menu

Hier kun je zien welke berichten Freud als persoonlijke mening of recensie heeft gemarkeerd.

Salem's Lot - Stephen King (1975)

Alternatieve titel: Bezeten Stad

4,0
Dit boek heeft ertoe geleid dat ik een kruisbeeld tegen de buitenkant van mijn slaapkamerraam heb bevestigd vroeger . Geen idee of ik het nu nog goed zou vinden, maar ik heb er geweldig van genoten toen (nu ja, behalve 's nachts dan ) Het blinkt weliswaar niet uit in originaliteit (King heeft inspirerender monsters gecreëerd dan die uit dit boek) maar het is (was toch) erg beangstigend, én het ontspoort amper op het einde .

Satanarchäolügenialkohöllische Wunschpunsch, Der - Michael Ende (1989)

Alternatieve titel: De Toverdrank

4,0
Zelden is een titel zo inspiratieloos vertaald .

Een heerlijk kinderboek vol boze humor, spanning en originele taalspelletjes. Uiteraard is het allemaal wel al eens vaker vertoond, maar de combinatie in dit boek werkt erg goed. Om de tijdsdruk extra in de verf te zetten, wordt er trouwens niet gewerkt met genummerde hoofdstukken, maar met een klok waarvan de wijzers steeds opschuiven .
Uiteraard zijn de twee dieren de 'goede', maar de tovenaar en zijn tante zijn zo'n zielige figuren dat je automatisch ook wat voor hen gaat supporteren, dat maakt het boek zeker interessanter.

Schat van Orval, De - Guy Didelez en Patrick Bernauw (1999)

3,5
Dit is zo'n boek waarbij je als lezer zelf het verhaal mee moet bepalen: na elk hoofdstuk krijg je een keuze voorgeschoteld die je dan naar een ander hoofdstuk verwijst. Ik heb zo nog van die boeken gelezen vroeger, en meestal zijn die als boek vrij slecht en is het gewoon leuk dat je zelf mee kunt beslissen, maar deze slaagt erin toch een interessant en vooral coherent verhaal te brengen, laten we zeggen van het niveau van een degelijke Marc De Bel of zo . De hoofdstukken zijn ook vrij lang en de personages worden goed uitgewerkt, en als ik me niet vergis zijn er een drietal verschillende eindes die elk best aanvaardbaar zijn. Doordat je soms kiest welke personages je volgt, mis je soms een deel van het verhaal dat andere personages meemaken, en dat wordt tegen het einde wel nogal knullig opgelost ('Wil je meer weten over zus of zo, blader dan terug en lees hoofdstuk X'), maar het is natuurlijk een hele puzzel om een degelijk verhaal op deze manier voor te schotelen, en al bij al slagen de auteurs er vrij goed in. Ik heb het boek vaak gelezen vroeger (dat is natuurlijk het voordeel, als je het opnieuw leest kun je er een ander verhaal van maken) en het verdient zeker een 3.5 *.

Schloss, Das - Franz Kafka (1926)

Alternatieve titel: Het Slot

5,0
Omdat ik hier blijkbaar nog niets geschreven had, terwijl het toch eigenlijk mijn lievelingsboek betreft, toch ook even mijn mening op dit meesterwerkje

Nog nooit heb ik een boek gelezen waar zoveel sfeer uit spreekt, tegelijk mysterieus en ongrijpbaar, halvelings absurd en tegelijk oneindig fascinerend. Een boek waar je geen vat op krijgt, te meer omdat het totaal onduidelijk is waar het eigenlijk over gaat: een jongeman komt in een dorpje aan dat wordt gedomineerd door een kasteel op een heuvel, hij liegt dat hij de landmeter is die ze verwachten, even later blijkt hij ineens echt de landmeter te zijn, zelfs zijn assistenten komen aan en er ontspint zich een onduidelijk verwarrend verhaal waarin hij steeds probeert in contact te komen met de graaf in het kasteel, wat telkens mislukt. Tussendoor wordt hij nog schoolmeester en krijgt hij een bizarre verhouding met een meisje uit het dorp, maar eigenlijk heeft het allemaal bedroevend weinig inhoud voor een boek van een paar honderd pagina's. Maar juist dat gebrek aan inhoud maakt het voor mij ongeëvenaard, want het boek blijft van de eerste tot de laatste pagina (waar het midden in een zin stopt, zonder dat er ook maar enige vooruitgang in de mysterieuze plot heeft plaatsgevonden) geweldig boeiend en niet te vatten. De schrijfstijl is fenomenaal, er komen dialogen in voor tussen arme boeren die praten alsof ze er een twintigjarige studie rechten hebben opzitten met afwisselende monologen van meer dan een bladzijde, en eens dat je de bizarre opbouw van het boek aanvaardt wordt het zelfs spannend, en is het haast onmogelijk om niet de humor en de ontzettende klasse in te zien van dit meesterwerk, de Satantango van de literatuur als het ware .

5.0 * uiteraard.

Schrecksenmeister, Der - Walter Moers (2007)

Alternatieve titel: Ein Kulinarisches Märchen aus Zamonien von Gofid Letterkerl. Neu Erzählt von Hildegunst von Mythenmetz

4,0
Vorige week eindelijk uitgelezen . Het heeft even geduurd, niet omdat het me niet beviel, maar omdat ik het voor het slapengaan heb gelezen en meestal maar een of twee hoofdstukken per keer. Maar (voor degenen die het hele bericht niet willen lezen ) : in ieder geval een aanrader!

