Boek bestaat uit 3 delen. Het eerste over vooral de inval van de Duitsers, het tweede deel tijdens de bezetting en het dagelijkse leven en het derde deel rond het einde van de bezetting. Vooral het tweede deel is het minst interessant. De schrijfstijl is vrij sober en dit boek moet het hebben van de gruwelijkheden; op andere vlakken is dit, hoe gek het ook klinkt, wat gewoontjes en brengt weinig nieuws. Dat wreekt zich dan vooral in het an sich niet oninteressante maar wel wat saaie deel 2.

In feite zijn de beschreven gruwelijkheden ook nergens vernieuwend maar op een of andere manier kan je daar nooit genoeg over schrijven en zeggen dus in zoverre voegt dit alles wel wat toe. Als geheel geeft het boek een goed inkijkje rond die Duitse bezetting en de kracht zit erin hoe de burgerbevolking gewoon van de ene dictatuur naar de andere gaat. Voor sommige groepen als Joden zit er wel een wezenlijk verschil maar voor de grote meerderheid niet. Het boek toont vooral de waanzin van oorlog goed en Koeznetsov heeft een redelijk goed oog om de juiste zaken eruit te pikken alleen niet de pen er echt een geweldig boek van te maken. 3,5*.

Fijn kortverhaal weer, ongeveer 20 pagina's in een boek. In weinig woorden wordt weer een situatie geschetst met enorm veel sfeer, je ruikt de stal/herberg en voelt de zoele zomerwarmte. Het verhaaltje in het verhaal zelf is te kort om echt te beklijven, maar is toch wel bovengemiddeld. Binnen de kortverhalen duidelijk één van de betere maar heel veel hoger dan dit scoren ze bij mij sowieso niet. 3,5*.

Opzich wel een mooi boek, het gezin wordt fijn beschreven net als de persoon Maria Moosbrugger en je krijgt een aardig inkijkje in een Oostenrijks bergdorp begin vorige eeuw. Maar dat is het dan ook. Dit boek is eigenlijk te kort om echt te verwonderen en mij als lezer mee te voeren. Dan heb ik toch liever wat dikkere boeken met meer beschrijvingen van natuur en het dorp dat het echt gaat leven. Zo'n korte lengte werkt prima bij andere boeken, maar bij dit soort verhalen. Te kaal eigenlijk. 3,0*.

Fijn kortverhaal dat op alles wel sterk is (een hele zekere stijl, sfeer, beschrijving van personages) maar nergens echt excelleert. Ik kan bij dit werkje eigenlijk niet echt aangeven dat er iets mis mee is behalve dat dit verhaal nooit als een hoger cijfer aanvoelt. 3,5*.

Mooi en gevoelig gedicht van Wilde. Allereerst weet hij prima neer te zetten, wat hij kwijt wil. Duidelijk is zijn stellingname over het gevangenisleven en de straffen. Knap, als je dat doet in, wat simpel genoemd 'een versje'. En ook nog eens één die constant hetzelfde ritme blijft houden, strofe naar strofe, en altijd is het een sextet. Ook is er altijd eindrijm te vinden, en soms ook halfrijm en volrijm (zoals 'blot of blood') in de regels zelf. Vooral die stukken zijn erg mooi. Ook is het gedicht een geheel, door constante herhaling in stijl en inhoud, soms zelfs dezelfde zinnen, of hetzelfde eindrijm. Tegen het eind zelfs een strofe waarin het eindrijm was omgedraaid. Eerst 'marred, hard, word' en even later word, hard, marred'. Dat geeft dit gedicht net dat beetje extra.

Ik vind deze reeks wel leuk en sympathiek, al is het maar dat ik ook wel fan ben van treinreizen. Ik zag dit werkje liggen in de boekhandel en dacht: laat ik eens wat aanschaffen van deze schrijver want de beste man zit immers hier op het forum en dit boekje past mooi naast de dichtbundel van Slowgaze die ik ook al enkele jaren heb staan.

Het boek begint leuk met de vertraging van de Duitse trein*. Dat ding is altijd vertraagd trouwens. Recent viel er gewoon een volledig uit waarmee ik twee uur later pas in Berlijn (en uiteindelijk Praag aankwam) en zat ik om 7 uur 's ochtends al de klantenservice te bellen. Gelukkig zat daar wel iemand die wist hoe dat omboeken moest, ook voor de aansluiting naar Praag. Op de terugreis was de vertraging gelukkig maar 35 minuten. Niettemin, vaste prik.

