

Halverwege besefte ik recent ook iets van Kollaard gelezen te hebben en dat viel ook al tegen, hoewel niet zo tegen als dit werk (maar ik zou dit werk anders niet zo snel hebben meegenomen denk ik). Ik had gehoopt op iets van ideeënliteratuur rond religie en de eindtijd maar zo heel veel doet Kollaard niet met die engel die naar Aarde valt. Ja, hoe hij menselijk wordt en welke effect dat heeft op zijn gevoel, zijn lichaam etc, maar vooral op dat vlak. Ik had op iets anders gehoopt.

Nou is vooral mijn verkeerde verwachting en in beginsel ook niet zo erg, erger is dat de hele verdere road trip en alle personages me nergens konden boeien. Simplistisch opgezet en daardoor gaan ze los maar ook als groep nooit echt leven en blijft een vrij saai vervelend boek over waar vooral teleurstelling overheerst en dat komt tot uitdrukking in mijn score. 1,0*.

Apart boekje. Dit is niet echt een biografie van a tot z, al kent het enkele hoofdstukken en delen met biografische momenten. Ook is dit geen portret zoals Michel van Egmond ze maakt. Dit zijn eerder wat losse hoofdstukken, uitwerkingen van vraaggesprekken en aan het eind nog een aantal hoofdstukken reisgids en een twintigtal pagina's met quotes van El Sierd. En aan het eind van elk hoofdstuk nog wat tips richting filmpjes op YouTube. Wat vreemde opbouw, en ik weet niet of dit knuddige onkunde is of een verfrissende versie van sportbiografieën. Het maakt wel dat het soepel leesbaar blijft.

Verder valt dit volledig met de inhoud. Kortom: zijn de anekdotes leuk? En dat zijn ze meestal wel. Niet heel hilarisch, maar leuk genoeg om te vermaken. Sowieso is dat inkijkje in die wereld wel geinig, hoe licht het allemaal ook is beschreven. Sierd heeft genoeg te vertellen en hij is van zichzelf een goede verteller, al hoort daar dan ook zijn intonatie bij en liefst wat beelden om dat te ondersteunen. Ook zijn de reistips leuk en krijg je echt trek in tapas en een goede rioja.

Wel stoort vooral de schrijver me, die meer als fan Sierd constant adoreert dan gewoon zijn leven beschrijft. Zozeer dat je je gaat afvragen in hoeverre alle verhalen verzonnen zijn of minstens iets aangedikt (al moet ik wel zeggen, van veel andere journalisten uit dat wereldje komen soortgelijke verhalen naar buiten, uit een tijd dat het voetbal allemaal nog wat persoonlijker was). Ook had er nog wel een goede redactie doorheen gemogen, als Espanyol consequent als Espagnol wordt gespeld. 3,0*.

Ik vond dit wel een heel vermakelijk stuk. Net als zo vaak bij Sophokles is het allemaal wat melodramatisch, maar er gebeurt veel en draait ook om wat plot en minder om de monologen, en dat helpt in ieder geval om het leesplezier wat omhoog te krijgen. Er zit ook relatief veel zang in, dat komt met het lezen helaas weer minder goed naar voren. 3,5*.

Vermakelijk, interessant en verfrissend boek. Mulisch schrijft een griekse tragedie (5 bedrijven), in waar kan het ook anders, Hellas zelf.
Allereerst is de manier van vertellen bijzonder (ik heb het nog niet zo meegemaakt), waarin de schrijver tot de lezer spreekt, en jou als lezer je laat indenken dat jij de hoofdpersoon bent. Maar toch weet Mulisch heel makkelijk ern een plot aan te geven, en al indenkend in de hoofdpersoon, komt er een verhaal op gang.
Het verhaal zelf is niet bijzonder, evenals de personages. De filosofie die terugkomt is dat dan weer wel. Ook mooi taalgebruik met enkele gedenkwaardige zinnen als de natheid van de vrouw is het geluk van de man.
Ook zijn de elementen mooi verwerkt in het verhaal. Het einde met het blusvliegtuig is apart, maar zou best kunnen (denk aan de intro van de film Magnolia, neem aan dat dat werklijk gebeurde verhalen zijn)[s/poiler].

