menu

Via deze pagina blijf je op de hoogte van recente stemmen, meningen en recensies van eRCee. Standaard zie je de activiteiten in de huidige en vorige maand. Je kunt ook voor een van de volgende perioden kiezen: januari 2018, februari 2018, maart 2018, april 2018, mei 2018, juni 2018, juli 2018, augustus 2018, september 2018, oktober 2018, november 2018, december 2018, januari 2019, februari 2019, maart 2019, april 2019, mei 2019, juni 2019, juli 2019, augustus 2019

Válka s Mloky - Karel Čapek (1936) 3,0

Alternatieve titel: Oorlog met de Salamanders, 10 augustus, 19:14 uur

Als ik aan een fictieboek begin, dan veronderstel ik automatisch dat het om een roman gaat. Dat is Oorlog met de salamanders echter niet. Čapek stapt in de traditie van het kolderverhaal. Daar is niks mis mee, alleen ik vind het zelf altijd een wat moeilijk genre omdat je al snel blijft hangen in meer van hetzelfde. Het is vaak vermakelijk maar zelden beklijvend, en dat geldt in mijn ogen ook voor deze cultklassieker.

Leuk is allereerst dat de titel zorgt voor voorafkennis die de verhaalontwikkeling inkleurt (vergelijk De dood in Venetie en Van de koele meeren des doods). Zodra de salamanders echt voet aan de grond krijgen vond ik het boek ook aardig grappig worden, met name het stukje over de talen werkte op de lachspieren. Jammer genoeg ontkomt ook Čapek er niet aan z'n humor meermaals te hergebruiken in een net iets andere gedaante. En tenslotte is er natuurlijk de satire op de mensheid, geschreven in het licht van het opkomende fascisme (en kapitalisme) maar nog steeds in veel opzichten accuraat. Čapeks beschrijvingen van het onvermogen van mensen om verder te kijken dan belangen op korte termijn, om überhaupt gezamenlijke overeenstemming te vinden over globale problemen, laat staan samen te werken aan een oplossing, plus de onvermijdelijke patronen waarin groeperingen van allerlei achtergrond direct terugvallen, dat alles is nog steeds perfect van toepassing op bijvoorbeeld klimaatverandering maar ook op de opkomst van kunstmatige intelligentie.

Toch snap ik wel dat het boek nooit de status heeft gekregen van bijvoorbeeld 1984, dat veel indringender is juist doordat het vanuit de romanvorm is geschreven (in mijn ogen). Oorlog met de salamanders houdt ons niet een spiegel maar een lachspiegel voor, en met dat je denkt, verrék, laat je het ook weer van je afglijden. Het doet mij daardoor nog meer denken aan Douglas Adams dan aan Huxley en Orwell.

» details   » naar bericht  » reageer  

Sofia Si Veste Sempre di Nero - Paolo Cognetti (2012) 3,5

Alternatieve titel: Sofia Draagt Altijd Zwart, 31 juli, 21:03 uur

Ik vind dit wel een fijn debuut hoor. Sofia draagt altijd zwart is wat speelser van opzet en toon dan De acht bergen. Ik meen de invloed van Alessandro Baricco te ontwaren, maar deze stijl is breder vertegenwoordigd in de Italiaanse roman- en filmkunst van de laatste 20 jaar. In dit geval krijg je in elk hoofdstuk een wat andere setting, die telkens leidt naar de hoofdfiguur, Sofia. De zijverhaaltjes die zo worden gepresenteerd zijn allemaal interessant en onderhoudend. Verwacht geen uitgebreide filosofieën, noch een totaal origineel inzicht in de menselijke psyche, maar zijnde een gewone roman is dit toch zeer prettig leesvoer.