Ook geinig is de ontmoeting met RealTom (Real moet, zo lijkt het, niet op z'n Engels worden uitgesproken zoals ik altijd dacht maar op z'n Spaans zoals in Real Madrid). Wel had ik graag meer gezien van het treinreizen en het treinleven en van beschrijvingen van de Baltische staten - nu wordt een groot deel van het werk ingeruimd voor de ontmoeting met de vriend in Polen. Er zitten her en der ook mooie rake constateringen in over het reizen per trein en de passagiers die meegaan en daar had ik simpelweg meer van willen zien, een beduidend dikker reisboek. Dat is enerzijds een compliment omdat ik graag meer zou willen lezen, anderzijds ook weer niet omdat Heerma van Voss iets wil zeggen dat niet zo geschikt is voor die 80 pagina's en met die lange ontmoeting in het midden is voor mij ook e.e.a. uit evenwicht.

*In het begin gaat het over de witte ICE naar Berlijn, maar de ICE is de hogesnelheidslijn en die rijdt, zo weet ik vrij zeker, niet op dat traject (wel het traject Utrecht-Arnhem-Frankfurt en vanaf eind '25 ook naar Berlijn zo is de bedoeling). Dan zou gewoon de IC Berlijn worden bedoeld, of de 'Duitse trein' zoals we die noemen in Apeldoorn. 3,5*.

Fijne portretten. Niet elke persoon vond ik even boeiend maar juist alle zijstapjes maakten het vaak wel lezenswaardig. Dan krijg je ook wat mee van de geschiedenissen van deze landen. Ik zeg expres 'landen' en niet 'gebied' want dat overkoepelende miste ik een beetje. Dat hoeft niet het doel te zijn per se maar als je dit boek Baltische Zielen noemt dan verwacht ik ook wel wat meer over dat gebied als geheel: wat maakt dat Baltisch een gebied is? Is het een eenheid ja of nee? Maar goed, wat het boek wel is, is meer dan voldoende. 3,5*.

Aardig boekje wel. Dit geeft een heel aardig beeld weer van een bank in het algemeen en wat er allemaal zo speelt. Vooral de delen in het buitenland waar Rabobank haar vleugels uitspreidt zijn interessant, vooral als duidelijk wordt hoe men probeert daar voet aan de grond te krijgen. Dat verschilt echt per cultuur. Heel diepgravend is het allemaal niet en het is meer een samenvatting dan een leuk boek. Daarom niet hoger dan 3,0*.

Kijk aan, een trilogie over de jeugd met de jongste kinderjaren in het eerste deel. Precies zoals Tolstoj en Gorki ook deden. En ook qua opzet lijkt het redelijk op die boeken. Redelijk episodisch, kort en eigenlijk gebeurt er niet zoveel. Ditlevsen probeert een beeld te creëren door middel van gebeurtenissen en dat doet ze aardig, maar de details an sich zijn allemaal niet heel boeiend en mede door dat episodische karakter is het boek wat afstandelijk. Ergens intrigeert het boek wel en ik bleef daardoor lezen, maar ik hoop op wat meer betrokkenheid in de volgende delen. 3,0*.

Niet onaardig, maar het geweldige zie ik er niet in. Dat komt vooral door de lengte en het zwakke einde. Dit werk is kafkaësk avant la lettre. Melville schrijft dit als werk waar je van alles in kan zien. Is de klerk allicht een metafoor voor een depressie of verslaving? Maar eigenlijk is er net te weinig ruimte dit mooi uit te werken. En aan het eind wordt de plot ineens afgeraffeld, komen er onnodige verklaringen en konden al mijn ideeën overboord en lijkt het meer dat Melville zijn eigen leven en carrière hiermee bespreekt, maar daarmee werd dit boek voor mij een stuk minder waard. Nietszeggend haast. Vooral omdat het aan het eind ineens langskomt en de rest van het verhaal, en dan vooral het vreemde ervan, daarbij onnodig is. 3,0*.

Toen ik mijn stem uitbracht op dit boek voor het kwartaalboek keek ik vooral naar de plot, die leek me uitermate boeiend. Maar de invulling van dit boek is volstrekt anders. Dit is poëzie, moeilijke poëzie vooral, als proza gebracht. Vol metaforen en eindeloze gedachtestromen en woordherhalingen waarachter ergens nog wel een verhaal verstopt zit, maar ik heb vooral het idee dat we in het hoofd van Vesaas zitten zonder dat hij echt een gebruiksaanwijzing geeft.