Mislukt. Als roman erg matig geschreven met weinig uitdieping, nauwelijks sfeer (enkel in deel 2 een beetje in Istanbul) en veel te kort en gehaast om in meegenomen te worden. Maar ook als belangrijk document over mislukte integratie faalt dit boek. Want onze hoofdpersoon wordt thuis wat klein gehouden en er zijn twee kleine momenten van discriminatie, maar dat is het. Verder is Hazal gewoon een asociale trut die denkt alsof de hele wereld tegen haar is. En misschien is dat ook wel zo, maar met zo'n houding ligt dat aan jezelf, niet of je Turk, zwart of roomblank bent. Een gemiste kans dus van iemand die uit het migrantenmilieu komt en het wel heeft gemaakt, maar ongetwijfeld ook last heeft gehad van discriminatie omwege haar afkomst. Had dan een hoofdpersoon genomen die wel wil, maar wordt tegengewerkt. Dat had voor iedereen allicht ogen kunnen openen. Nu krijg je niets dan bevestiging van vooroordelen over de ander. 1,0*.

Erg leuk om die berichten over het al dan niet zijn van een typisch huisvrouwenboek. Ook ik had die gedachte met de achterflap. Of dit boek nu voor vrouwen is of niet, het zegt genoeg dat er enkel citaten van de libelle, flair en Simone van der Vlugt staan. Dan hebben of enkel die bladen positieve recensies gehad, of men wil een bepaalde doelgroep aanspreken.

Bonne, wat vind ik er zelf van? Het werd wel beter naarmate het einde, vooral omdat je na 150 pagina's wel de clue wil weten, toch maar echt heel spannend, ontroerend of interessant werd het niet.

Het valt te pleiten voor De Rosnay dat ze de gebeurtenissen aan de kaak stelt, de politie ook verwijten maakt, terwijl ze zelf Française is. Maar de uitwerking is nogal vervelend.
Ten eerste zien we de gebeurtenissen door de ogen van een kind, waardoor het nogal zeikerig en kinderachtig overkomt. Steeds maar dat kind dat vraagt: 'waarom', en 'ik begrijp het niet'. Ook de gruwelen in het kamp heb ik de laatste weken al vaker beter verwoord gezien. Het was nogal zwakjes.

Dan het hoofdverhaal, over iemand die op zoek gaat naar die Sarah. Opzich een prima synopsis, maar daar blijft het niet bij. Je krijgt haar besognes met haar man, haar afkomst uit de States, haar nieuwe Baby, met *walg* Sarah als naam. Best interessant allemaal, maar onnodig binnen het verhaal. Daar had zoveel meer mee gedaan kunnen worden. Zeker als je als buitenstaander de Franse arrogante cultuur binnenkomt. Dit alles zit wellicht erbij als karakteruitdieping, maar het is nergens geweldig uitgewerkt en nergens past het binnen de hoofdlijn van het verhaal. Jammer. Misschien typisch voor een vrouwenboek? Geen idee.
En uiteindelijk valt dat geheim wel mee. De schoonfamilie is zo slecht nog niet, en je vraagt je af of dat nu een heel boek waard was..

Gelukkig las alles prima weg, al is dat wellicht de reden dat er weinig blijft hangen en het nergens ontroerend wordt, en wordt het halverwege wel beter en wil je de afloop weten. Dat is al heel prettig. 2*

Ik heb hier maar een soort leesproject van gemaakt en die eerste 150 bladzijden wel nog gingen en het zonde was toen te stoppen, anders was ik al eerder gestopt. Ik vond hier echt helemaal niets aan. Grotendeels ligt het echt aan de stijl. Lange meanderende zinnen. Wel echte zinnen, niet zoals Marieke Lucas Rijneveld in Mijn Lieve Gunsteling waar ze allerlei komma's plaatste waar punten horen te staan. Nee echte zinnen met heel veel bijzinnen die je als een geheel moet lezen en doorlopend moet lezen, anders loop je vast. Maar hoe ik ze ook las (ofwel gejaagd, ofwel rustig en elk woord proevend), de taal ging nooit leven. En erger: de inhoud ging (mede daardoor) nooit leven.

