Geschreven in een soort van stream of consciousness die opzich wel werkt maar ook maakt dat dit werk nogal gericht is op de persoon die niet heel boeiend is en hetgeen ik hoopte qua sfeerbeeld uit die periode nooit echt goed naar voren komt. 2,0*.

Met tip van Sol1 (bij Rechts Verpest Onze Seks: Stem voor een Leuker Seksleven - Daan Borrel (2026) - BoekMeter.nl ) dit werkje besteld en gelezen. In ieder geval beter dan dat boekje waar de tip vandaan kwam. Beter onderbouwd en overtuigender als betoog. Ook strakker in de thematiek en prima qua opbouw. Ik miste nog wel die extra verdieping over de aard van de mens en hoe die van invloed is. Niet dat dat per se nodig was maar dat zou het boek nog wat beter hebben gemaakt.

Het is wel goed te beseffen dat dit boek komt van een Amerikaanse. Ze komt met de term socialisme (en benoemt ook de nadelen ervan - het boek zeker niet zo heel zwart-wit maar best genuanceerd) maar eigenlijk zit heel Europa al redelijk op de goede weg met onze sociaaldemocratie, iets wat Amerikanen al snel socialisme noemen. Alleen is het kapitalisme in de V.S. nogal extreem, dat vooral. Kristen R. Ghodsee legt in ieder geval goed uit hoe kapitalisme niet werkt voor vrouwen (platweg gezegd: minder sterk, maar ook duurder als ze zwanger worden, waarom zou een baas daarvoor moeten blijven doorbetalen? Iets dat in Europa dus vrij gebruikelijk is).

Wel interessant hoe ze in dat kapitalisme seks als transactiemiddel duidelijk maakt. De man werkt, de vrouw biedt haar lichaam aan in ruil. Deels lijkt me dat vooral eigen keuze maar waarom we als maatschappij er toch steeds voor kiezen dat vrouwen thuis moeten blijven, daar komt niet echt een antwoord op. Dat is een beetje het stukje psyche dat ik bedoelde dat ontbreekt. 3,5*

Ik las dit boek en dacht vooral: ik heb dit allemaal al eens gelezen. Ik miste een beetje urgentie. Ongetwijfeld zal er veel autobiografisch zijn maar waarom moet ik (lees: een derde) dit lezen? In NRC (geloof ik) las ik in de review iets over 'tussen de zinnen doorlezen' en dat er in de witregels meer staat dan in de regels zelf. Die dingen lees ik vaker en eerlijk gezegd word ik daar ook wat moe van. Zeg je wat je te zeggen hebt en laat mij als lezer niet gissen (ik lees dan reviews die zeggen dat je als lezer precies weet wat er speelt, maar die recensent zegt niet wat er dan zo duidelijk is en mijn brein werkt zo dat ik dat niet eruit haal). Is dit slecht? Niet per se. Het werkt zit op zich wel knap in elkaar maar mist simpelweg voor mij te veel, vooral wat betreft sfeer. 2,0*.

Na zoveel jaren is het wel leuk om te zien in hoeverre bepaalde toekomstvoorspellingen zijn uitgekomen. En dit werk komt vrij goed weg daarmee. Vooral in de eerste helft is dit werk sterk, als het erom gaat hoe technolgische vooruitgang de macht centralet weet te maken en zo juist de democratie kan verminderen. Daarna komen meer thema's langs die alle stuk voor stuk net wat minder interessant zijn waarmee dit essay een beetje als een nachtkaars uitgaat. Vooral als het gaat om oplossingen. Maar voor die eerste helft is dit echt wel aan te raden. (het nawoord van Heijne in de recente Nederlandse uitgave stelt verder weinig voor). 3,5*.

Op een goede tweederde van het boek speelt een hoofdstuk in het stadje Twentynine Palms. Dat was om drie redenen verrassend.