Zinnen stuk voor stuk zijn vaak nog wel te begrijpen, maar twee zinnen aaneen wordt al lastiger omdat er geen logisch vervolg in lijkt te zitten. Zo wordt dit voor mij vooral een leeg werk waar ik inhoudelijk niets me kon, maar ook de zinnen stuk voor stuk vond ik vaak niet heel sterk. Er ging niets leven, geen beeld dat werd opgeroepen, geen zeggingskracht in de woorden. Ja, een enkele keer. Bijvoorbeeld "Mooie meisjes. Voor een jongen heeft dat woord alleen al een betoverende klank" in het laatste hoofdstuk, een hoofdstuk dat sowieso veruit het beste was omdat dat voor zeker de helft de plot wat meer op de oppervlakte heeft liggen.

Ik snap m'n bovenganger wel, moet ik dit nu voorzien van een sternotering? Ik ben immers geen poëziekenner, laat staan liefhebber. Maar ik ben ook geen literatuurrecensent, slechts iemand die zijn beleving hier neerzet, inclusief stem, of dat nu toneel van Shakespeare is, poëzie of een 19e-eeuwse Russische roman. 1,5*.

Nog nooit gelezen al kende ik een beetje waar dit werk over ging. Niet onaardig. Op een bepaalde manier simplistisch maar leuk opgetekend en die hele Maria-verering moet je er maar bij nemen. Echt storen deed me dat niet en het zegt ook wel iets over de beleving uit die tijd. Eerst in modern Nederlands gelezen en daarna in de oude taal maar dat laatste was wel heel lastig, te veel woorden die ik simpelweg niet kende en die ik ook niet uit de context kon halen. 3,0*.

Boek over millenials op het punt om hun jonge leven achter zich te laten en het moment dat ze wel gesetteld moeten zijn; dit is wel Rooney's minste werk, vooral omdat het allemaal wat los zand is en Rooney niet echt weet wat ze wil zeggen.

Net als de vorige boeken zijn de sterkste boeken de onderlinge relaties, de levensechte dialogen en voral kleine ruzies en irritaties in een relatie die zo herkenbaar zijn. Dat doet Rooney ongelooflijk goed. Ook al gebeurt er eigenlijk niets, het boek blijft wel op een zeker vlak boeien, hoewel het wel een minimumniveau is. De hoofdstukken met plot worden afgewisseld met hoofdstukken van e-mails tussen Alice en Eileen, die soms ook wat essayistisch worden en waar Rooney duidelijk haar ideeën kwijt wil. NIet heel subtiel, wel interessant en op zich past het prima.

De laatste 70 pagina's echter zijn wel de minste, als de hele groep voor het eerst samen is en het allemaal wat chaotisch en dramatisch wordt en het lijkt of er ineens een andere schrijfster aan het woord is. De eerste 250 pagina's was al niet de som der (goede) delen, maar dat laatste stuk haalt het gemiddelde wel naar beneden. Nog wel voldoende. 3,0*.

Erg vermakelijk en leuk om te lezen. Verhulst weet ragfijn de verschillende vakantiegangers op zo'n resort neer te zetten en weet met weinig woorden vaak toch hele levens te vertellen en de personages kleur te geven. Knap gedaan, dat sowieso, maar ook erg boeiend. De hoofdlijn zelf is niet eens het interessantste deel van dit boek maar de losse verhaaltjes samen maken wel dit boek en geven veel sfeer. Het sterkste is nog het sfeerbeeld over het einde van het vakantieseizoen en hoe dat resort dan weer helemaal leeg en verlaten is, dat stuk is knap en mooi opgetekend. 4,0*.

Aardig werk van Dostojevski. Ik ben niet echt fan van zulke brievenromans maar deze is dan wel heel aardig, vooral ook omdat er soms wat langere stukken inzitten als bijvoorbeeld Varvara haar levensgeschiedenis vertelt. Dan lijkt het meer op een roman dan een briefwisseling. Niet alles is even boeiend en het is me soms (of eigenlijk vaak) iets te melodramatisch. Typisch Dostojevski natuurlijk, alleen nu draaide net dat hele boek rond die dramatiek. Dan heb ik hem liever met zijn ideeënromans waar de emoties meer bijzaak zijn. 3,0*.