Ik ben sowieso niet echt fan van dit soort lange zinnen. Soms, als die vanuit het niets komen zoals in Honderd Jaar Eenzaamheid ergens en ze dan (mede daardoor) naturel aanvoelen. Dat je ineens na een halve pagina langzaam het besef krijgt dat je al een tijdje wacht op een punt. Net als tracking shots in films, prachtig, maar niet als de hele film eruit bestaat. Dan merk je dat men zoekt om maar het een en ander te verlengen waardoor het nep aanvoelt. Ook in dit boek is dat het geval. Te vaak wordt gezocht naar nog meer bijzinnen.

Erger nog is, zoals gezegd, dat de inhoud hierdoor niet gaat leven. De stijl eist te veel de nadruk op. Het eerste hoofdstuk in de trein is nog wel aardig (ook niet meer dan aardig) en de gehaaste leesstijl past daar goed bij, ook het tweede hoofdstuk met wat gedachten over ratten is wel oké. Maar eigenlijk alles daarna vond ik dodelijk saai. Hetgeen gezegd wordt en getoond wordt blijft leeg, de personages boeien niet en het is een grote woordenbrij zonder zeggingskracht. 1,5*.

Wat vooral opvalt is dat dit boek stamt uit de jaren 30 en dan nog in de beginperiode van Hitler aan de macht maar dat Vestdijk al zo afgaf tegen de Nazi's. Dat is iets wat mij redelijk onbekend is, hoe men in de jaren 30 zelf aankeek tegen Hitler, de Nazi's en hun ideologie. Daarmee is dit boek boeiend en ook van historische waarde.

Het boek leest enorm gejaagd. Dat past wel aangezien dit boek vanuit de cel is geschreven en dat voel je, maar op veel punten die normaal goed naar voren kunnen komen (zoals sfeer) heeft dat wel enige weerslag. Een en ander is daardoor wel goed opgeschreven maar het raakt me minder.

Minder sterk daarmee vind ik dit boek op psychologisch vlak en adan vooral dat Johan Roodenhuis helemaal in de ban is van Else Böhler. Dat wordt qua eerste verliefdheden nog wel mooi beschreven maar in de stukken daarna vind ik een en ander minder overtuigend laat staan echt geloofwaardig. Het onbehagen over het weer thuis wonen, de strubbelingen met de moeder en juist de vader die wel toegeeflijk is zijn mooi neergepend maar dat de hoofdpersoon van alle opties juist zomaar naar Duitsland gaat of het dienstmeisje te zoeken? Dat stuk vind ik ook nogal kort door de bocht, ineens (voor mijn gevoel) zit hij in Berlijn. Ook al zitten hier wel inhoudelijk boeiende stukken nog ook nog met een interessante opmerking dat er niet zoiets is als het Duitse volk (maar een mengeling.van verschillende volkeren, niet bepaald conform Nazi-ideologie).

Al met al een boek met veel goed punten en op punten los scoort dit boek goed maar als leeservaring ook een boek dat me niet helemaal overtuigde en me niet volledig greep. 3,5*

Jesse Klaver, ik ben geen fan van de man, niet van zijn ideeën maar ik voel aan alles dat hij een act is. Dat neemt niet weg dat zo'n dun boekje soms het lezen waard kan zijn (al is het maar om je te verdiepen in andermans ideeën, of ze nu Thierry of Jesse heten). Helaas is dit een illustratie van de politicus Klaver: leeg en zonder ideeën. Over de helft in een hoofdstukje heeft hij het over empathie en je inleven, dat daar de sleutel ligt. Maar dat zou het begin moeten zijn van je betoog, niet het eind. Want hoe? En wat? Daar komt geen antwoord op. Verder zegt Klaver niets nieuws maar is de rest een herkauwing van het partijprogramma van GroenLinks, maar daarvoor lees ik zoiets niet. 1,5*.

Zoals Liv2 hierboven zegt. Dit is nu zo’n werk waarvan je zegt: ik heb een boek gelezen.

Een erg prettige sfeer van een ons onbekend Amerika, maar juist daar in dat soort stadjes en county’s wonen de meeste Amerikanen. Russo weet het leven in Empire Falls (leuke naam gezien de thema’s) mooi neer te zetten.