1) Dit stadje ligt in Californië (bij de noordingang van Joshua Tree National Park) terwijl het boek voornamelijk in Montana afspeelt.

2) Dit is ineens een stukje sfeerbeschrijving. Over een stadje waar je met de auto naar de supermarkt moet met een hoofdstraat zo breed als een voetbalveld, met palmbomen en een casino dat eruit ziet als een Walmart. Ineens, zeg ik want de rest van het boek ziet vooral op de personages en je mist een beetje context rond hen. Erger is nog: die personages wisten minder en minder boeiend te blijven, vooral door het enorme drama dat Puchner erin stopt (te veel, echt te veel) en de nogal episodische structuur waardoor je ineens jaren verder bent maar dat personage ook kwijt bent. Als schrijver doet Puchner het goed, zo is er een hoofdstuk waar hij heel knap ineens jaren laat verstrijken zonder dat expliciet te melden. Of af en toe een aardige gedachte over de 80.000 mensen die een mens tegenkomt in zijn leven maar slechts een enkele die als vriend over blijft. Dat is allemaal prima. Maar als verteller faalt hij.

3) Ik ben er zelf geweest in oktober voor een nacht onderweg richting LA en eerst een ochtend in Joshua Tree National Park. Erg leuk om dit stadje dan tegen te komen en vooral die beschrijving was raak. Voor ons hotel lag de doorgaande weg, officieel vier breed maar met nog wat vluchtstroken erlangs en inderdaad: erg breed dus en naar de supermarkt ga je met de auto. Erg leuk om dit dan te lezen en te herkennen. Maar het zegt ook wel iets dat dit punt mij het meeste blijblijft. 2,0*.

Prettig leesbaar al moet Wieringa hier zijn stem nog een beetje zoeken, vooral metaforen zijn soms nogal gezocht. Wel een aardig verhaal, redelijke uitwerking van de personages en een prima sfeer. Echt verrassen doet het werk niet, de verschillende twists zijn ofwel totaal voorspelbaar ofwel één van de mogelijlheden die je als lezer ook al wel bedenkt. Niettemin wel aangenaam leesvoer al met al. 3,5*.

Nou eindelijk deze pil eens gelezen die met ruim 1.000 volbeschreven pagina's dikker is dan deze site doet vermoeden met de hier genoemde 447.

Smith is een liberaal en dit werk wordt wel als een grondbeginsel gezien van de vrijemarkteconomie. Soms boeiend maar vaak heel taai. Niet dat het werk moeilijk te lezen is maar wel heel erg gericht op de periode toen en droog opgeschreven vol getallen en bedragen die specifiek voor toen waren maar de lezer anno 2026 niets meer zegt. Sommige delen zijn inmiddels ook wel verouderd en inmiddels niet meer vernieuwend omdat we 250 jaar later dit als gewoon en bekend ervaren.

Het punt is vooral dat dit werk vooral een beschrijving geeft en daarna een mening maar niet echt een onderbouwing althans het is voornamelijk filosofisch onderbouwd. Op momentjes werkt dat wel, direct in het begin over de arbeidswaarde of later over een omzetbelasting over luxe goederen of noodzakelijke goederen bijvoorbeeld. Daar legt Smith het verschil goed uit en hij legt ook mooi uit wat een noodzakelijk goed is en hoe dat kan veranderen per land en cultuur. Maar des te vaker ontbreekt dat. Wel leuk is om te zien hoe Smith hier al een mening vormt over invoertarieven, sinds kort weer hot in de wereld.

Ik geef nog wel een voldoende vanwege de historische waarde en je het boek in zijn tijd moet zien maar het leesplezier lag duidelijk lager. 3,0*.