Deze zag ik voor een nette prijs liggen bij de Boekenbeurs afgelopen juni en ik meende mij te herinneren dat het één der favorieten van liv2 was in 2013: ik raakte nieuwsgierig.

Zo goed vind ik het boek niet, maar het is absoluut iets om te lezen. Leuk is vooral de vastberadenheid van Van Casteren waarmee hij te werk gaat. Daarnaast is de opbouw prima en behandelt hij elk aspect, zowel de mens achter het been als alles rond de vermissing (denk aan DNA-onderzoek of de uitleg over bewegingen van de rivier de Rijn) - als onderzoek is dit zeker geslaagd.

Dat neemt niet weg dat de persoon achter het been als mens weliswaar tragisch is (en je bent echt benieuwd wat er gebeurd is) maar ook niet heel bijzonder, boeiend of interessant, terwijl vele bladzijden over zijn leven gaan. Tevens is zeker het begin irritant als alle personen bij hun uiterlijk worden beschreven, alsof Van Casteren iets literairs wil doen maar daarin te ver doorschiet want het slaat nergens op en is ook niet heel bijzonder geschreven. Ook de vele verwijzingen naar cultuur en literatuur zijn nu eens heel aardig verwerkt, maar des te vaker voelt het allemaal wat geforceerd aan. Van Casteren eindigt wel mooi, al had de voettocht best langer van mij mogen zijn, al past dat niet helemaal bij de rest van het boek als het te lang zou zijn geweest. Misschien uitwerken tot aparte novelle?

Vervolg op Lijmen en ook iets minderdan dat boek. Het leukste deel zit centraal, als Boormans koste wat kost een bedrag wil terugbetalen en hier volledig in gaat tot en met een rechtszaak aan toe. Dat is ook gewoon erg grappig, vooral hoe men hierop reageert. Alleen verder is het allemaal wat te nietszeggend en mist dit werkje een zekere urgentie. 3,0*.

Ik kwam dit boek tegen als tip omdat dit voor mensen uit de Achterhoek erg herkenbaar is. Nu kom ik daar weliswaar niet vandaan maar ik ken het gebied wel redelijk en ik hoopte dan ook een beetje van die sfeer mee te pakken. Nou, dat viel voor mij als buitenstaander tegen. Dit verhaal had m.i. evenzeer in Brabant, Groningen of het Westland kunnen spelen. Nu zijn er in de laatste twee gebieden wel nauwelijks (of geen) nertsenfokkerijen maar ook dat stukje hangt er meestentijds nogal bij. Als er al iets genoemd wordt dan blijft het bij benoemen, net als wat liedjes en tv-programma's om een beeld van de jaren 90 te creëren. Nou, die tijd ken ik dan wel maar ook dat ging voor mij niet leven. Wilbrink benoemt het enkel maar laat het niet voelen. Rijneveld deed dat ook eerder met een boek en ook dat beviel me totaal niet.

En daar moet het boek het wel een beetje van hebben. De verdere plot is namelijk niet heel bijzonder, zelfs wat voorspelbaar. Ik miste ook een beetje de urgentie van dit boek en waarom uitgerekend dit verhaal verteld moest worden. In wezen telt dat voor alle fictie, maar bij dit boek had ik wel dat gevoel: dat het allemaal niet zo speciaal was. Wilbrink gebruikt ook veel woorden voor iets dat in 150 pagina's verteld had kunnen worden zonder iets te missen.

Er zitten wel enkele sterke stukken in, dat zeker. Mijmeringen over het vangen van mist op doek, over een beenamputatie of over de geur van zweet. Die stukken zijn steeds boeiend. Maar wel weinig. Ook een hoofdstuk met twee vertellers (linkerpagina de één, rechterpagina de ander) is niet alleen een leuke gimmick maar werkt inhoudelijk ook op dat moment. Maar goed, een laatste hoofdstuk zonder gebruik van hoofdletters deed me dan weer stukken minder. 2,0*.

Prima boekwerk dat redelijk chronologisch de geschiedenis van vooral Polen, Tsjechië, Slowakije en Hongarije (en breder Oostenrijk-Hongarije) pakt met uitstapjes ten westen en oosten ervan. Je krijgt een aardig beeld van die landen en snapt ook waarom die landen redelijk conservatief zijn tegenwoordig, vooral het laatste hoofdstuk komt daar op terug. Allemaal prima dat.