De hoofdpersonen zijn echte normale mensen met hun normale problemen. Russo is een goed observeerder, weet de relaties goed uit te werken, de problemen van de gewone man aan te kaarten en Bruce Springsteen is nooit ver weg in dat idee. Miles Roby is de hoofdpersoon, van hem krijg je meer achtergrond en geschiedenis mee, maar ook kijkt Russo meer in zijn hoofd dan van anderen. Het is ook echt een personage om van te gaan houden. Allen zijn echt geloofwaardig, jong of oud, man of vrouw en weinigen die van bordkarton zijn gemaakt, hoe klein de rol ook is. Iedereen leeft. Prachtig.

Een echte plot is er niet. Russo geeft gewoon een schets van het leven. Hij begint ergens, niet eens zozeer bij een bijzondere gebeurtenis, en volgt een aantal maanden de inwoners van Empire Falls. Nergens wordt het plat zoals vaak in hedendaagse Nederlandse literatuur gebeurt, nergens wordt het saai (op een enkele oninteressante scène na), vaak leef je echt mee, voel je mee en krijg je af en toe een glimlach om subtiel verstopte humor. Ook echte filosofie ontbreekt, al komt er af en toe een leuke levenswijsheid langs. Misschien had hij ook zo moeten eindigen, ergens, halverwege een zin.

Okay, aan het eind ontspoort het geheel en raakt Russo de regie kwijt. Dat hele gedoe met John Voss lijkt gewoon niet in het boek te horen en het einde vond ik wat zwak uitgewerkt. Maar ondertussen wel bijna 500 pagina’s fijn leeswerk gehad. Dus zeker 4*.

p.s. Romantiek staat hierboven. Ik zou het eerder 'sociaal' of 'streek/familie' als genre geven.

Een beetje hetzelfde niveau als het eerste deel, waarin dit vooral observaties zijn en waar het interessant kan worden - de wetenschappelijke kant, het onderzoek- daar stopt ze alweer. Zo is er een hoofdstukje over jonge vrouwen die hun vriendinnen vaak vriendinnetje noemen, of 60+'ers doe VVD stemmen het hebben over vriendjes. Dat is mij ook wel opgevallen en ik denk dan: oké, je hebt mijn aandacht. Maar dat was het dan, meer dan het observeren en benoemen is dit niet. En vaak is het gewoon banaal geneuzel, zo is er en langer hoofdstuk over 'brevet van onvermogen' wat ze raar vindt, zoals ze wel meer raar vindt. Of dat ze zelf allerlei woordgrapjes leuk vindt. En ik als lezer denk enkel: 'ja, en? Wat is nu je punt?' Dit is eerder een hobby van haar die allicht werkt voor mensen die hetzelfde denken, maar verder ook niet.

Overigens noemt deze taalliefhebber de koelkast dus de ijskast, wat het gewoonweg niet is (tenzij zij echt een ijskast heeft natuurlijk en dan neem ik deze opmerking terug, maar ik vermoed van niet). 2,0*.

Pak een willekeurige meer economisch gerichte non-fictie en de kans dat dit standaardwerk van Fukuyama wordt geciteerd of zelfs maar genoemd is vrijwel gelijk aan één. Ik was dan ook al tijden zeer benieuwd hiernaar. Nu is zijn Einde van de Geschiedenis (einde van de ontwikkeling) inmiddels op punten door die andere geschiedenis (namelijk, de opvolging van gebeurtenissen) wel ingehaald, op veel punten is dit ook verrassend actueel en zowel zijn centrale thema als heel veel zijwegen en inzichten blijven net zo simpel overeind staan en zijn soms eindeloos boeiend om te lezen. Al gaat het maar over de vraag over altijd aanwezige legitimiteit bij leiders, want hoe anders kan een dictatuur blijven bestaan? Angst alleen is niet voldoende. Over de hele breedte getuigt dit boek van een groot inzicht in de menselijke psyche en sociale structuren. Net als bij het werk van Piketty is die bijvangst wat het boek zoveel beter maakt. Mindere delen zijn vooral de meer filosofische stukken waar Fukuyama een aantal denkbeelden van filosofen uit het verleden samenvat maar dit hele deel is op zo'n abstract niveau dat dat voor mij pakken minder interessant is. En hoewel Fukuyama later in het boek deze filosofische gedachten en inzichten nodig heeft en ook best goed gebruikt waren die vele bladzijden (haast een derde van het boek) soms wel doorworstelen. 4,0*.