In vergelijking met zijn andere Zamonië-boeken is dit misschien wel het soberste: alles speelt zich af in één stad, en eigenlijk zelfs grotendeels in hetzelfde gebouw. Maar het zou geen boek van Walter Moers zijn mocht dat ene gebouw dan niet kolossaal groot geweest zijn en vol steken met geheimen, rare personages en bizarre verhalen .
Het boek wordt gedragen door drie prachtige hoofdpersonages. Echo, de Kratze (omdat ik niet weet hoe ik het moet vertalen neem ik maar de oorpsronkelijke benaming over), is een vrij 'normaal' wezen, de andere twee zijn dat absoluut niet. De Schrecksenmeister is een boosaardige alchemist die de hele stad terroriseert door er ziektes te verspreiden, maar tegelijk een vrij charmant persoon, die zijn nieuwe huisdier uitermate goed verzorgd. In de eerste helft van het boek lijkt het ook niet veel verder te gaan dan dat, maar naarmate het boek vordert duiken er meer bizarre elementen op aan deze man, en uiteindelijk blijkt dat hij (en zo hoort het ook natuurlijk! ) een wel heel onverwachte voorgeschiedenis heeft, waardoor het verhaal ineens een andere draai krijgt. De derde persoon wordt pas halverwege geïntroduceerd in de gedaante van de laatst overgebleven Schreckse uit de stad (al de rest is door Eißpin weggepest), die Echo probeert te helpen om aan zijn dramatische lot te ontsnappen. Zij is een beetje een zotte fluit, en brengt met haar komst ineens ook een pak humor en leven in het boek, dat tot dan toe een beetje sober (zeker voor Walter Moers) was gebleven. De relatie tussen deze drie komt mooi tot uiting in het voorlaatste stuk van het boek, meteen ook het leukste en beste.

Doordat het boek zich zo toespitst op één verhaal met een handvol personages, is Moers verplicht dat helemaal uit te werken, en komt hij niet meer weg met wat hij in Blauwbeer zo geweldig deed: elk verhaal op een vijftigtal pagina's afwikkelen en dan meteen overgaan naar een volgende, nog originelere context met opnieuw nieuwe wezens en elementen. Daar zit ook het probleem in dit boek: echt helemaal overtuigen doet het verhaal niet. Zelfs voor kolderfantasy als dit is het niet echt geloofwaardig op sommige punten, en raak je als lezer maar laat in het boek echt betrokken.
De hoogtepunten zijn de paar culinaire uitstapjes die gemaakt worden, waarin Moers op een paar bladzijden zoveel mogelijk onzin op je afvuurt: zo is er de scene waarin Eißpin Echo introduceert in de wereld van het wijn-proeven, wat begint bij een gewoon rood wijntje, maar eindigt bij de meest onwaarschijnlijke smakencombinaties (wat te denken van een rode wijn met smaaktoetsen van kaarsvet, vochtig tapijt, verse sneeuw en kalkoengebraad van je dode oma, met een rijpe voorsmaak als een oude viool die een slaapliedje speelt, en een stevige body, niet echt dik, maar eerder volslank, met te grote voeten ) en ontstaansgeschiedenissen. Het boek is ook schitterend als een van de personages een verhaal vertelt: opnieuw op een paar bladzijdes afgerond, maar vaak aangrijpender en boeiender dan het echte verhaal van dit boek.

Boeken als dit bouwen langzaam op naar een einde waarvan je in het eerste hoofdstuk al weet dat het spectaculair zal moeten zijn: na alle moeite die hij gedaan heeft om zijn Kratze zo vet en intelligent mogelijk te maken, komt uiteindelijk het gevreesde moment waarop Eißpin het vet zijn huisdier gaat uitkoken. Wat in veel boeken (zoals veel van de Discworld-romans) vaak een teleurstelling blijkt, is hier echter een waar genot : in plaats van één ontknoping met happy end, creëert Moers een krankzinnige opeenvolging van minstens vier spectaculaire ontknopingen. Dat einde, samen met de door het boek verspreide stukjes waar Moers echt op dreef komt (zo heb je ook een tocht doorheen de wereld van de kaas, het bezoek aan Eißpins vet-opslagplaats en de daar opgesloten 'Sneeuwwitte Weduwe' (het meest angstaanjagende en dodelijke wezen dat ik al in Zamonië ben tegengekomen ), en vooral niet te vergeten de twee uitstapjes van Echo in het lichaam van een ander dier (in ware Once and Future King-stijl ), waar vooral zijn belevenissen als bij in een compleet hersengespoelde de zon aanbiddende sektemaatschappij geweldig leuk zijn om te lezen.

Dus: plezier genoeg te beleven, een spannend boek met veel humor, personages die degelijk zijn uitgewerkt en gevoelens en onverteerde herinneringen meetorsen, een aantal vlagen van pure knotsgekke genialiteit: zeker geen teleurstelling. Ik blijf Moers korte verhaallijnen beter vinden dan de lange, maar ook dit boek is een perfecte ontspanning, bovendien een schitterende manier om je Duits te oefenen, want hij gebruikt woorden die je nergens anders zult terugvinden .

