In 2013 schreef ik al: "Klinkt interessant, al vind ik Zwagerman vooral een boeiende spreker en niet zozeer een boeiende schrijver."

Nu 2025 ga ik een paar weken die kant op (naar de VS dus) en het leek me dan eindelijk tijd dit werk maar eens te lezen, het stond immers al jaren in de kast. Ook heel geschikt om elke dag een essay te pakken (of soms meerdere op een dag of soms dagen niet). En bij hetgeen ik in 2013 zei, daar blijf ik bij.

Dit werk bestaat uit twee boeken over Amerikaanse kunsten van de de oorlog (dat zegt hij niet maar ouder werk komt nauwelijks hierin voor), de dikste (ongeveer 3/5 van het geheel) is gewijd aan literatuur. De overige 2/5 is verdeeld over allerlei andere kunsten: film, muziek, popart, schilderkunst en fotografie. En dan komen muziek en film er nog bekaaid vanaf terwijl juist mijn interesse daar ligt.

En dat is voor mij het grootste manco. Zo bevlogen als verteller Zwagerman was, zo vlakjes is hij als schrijver. Ook al heb ik nog wel wat tips opgedaan (want er komt genoeg interessants) langs, vaak wist Zwagerman mij niet mee te nemen. Dat ligt deels aan mijn interesses die anders zijn en Zwagerman schrijft vooral over hetgeen hem boeit en hij kwijt wil, maar ik denk dat de prater Zwagerman mij vaker had weten mee te nemen in zijn enthousiasme.

De leukste delen voor mij zijn ook de delen die me meer zeggen. Dat zit vooral in muziek en film maar ook wel enkele schrijvers of enkele schilderijen, maar vaker gaat het over schrijvers (bekend en minder bekend) die mij minder zeggen. En de verdiepingen over specifieke boeken en andere kunst blijkt ook vaak leuker en meer te leven als je dat werk al kent (en er dan achteraf een bespreking van leest). En ja, van Amerikaanse literatuur ken ik weinig (en veel andere beschreven werk evenmin). Dat zegt allemaal niets over de kwaliteit maar puur over mijn interesse.

Het zijn wel echt essays waarin Zwagerman vaak een of enkele aspecten uit iemands leven pakt en niet een kleine biografie maakt die net zo goed als lemma op Wikipedia had kunnen fungeren. Dus een aanrader voor eenieder die hiervan houdt alleen mij wist het zeker niet altijd te boeien. 3,0*.

Vooral het eerste verhaal is heel goed. Beklemmend, boeiend, sfeervol. De delen daarna zijn iets minder (hoewel het tweede verhaal nog heel oké is) en de conclusie vond ik ook wat tegenvallen. Daarmee gaat dit boek een beetje als een nachtkaars uit. Jammer, omdat dat boek zo sterk begint.

Ik vraag me af of Au Pair van Hermans in gedachten zat bij Bronwasser want ook dat speelde in Parijs in de jaren 80. 3,5*.

Fijn boek wel. In 12 delen en vele korte hoofdstukjes waarin elk deel wel een bepaald thema aansnijdt en elk hoofdstukje echt een eigen onderdeel is binnen dat thema en dat alles nog redelijk chronologisch verteld ook. Dat is knap gedaan. Verder in een retestrakke stijl. Dit boek is gebaseerd op interviews met de echte Sonia en je hoort haar praten in het accent van het Midwesten, rauw en knarsend. Dit werkje in het Engels lezen geeft echt wel meer dan. Dan is dit niet alleen een boek over paardenracen waar je nog best wat van meekrijgt of over vrouwen in die sport maar ook een boek over de armelui (white trash?) in die regio en alle ellende daarbij en de stijl hoort daar enorm bij. Dit boekje is in woorden enorm dun maar in houd best breed. Zo is één van de twaalf delen een deel over vrienden en kennissen en in vaak net aan een bladzijde wordt dan nog een persoon geschetst ook. En vaak met ellende. Om dan zo'n hoofdstukje te eindigen met een terloopse haast tedere opmerking "Anyway she was from Minnesota".

