Interview Djuna Spreksel met André van der Braak in Trouw d.d. 12 oktober 2026 (€)

(reactie op ander bericht)



Op zich goed interview, en ja zingeving is óok in de ggz een thema, een aandachtspunt, en m.i. zeker niet alleen daar; waar niet zou ik liever vragen… André van der Braak is niet de eerste de beste en godenzijdank benoemt hij (in de plotomschrijving) ook risico’s van gebruik van middelen, o.a. ayahuasca.

Want als ik dit lees:
(reactie op ander bericht)



denk ik wie zijn dan de bonafiede aanbieders. Daar waar ik bij Andre van der Braak ook lees over spirituele ervaringen, want ja ‘wat betekent voor iemand de ervaring die hij of zij had’ heb ik meegemaakt dat (voormalig) collega’s na (meermaals) gebruik van ayahuasca helemaal ‘into’ het middel waren, tijdens en na gebruik geconstateerd hadden ernstige trauma’s te hebben om voorts bijscholingen op het gebied van hulp bij trauma’s te gaan volgen gebracht op een manier waar bij mij allerlei alarmbellen gingen rinkelen. Zeker na het zien van een ayahuasca sessie van personen op het ‘hippe’ Ibiza. Ik dacht: serieus?

Misschien heb ik het helemaal mis, misschien moet ik eerst het boek van deze auteur lezen (nog niet te reserveren bij de bibliotheek). Maar in mijn ervaring is bij het aandacht geven aan ‘zingeving’ om te beginnen het gebruik van dergelijke middelen niet persé nodig. Misschien hebben we met elkaar wel heel andere dagdagelijkse dingen te doen … (ik zag gisteren tijdens het journaal bijvoorbeeld in interviews hoe veel mensen het moeilijk vinden ‘een praatje’ te maken met elkaar).

stem geplaatst

stem geplaatst

Motief

Met het lezen van de ‘Vrouw in de kooi’ heb ik met plezier kennisgemaakt met schrijver Jussi Adler-Olsen (AO) en de in deze thriller opgerichte afdeling Q, een afdeling waar onopgeloste zaken nog eens tegen het licht worden gehouden.

Het plezier komt letterlijk doordat het boek met humor is geschreven, ik zie bijna AO achter zijn bureau grinniken. Ik ben dit eigenlijk nog nooit zo tegengekomen in een thriller waar meestal depressies en middelengebruik ruimschoots aanwezig zijn. Niet dat dit hier niet het geval is, er is genoeg om in een depressie te verzeilen als hoofd van een nieuw opgerichte afdeling, maar de samenwerking tussen Brigadier Carl Mørk en zijn assistent Assad brengt veel glimlachen teweeg. Bijvoorbeeld wanneer Carl Mørk zichzelf en zijn assistent het ‘Eliteonderzoeksteam’ noemt . En soms zit de humor in kleine details zoals de ‘bloemen op een ziekenhuiskastje die de meest afgelegen tankstations beter hadden kunnen leveren’.

De plot speelt zich wisselend vanaf de tijd waarin de politica Merete Lynggaard spoorloos verdween en meerdere gebeurtenissen erna en de ontwikkeling van afdeling Q.
Dit op zich had voor mij al voldoende geweest ware het niet dat sommige verhaallijnen me storen zoals een fietsmoord waaraan een andere afdeling werkt, naast veel broodnodige getuigen die op vakantie zijn of een gehackt systeem en de motieven van de daders waarom ze hebben gehackt.