Ik zag dit boekje en dit leek me nu echt zo'n ding waar ik me heerlijk aan zou storen dus toch maar meegenomen. Ik kan ook niet zeggen dat ik geheel onbevooroordeeld dit heb gelezen. Op de cover van mijn versie staat nog "Vol humor en overtuiging", dat heeft (goede vriendin van de auteur) Doortje Smithuijsen gezegd. Dan heeft zij toch een andere defintie van humor want ik kon daar werkelijk geen spoortje van vinden.

Enfin. Borrel begint met een gesprek met een vriendin die aangaf dat rechtse jongens beter in bed zijn waarna zij zich afvroeg: is rechts slecht voor de seks in het algemeen? (Eigenlijk is dit gewoon een rare manier om te zeggen dat ze zelf niet heel tevreden is over haar seksleven en zoekt de schuld elders). Omdat we hard moeten werken en alles duur is, is er minder ruimte om te genieten van seks, is haar boodschap vrij plat geslagen. Echt onderbouwd wordt dit niet.

Het boekje is niet subtiel of blijft gespeend van stereotypes. Op een bepaalde manier is dit best interessant en los ervan dat ik me weleens stoorde is dit ook wel intrigerend. Al gaat Borrel ook wel vaak de mist in, al dan niet bewust. Economisch rechts en conservatief worden nogal eens door elkaar gehaald. Als het gaat om de invloed van conservatieven op de beleving van seks daar is ze stukken beter dan de invloed van economisch rechts en kapitalisme. Ik noemde al de prijzen maar kapitalisme zou ook zorgen voor ongelijkheid. Ze komt met een voorbeeld van vrouwen uit het communistische Oost-Duitsland die hun seksleven hoger waardeerden. Ze vroeg wel direct af of men wel zo vrij was daar, ook in hun antwoorden. De vraag stellen is hem beantwoorden en dit zegt toch wel veel over de argumentatie. Al is de vraag of gendergelijkheid voor betere seks zorgt en of kapitalisme daar slecht voor is best interessant maar Borrels relaas komt inhoudelijk echt tekort hier. (Los daarvan, de reden dat men in communistische landen seks beter waardeert is dat ze vooral niet zoveel anders te doen hadden).

En verder moet ze nog even wat meningen kwijt over kapitalisme en conservatieve stromen. Maar hier wordt ze wel vals. Zo wordt Pieter Omtzigt in de mond gelegd dat met zijn oproep tot meer baby's baren hij natuurlijk witte baby's bedoelt. Dat Omtzigt een Turkse vrouw heeft en met haar vier kinderen heeft gekregen vergeet Borrel te melden. Net als dat zij van allerlei conservatieve stromingen en partijen man en paard noemt maar steeds één bepaalde conservatieve ideologie krampachtig vergeet.

Evengoed kan je je afvragen of links en progressief ook niet een beetje debet hieraan zijn. Uiteindelijk willen zij ook een carrière en duur wonen in Amsterdam en alle druk en stress erbij. Of staat volgens sommigen flirten gelijk aan toxische masculiniteit waardoor mannen ook wel zullen denken: mij niet gezien. Al dat soort nuances ontbreken hier. 2,0*.

In 2011 was ik op Tasmanië. Enkele jaren eerder was oud-klasgenoot Diederik Smit (die van Lubach en De Speld) daar al en fietste daar rond voor een goede maand - ik volgde zijn reisblog toen. Toen ik rondtrok door Australië met een vriend leek het ons een mooie ode aan Diederik om in zijn voetsporen te treden dus wij zijn daar ook heen gevlogen zonder veel voorbereiding, fietsen gehuurd en we zijn gaan fietsen voor 2,5 week. Geen Tasmaanse Tijgers gezien (die zijn in principe uitgestorven) maar ook geen Tasmaanse Duivels. Hoogstens hebben we ze geroken want de hoeveelheid aangereden wild (en die lijken gaan stinken, je rook ze vaak al van een meter of 50) was gigantisch.