Se una Notte d'Inverno un Viaggiatore - Italo Calvino (1979)

Alternatieve titel: Als op een Winternacht een Reiziger

5,0
Freud schreef:
Staat genoteerd, ik ga er meteen naar op zoek!

Al te letterlijk moet je dit niet opvatten, want ik heb pas vorige maand gezien dat we gewoon in de boekenkast hebben staan . Maar ik ben er wel direct in begonnen, en het is een heel speciaal boek!

Ik merk echter dat ik er moeilijk over kan vertellen, het boek bevat zoveel en alles verandert ook zo vaak dat het haast onmogelijk is om na één leesbeurt zelf te bevatten hoe je alles nu juist moet (of wilt) interpreteren, laat staan dat je dat dan nog kunt opschrijven . Dus hou ik het bij algemeenheden als uitermate complex, fascinerend en met een haast eindeloze diepte aan betekenis waar ik me wegens het te veel aan vakantiegevoel niet ingestort heb . Daarnaast is het een absoluut plezier om te lezen (het eerste hoofdstuk is ab-so-luut geniaal ) en is het boek zo onwaarschijnlijk gelaagd dat je je weliswaar regelmatig hopeloos verloren waant, maar steeds opnieuw geboeid en met grote ogen zit te lezen. Samen met De Stad van de Dromende Boeken het grootste eerbetoon aan het boek dat ik ken, en zo kunnen er niet genoeg zijn...

5 sterren, dat zegt eigenlijk op zich al genoeg

Seta - Alessandro Baricco (1996)

Alternatieve titel: Zijde

4,0
Wel, ik heb de cd dan toch maar beluisterd. Dat was iets helemaal nieuw voor mij - in Duitsland slaan ze je om de oren met Hörbücher, maar ik heb de indruk dat dat in het nederlands taalgebied nooit echt zo aangeslagen is? In ieder geval, ik vond het wel erg aangenaam, voor het slapengaan te kunnen luisteren naar een verhaal ipv het zelf te moeten lezen. Ik had ook de indruk dat je op deze manier je beeldende fantasie gemakkelijker kunt gebruiken, omdat je eigenlijk niks hebt om naar te kijken terwijl je luistert - automatisch ga je je het gebeurde veel meer beginnen voorstellen. En, wat me ook opviel is dat je bepaalde zinnen en formuleringen beter gaat onthouden als je ze hoort dan wanneer je ze gewoon leest - heeft natuurlijk ook te maken met dit boek, dat juist heel erg speelt met herhaling en kleine verschillen. Nadeel uiteraard is dat je heel erg geconcentreerd moet blijven, want je hebt zo iets gemist, en terugspoelen is natuurlijk absoluut uit den boze. Dat ik het verhaal in het Duits heb beluisterd draagt daar nog toe bij, maar gelukkig is het een vrij simpel boek, veel gemakkelijker te volgen en te verstaan dan City bijvoorbeeld, dat voor zo'n hoorboek ook helemaal niet geschikt is denk ik.

Goed, tot zover het hoorboekgegeven. Het boek op zich dan: vond ik echt heel mooi! Een simpel gegeven, eigenlijk ook bewust heel simpel verteld (hoewel met een uniek en feilloos gevoel voor ritme en formulering) en daardoor misschien op het eerste zicht niet zo memorabel - de personages komen als karakter slechts zijdelings (hoewel wel heel treffend) aan bod, beschrijvingen zijn zeldzaam en als ze er zijn heel gedetailleerd en weinig alomvattend. Dat is dan ook waarschijnlijk de grote kracht en het unieke aan dit boek: het is enorm minimalistisch van opzet, maar slaagt erin perfect datgene te verwoorden en te beschrijven wat nodig is. Geen woord is overbodig (ook al wordt regelmatig woordelijk hetzelfde gezegd, paradoxaal genoeg...), geen gedachte niet perfect op zijn plaats. Niet alleen in hoe het verhaal verteld wordt, maar ook in wat er verteld wordt: zoals enkel de beste sprookjes kunnen, wordt net datgene vermeld wat nodig is. Wat dat betreft kan ik niet anders dan Baricco mateloos bewonderen.
Dit alles is natuurlijk allemaal nogal analytisch, los daarvan is het ook gewoon een mooi, ontroerend boekje, dat direct op de emotie inwerkt. Echter hier werkt het minimalisme misschien een beetje ten nadele van het boek: ik kon niet nalaten af en toe te denken: 'waar gaat dit nu eigenlijk over?' Het is allemaal erg mooi, inhoudelijk en vormelijk, en het spreekt allemaal wel tot de verbeelding, maar als puntje bij paaltje komt mist het boek misschien toch de nodige body om echt meesterlijk te zijn. (Ik heb getwijfeld om dit te schrijven, want je zit natuurlijk met een lastige tweespalt als je het minimalisme roemt en dan verwijt dat het boek te minimalistisch is, maar aan de andere kant kun je er ook niet echt omheen )