» details   » naar bericht  » reageer  

Ségou: Les Murailles de Terre - Maryse Condé (1984) 3,5

Alternatieve titel: Ségou: De Aarden Wallen, 28 juli, 09:20 uur

Dit wordt wel de eerste historische roman over Afrika genoemd. De verhandeling speelt zich (hoofdzakelijk) af in het Mali van de 19e eeuw, waar diverse rijken elkaar bestrijden of naast elkaar leven. Het geeft de indruk van een situatie met stadstaten. Van het Bambara-volk en hun hoofdstad Ségou had ik overigens nog nooit gehoord. Het stroomopwaarts aan de Niger gelegen Tomboctou (Timbuktu) is wel bekend natuurlijk.

Wanneer je graag boeken leest die een volledig ander perspectief geven dan wat je tegenkomt in Westerse literatuur, dan ben je bij de Afro-Caribische auteur Maryse Condé aan het juiste adres. In dit opzicht is Ségou volledig geslaagd. Het is echt een Afrikaanse roman, geen westers boek in een Afrikaanse setting, zoals ik buiten Achebe nog niet eerder ben tegengekomen. En net als Achebe vermijdt Condé het zwart-witte wereldbeeld dat tegenwoordig nogal eens opduikt. Nee, bijvoorbeeld slavenhandel is voor de meeste volken die in Ségou een rol spelen de normaalste zaak van de wereld en zelfs als familieleden ontvoerd en tot slaaf gemaakt worden dan leidt dat niet tot enige reflectie op het omgaan met de eigen slaven. De rol van de vrouw is ook niet bepaald aantrekkelijk in deze maatschappij. Alle verhoudingen worden eigenlijk gekenmerkt door een vaststaande hiërarchie en onwrikbare vooroordelen, zowel binnen de groep als naar andere groepen toe. (Het enige personage dat zich hieraan weet te onttrekken is Naba.) Bij Maryse Condé zijn de blanken maar één categorie (onder velen) die zich aan deze zwakten schuldig maken. Het grootste gevaar in de roman komt echter van de Islam, die oprukt en uiteindelijk de tradities en bestaande verhoudingen dreigt te vernietigen, terwijl het tegelijk modernisering brengt (het schrift bijvoorbeeld).

Vele grijstinten dus in Ségou en veel inzicht ook, in zowel de geschiedenis als de huidige situatie van het Sahelgebied. Dat alles vanuit de familiegeschiedenis van de Traores, een adelijke familie van Bambara's, waarvan de zonen in alle windrichtingen verspreid raken. Je volgt afwisselend de diverse personages, veelal mannen, en het verloop is vrij groot. In het begin lijkt het leven vast te liggen maar het aantal sterfgevallen en erfopvolgingen neemt hand over hand toe, wat meteen het verlies van de traditionele leefwijze illustreert. Het boek is prima geschreven, hoewel soms wat losvast in de compositie voor mijn gevoel, en wordt heel natuurlijk verteld vanuit een Afrikaanse leefwereld. Op literair gebied maakt Ségou ook weer geen heel grote indruk, bijvoorbeeld de scene-compositie is tamelijk droog en de personage-uitwerking niet al te geraffineerd. Sowieso is het boek onsentimenteel, terwijl er heel wat ellende voorbijkomt.

Toch zou ik deze roman zonder meer aanraden, vanwege het oorspronkelijke perspectief en het genuanceerde inzicht in historische ontwikkelingen die tot op de dag van vandaag doorwerken. Verder is het gewoon een goed beschreven Afrikaanse familiegeschiedenis. Deel twee gaat zeker volgen.

» details   » naar bericht  » reageer  

Livro do Desassossego - Bernardo Soares (1982)

Alternatieve titel: Het Boek der Rusteloosheid, 20 juli, 15:28 uur

De Portugese literatuur spreekt me in toenemende mate aan en omdat ik me had voorgenomen dit jaar naar Portugal te gaan heb ik Het boek der rusteloosheid uitgekozen als leesproject van 2019. Leesprojecten zijn voor mij titels die ik graag gelezen wil hebben maar waar ik om een of andere manier tegenop zie. Tot nog toe lukte het maar één keer niet om een leesproject te volbrengen (de 'Duizend-en-éen nacht'), maar deze verzameling fragmenten van Pessoa zorgt voor nummer 2: ik vind het niet om door te komen.