Enfin, dat was wel een beetje de reden dat ik geïnteresseerd was in dit boek. Ergens lijkt dit werk een beetje op Moby Dick maar dan zonder het romanelement maar wel de fascinatie voor een dier en daar van alles over kwijt willen en dat onderwerp ook breed oppakken. Al moet ik wel zeggen dat het boek wat slap begint en haar fascinatie nog niet echt tot leven komt.

Gaandeweg komt er ook een boodschap in over het omgaan met de natuur en wereld en wordt dit werk wat persoonlijker en beter en beter. Een enkel moment is zelfs sterk als Van Den Broeck een situatie op de camping beschrijft waar ze alleen ligt in een tent en verderop twee mannen hoort grappen dat ze haar wel zouden doen. Zij verstijft en zoekt direct een mes. Iets dat ik als man nauwelijks kan voorstellen maar wel weet dat vrouwen dit zo ervaren en dat schrijft ze indringend op. 3,5*

Dit boek is in een vorm waar ik wel meer en meer ben van gaan houden, mits goed geschreven. Dat laatste sowieso, in een stijl die ritmisch is en je meesleept en dwingt door te lezen en die je zo weer in het boek trekt als je dit ding oppakt na werktijd. Een verhaal van een postnatale depressie afgewisseld en gevuld met allerlei losse gedachten of verwijzingen naar verhalen, fabels, mythen, literatuur en wetenswaardigheden, steeds als het gaat om zwangerschap, geboorte en de relatie tussen ouder en kind. Het boek springt in zoverre heel veel kanten op maar blijft enorm in focus. Dit is ook een boek dat steeds beter wordt. Waar het in het begin nog even wennen is aan de stijl, daar wist ik op een gegeven moment niet meer los te komen. Dit is geen boek dat zoekt naar verklaringen (dat hoeft ook niet) maar vooral heel sterk iemands ervaringen rond een depressie sterk en raseerlijk op papier heeft gezet. 4,0*.

Nou, zo negatief als veel commentatoren ben ik niet. Ja, dit werk ziet op een beperkte groep welgestelde mensen maar Smithuijsen zegt m.i. nergens dat deze groep een soort van modale Nederlander is of dat zij spreekt voor een generatie. En dat dit werk ziet op zo'n select gezelschap is in zoverre ook prima dat je een bepaald beeld krijgt van en uit die gemeenschap. Daar is niets mis mee want het boek leert je iets.

Het probleem is dat ze vooral niet zoveel zegt en je een beetje peper mist. Ze wil veel kwijt maar dat lukt niet goed genoeg. Ze begint leuk in de bios hoe ze kijkt naar ouderen en jongeren en hoe die laatste groep digitaal alle kaartjes al heeft opgekocht maar ze blijft dan te veel hangen in simpele karikaturen zonder echt leuk te worden (ik heb eerder het gevoel dat ze vrij serieus is - iemand als Youp van 't Hek doet dat ook maar dan met een portie humor). En ze heeft een goed onderwerp te pakken maar zijn 64 pagina's (incusief enkele witte pagina's) daar u geschikt voor? Niet echt. Haar boodschap komt er niet mee uit de verf.

Smithuijsen komt af en toe best met een aardige opmerking. Zo stelt ze dat jaloezie vaak zit op mensen die op ons lijken maar het net wat beter hebben. Je bent niet jaloers op de ferrari van een voetballer, wel op de nieuwe auto van je buurman. Maar dit is typerend, deze opmerking zit helemaal aan het einde. Zoiets had het begin van een reis moeten zijn, niet iets dat nog snel wordt gezegd en waar ze verder niet op ingaat. 2,0*.