Dus: aanrader, absoluut, een verademing om te lezen (horen...), en allemaal heel mooi. Ik had nog kunnen vertellen over de prachtige mystieke elementen en hoe schitterend het boek ook de tijdsgeest weet te vatten (opnieuw, hoe kan het ook anders, met heel weinig middelen, maar zeker zo overtuigend als een Umberto Eco die er zijn halve boekenkast bij zou halen). Maar het blijft in mijn ogen 'slechts' een prachtig boekje, dat niet het meesterlijke niveau haalt van novelles als Dood in Venetië (ik noem maar ineens de absolute topper in mijn ogen). Waarschijnlijk ben ik wat dat betreft al te ver door Umberto Eco geïndoctrineerd

Shining, The - Stephen King (1977)

Alternatieve titel: De Shining

3,0
Een knap boek, maar de versie van Kubrick is zoveel fascinerender en ingehoudener, dat het boek er onvermijdelijk onder te lijden heeft. King kan zich zoals gewoonlijk niet inhouden en laat alle teugels vieren, en verpest zoals zo vaak zijn eigen mooi opgebouwd verhaal. Eigenlijk is Carrie het enige boek dat hij heeft geschreven waarin de climax ook écht het hoogtepunt van het boek is .

Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism, The - Naomi Klein (2007)

Alternatieve titel: De Shock Doctrine

5,0
(In wat volgt wordt de inhoud van het hele boek een beetje verklapt - voor non fictie lijkt me dat niet zo erg, maar als je het wilt lezen als een thriller en dus niet wil weten hoe het afloopt (slecht!!) dan moet je dit bericht maar overslaan.)

Die review ben ik blijkbaar helemaal vergeten - heb het inmiddels zelfs al een tweede keer gelezen

Kijk, ik wil niet zeggen dat dit het boek is dat mij de ogen heeft geopend voor wat er zoal fout gaat in de wereld vandaag en wie daar aan de oorzaak van zit, maar het is voor mij wel het boek dat voor het eerst alle stukjes van de puzzel op een overtuigende en logische manier samenbrengt. Het is bovendien ook een heel leesbaar boek, voor een groot publiek geschreven, wat ook wel eens aangenaam is - het moet niet altijd Noam Chomsky zijn. Wat Naomi Klein hier doet, is de halve wereldgeschiedenis (althans de zwartste bladzijden) nog eens hervertellen vanaf begin jaren '70, maar dan volledig vanuit het standpunt van haar concept van de Shock Doctrine: alles valt daarbij zo mooi op zijn plaats en het lijkt allemaal ineens zo duidelijk en op een walgelijke manier zo eenvoudig wat er zoal gebeurd is in Chili, Argentinië, China, Rusland, Zuid-Afrika, Polen, Irak en bij de heropbouw na New Orleans en de tsunami. Ik weet dat ze uiteraard de feiten naar haar hand zet door alleen te vertellen wat binnen het kader past en te verzwijgen wat erbuiten zit, maar zelfs met de meest kritische bril kan je er niet omheen dat er een serieuze bron van waarheid in zit en dat ons economisch systeem (op wereldvlak dan) walgelijker is dan je je ooit had kunnen voorstellen.

Wat Naomi Klein doet, en daarmee werpt ze althans voor mij een heel ander licht op zaken die je allang wist, is de belangrijkste oorlogen, staatsgrepen en armoedecrises van de voorbije 40 jaar benaderen vanuit economisch oogpunt. De basis van dit alles ligt in het pure vrije markt kapitalisme van Milton Friedman en de Chicago-school - met als basisfilosofie dat als de staat zich volledig en totaal terugtrekt uit het economisch systeem van een land (totale privatisering en deregularisering) dat de welvaart dan automatisch terugkeert. Echter, om dit systeem wereldwijd te verspreiden, is er systematisch gebruik gemaakt van de zogenaamde shock doctrine, een principe dat vertrekt vanuit het feit dat direct na een ramp (natuurramp, oorlog, staatsgreep,...) een land en zijn bevolking een tijdje zo verlamd zijn (zoals een lichaam na een zware schok een tijdje verlamd en onbegrijpend achterblijft) dat het mogelijk is om op korte tijd veranderingen door te voeren die, eens bevolking terug bij positieven is, niet meer teruggedraaid kunnen worden. Dankzij dit principe, soms met de hulp van dictators, soms dankzij de enorme macht van de Wereldbank, soms gewoon door het gebrek aan economisch besef van de machthebbers, is de Chicago School, vaak met hulp van de CIA, erin geslaagd dit pure kapitalisme in te voeren in alle landen die ik zoeven opgesomd heb, met alle rampzalige gevolgen van dien - maar zeer ten voordele van het Amerikaans bedrijfsleven, doordat multinationals telkens enorm geprofiteerd hebben van de privatiseringsgolf om zich in te kopen in mijnconcerns, energiemaatschappijen, enz. In plaats van de beloofde welvaart te brengen, is in elk van de voorbeelden die behandeld worden, de situatie enkel voor een beperkte elite er waanzinnig op vooruit gegaan, en voor de overige 90 % van de bevolking rampzalig achteruit. MAar het belangrijkste punt is, dat het zogenaamd vredige, zuiver liberaal en dus democratisch systeem van de vrije markt, bijna overal systematisch dankzij geweld en overmacht ingevoerd is, en zonder medeweten laat staan toestemming van de bevolking. Chili en Argentinië kende iedereen wel al denk ik, maar hetzelfde is gebeurd in Zuid-Afrika na de val van het Apartheidsregime, in Rusland onder Jeltsin en Poetin, in China en in nog een pak andere landen. Dezelfde cynische werkwijze heeft men gebruikt om na de tsunami de volledige inheemse bevolking te verjagen en de kust open te stellen voor massatoerisme en in New Orleans na de orkaan om het volledige onderwijssysteem van de regio te privatiseren. Klein trekt regelmatig de parallel met het martelonderzoek dat de CIA gevoerd heeft om te onderzoeken hoe je een mens zo kunt kraken dat je hem alles kunt laten doen en zeggen wat je wilt - hetzelfde principe wordt dankzij de Shock Doctrine op schaal van de wereldeconomie toegepast. Soms door dankbaar gebruik te maken van kansen die voor het grijpen liggen, zoals natuurrampen, soms door kansen uit te lokken, zoals door de steun van de CIA aan Pinochet - een soort marteltherapie op schaal van een heel land dus.