Nu ik het over motieven heb vond ik de motieven van de mensen die achter Meretes verdwijning en opsluiting zitten minder geslaagd: deze opsluiting duurt zo lang dat ik aan Papillon dacht, een gedachte die later in het boek Merete zelf ook heeft en haar houvast geeft. De haat waaruit deze daad tegen Merete voortkomt vind ik ongeloofwaardig, die had minder dik aangezet mogen worden. Ik hou het erop dat de vrouw en beide zoons sinds een weliswaar verschrikkelijk auto ongeluk onder een steen hebben geleefd, alle realiteitszin en redelijkheid voorbij zijn. Immers, Merete zelf was eveneens nabestaande en bij het ongeluk betrokken. Dat zij, een meisje nog, door afleiden van haar vader de ‘schuld’ van het ongeluk en de gevolgen kreeg en deze daad een krankzinnige wraak als gevolg heeft, is voor mij over de top. Tegelijkertijd kennelijk effectief, ik bespeurde bij mezelf plaatsvervangende agressie t.o.v. de daders opborrelen. Misschien wordt het daarom naar de ontknoping toe heel spannend. Ik kon en wilde niet geloven dat Merete niet gered zou worden. Maar hoe dan?

Hoe dan ook ben ik benieuwd naar een volgend deel met afdeling Q. Hoe zal het grappig interessante duo Carl en zijn assistent Assad zich verder ontwikkelen?

Hoge waardering(en)

Op de één of andere manier is 2026 mijn jaar van hoge waarderingen op Boekmeter, zo ook kreeg ‘Ten Oosten van Eden’ van John Steinbeck van mij zonder twijfelen 5* en ging hij regelrecht mijn top 10 in. Misschien is het goed om tegelijkertijd aan te geven dat de ‘waaroms’ van meerdere vijf sterren niet langs eenzelfde meetlat zijn gegaan. Soms vind ik iets echt een meesterwerk maar zijn het heuse projecten, aan de ‘De Gebroeders Karamazov’ of de ‘De Toverberg’ ben ik meermaals na mislukte pogingen begonnen. ‘Zo begint het slechte’ met zijn gedachtestromen vond ik evenmin heel feestelijk om te lezen maar ik zie echt wel de pen van de meesters.

Nu John Steinbeck dus. Ik had nog nooit wat van hem gelezen terwijl sommige titels toch echt bekend zijn. Geweldig dat deze man ‘overtuigd was schrijver te zijn’, maar nog onontdekt in zijn levensonderhoud moest voorzien met allerlei baantjes, van hulpje in een warenhuis tot aan druivenplukker en werken op een ranch toe. Opgegroeid in de Salinasvallei waar ‘Ten oosten van Eden’ zich afspeelt, was hij zich bewust van het migrantenleven en de donkere kanten van de menselijke natuur. Later werd hij oorlogscorrespondent. Met dit alles heeft een schrijver nog geen vijf sterren verdiend maar ik werd met dank aan de recente review van manonvandebron en Wikipedia erg benieuwd.

Het boek was makkelijk voorhanden in de bibliotheek, ik las eenmaal thuis de eerste regels en kon vervolgens niet meer stoppen. In tegenstelling tot de hier bovengenoemde meesterwerken was het voor mij dus helemaal geen moeizaam project. Bij het gegeven dat onder meer het verhaal van Kaïn en Abel en bijbehorende details zoals een teken op het voorhoofd aanwezig zijn vind ik dat Steinbeck met zijn bewustzijn van de menselijke donkere kanten het idee over goed en kwaad voor mij verrassend heeft uitgewerkt. Ik bedoel de aanpassing van de namen is prima want wie noemt zijn zoon nu Kaïn? Dat de letterlijke naamgeving terug komt in het boek vind ik daarbij helpend, niet iedereen is thuis in betekenis van de bijbelboeken. En Steinbeck kon natuurlijk de Charles en Cal in het boek niet alleen met een dodende steen in de weer laten gaan. Om nog maar de zwijgen over de 'getekende' Cathy Ames, wat een loederstraal. Kortom, Steinbeck heeft zijn eigen draai eraan gegeven waarbij ik helemaal niet heb gekeken naar of het gekunsteld was of niet, ik bleef lezen en lezen en lezen naar een voor mij passend slot van het boek. Precies dat is waar ik het meest van houd als een boek dit effect heeft. Meer of minder is het niet.