Dit was wel heel erg gezapig zeg. In interviews las ik dat Groen een soort van tussendoortje wilde schrijven dat je er leu even bij kan pakken en dat is in zoverre wel gelukt. Echt een boekje waar je je geen buil aan kan vallen maar daardoor dat juist doet - dit was allemaal wel erg simpel en eigenlijk is de vorm van zo'n geschenk met maar 94 pagina's niet heel geschikt. Ondanks dat het verhaal verre van origineel is, kan er best wat worden uitgehaald. Voor een speelfilm is dit ding zelfs een uitstekende blauwdruk. Maar voor zo'n dun boekje niet. Groen moet overal snel langs rijden waardoor dit werk geen moment echt gaat leven en enig drama of enige spanning direct de grond in wordt geboord. Het einde (met die kat) pas ook niet helemaal. Je heoft je niet te vervelen en dit ding is zo uit maar in dit geval is dit allemaal zo mak dat dat geen compliment is. 1,5*.

Ik schreef by Sonny Boy al wat over de stijl van Van der Zijl: die is soepel als zijde. Elke zin loopt lekker en stopt precies waar deze stoppen moet. Met ritme en schwung.

Ook in deze bundel kortverhalen, gebundeld en uitgebracht in 2013 maar al veel eerder gepubliceerd, merk je dat. Elke verhaal leest verrukkelijk weg. En in de weinige woorden die ze heeft weet van der Zijl toch hele geschiedenissen te vertellen - haar Boekenweekgeschenk met ook enige beperkte ruimte behoort ook tot de beste die ooit zijn uitgebracht.

Ik ben zelf nooit heel erg fan van het persoonlijke maar Van der Zijl heeft een bepaald talent steeds de boeiende zaken te pakken en net niet te veel en net niet te weinig te zeggen. Dat is gewoon knap en maakt dit boek aangenaam leesvoer en af en toe ontroerend. Twee kortverhalen trokken me persoonlijk net iets minder, maar ze lezen nog steeds fijn weg. 4,0*.

Een boek dat nog enigszins begint als een journalistieke autobiografie maar al snel meer en meer verandert in een pamflet over (en vooral tegen) de aanwezigheid van Nederland ooit in de Oost. Dat is best een vorm die werkt en Maas weet dat vrij helder neer te zetten en komt met een voldoende breed palet aan onderwerpen en personen. Die laatste categorie is voor mij traditiegetrouw net wat minder boeiend.

Ik vraag me wel af wie Maas bedoelt met 'we' en dan vooral dat we Indonesië nog steeds zien als deel van ons althans dat we een gezamenlijke geschiedenis hebben. Maas zegt terecht dat dat niet zo is. Maar welke Nederlander anno 2026 denkt nog zo? Misschien in de jaren 70 nog, maar mijn generatie (40 en jonger) denkt toch echt op geen enkele manier meer zo? En ook bij oudere generaties, los van wat nationalisten, vraag ik me dat af. En echt duidelijk maken doet Maas dat niet. Of was dit stiekem zijn eigen beeld dat na 18 jaar correspondentieschap is veranderd? 3,5*

Best een aardig portret van enkele vrouwen (vooral van één vrouw, de rest hangt er wat mij eigenlijk) dat thematisch in een hoek zit waarmee elke verrassing verdwijnt. De hoofdpersoon heeft een trauma en langzaamaan krijg je die informatie maar echt schokkend wordt het nergens. Ergens volgt die vorm eigenlijk een therapie waar je langzaamaan een ui afpelt om tot de kern te komen maar als lezer vermoed je al wel wat daar binnen te zien is waardoor dit toch niet helemaal werkt ondanks dat het idee an sich sterk is. 3,0*.

Een boek vol ideeën maar voor mijn gevoel halfslachtige ideeën waar de kapstok rond die kliniek (voor mij nogal iets abstracts) in het geheel niet werkt. Goed voorbeeld van die halfslachtige ideeën zit aan het eind over de referanda in Europese landen en welke periode dan hun beste tijd was maar hier zit zoveel meer in en dit blijft wat gekrabbel aan de oppervlakte en dat geldt voor het hele boek. Best vlot leesbaar maar als roman ging dit ding nooit leven en geprikkeld werd ik soms wel maar geboeid nooit. 1,5*.