Het meest hallucinant van al is het Irak-verhaal: hier is de volledige Amerikaanse overheid zelf uitgekocht door het bedrijfsleven, dat in Irak een geprivatiseerde oorlog is gaan voeren, waarbij de bedrijven van de belangrijkste politici van die tijd uiteraard de grootste winsten hebben gemaakt. Zowel fabrikanten van oorlogsmateriaal, geprivatiseerde strijdkrachten (denk aan Blackwater), veiligheidsfirma's die van het onveiligheidsgevoel in eigen land profiteerden, bedrijven die instonden voor de volledige opbouw en onderhoud van alle legerkampen in Irak zelf áls de firma's die achteraf de volledige heropbouw van het land hebben mogen doen (nu ja, veel is er niet opgebouwd, maar toch) zijn stuk voor stuk gelieerd aan figuren als Dick Cheney (vergeef me dat ik even de andere namen vergeten ben, maar het is een hele waslijst). Daarmee is Irak officieel de eerste volledig geprivatiseerde oorlog, een die nu al bewezen heeft winstgevender geweest te zijn voor het Amerikaanse bedrijfsleven dan eender welke andere economische tak in de geschiedenis - het wachten was op de volgende stap (Iran, Korea?) maar misschien is met de komst van Obama toch wel het een en ander veranderd - dat valt af te wachten.

Het is moeilijk om even overtuigend te zijn in een samenvatting als Klein is in haar perfect opgebouwd, huiveringwekkend betoog - misschien lijkt het op het eerste zicht allemaal al gekend, maar dan begrijp je niet hoe uitgebreid en gedetailleerd het verhaal in werkelijkheid is, het zijn de details die je het grote verhaal, dat je na al die jaren snel als 'gekend' afdoet, terug in volle reikwijdte doen beseffen.

Nog wat citaten (via wikipedia) om mijn enthousiasme kracht bij te zetten:

Paul B. Farrell from the Dow Jones Business News stated "you must read what may be the most important book on economics in the 21st century". John Gray wrote in The Guardian, "There are very few books that really help us understand the present. The Shock Doctrine is one of those books." William S. Kowinski of the San Francisco Chronicle wrote, "Klein may well have revealed the master narrative of our time," and it was named one of the best books of 2007 by the Village Voice, Publishers Weekly, The Observer, and the Seattle Times.

Uiteraard is er ook serieus wat kritiek op het boek gekomen, maar het is niet aan mij om die hier ook te gaan weergeven .

Sofies Verden - Jostein Gaarder (1991)

Alternatieve titel: De Wereld van Sofie

4,0
Een erg belangrijk boek, ik ben ervan overtuigd dat heel veel mensen langs deze weg voor het eerst met filosofie in aanraking gekomen zijn, mezelf incluis. Ik wou het onlangs nog eens herlezen en toen stak het me al direct tegen, het is toch wel erg stijf geschreven, en die dialoogstijl komt soms heel geforceerd over, maar kom, het is een knap verhaal waarin heel veel aan bod komt en er zijn weinig boeken waarin zoveel interessante en gevarieerde gedachten staan als dit .

Solitudine dei Numeri Primi, La - Paolo Giordano (2008)

Alternatieve titel: De Eenzaamheid van de Priemgetallen

4,0
Zoals hierboven al min of meer duidelijk wordt, vond ik dit een erg mooi boek. Giordano vertelt het verhaal van twee buitenbeentjes die van kinds af aan (de eerste twee hoofdstukken vertellen waarom, en zijn zo adembenemend goed en spannend geschreven dat ik het boek sindsdien amper heb kunnen wegleggen) uit de boot vallen bij hun leeftijdsgenoten. Dat ze elkaar vervolgens ontmoeten en een heel speciale relatie opbouwen staat in de sterren geschreven uiteraard, maar zo vlot als je zou hopen verloopt het dan ook weer niet.
Het bijzondere aan dit boek is de manier waarop de auteur zich in de gedachten van de personages verplaatst (afwisselend Mattia en Alice, soms zelfs een nevenpersonage) en erin slaagt om die gedachten en hun kijk op de wereld op een wondermooie manier weer te geven. Realistisch, heel herkenbaar, ondanks de wat vreemde kantjes die ze allebei hebben, en heel ontroerend. En dat van in het begin van het boek, als ze een jaar of zeven zijn, tot op het einde bijna dertig jaar later: schitterend gedaan. Ik heb zelden zo meegeleefd met een boekpersonage, wat ertoe leidt dat je eigenlijk vergeet dat er in principe niet veel wereldschokkends gebeurt in het boek. Het leest heel vlot en samengevat is het ook verre van een geniaal verhaal, maar toch weet het een plekje in je hart te veroveren Een tussendoortje dus als het ware, maar wel een dat ver boven de middelmaat uitsteekt.