Hierbij was het fijn dat het boek meerdere verhaallijnen en personages heeft, zoalsde familie Hamilton, de bediende Lee, naast de verteller die met introducties soms andere kanten van een verhaal inluidt. Ik moet daarbij aangeven dat ik de verteller de ene keer meer geslaagd vond dan een andere keer maar al snel werd ik dan weer gegrepen door de gebeurtenissen. Herkenbaar in het boek zijn details uit Steinbecks leven niet zozeer als autobiografisch bedoeld maar elementen die hij kon verweven en op zijn plek zijn in het grote geheel van deze Amerikaanse geschiedenis. Bijzonder knap.

Tot slot, niet iedere vijf sterren komt in mijn top tien. Daarvoor is de gedachte aan nog eens het boek willen lezen en het op termijn vaak ook doen belangrijk. Maar laat ik ook eens ter vergelijking ander werk van Steinbeck proberen. Als ik bij jouw review Raskolnikov de vergelijking met ‘De Druiven der Gramschap’ zie is dat denk ik wel een goed idee. Daarover verschillen meningen, het kan geen kwaad na te gaan hoe ik dat ervaar.

Voetbalhart

Zeer zeker ben ik geen voetbalvrouw met een voetbalhart. Mijn geliefde sinds 1978 heeft er wel een.
Destijds voetbalde hij als middenvelder in de eerste twee elftallen bij Excelsior Maassluis. Excelsior Maassluis speelt dit seizoen met Achilles Veen in dezelfde poule. Bas van Loon en Nikkie Baggerman verbonden aan deze laatste club werden top fit geconfronteerd met een hartstilstand, ze moesten worden gereanimeerd. De schok was groot voor henzelf en hun omgeving.

Onder de aanwezige Oldstars van Excelsior Maassluis en toeschouwers was de schok net zo goed groot toen mijn geliefde op het veld een hartinfarct kreeg. Ook al komen in zijn leeftijdcategorie hartproblemen regelmatig voor: bij hem, een voor zijn leeftijd eveneens topfitte man, dat had niemand gedacht.
Godzijdank had bijna de helft van de aanwezigen een reanimatiecursus (met AED) gedaan waarbij mijn geliefde in tegenstelling tot auteurs Bas en Nikkie van ‘Voetbalhart’ niet gereanimeerd hoefde te worden. Er werd snel en adequaat gehandeld. Voordat ik van elders vandaan in het ziekenhuis kwam was hij al geopereerd.

Eerlijk is eerlijk, als mijn geliefde het niet meermaals zou hebben gevraagd, zou ik gezien mijn weerstand ertegen dit boek nooit lezen. Nu, twee jaar na het gebeurde zie ik desondanks het verhaal Bas en Nikkie als waardevol.

Auteurs Bas en Nikkie willen lezers onder meer laten beseffen dat iedereen een hartstilstand kan overkomen.
Het boek heeft verschillende perspectieven, gedeelten die als een in de derde persoon geschreven verslag overkomen. Hoofdstukken waarin Bas en Nikkie in de eerste persoon zelf aan het woord zijn.
Het boek bevat hiernaast meerdere hoodstukken met thema’s zoals ‘ontkenning van wat gebeurd is’, het zowel fysieke als mentale herstel, maatschappelijke missie en naasten en betrokkenen die vertellen.

Het ene gedeelte leest m.i. dus meer als een verslag, het andere meer persoonlijk. Al is dat voor mij niet overal even fijn om te lezen, met name de gedetailleerde voetbalwedstrijdverslagen, het boek laat wel een maatschappelijke relevantie zien. Het belang van reanimatietrainingen en (toegankelijke!) AED’s. De beschreven ervaringen kan mensen helpen die iets dergelijks hebben meegemaakt.
Het boek biedt ingangen te vragen “Hoe was dat of dat voor jou …”
Voor degene met het voetbalhart en de mensen erom heen. Ik heb het af en toe met brok in mijn keel en of tranen in mijn ogen gelezen.