Wat je wel een beetje mist is de samenhangende geschiedenis. Wat maakt dit gebied Centraal-Europa? Waarom worden enkel deze landen behandeld? Luiten kiest er bewust voor Duitsland en Pruissen erbuitenn te laten maar legt niet echt uit waarom. En waarom is dit deel anders dan Rusland ten oosten maar ook anders dan de landen ten westen ervan? Aan het eind stelt Luiten dat die landen anders zijn maar legt niet uit waarom. Ook krijg je steeds drie a vier geschiedenissen maar minder de samenhangende geschiedenis van dat hele gebied. Terwijl ik denk dat Luiten daar best wat over had kunnen zeggen. Je krijgt hints zoals het orhodoxe geloof t.o.v. het katholicisme, maar daar blijft het bij. Hij weet wel duidelijk te maken bijvoorbeeld waar het boek begint en waarom die periode is gekozen (de eerste staten met overheersend het christendom als godsdienst). 3,5*.

Er staat een geinig foutje in dit boek dat in 2017 allicht minder zou opvallen. In het deel waar het gaat over de kroning van koning Faisal gaat het ook over het gespeelde volkslied - Irak had er nog geen en dus werd het Britse gebruikt. Alleen schrijven de auteurs dat het God Save the Queen dat werd gespeeld. Maar in die tijd (en ik heb dit nog even nagekeken) was er een koning en was het het God Save the King dat werd gebruikt.

Verder een prima werkje lange tijd. Niets vernieuwend of van de nieuwe inzichten maar als introductie prima. De auteurs weten welke informatie en geschiedenis van belang is en met wat duiding en verklaringen weten ze een heel redelijk beeld van dat gebied te schetsen. Voor iemand die daar wat van weet weinig nieuws onder de zon, maar voor de leek nuttig en sowieso als geheel goed en prettig uiteengezet.

De laatste pakweg 50 pagina's over de recentere geschiedenis is meer beschrijvend dan duidend en daarmee heel weinig van toegevoegde waarde. 3,0*.

Heel redelijk kort verhaal van Hermans. Allereerst is het prettig geschreven. het leest makkelijk weg, en toch heeft Hermans niet de meest makkelijke zinnen. Goed schrijver, maar dat wist ik al na eerder werk van hem.
Inhoudelijk is dit ook een mooi werkje, enkel het einde was mij wat bevreemdend. Misschien is dit de bedoeling, misschien totaal niet, maar het deed wel afbreuk aan de rest van het verhaal. In weinig woorden weet hij daar de gruwelen van de oorlog, van het als soldaat midden in de strijd leven, te beschrijven. Redelijk beeldend en goor haast soms.

Voor een aantal jaren terug heb ik al eens de verfilming van Visconti gezien, met Marcello Mastroianni in een besneeuwd Italië. En hoewel het in Rusland veel kouder is, en veel vaker wit van de sneeuw, speelt dit verhaal eind van de lente en slaat de titel op de nachten die nooit helemaal donker worden op die noordelijke breedtegraad zo rond de 21e juni.

Het werk zelf is heel aardig. Aan de oppervlakte is het een liefdesverhaal, maar daaronder zit een hoop pijn verborgen en Dostojevski beschrijft dat heel behoorlijk. Leuk zijn de twee beide geschiedenissen in het boek verwerkt, de pathos die ik nu wel kan hebben (in de Idioot net niet) en de algehele sfeer. Het is allemaal niet heel bijzonder of briljant, maar wel aangenaam leesvoer. 3,5*.

Wisselend. De delen tussen Antoine en Rachel (een erg leuk en innemend personage) zijn de beste delen uit de hele reeks. Lief, romantisch, echt. Maar die delen worden afgewisseld met stukken tussen de jongere broer en zijn vriend. En waar deel 1 nog ging om hun avonturen gaat dit deel meer om hun relatie en die wist me maar matig te boeien. Ook wat overdreven en melodramatisch voor mijn gevoel. Al met al nog wel aangenaam leesvoer maar wel met een mix van hele goede stukken en minder sterke delen. 3,5*.