Sparrow, The - Mary Doria Russell (1996)

Alternatieve titel: De Gevangene

3,5
Aangelokt door aegrons korte maar aantekelijke recensie heb ik dit boek gelezen, hoewel het me volslagen onbekend was en ik ook geen idee had wat te verwachten. En ik moet zeggen, fascinerend is het allemaal wel. Een geweldig uitgangspunt, met veel verve uitgewerkt zonder echt over the top the gaan of ongeloofwaardig te worden, en met heel veel aandacht voor de menselijke relaties en gedragingen. De opbouw van het boek is goed, maar tegelijk ook de grote achillespees en reden dat ik ´maar´ op een 3,5 uitkom: door nasleep en voorgeschiedenis tegelijk te vertellen, spitst het volledige boek zich toe op een ding: te weten komen wat er gebeurd is op het einde van het verblijf op Rakhat en waarom Sandoz zo gehavend is teruggekomen. Wat me daarbij stoorde is dat zowel voor als na heel uitvoerig en in alle details behandeld worden, je voelt de opwinding en het optimisme van de ruimtereizigers en je voelt evengoed de totale vernietiging die bij de teruggekeerde Sandoz plaatsgevonden heeft - maar het moment supreme zelf wordt zo volledig ingezet als clou van het boek en als middel om de spanning bij de lezer hoog te houden, dat er eens dit aan bod komt blijkbaar geen tijd meer over was voor een uitgebreide beschrijving maar alles op een drafje afgehandeld wordt. Het is allemaal erg cru en indrukwekkend en de morele lading van het hele boek is inderdaad knap, maar nadat er zoveel tijd gestoken werd in de opbouw naar dit moment, had ik graag toch iets meer ruimte gewijd gezien aan de ondergang zelf. Niet om meer gruwelijke details te krijgen of zo, maar juist om het geheel in een context te plaatsen. Nu blijf je als lezer even verdwaasd achter als Sandoz zelf terwijl hij het meemaakt, en dat is natuurlijk een interessant gegeven, maar ik vond het vooral teleurstellend.

Voor de rest echter een fascinerend boek dat zeker aan te raden is vanwege de mooie en onconventionele personages (science fiction met jezuieten, je moet het lezen om het te geloven) en de grondige en uitgebreide inkijk (en het realisme!) in de ontmoeting met en het leven op een andere bewoonde planeet. Het pleit voor het boek dat er niet gekozen wordt voor buitennissigheid, maar voor een heel vergelijkbare wereld waarbij het verschil hem zit (lijkt te zitten) in de details, die tot in de puntjes aan bod komen (aanvankelijk toch). En uiteraard zet het boek flink aan het nadenken, het is een fascinerend gegeven dat op Rakhat aan bod komt en ook de religieuze dimensie geeft het boek een extra cachet, zeker vanwege de evolutie die Sandoz doormaakt en die natuurlijk de kern van het verhaal uitmaakt: van scepcis over totale en onvoorwaardelijke overgave tot diepste vernedering en uiteindelijk absoluut nihilisme - en waar de lezer uit gewoonte zit te wachten op een glimpje hoop tegen het einde, wordt dat toch vooral in het ongewisse gelaten. Knap.

Ik heb vernomen dat er een vervolg op dit boek is geschreven, waarbij Sandoz terugkeert naar Rakhat - ik ben wel voldoende geboeid om dit te gaan opzoeken, vooral omdat ik vermoed dat mijn hang naar details daar wel tevredengesteld zal worden. Benieuwd!

Speer: Eine Biographie - Joachim Fest (1999)

Alternatieve titel: Speer: Een Biografie

4,0
Ik ben niet zo'n biografie-lezer (dit is denk ik zelfs de eerste biografie die ik lees, bedenk ik nu), maar deze heb ik cadeau gekregen en ik moet toegeven dat het me wel sterk geboeid heeft. Ik kende Speer natuurlijk wel al, had ook de film gezien en heb zijn plannen voor Germania meermaals bestudeerd, maar zo grondig als deze biografie kende ik de man niet.
Niet dat er nieuw licht op zijn figuur wordt geworpen: het is intussen wel min of meer bekend en aanvaard dat zijn rol vooral door tegenstrijdigheden wordt gekenmerkt, dat hij zich verschool achter zijn kunstzinnige en technocratische aard om zichzelf en anderen wijs te maken dat hij erin geslaagd was de tweede man van het Derde Rijk te worden zonder zelf aan politiek te doen of zijn handen vuil te maken - wat in zekere zin klopt, en in andere zin totaal niet. Eerlijk gezegd begint die morele kwestie intussen bijna afgezaagd te worden, maar het is duidelijk dat hij afwist van de meeste Duitse misdaden (hoewel misschien niet steeds in hun volle afmetingen), maar dat gewoon heeft proberen negeren omdat het niet in zijn kraam paste - hij kon geen afstand nemen van zijn positie, en heeft zichzelf dus wijsgemaakt dat de holocaust of de deportatie van dwangarbeiders niet bestond of toch minstens voor hem onbelangrijk was. Een beetje zoals genieten van ganzenlever op het kerstfeest en tegelijk weten hoe het gemaakt wordt, maar dat dan toch eventjes buiten beschouwing laten - maar dan op een iets grotere schaal