Op punten scoort dit boek enorm sterk en toch, echte sfeerschepping is er niet. En het boek is ook net te kaal om emotioneel ook maar iets van indruk achter te laten. Voor m'n gevoel dus zou ik wat lager moeten geven maar als ik zo alleen maar positieve zaken noem slaat dat ook nergens op. 4,0*.

René van Stipriaan ken ik niet maar tijdens het lezen hoef je niets van hem te weten in welke politieke hoek hij zit. Welke hoek dat is maakt niet uit als hij dan maar met een goed boekje komt. Alleen is daar geen sprake van. Dit is gewoon een rant tegen rechts en radicaalrechts, alsof iemand voor de verkiezingen zit en vooral zegt dat alles wat fout is, de schuld van rechts is. Daarmee is dit als antwoord op de vragen die hij stelt (hoe komen we hier? - een vraag die ook niet echt antwoord krijgt overigens) nogal simplistisch en eenzijdig en zo zit er in dit boekje op dat vlak niets bij waar je wat van kan leren. Of zelfs maar een originele gedachte.

Ik krijg ook sterk het vermoeden dat Van Stipriaan ook niet echt weet waar de schuld nu zit maar gewoon anti-rechts is dus daar maar de schuld legt. Maar waarom rechts de schuldige is van de diepere oorzaken wordt niet duidelijk. Hij lijkt het erger te vinden dat rechts problemen benoemt en dat dat benoemen leidt tot polarisatie dan dat hij de daadwerkelijke diepere oorzaken als een probleem ziet.

Alleen het hoofdstuk over Rutte is best sterk en alle hiervoor genoemde kritiek is daar eigenlijk niet van toepassing. De man (Rutte dus) was 14 jaar premier maar Van Stipriaan komt hier met veel goede punten dat de bewierroking van hem die er soms is niet bepaald het hele verhaal vertelt, verre van zelfs. En dat Nederland ook door het beleid van zijn kabinetten staat waar het nu staat maatschappelijk gezien. De rest van dit boek kan je gerust overslaan. 1,5*.

Dit boekje begint nog best interessant als Vijlbrief nog wat uiteenzet hoe zijn werk als staatssecretaris gaat en hoe de dagen gevuld zijn en hoe hij achter de schermen met die en die zaken bespreekt an afstemt. Helder en duidelijk. Maar verder is dit een wat droge saaie opsomming van zijn periode in dat ambt en heel interessant wordt het allemaal niet meer, het boekje wordt saaier en saaier wat dat betreft. 2,0*.

Best een prettig opgeschreven boekje maar hetgeen wat Van Teutem vertelt is weinig vernieuwend allemaal. En het ziet vooral op een heel select groepje mensen dat terecht komt bij grote bekende kantoren in de dienstensector. Daar valt wel wat over te zeggen en te vertalen naar mensen in andere kantoorfuncties maar anderzijds: is dat wel zo? Is het zo dat deze slimme hardwerkende jongeren (want dat zij) ook ergens anders hadden gepast of zijn ze juist gemaakt voor zulke banen en komt men terecht waar men voorbestemd is te komen? Dat klinkt wat filosofisch maar zelfs een praktische uitleg komt er niet echt.

Van Teutem vertelt vrij helder hoe je aan stages komt en vooral hard moet werken om terecht te komen bij zulke kantoren maar dit is al vaker verteld. En wat verklaringen die hij zoekt zijn niet heel bijzonder en ook niet diepgravend - ik lees liever wat van een Luyendijk met antropologie als achtergrond.

Aan het eind komt Van Teutem met wat oplossingen, maar die zoekt ze vooral in de mens zelf. En hij concludeert platgeslagen dat men zelf wat anders naar de wereld moet kijken. Ja, als het zo eenvoudig was dan was dat al gebeurd. En dat zegt alles wel over de diepgang van het werk. Ken je weinig van dit onderwerp dan zal dit als goed leesbaar werk nog best enig nut hebben. 2,5*.

Azië is groot, echt heel groot. Te groot om echt te omvatten. Op een heel ander vlak werkt een ander boek (https://www.boekmeter.nl/book/78997) ook al niet echt daardoor, die schrijver wilde ook heel Azië als één behandelen. En ook dit reisboek werkt voor mij niet goed mede om die reden.