Als onderdeel van Dagboek van een Schrijver ook op de site maar eigenlijk is dit een los verhaal (een rede) waarbij Dostojevski zijn dagboek gebruikte om de tekst te publiceren, zo tegen het einde van zijn leven. In het dagboek inclusief inleiding en nog een stuk weerlegging van kritiek die hij inmiddels had gehad.

Goed geschreven maar dit werk mist wat diepgang voor echte indruk. Dostojevski heeft het over Poesjkin als schrijver die vooral de volkaard treffend kan neerzetten, ook van andere volken. Dat is het begin van iets interessants maar daar houdt het ook direct op en met voorbeelden (die verwacht ik als lezer - neem mij mee!) komt Dostojevski niet. 3,0*.

Nou, het hele dagboek dan uit. Althans het grootste deel, in de Nederlandse uitgave ontbreken enkele stukken die vooral heel tijdsgebonden zijn en voor ons anno nu geen meerwaarde hebben. Dat is ergens wel een gekke keuze, ik wil als lezer dat zelf bepalen maar los daarvan zaten er voldoende stukken in waar je die vraag ook over kan stellen.

Ik heb hier denk ik een kleine negen maand over gedaan door nu en dan wat te pakken en twee kortverhalen (van de zes ongeveer), die in de bundel zitten maar ook als los werk moeten worden gezien, had ik al gelezen. Ergens is het soms best fijn vertoeven in Dostojevki's hoofd maar dit maakt dit werk niet altijd even boeiend. Dat ligt er al aan dat de inhoud voor de lezer van nu niet altijd even interessant meer is maar ook dat Dostojevski soms ook niet altijd goed volgbaar is in zijn gedachten - in zijn romans doet hij dat veel beter.

Inclusief de kortverhalen, die in de regel net iets beter zijn dan de rest, nog wel voldoende. 3,0*.

Ik zag dit werk liggen bij de Bieb en thema en achtergrond van de auteur spraken mij aan. Jammer dat het boek enorm tegenviel. Het is niet dat Temelkuran niets te vertellen heeft, maar hetgeen ze wkijt wil had makkelijk in 75 pagina's gekund. Ze schrijft veel maar zegt relatief weinig. Dat is deels het literaire, door wat wollig te schrijven maar ik vond het meestal banale nietszeggerij waardoor dit boek toch wat vervelend is en de inhoud wat naar de achtergrond verdwijnt. 1,5*.

Een boek in vijf delen rond vier vrouwen, één ervan is de centrale figuur in het eerste en laatste deel om de cirkel weer te sluiten. En haar verhaal vond ik sowieos het leukst om te lezen waarin in elk hoofdstuk een ex langskomt en je vele kortverhalen op rij krijgt die toch veel beeld geven van die persoon, haar leven en de maatschappij. De overige drie vrouwen vond ik stuk voor stuk net iets minder interessant, ondanks dat het centrale deel wel het scharnierpunt is en waar alle zware thema's samenkomen.

Goed geschreven in een bepaalde speelse springerige stijl die af en toe wel de aandacht vereist maar Adichie is wel een hele goede verteller waardoor ze haar verhalen steeds goed kwijt kan. Maar mede door de drie centrale delen die ik wel duidelijk minder vond geen hele hoge score ook al heb ik weinig op dit boek aan te merken. 3,5*.

Niet mijn smaak. Deze bundel speelt in een dorpje af en zoiets kan tot veel sfeer leiden maar de auteur kiest voor een wat abstractere benadering waar je elke keer weer in moet komen maar in elk verhaaltje was ik na een bladzijde of drie a vier er al weer klaar mee. De verhalen zijn vaak gefocust op enkele personages die je elke keer opnieuw moet leren kennen en ze worden niet echt in hun context geplaatst waardoor sfeer geen kans maakt. 1,5*.