Veel interessanter vond ik eigenlijk nog de inkijk die het boek geeft op de werking van het Nazirijk en hoe er aan politiek gedaan werd - welke kinderachtige machtspelletjes er continu aan de gang waren en hoe Hitler als een spilfiguur in die hele kermis stond, de man wiens gunsten iedereen trachtte te veroveren. De koppigheid en halve waanzing waarin Hitler verzeild is geraakt is dankzij Der Untergang algemeen bekend, maar de reikwijdte hiervan komt pas echt naar voor als je een boek als dit leest. En in dit alles natuurlijk Speer als min of meer enige verstandige man, die weliswaar heel snel geleerd heeft zich in deze machtspelletjes een positie te zoeken en zich dankzij de bewondering van Hitler voor zijn intelligentie en kordate aanpak tot de absolute top heeft weten op te werken, maar toch steeds een buitenbeentje is gebleven.

Helemaal nieuw voor me was vooral Speers rol aan het einde van de oorlog, als hij resoluut ingaat tegen Hitlers politiek van de verschroeide aarde en het land afreist om zijn bevelen tegen te houden (bevelen die inhielden om voor de oprukkende geallieerden uit alle fabrieken, voorraden en steden te vernielen om zo het Derde Rijk en het hele Duitse volk in een soort mythische ondergang met zich mee te slepen - dat dit niet uitgevoerd werd, is grotendeels te danken aan de rebellie van Speer die zijn unieke positie gebruikt heeft om de bevelen van Hitler tegen te werken. Die laatste wist dat trouwens, maar was te ver heen en tegelijk te verliefd op zijn lievelingsarchitect om er tegen op te treden.

Het boek zelf dan Fest is zeker geen slecht schrijver, het verhaal leest vlot en hij weet wat hij moet vertellen om de aandacht gaande te houden, maar hij verliest zich toch net iets te vaak in eindeloze details. Vooral de machtsspelletjes tussen de verschillende leiders beginnen zo wat te vervelen, ook omdat hij nooit veel tijd maakt om namen echt te duiden, ervan uitgaand dat iedereen zo'n nazi-expert is als hij - dat ben ik dus niet. Wat me tijdens het boek ook opviel, en in zekere mate sterk bevreemdde, was hoe betrokken je wordt bij de persoon waar het boek over gaat: de oorlog is verloren door de enorme overmacht van de geallieerde troepen, maar ook door de totale onkunde van veel van de Nazi-figuren, Hitler eigenlijk op kop. Foute beslissingen inzake aanvalsstrategie en keuzes voor bepaalde bewapeningstechnieken hebben de Nazi's even zeer de das om gedaan - als minister van Bewapening en naaste vriend van Hitler heeft Speer uit alle macht geprobeerd hier een kentering in te brengen. Als lezer ga je onwillekeurig voor hem supporteren, wat uiteraard een nogal vreemde gedachte is, aangezien het nu eenmaal nog steeds om een nazi gaat...

De interessantste gedachte, en eigenlijk de kern van het hele verhaal van Speer, staat op het einde van het boek. Speer kan eigenlijk gezien worden als een voorbode van een nieuw 'mensentype', dat in de naoorlogse 20e eeuw wereldwijd 'doorbrak': "de pure technocraat, het klasseloze, briljante type zonder achtergrond, dat geen ander doel kent dan carrière maken... Juist dat ontbreken van psychologische en geestelijke ballast [...] zorgen ervoor dat hij en andere jongemannen van zijn soort tot het uiterste gaan... Dit is hun tijd. De Hitlers en Himmlers raken we wel kwijt, maar de Speers, wat er ook met hen individueel moge gebeuren, zullen nog lang onder ons zijn. Speer belichaamde een toekomstig mensentype: pragmatisch, ambitieus en niet gehinderd door levensbeschouwing." Speer had de Nazi-ideologie niet nodig, vond het ook allemaal maar dwaas - maar de macht die hij in handen kreeg en de wijze waarop hij ineens in staat bleek om bijna de hele economie van het land naar zijn hand te zetten, beviel hem enorm. Dat hij dat zonder die ideologie nooit zou gekund hebben, vergeet hij voor het gemak en verstopt hij onder zijn apolitieke rol. Dat hij even later ook het hele Nürnbergproces naar zijn hand zette door als enige te bekennen en Göring en Hess totaal voor aap te zetten, was evenmin door ideologie of schuldgevoelens te verklaren, maar opnieuw die drang naar ambitie, naar beheersing van de situatie, naar macht. Daar waar de meeste dictators eigenlijk haast belachelijk gevonden worden door buitenstaanders - vaak terecht, met hun eeuwige drang naar praal en excentrieke karakters - roepen figuren als Speer eerder bewondering op, voor hun sluwe aanpak en moderne, beheerste en zeer doelgerichte manier van handelen. De vraag is of de wereld in hun handen zoveel beter af is...