Theroux pakt wel heel Azië, dat valt te waarderen. Van de Oriënt Express de Bosporus over naar Klein-Azië richting landen en gebieden als Afghanistan, India, Zuid-Oost Azië, Japan (geen China, allicht te gesloten nog toentertijd) en terug via de Trans-Siberische spoorlijn over de Oeral weer Eiuropa in. Een reis van drie maanden in slechts 350 pagina's. Dat moet haast wel oppervlakkig blijven tenzij je echt een bepaald aspect kiest van de reis. Deels zit dat aspect in het treinreizen maar eigenlijk ontbreekt die focus ook wel een beetje. Daardoor gaat dit verslag nooit leven. Ik mis echt sfeer en beschrijving terwijl er genoeg zou moeten kunnen zijn. Op momentjes zijn die beschrijvingen er wel (de intro over Bangkok en zeker richting het einde in Sovjet-Rusland) maar al met al te weinig.

Daarnaast is Theroux vooral geïnteresseerd in mensen die hij ontmoet, nu eens medereizigers en dan weer locals die wonen waar hij reist. Niet slecht opgeschreven maar mijn interesse ligt daar (een soort human interest maar dan enorm vluchtig) totaal niet. Boeiender is als hij gedrag van type mensen gaat beschrijven (het type treinreiziger bijvoorbeeld), veel boeiender in ieder geval dan als het gaat om specifieke individuen. 2,5*.

Waar is dit een fabel over? Die vraag schijnen meer mensen te stellen. De auteur zelf zou hebben gezegd dat het gewoon een verhaal van een kip is. En misschien is dat ook wel waar dit een beetje schuurt voor mij: ik las dit ook vooral als verhaal van een kip waar op zich wel leuk naar de wereld (en mensen vooral) wordt gekeken vanuit die ogen maar verder vond ik het boek inhoudelijk weinig zeggen (hoewel er wat thema's langs komen maar die blijven een beetje in de nikserigheid hangen). Niet onaardig om te lezen maar dat is het dan ook wel. 3,0*.

Geinig werkje. Vaag moest ik denken aan Het Lied van Ooievaar en Dromedaris waar elk nieuws hoofdstuk een andere persoon volgt. Al gebeurt dat nu veel minder diepgravend maar an sich weet Wortel enkele prima portretjes te schetsen, de ene net wat interessanter dan de andere maar over de lijn een dikke voldoende en vermakelijk genoeg. Alleen het laatste hoofdstuk vond ik echt totaal niet passen (in de recensie in NRC staat ook al dat dit zoiets is dat valt onder love it or hate it, of iets in die woorden) en deed wel afbreuk aan een verder fijn boek. 3,0*.

Mwoh. Kraakhelder geschreven en dit ding leest prettig weg, zelfs in het Engels nergens echt moeilijk. Dat is zeker een kwaliteit. We krijgen de lege levens van enkele tieners vooral, maar het boek zelf blijft er ook leeg mee (o leve dit cliché). Maar vooral wat ik leuk vind in literatuur ontbreekt hier een beetje. Het boek speelt zich af in L.A. en we krijgen daar best wat van te zien maar echt leven doet de stad nooit, echt sfeer zit er niet in, echt boeiend doen de personages nergens. 2,5*.

Vooral gelezen omdat dit werk wel enige raakvlakken heeft met mijn werk en ik hoopte er iets van te leren. Nou, dat zat er in ieder geval niet in. Helaas. Maar los daarvan vond ik dit werk ook niet heel boeiend. Pas in het laatste hoofdstuk, als alle personen die zijn beschreven ineens worden samengebracht en er wat wordt gezegd over de link tussen Brabant en onze hoofdstad als het gaat om de drugscriminelen en er grote lijnen worden getekend, dan blijkt hier veel meer in te zitten. Maar tot die tijd krijgen we een goed tiental (iets meer) biografietjes van enkele bekende of minder bekende criminelen in die wereld. In feite gewoon gortdroge Wiki-lemma's die in zekere zin informatief en daarmee leerzaam zijn, maar elk los van elkaar ook niet heel interessant zijn per se. Meeus weet echt wel waar hij het over heeft maar vergeet een boeiende schets van een bepaald milieu te schrijven.