Verslaggeving van de Provo-tijd. Ik ken daar eigenlijk weinig van en ik leerde wel iets bij, al is het als geheel niet heel strak geschreven en dus niet echt geschikt als geschiedschrijving. eer is het een sfeerschets. Ergens nog wel chronologisch en soms volgen hoofdstukken elkaar op, maar de korte hoofdstukjes staan vaak ook los van elkaar met wat algemene overpeinzingen die lang niet altijd boeien. Punt is vooral dat die hele scene mij eigenlijk niet wist te interesseren, net als de vele individuen die worden beschreven. 2,0*.

Oef, totaal niet mijn smaak. Als je de poëzie hardop uitspreekt klinkt het nog wel mooi, soms met korte beeldende fraaie stukken, maar veelal is dit toch vooral veel gedachten en woorden aaneen zetten. Aan het eind las ik pas waar het over ging, met dat in het achterhoofd nogmaals dit doorgenomen maar zelfs dan - op enkele momenten na- zag ik het er niet in terugkomen. Hier kon ik dus weinig mee. 1,5*.

Interessant werkje wel over de breedte, Over een periode van ruim 2 weken vinden de Spelen plaats in Berlijn en elke dag wordt beschreven met een foto, een stukje weerbericht en kortere of langere stukjes over wat er gebeurt in Berlijn en vooral tijdens het sporten, afgewisseld met stukken van een overheidsdienst hoe men moet omgaan met bepaalde zaken. De nadruk ligt dan vooral op het uitgaansleven (je waant je eerder in de jaren 20) en minder op de situatie van de Joden (al gaat de schrijver er wel op in). Zo krijg je een breed en vrij goed beeld van de twee weken in augustus '36.

Echte diepgang wordt gemist. De structuur van elke dag een hoofdstuk werkt ook niet mee om echt diep op iemand of iets in te gaan. En niet elke passage of persoon is even boeiend. Maar als geheel werkt dit prima. 3,5*.

Best een prettig opgeschreven boekje maar hetgeen wat Van Teutem vertelt is weinig vernieuwend allemaal. En het ziet vooral op een heel select groepje mensen dat terecht komt bij grote bekende kantoren in de dienstensector. Daar valt wel wat over te zeggen en te vertalen naar mensen in andere kantoorfuncties maar anderzijds: is dat wel zo? Is het zo dat deze slimme hardwerkende jongeren (want dat zij) ook ergens anders hadden gepast of zijn ze juist gemaakt voor zulke banen en komt men terecht waar men voorbestemd is te komen? Dat klinkt wat filosofisch maar zelfs een praktische uitleg komt er niet echt.

Van Teutem vertelt vrij helder hoe je aan stages komt en vooral hard moet werken om terecht te komen bij zulke kantoren maar dit is al vaker verteld. En wat verklaringen die hij zoekt zijn niet heel bijzonder en ook niet diepgravend - ik lees liever wat van een Luyendijk met antropologie als achtergrond.

Aan het eind komt Van Teutem met wat oplossingen, maar die zoekt ze vooral in de mens zelf. En hij concludeert platgeslagen dat men zelf wat anders naar de wereld moet kijken. Ja, als het zo eenvoudig was dan was dat al gebeurd. En dat zegt alles wel over de diepgang van het werk. Ken je weinig van dit onderwerp dan zal dit als goed leesbaar werk nog best enig nut hebben. 2,5*.

Toch een kleine tegenvaller na alle lof in de kranten. Oz doet wel veel goed, met sfeerzetting in een koud en winters Jeruzalem (eens wat anders dan de hete zonovergoten woestijnstad die je normaal ziet) en de benauwde kille omgeving waarin Sjmoeël verkeert. Ook zijn de ideeën die Oz plaatst erg interessant en zegt hij veel zinnige dingen, over de plek van Israël, verraad, de relatie met Arabieren. Maar het verhaal waarin hij dit plaatst werkt minder. Het begint allemaal veelbelovend, maar dat geheim dat je denkt dat gaat komen valt eigenlijk bijzonder tegen. Zozeer zelfs dat je je afvraagt waarom Oz nu net dit verhaal vertelt. Dan is verder het wel mooi hoe Oz over Judas schrijft en dit naar de moderne tijd vertaalt (lees: jaren 50) en een vergelijking trekt tussen verraad van Judas en van een persoon uit die tijd. Maar het is jammer dat die laatste persoon fictief is. Niet dat ik gelijk zeg dat Judas ooit heeft bestaan - al zou dat best kunnen- maar die ik zie ik meer als metafoor, en dan een vergelijking trekken is best sterk, alleen had met met een bestaand persoon gedaan. Gebruik literatuur en geschiedenis om het heden te begrijpen (of omgekeerd). Die kans laat Oz liggen en dat is jammer. Natuurlijk staat Shealtiel Abarbanel voor meerdere personen die net als hem dachten (ook een metafoor) maar dat is gewoonweg minder sterk. Door al het goede toch 3,5*.