De verteller van Het boek der rusteloosheid noemt zichzelf een estheet, een observator en een dromer. Hij kiest ervoor om zijn leven in zijn hoofd af te laten spelen en zich afzijdig te houden van het 'echte' leven (deze formulering zou stellig worden afgewezen door de ik-persoon, daarom de aanhalingstekens). Waarnemingen, gedachten, hersenspinsels, dromen, indrukken, dat is de leefwereld die Pessoa beschrijft. Onderliggende ideeen hierbij zijn dat objectiviteit niet bestaat (alles speelt zich in je hoofd af) en dat het leven zinloos is.

Het behoeft geen betoog dat deze insteek erg cerebraal is. Iets wat in het begin nog wel vermaakt, vanwege de extreme manier waarop de protagonist het doorvoert, maar uiteindelijk erg gaat tegenstaan. Bij mij althans. Het boek der rusteloosheid staat een beetje in de traditie van het bijbelboek 'Wijsheid' (vroeger 'Prediker'), filosofen als Berkeley en Nietzsche en treedt in de literaire voetsporen van onder meer Pirandello en Baroja. Maar het meest verwante boek, inhoudelijk gezien, is nog wel Een man die slaapt van Georges Perec, wiens hoofdpersoon eigenlijk dezelfde levenswijze heeft als wat Pessoa beschrijft. De insteek van Perec is echter zuiver literair, die van Pessoa grotendeels filosofisch.

Naast de steriele, dorre blik op het leven vind ik het problematisch dat Pessoa zichzelf vrij vaak herhaalt en vastzit in z'n thema's. Ook houd ik helemaal niet van een insteek in fragmenten. Het levert voor mij een worsteling op tot het punt dat ik de zin er niet meer van inzie om nog door te lezen. Dit punt is gekomen bij hoofdstukje 242 (pagina 174), ofwel 40% van het totaal volgens mijn e-reader. Daarom geen stem van mij, maar voor wat ik gelezen heb zou het zo rond de 1,5-2 sterren zitten. Hopeloze tegenvaller.

» details   » naar bericht  » reageer  

Border Country - Raymond Williams (1960) 3,5

Alternatieve titel: Grensland, 20 juli, 14:25 uur

Ik pakte deze roman op toen ik was gestrand in Het boek der rusteloosheid, dus dat was sowieso al een verademing. Van oeverloze navelstaarderij en cerebrale luchtfietserij naar het leven van een seinwachter op het platteland van Wales begin vorige eeuw, waar je met een hartinfarct gewoon in bed gaat liggen en hoopt op een goede afloop. Grensland is op z'n best waar het de vader-zoon relatie verkent. Het boek volgt afwisselend Matthew in het vertelheden, de zoon die wegtrok naar de grote stad, en diens ouders in het verleden wanneer ze hun leven opbouwen in een miniscuul dorpje. Hoewel Matthew het meest voorkomt in de tekst, is de ware hoofdpersoon van het boek toch diens vader Harry. Een man uit één stuk. Williams speelt met wat onopgehelderde zaken op de achtergrond, die een bepaald mysterie in stand houden gedurende het verhaal en die het meer laten schijnen dan wat er daadwerkelijk op papier staat. Wat ik iets minder goed uit de verf vond komen is het thema van het verloren gegane, eenvoudige plattelandsleven, hier kon ik niet echt een eenheid in ontwaren. Sommige scenes lijken er wat bijgesleept. Desondanks een fijne roman. Zeker de liefhebbers van Gerbrand Bakker moeten dit eigenlijk gewoon eens de kans geven.

Wat vond jij ervan DvonGeem?

» details   » naar bericht  » reageer