Dit is een boek waar ik persoonlijk heel goed op ga. Ik heb de dikke volledige versie gelezen, dat moet ik er wel direct bij zeggen. Veel mensen hebben een verkorte versie gelezen zo blijkt hierboven al. Die versie zou denk ik nog steeds een goed boek opleveren want het hoofdverhaal met de centrale personages is al sterk en boeiend op zichzelf. Vooral de echte hoofdpersoon Jean Valjean is mooi opgetekend maar eigenlijk zijn de meeste figuren soort van onvergetelijk. Sommigen alleen maar goed, sommigen alleen maar slecht en sommigen ertussenin. Maar dat werkt prima in literatuur voor mij en houdt het afwisselend en ieder personage weet zo iets eigens te hebben en toe te voegen aan het geheel. Liever wat zwart, wit en grijs dan enkel vijftig tinten grijs. Zo’n bisschop Myriel in het begin die vooral enkel goed doet is al prachtig en een heerlijk begin van het boek. Ik lees hierboven van iemand die daar minder tegen kan en ik snap dat iemand dat kan hebben, maar juist in literatuur vind ik dit heerlijk. Het boek begint soort van onbezorgd en vrolijk en je bent 60 pagina’s verder vol sfeer en met een beeld van ruraal Zuid-Oost Frankrijk. Daarna komt hij niet tot nauwelijks meer terug en gaan we pas verder met de eigenlijke hoofdpersoon. Wel beschouwd kan je die pagina’s zo schrappen zonder aan het hoofdverhaal te morren maar het is juist een soort zijsprong als deze die dit boek zo’n rijkdom geeft en die (vermoed ik) in de kortere versie(s) afwezig is.

Zijsprongen dus. Uitweidingen. Al ziet Hugo dit zelf anders zo zegt hij expliciet in één ervan: zolang je het hoofdonderwerp maar niet uit het oog verliest is er geen uitweiding. Nou is dat draadje met het hoofdonderwerp vaak erg dun maar dat maakt niet uit omdat in dit geval die uitweidingen op zichzelf enorm aangenaam leesvoer zijn en vaak heel interessant. Het boek bestaat uit 5 delen die elk weer uit een x-aantal boeken bestaan (ik zou de termen ‘boeken’ hebben gebruikt voor ‘delen’ en vice versa maar goed wie ben ik) die elk op hun beurt weer meerdere hoofdstukken beslaan. Het tweede deel begint eerst met 40 bladzijden over de slag bij Waterloo. Over het weer en de regen die dag en hoe die het verloop hebben beïnvloed maar ook de vraag waarom Waterloo de naam kreeg terwijl dat stadje er goed vanaf kwam terwijl andere dorpen dichterbij de slag volledig verwoest werden. Enorm boeiend. Om te eindigen bij twee personages waar uiteindelijk op wordt ingezoomd die in de rest van het boek belangrijk zijn. Maar die 40 pagina’s hadden zo geschrapt kunnen worden.

Andere voorbeelden zijn een uitweiding over een niet-bestaande kloosterorde (inclusief pagina’s beschrijvingen van dagelijkse rituelen) om uit te komen bij twee personen die daar hun toevluchtsoord vinden, de riolen van Parijs om uit te komen bij een persoon die daar verstopt zit of een heel boek over het Argot, de taal van de dieven die je kan zien als de Franse variant van ons Bargoens. Dat moet een crime zijn geweest om te vertalen maar vertaalster Tatjana Daan heeft hier knap werk verricht. Niettemin ondanks dat die stukken oppervlakkig gezien niets toevoegen aan het verhaal en verre van noodzakelijk zijn, zijn ze wel stuk voor stuk enorm boeiend om te lezen. En vooral: ze geven het boek zo’n rijkdom.