Dit boek komt uit 2005 en ik weet nog dat ik in die eperiode zo in 5 VWO zat en we betogen moesten houden. Klonen was toen een onderwerp dat vrij hot was (en ook wel afgezaagd na de zoveelste aan te moeten horen - mijn betoog ging erover dat Ronald Koemam moest worden ontslagen, dat was in ieder geval een origineel onderwerp).

En ik lees allerlei reacties hier en op andere plaatsen en steeds lees ik dat men dit boek (mede) zo goed vindt door de ethische dilemma's die langskomen. Maar die deden mij dan weer niets en vond ik toen in 2005 al weinig bijzonder meer laat staan anno 2026. Ik vind ook dat Brijs zelf er niets bijzonders mee doet. Ze spelen in het verhaal mee en dat is het. Maar allemaal zo bijzonder is dit niet.

Verder wel prettig geschreven en het eerste deel is wel aardig waar dat dorpsleven en de cultuur daarvan aardig wordt neergezet. Maar de lange flash back (meerdere zelfs) in deel 2 deed me weinig en het derde deel dat wel beter is weet dat niet meer te redden. Personages worden voor mij minder belangrijk, de sfeer verdwijnt en het boek miste ook een zekere urgentie voor mij. 2,0*.

Dubbelreview Stad der Blinden en Stad der Zienden

Zo ergens in Stad der Zienden wist ik al wel dat ik één stukje zou schrijven, vooral omdat de punten waar ik tegenaan liep grotendeels hetzelfde zijn. Beide boeken liggen in elkaars verlengde qua stijl en Stad der Zienden is ook een vervolg, er komen steeds meer verwijzingen naar het eerste boek.

De stijl is die zonder gebruik van eigennamen, iedereen wordt genoemd voor hun rol of een specifiek kledingstuk. De vrouw van de dokter, het meisje met het ooglapje, de burgemeester, de eerste blinde, etc etc. Locaties worden ook niet genoemd maar het zijn het ziekenhuis of de hoofdstad. Dat maakt enerzijds dat dit boek overal kan spelen en op dat vlak werkt het. Het tweede boek kent ergens wel hints dat dat verhaal afspeelt in onze wereld (de Frans-Pruisische oorlog wordt genoemd) en specifiek Portugal (ook dat wordt tussen neus en lippen door genoemd) maar zeker Stad der Blinden is volledig in een anoniem land ergens in de 20e eeuw (gezien de technieken die genoemd worden kan je het verhaal wel daar plaatsen).

Maar anderzijds maakt dit beide boeken enorm afstandelijk. En niet leuk om te lezen. Ik vond het inhoudelijk sowieso niet altijd al even sterk. Stad der Blinden is me te negatief ingesteld maar ik vond het ook te gemaakt. Dit is geen schrijver die een situatie creëert en dan op psychologisch of sociologisch vlak dan uitzoekt wat er gebeurt maar dit voelde te veel als een plot die al uitgestippeld lag zonder dat die gebeurtenissen en die dingen die de mensen doen per se logisch zijn. Bij Stad der Zienden vond ik dat eigenlijk ook. Nu heb ik niet in een dictatuur geleefd maar ik kon niet echt meegaan in de handelingen van de regering. Een te grote reactie op het blanco stemmen door de meeste mensen. Saramago zal er vast iets mee bedoelen maar dit wilde ik simpelweg niet geloven. En het leidt ook wat af van sterkere ideeën hoe bijvoorbeeld de stad door blijft gaan zonder overheid.

Dat klinkt allemaal wel erg negatief en ja, dat zorgt wel dat ik geen dikke voldoendes kan geven want daar was te weinig leesplezier bij. Maar verder zitten er ook wel enkele prima observaties in, is het geheel best goed geschreven en Stad der Blinden is tot pakweg de helft best nog wel vermakelijk op een zeker vlak.

Stad der Blinden 3,0*
Stad der Zienden 2,5* (met moeite)

Dubbelreview Stad der Blinden en Stad der Zienden

Zo ergens in Stad der Zienden wist ik al wel dat ik één stukje zou schrijven, vooral omdat de punten waar ik tegenaan liep grotendeels hetzelfde zijn. Beide boeken liggen in elkaars verlengde qua stijl en Stad der Zienden is ook een vervolg, er komen steeds meer verwijzingen naar het eerste boek.