Stadt der Träumenden Bücher, Die - Walter Moers (2004)

Alternatieve titel: De Stad van de Dromende Boeken

5,0
Om het met Die Welt te zeggen, zoals ze op de achterflap geciteerd worden: Neem dit boek, bestudeer het, zuig het op en leg het onder je hoofdkussen. Nu meteen. Het is de grootste en mooiste liefdesverklaring aan het lezen en de literatuur van dit jaar.

Steppenwolf, Der - Hermann Hesse (1928)

Alternatieve titel: De Steppewolf

5,0
Langzaam maar zeker komen de meesterwerken binnen . Een heel persoonlijke leeservaring, waar ik weinig over te vertellen heb eigenlijk, behalve dat het een prachtig boek is, zeer fascinerend en in zekere zin ontroerend en herkenbaar. Niet erg conventioneel te noemen, maar ook niet zo hermetisch als ik gevreesd had. Hesse heeft gezegd dat hij vijftig was toen hij het schreef, en dat je dus misschien ook die leeftijd bereikt moet hebben om helemaal te beseffen waarover het boek gaat, maar dat het misschien ook een boek kan zijn dat meegroeit met de lezer. En dus kun je niet vroeg genoeg beginnen met het te lezen, dacht ik, en ik heb er geen spijt van gehad .

Sueño del Celta, El - Mario Vargas Llosa (2010)

Alternatieve titel: De Droom van de Ier

3,5
Een knap geschreven boek over het fascinerende leven van Roger Casement, die ik eerlijk gezegd totaal niet kende voor dat ik begon te lezen. Ik had zelfs niet door dat het geen fictief personage was, en was dus zelfs een beetje teleurgesteld (Vargas Llosa is bovenal een meester in het construeren van complexe psychologische karakters die hun geheimen maar langzaam prijsgeven, en hoewel dat zeker ook voor Casement geldt, is het toch net iets braver dan gewoonlijk - omdat het ook allemaal echt gebeurd is, weet ik nu, maar dat had ik dus niet meteen door ). Desondanks is het natuurlijk wel knap, dat het soort personages waar Vargas Llosa zo van houdt en die hij zo meesterlijk in zijn verhalen kan verwerken, dus blijkbaar ook echt bestaan...

De Droom van de Ier brengt een indrukwekkend verhaal over beschaving en identiteit, over nationalisme en uitbuiting, over ethiek en eigenwaarde. Het is een veelgelaagd boek waarin op het eerste zicht weinig goedheid terug te vinden is, maar des te meer egoisme, onverschilligheid en hebzucht. De drie delen van het boek, en van Casements leven, spelen zich af in het koloniale Kongo, waar Europa's beschavingsmissie uitgemond is in totale uitbuiting en mishandeling van de lokale bevolking in dienst van de persoonlijke verrijking van koning Leopold II, in het Amazonewoud in Peru waar de totale afwezigheid van enige controle ertoe geleid heeft dat een Britse rubberfabrikant de Indianen op een nog veel grovere wijze uitbuit en uitmoordt, en tot slot in Ierland dat probeert zich opnieuw uit het Britse Rijk los te rukken. Waar de eerste twee verhalen een duidelijke goed - slecht verhouding opleveren (al worden alle personages, zoals het goede Latijns-Amerikaanse romans betaamt, afgebeeld in al hun zwakheid en menselijkheid), had ik bij het Ierse deel wat meer moeite om de beweegredenen van de nationalisten (en Casement zelf) te volgen, wat dit deel interessanter en wat genuanceerder maakt. Casement, in Kongo en Peru duidelijk 'de goeie', raakt in eigen land zo verblindt door zijn nationalistische ideeën dat hij, in de volste overtuiging iets goeds te doen, eigenlijk zelf een radicaal en bijna een oorlogsmisdadiger wordt. Omdat het boek consequent het vertelperspectief van zijn hoofdpersoon blijft behouden, zit je als lezer te worstelen om dit alles een plaats te geven. Het 'donkere geheim' van Casement kom daar nog bovenop, en al is het grote taboe inmiddels, honderd jaar later, wel een beetje weg, het maakt zijn persoon wel een pak menselijker - hoewel soms nog minder gemakkelijk te volgen. Wat blijft is een personage dat in je hoofd blijft rondspoken, omdat je hem bij zijn idealistische strijd tegen uitbuiting gemakkelijk, en graag, wilt volgen, maar anderzijds soms een zekere walging moet onderdrukken als je ziet hoe hij door zichzelf misleidt wordt en vecht tegen zijn verlangens. Zijn vrijwel continue fysieke aftakeling maakt dat nog intenser, een beetje zoals Gustav von Aschenbach in Dood in Venetië.

Ik vond het een knap boek, met choquerende stukken en sterke personages, maar bleef en beetje op mijn honger zitten omdat ik een grote ontknoping of 'zin' verwachtte - als ik van in het begin geweten had dat ik een echtgebeurd leven aan het lezen was, had ik dat met een andere instelling gedaan. Het is een grappige conclusie, maar als lezer ben je zo verwend met verhalen waarin alles klopt en elk stuk een rol speelt om het globale verhaal vooruit te helpen of te kaderen - in het echte leven is dat toch iets minder het geval Knap is dan eigenlijk vooral dat Vargas Llosa erin slaagt dit historische verhaal zo te vertellen dat het bijna even knap geconstrueerd lijkt als zijn eigen fictie...