Hugo wil overduidelijk van alles verwerken in het boek. Bovenstaande stukken zijn daar al een goed voorbeeld van. Maar ook de sociale kritiek en het leven van straatjongens, Parijs als stad, het bouwen van barricades, het verschil tussen oproer en opstand, de politiek van toen en de relatie tussen vader en zoon die ook persoonlijk is: Hugo verwerkt dat allemaal in zijn verhaal en personages waardoor het allemaal enorm naturel blijft en ook een zekere urgentie houdt. Iemand als regisseur Spielberg deed dat ook in bijvoorbeeld Close Encounters, The Last Crusade of zelfs Jurassic Park, die vader-zoonrelatie verwerken. Thema’s die je belangrijk vindt echt verwerken in een verhaal en personages zonder dat er echt de nadruk op komt. Maar de boodschap komt over.

Helemaal perfect is het boek niet. Stiekem is Cosette wel een erg simpel opgetekend personage (maar wel iemand om van te houden) en de boeiende Éponine komt weinig erin voor (in de musical is ze meer aanwezig) en vooral het deel over de straatjongen Gavroche vond ik echt het minste stuk van het hele boek. Met dat kind had ik echt niets en die pagina’s zijn echt zwak. Gelukkig gaat het boek snel verder richting de riolen van Parijs. Al met al zijn er 150 pagina’s op 1350 die dan net wat minder boeien (en nog minder pagina's die echt zwak zijn) en zijn er nog steeds 1200 bladzijden absoluut vuurwerk.

En dan heb ik het nog niet eens over de rijkdom van de taal gehad. Hugo schrijft gewoon goed. In prachtige zinnen, bloemrijk soms (al moet ik me behelpen met een vertaling helaas) en toch enorm soepel leesbaar. Ook scènes met veel actie zijn overzichtelijk geschreven. Toch is dit geen boek om eens lui liggend op de bank te lezen of lekker in bed. Daarvoor is dit ding te zwaar. Letterlijk in dit geval. Met bijna 1400 bladzijden op relatief zwaar papier en met een harde kaft is dit boek ook fors in gewicht en lukte het mij niet om uren en uren achtereen te lezen. Ik heb er uiteindelijk zo’n 2,5 week over gedaan. Elke keer had ik zin om ervoor te gaan zitten, maar na anderhalf a twee uur lezen begon ik mijn armen en schouders wel te voelen. En dat mag. En dat was het volledig waard. Nu klaar met het boek voelde ik de eerste avond al een soort leegte met: wat nu? Jammer dat het boek uit is. Jammer dat deze leeservaring voorbij is. Dan is er slechts één conclusie mogelijk. 5,0*.

Ik ken Plath van naam maar Hughes niet en dat echtpaar als duo zei me ook niets. Ik ben er dus vrij blanco ingegaan. Knap wel hoe Palmen dusdanig overtuigend schrijft dat ik nergens het gevoel had dat zij de auteur was maar dat daadwerkelijk de voor mij onbekende Hughes dat was. Dit boek leest enorm vlot door de soepele en strakke stijl van La Palmen. Verder een aardig sfeerbeeld en zeker de persoon Hughes word denk ik vrij aardig psychologisch ontleed al is Palmen soms wel wat te expliciet en letterlijk in het benoemen van de innerlijke gedachten. Anderzijds voelde een en ander ook wat clichématig aan en echt geraakt werd ik ook nergens. Ik kan inhoudelijk weinig kritiek vinden maar mijn score komt wel wat lager uit puur omdat het boek uiteindelijk wat afstandelijk bleef. 3,5*.

Moeilijk boek omdat Daanje maar weinig handvatten geeft wat er nu precies gebeurt. Ja, kleine subtiele hintjes die je wel moet oppikken en zelfs dan weet je niet wat er precies speelt. Mijn idee: die vrouw Dop Meis is al jaren terug overleden en Hartman is dementerend, maar even goed kan het zijn dat hij inmiddels op weg is naar het schimmenrijk. Op een bepaalde manier boeiend en sfeervol geschreven, anderzijds ben ik niet echt fan van deze vorm. Dat komt vooral omdat het boek normaal begint, dan in een soort mysterie verandert en dan pas krijg je het idee dat er misschien wel meer speelt. Maar dat stukje mysterie was mij te bevreemdend voor mijn leeservaring om er echt van te kunnen genieten. 3,0*.