De stijl is die zonder gebruik van eigennamen, iedereen wordt genoemd voor hun rol of een specifiek kledingstuk. De vrouw van de dokter, het meisje met het ooglapje, de burgemeester, de eerste blinde, etc etc. Locaties worden ook niet genoemd maar het zijn het ziekenhuis of de hoofdstad. Dat maakt enerzijds dat dit boek overal kan spelen en op dat vlak werkt het. Het tweede boek kent ergens wel hints dat dat verhaal afspeelt in onze wereld (de Frans-Pruisische oorlog wordt genoemd) en specifiek Portugal (ook dat wordt tussen neus en lippen door genoemd) maar zeker Stad der Blinden is volledig in een anoniem land ergens in de 20e eeuw (gezien de technieken die genoemd worden kan je het verhaal wel daar plaatsen).

Maar anderzijds maakt dit beide boeken enorm afstandelijk. En niet leuk om te lezen. Ik vond het inhoudelijk sowieso niet altijd al even sterk. Stad der Blinden is me te negatief ingesteld maar ik vond het ook te gemaakt. Dit is geen schrijver die een situatie creëert en dan op psychologisch of sociologisch vlak dan uitzoekt wat er gebeurt maar dit voelde te veel als een plot die al uitgestippeld lag zonder dat die gebeurtenissen en die dingen die de mensen doen per se logisch zijn. Bij Stad der Zienden vond ik dat eigenlijk ook. Nu heb ik niet in een dictatuur geleefd maar ik kon niet echt meegaan in de handelingen van de regering. Een te grote reactie op het blanco stemmen door de meeste mensen. Saramago zal er vast iets mee bedoelen maar dit wilde ik simpelweg niet geloven. En het leidt ook wat af van sterkere ideeën hoe bijvoorbeeld de stad door blijft gaan zonder overheid.

Dat klinkt allemaal wel erg negatief en ja, dat zorgt wel dat ik geen dikke voldoendes kan geven want daar was te weinig leesplezier bij. Maar verder zitten er ook wel enkele prima observaties in, is het geheel best goed geschreven en Stad der Blinden is tot pakweg de helft best nog wel vermakelijk op een zeker vlak.

Stad der Blinden 3,0*
Stad der Zienden 2,5* (met moeite)

Zeer tegenvallend als boek hoewel het verhaal wel interessant is. Het is alleen dat Mazzucato nogal eens de focus verkeerd legt en veel onnodige informatie in het boek stopt. Dit boek had makkelijk 150 pagina's korter kunnen zijn en aan de andere kant mis je nogal eens informatie. Zo gaat Mazzucato wat dieper in op bepaalde investeringen maar praat ze veel en zegt ze niet meer dan dat in 1 alinea had gekund. Om dat hoofdstukje van goed 20 pagina's af te sluiten met een conclusie van 7 pagina's waarin het meeste nog eens herhaald wordt. Dat frustreert.

Verder is dit boek ook deels politiek en zegt Mazzucato weinig meer dan je normaal uit die hoek (links economisch) hoort, ergens verwacht je misschien wat originelere invalshoeken. Ook zegt ze dat de overheid veel vaker ingrijpt, niet alleen waar de markt tekort schiet. Maar ze komt nu steeds met voorbeelden (in gebieden) waar precies die markt tekort schiet. Wel geeft ze nu een zinnige reden waarom bepaalde bedrijven als Apple meer belasting moeten betalen. Daar wordt het interessant maar dan houdt het al weer op. Ook het stukje over durfkapitalisten (dat ze bij erbij komen als de overheid als de belangrijkste en meest risicovolle investeringen heeft gedaan) krijgt alleen een goede aanzet, maar hier kan zoveel meer over gezegd worden.

Dat neemt niet weg dat het verhaal dat ze vertelt wel boeiend is, alleen simpelweg slecht verteld. Ze had veel meer case studies erbij mogen halen, want ze fixeert zich nu op Apple in het bijzonder, en verder ICT, big pharma en groene energie in het algemeen. Maar juist daar had best meer informatie bij gemogen. De boodschap is helder, maar vooral door zelf helder nadenken, niet per se door dit boek. 2,0*.