Apart boekje. Lange tijd erg fijn en vooral vermakelijk. Grunberg excelleert altijd in het neerzetten van een bepaalde burgerlijke triestheid en ook in dit boek lukt dat prima. Vooral een scène met een pedofiele ambtenaar maakt dit erg voelbaar. Met een glimlach gelezen. En dat alles in een prettige stijl. Kort en puntig en zeer goed leesbaar. Maar dan ruim over de helft lijkt het of een andere schrijver het heeft overgenomen. Het wordt ineens een stuk vreemder en vager en ik had ook geen idee waar Grunberg nu naartoe wilde. Nog steeds overigens weet ik dat niet. Daarom maar 3,0*.

Hans Boland heeft in zijn vertaling van deze Besy de namen aangepast; dat wil zeggen, de vadersnamen zijn verdwenen en hij spreekt iedereen consequent op dezelfde manier aan. Nu ben ik daar sowieso principieel op tegen, buiten dat die spielerei met namen mij altijd wel aantrekt en de Russen net iets meer cachet geeft, maar als er één boek is waarin ik het kan begrijpen dan is het deze wel. Zelden zo vaak moest ik bladeren naar de dramatis personae om weer eens uit te zoeken wie wie ook alweer is (ik had zoals wel duidelijk is een andere vertaling). Zelfs Oorlog en Vrede met haar 500 personages ging me gemakkelijker af, en het leidde bij Besy er wel toe dat het soms behoorlijk worstelen was. Jammer, want de inhoud is absolute top.

Dostojevski beschrijft dus de opkomst van een revolutionair genootschap. Hij besteedt veel tijd aan de opzet, de personages en hun relaties, de sfeer in het provinciestadje en zet zo de schaakstukken allemaal klaar voor een heerlijke partij daarna. Het boek gaat niet enkel over D’s afkeer tegen revolutionairen – dat zijn allen behalve christenen (ook in De Broers Karamazov behandelde hij dit thema)- maar is ook een parabel over het Rusland van zijn tijd dat op de drempel van een nieuwe periode staat. Het zijn de vaders die de jongeren hebben geleerd, maar de jongeren die zich afzetten van hun vaders. In wezen is dat hetzelfde als Vaders en Zonen van Toergenjev, al bekijkt D. het iets minder romantisch. Hij ziet juist gevaar daarin, en zet die jongeren ook neer als het pure kwaad en is totaal niet te spreken over het nihilisme. D. was zeer gelovig en dat blijkt ook uit deze Besy. Zeer boeiende thematiek; de ideeën zijn sowieso interessant, en nu, een week na het te hebben uitgelezen, blijft de inhoud nog napruttelen. Het boek heeft dus zeker indruk achtergelaten, ook voor langere tijd.

Maar dan dus de leeservaring zelf, die was stukken minder. Het kostte me een behoorlijke tijd dit allemaal door te ploegen en het is ook verwarrend geschreven (al kan het aan de vertaling liggen, een stukje van Boland dat ik las ging me gemakkelijker af). Veel nevenplotjes die soms niet worden afgemaakt, heel veel dialoog die maar duurt en duurt zonder aanwijzing wie nu eigenlijk spreekt, waardoor je halverwege de pagina weer moet terugtellen, ook om te begrijpen wie nu wat vindt en om zo elk personages te doorgronden. Dat is jammer want met wat kleine aanwijzingen maak je het allemaal zo vele malen makkelijker en ik wil best moeite doen voor een boek, maar geen onnodige moeite omdat het allemaal wat verwarrend is. Daarbij natuurlijk de vele namen, de weinig genuanceerde houding ten opzichte van nieuwe ideeën en net iets te veel uitweidingen zijn gewoon minpunten. Wel zitten er weer andere heerlijke stukken bij, het begin is fantastisch, het feest ook en in dat soort delen is het taalgebruik van Dostojevski volledig op zijn plek.

Over een aantal jaar nogmaals maar eens lezen, en dan de versie van Boland. Ik ben nu al benieuwd. 4,0*.