Ooit heel lang terug de film weleens gezien maar dar wist ik verder niets meer van te herinneren. En aangezien ik in augustus nog naar Parijs gaat en dit boek al een tijdje in de kast stond was het weleens tijd dit werk te pakken. Mijn uiteindelijke gevoel is gemengd. Dit boek bestaat uit vier delen. Het eerste deel is bijna al de helft van het boek, het laatste deel enkele bladzijden en de rest wordt gevuld door 2 en 3. En nu is het zo dat ik deel 1, gelukkig wel bijna de helft van het boek, veruit het beste vond en de andere drie delen een pak minder.

Dat eerste deel kent vooral opzet, sfeerschepping en ook aangenaam leesvoer. Prachtig als alle geuren worden genoemd en Süskind je de de geuren laat lezen maar haast laat ruiken. Erg knap en sterk en boeiend gedaan. Verder kent dit stuk een mooi beeld van Parijs. Maar daarna gaat het boek een versnelling hoger en is het boek vooral plot en voor mijn gevoel erg vluchtig en soms oppervlakkig. Dat boeide simpelweg veel minder en ook steeds minder en minder. En eigenlijk komt het boek nergens meer bij het niveau uit deel 1. Jammer. Per saldo nog wel voldoende omdat het boek soepel wegleest maar ik bleef teleurgesteld achter. 3,0*.

Op werk heb ik me aangemeld als facilitator richting mijn team voor een Bias Learning Journey (mensen verwachten dat niet altijd maar ik ben best woke). Er werden ook vier boeken aangeraden die je verder kan lezen, twee ervan kon ik via de bieb lenen. Eén staat in de bestelling, de ander is dit werk van Samuel. Iemand die ik vooral herinner toen hij, toen nog bekend onder de naam Monique, stond de buikdansen op tafel bij Pauw en Witteman (geen grap).

Dit boek begint sympathiek. Zo beweert Samuel het ook dat hij vooral helpend wil zijn en vriendelijk wil blijven. Dat levert lange tijd aardige delen op (voor mij niet altijd even vernieuwend, voor een ander misschien wel). Hij komt met genoeg voorbeelden van vooroordelen en vooral hoe een en ander in de taal doorwerkt. Het bekende voorbeeld van de huidkleurige panty wordt niet eens genoemd trouwens, maar ook dat is zo'n voorbeeld dat de grote filosoof uit Betondorp zou omschrijven 'je gaat het pas zien als je het doorhebt'. Wat dat betreft wel een boek (of in ieder geval boodschap) die mensen best eens mogen kennen en tot zich laten nemen.

Echter, al snel overspeelt Samuel zijn hand wat mij betreft. Nieuwe woorden voor broers/zussen (brussen) lijken me nou niet zomaar in te gaan burgeren, maar ook wordt de toon activistischer. Iedereen moet zelf kunnen bepalen hoe die zichzelf wil (laten) noemen zo stelt Samuel. Behalve 'witte' mensen, dat wordt gebracht als 'einde discussie' en die mensen moeten niet zeuren. Zoals er wel vaker wat rare opmerkingen staan, dat het niet helemaal lekker meer is anno nu om een zaal vol witte mensen te hebben bijvoorbeeld. Tja, mensen beoordelen op huidskleur, daar is een woord voor.

Nu is dat deels ook een stukje smaak maar ik geloof best dat ik heel redelijk in dit debat sta. Erger is af en toe de focus verdwijnt. Zo komen er ineens nog enkele bladzijden over klimaatverandering (dat je een klimaatramp moet noemen aldus Samuel) die niet echt passen bij de rest. En dat gebeurt vaker. Echt belangrijke punten worden afgewisseld met futiliteiten. Of oplossingen voor problemen die misschien niet echt bestaan. Zo gaat er een stuk over validisme en hoeveel onze zintuigen terugkomen in de taal. Denk aan woorden als (tunnel)visie, oog om oog, een luisteren oor bieden (dat niet letterlijk luisteren hoeft te zijn) etc. Dat is best interessant. Echt, dan volgt dat je mensen met auditieve of visuele beperkingen hiermee kwetst aldus Samuel, waarna volgens hem de hele taal moet worden aangepast. En ik denk vooral: draaf je niet een beetje door en ben je het prikkelen niet voorbij hiermee?