Mijn geliefde met voetbalhart speelt alweer lang en breed binnen de Oldstars Excelsior
De actieve seniorenafdeling van de club organiseert regelmatig evenementen rondom de landelijke 'Dag van het Hart' om fitheid en beweging onder ouderen te stimuleren.
Voor het eerst sinds zijn lange voetbalcarrière sta ik zowaar af en toe langs de kant. Voor hem. Omdat hij nog steeds helemaal in zijn element is op dat veld. Omdat het na revalidatietraject weer kan en vooral omdat er binnen de flinke ploeg een grote kameraadschap is. Net zoals bij Bas en Nikkie.

3,5*

Aansprekend tijdsbeeld

Het is alweer ruim 10 jaar geleden dat ik Magdalena van Maarten ’t Hart (MtH) las. Zijn boeken bevallen me wisselend. Maar deze verhalenbundel uit 1988 was een verrassing, ik heb er veel plezier aan beleefd. Behalve de topografische proloog en – epiloog bevat ‘De steile helling’ de verhalen ‘Het paradijs’ waar MtH (geboren 1944) opgroeide en ‘De Tol’. De verhalen spelen zich rond het ‘saneringsgebied’ af: oude huisjes beneden aan een dijk en boven op de dijk. Benedendijks woonden de arme mensen, bovenop de rijken of rijkeren, in ieder geval was een standsverschil te bespeuren. Dit komt in beide verhalen terug.

Natuurlijk is ook het geloof weer rijkelijk aanwezig, dit keer op een grappige manier, bijvoorbeeld de gebeurtenissen rond de verdronken woorden Gods na een overstroming. En natuurlijk voert MtH met zijn hekel aan papen de ‘Roomsen’ op die alleen aan de rand van het dorp mochten kerken in een gebouw dat niet op een kerk mocht lijken. Een vader van een klasgenoot had een plattegrond van de stad aan de muur hangen met vlaggetjes waar de tweehonderdveertig rooms-katholieke gezinnen woonden. Want als de nood aan de man kwam en Alva weer in het land zou komen konden ze terstond de stad uit gejaagd worden.

Behalve ‘immigranten’ zoals het Brabantse Rooms-katholieke gezin waar mijn geliefde deel van uitmaakte kende Maassluis ook emigranten. Zoals een tante van MtH, tante Maartje die tijdens een vakantie vanuit Canada naar Nederland met oom Henk op Schiphol landde. Toen tante Maartje nogal verwilderd en op blote voeten het vliegtuig uitkwam rende ze weg over het beton richting startbaan. Ze werd voor het oog van heftig wuivende familieleden nu eens driftig over het gras rennend, dan weer midden op de startbaan door grondpersoneel overmeesterd en op een brancard linea recta naar het in Maassluis welbekende 'gekkenhuis' Sint Joris gebracht om na de vakantie vanuit Sint Joris met oom Henk weer terug te gaan naar Canada.

Dit soort fragmenten uit de geschiedenissen van ‘Sluizers’ vond ik vooral kolderiek, het tweede verhaal ‘De tol’ leest meer als een novelle, waarin de intelligente Clazien of Ien Onderwater van beneden de dijk letterlijk en figuurlijk de dijk 'opklimt'. Wat dit haar zal brengen of juist niet sprak mij erg aan. Haar verlangens en interne worstelingen vol tegenstrijdigheden beschrijft MtH m.i. boeiend en inlevend. Hoe loopt dit af?

In de topografische epiloog beschrijft MtH plekken die verdwenen zijn en wat ervoor in de plaats kwam. Maar ook die plaatsen zijn hier en daar alweer verdwenen. Wat tot nu toe bleef zijn onder meer nog een straat huisjes onder aan de dijk en huisjes boven aan de dijk. Vlakbij het oude centrum, de grachtjes of de grote kerk te zien op de cover.
Al met al een aansprekend tijdsbeeld

4,5*