Ook zegt hij iets over het gebruik van dieren in uitdrukkingen om mensen minderwaardig te laten overkomen. Bij dove kwartel of krokodillentranen snap ik dat nog ergens (al vind ik dit wel geneuzel in de kantlijn), maar rattenstreek lijkt me juist bewust bedoeld (je vindt iets van die persoon) en wat er dan mis is met de uitdrukking 'iemand blij maken met een dooie mus' is me een volstrekt raadsel. En zo gaat dat het hele boek wel door. Zo is dit een boek dat op momenten erg interessant is maar me uiteindelijk te veel irriteert. En alle suggesties maken de taal vooral minder rijk. 2,5*.

Op zich wel aardig. Soms wat clichématig en niet per se altijd even overtuigend, maar Daanje weet wel sterk een beklemmende sfeer neer te zetten en het boek leest om die reden ook prima weg. Maar verder is het een beetje zozo. Enerzijds een sterk portret van een persoon, anderzijds voelt een en ander wat gemaakt. 3,0*.

Dit werk kent als genre klimaat. Dat klopt ook wel, maar dat zit wel subtiel verstopt. Geen boze monologen over CO2 of milieuvervuiling maar juist liefdevolle woorden over onze planeet waardoor de boodschap veel krachtger is. Harvey toont juist aan waar we leven en wat we moeten koesteren.

Ze doet dat vooral door de vele beschrijvingen van de planeet, de topografie, de gebieden waar men overheen vliegt - in dit boek volgen we 24 uur de zes bemanningsleden van het ISS en de zestien omgangen die het station maakt rond de Aarde in dat etmaal. Een handige plek want je kijkt in een ruimtestation letterlijk vanaf een afstandje naar de planeet en kan dus ook met een figuurlijke afstand erover nadenken dan. Met een handig kaartje voorin maar eigenlijk is dat niet nodig omdat Harvey steeds glashelder vertelt waar men is (en vooral hoe men zich erbij voelt). Dit boek zit vol van zulke beschrijvingen over Aarde, ruimte en uitzichten maar toch weet Harvey steeds te verrassen en nergens in herhaling te vallen en je voelt je als lezer een medereiziger op 400km hoogte.

Prachtig boek dus dat me qua stijl en inhoud ook behoorlijk ligt en een beetje zit in de lijn van Jessica Au's Cold Enough for Snow en Wond van Vasjakina dat ik eerder dit jaar al las. Er is wel iets van een verhaal (al kent Orbital nog minder plot, we zien hoogstens wat de zes astronauten doen op de dag die beschreven wordt maar van belang is dat nergens) maar dat dient vooral als kapstok voor poëtisch proza vol gedachten, ideeën, essayastische stukjes en aforismen. Harvey zet je aan het denken, triggert zo nu en dan en toont een goed gevoel voor psychologisch sociologisch en menselijk inzicht. 4,5*.

Ik zal wel nooit echt fan worden van Jeroen Brouwers denk ik, ook dit werk (gelezen omdat die in die Top 50 van NRC/De Standaard staat) deed me weinig. Ik dacht vooral al vrij snel: dit verhaal op deze manier is toch al wel vaker verteld? En ondanks het aardige taalgebruik (Brouwers heeft wel een goed taalgevoel) vond ik dit werk eigenlijk ook weinig toevoegen en gaandeweg wist dit werk me minder en minder te boeien. Wat die cliënt ook heeft (Dementie? Korsakov?), het taalgebruik zelf vond ik niet echt passen bij dat ziektebeeld, te veel nog in volzinnen. 2,0*.

Orwell heeft een goed oog voor detail en met zijn heldere stijl en kunde om hetgeen hij ziet duidelijk te verwoorden is hij geschikt voor dit soort literatuur. Hij deed dat ook al in The Road to Wigan Pier en vooral Down and Out in Paris and London. Zijn beschrijvingen zijn raak en vaak boeiend. Je krijgt een goed beeld hoe vooral het leven van de soldaat is en waar hij tegenaan loopt, of dat nu een tekort aan voorraden is of het dagelijkse weer dat van grote invloed is.

Nu vond ik wel dat deze Homage to Catalonia simpelweg net wat minder sterk is dan die twee andere werken die ik noem. Een beetje gewoontjes haast en ook niet heel veel bijzonderder dan veel andere literatuur die zich afspeelt in zulke oorlogen en de loopgraven. Daarmee is dit geen slecht boek maar ook geen overdonderende leeservaring. Naar boven afgerond 3,5*

Best een aardig werk dat enerzijds goed de sfeer van zo'n vakantie neerzet, mede door te focussen op een enkele dag en die sfeer daaruit te laten komen maar anderzijds net iets te veel wil en iets te veel plot kent her en der (inclusief vechtpartij) waardoor geen van de thema's daarmee echt goed wordt uitgewerkt. Mede door de beperkte dikte blijft dit werk iets te oppervlakkig.

De plot hierboven is een beetje misleidend want het gaat niet alleen om het zien sterven maar ook het verstoppen van dat lichaam, sowieso een ongelukkige keuze wat mij betreft en niet geloofwaardig. En aan het einde geeft de hoofdpersoon zichzelf aan en vroeg ik me af: was dit een schudgevoel (maar dat is dan niet heel sterk naar boven zoals het de schrijver niet altijd lukt om die psychologie goed te verwoorden) of hadden we weer eens te maken met een onbetrouwbare verteller en heeft hij die jongen gewoon vermoord? Niettemin, dat einde irriteerde me vooral. 3,0*.

Op vakantie (en taalcursus) naar Barcelona en wat neem je dan mee? Dit boek dan maar, om een beetje in de sfeer te komen en blijven (wel in vertaling want een krant lezen lukt wel maar aan de literatuur in het Spaans waag ik me nog niet). De kerk zelf heb ik later in de week nog bezocht. Een onopvallend ding eigenlijk, vrij kaal en van binnen vrij leeg, zeker als je dat vergelijkt met de Catedral van Barcelona die veel rijker oogt vol goud en meer schilderingen en beelden en een prachtige koorgang. Niettemin wel een boeiende kerk omdat deze in slechts 50 jaar is gebouwd en daardoor stijlvast is en echt een voorbeeld van Catalaanse gotiek uit die periode.

Dit boek speelt rond die periode van de bouw en deed ergens vaag denken aan Pillars of the Earth, al hangt de bouw er nu een beetje bij vooral. Uit het nawoord blijkt dat de schrijver ook wel enig onderzoek heeft gedaan en je krijgt wel een aardig beeld van de stad en haar mensen en haar uitdagingen in die periode. In het dagelijks leven is (en was) auteur Falcones advocaat en dit boek lijkt meer een hobbyproject ernaast. Dat heeft wel mijn sympathie. Punt is alleen dat het boek nergens echt bijzonder is met vlak taalgebruik en behoorlijk platte personages die weliswaar veel meemaken maar waar ik als lezer me nergens verbonden voelde. Dit las meer als een doodse lange samenvatting. Op momentjes komt er wel wat sfeer doorheen maar echt leven gaat het Barcelona van toen nooit.

Jammer, want het eerste hoofdstuk is wel vrij sterk en indringend (met die verkrachting en het gevoel van angst voor de adel) en zo zitten er wel enkele stukken in die wel indruk maken. Ik denk aan de afranseling van de Moorse slavin. Maar dat soort momenten zitten er veel te weinig in. Een en ander leest wel soepel weg en echt echt vervelen deed ik me niet maar dat is dan ook alles. 2,0*.