menu

Hier kun je zien welke berichten Freud als persoonlijke mening of recensie heeft gemarkeerd.

Man Who Mistook His Wife for a Hat, The - Oliver Sacks (1986)

Alternatieve titel: De Man Die Zijn Vrouw voor een Hoed Hield

4,0
Heel mooi boekje, met pakkende verhalen die vooral duidelijk maken hoe onwaarschijnlijk wankel het evenwicht in de hersenen eigenlijk maar is - de kleinste verschuiving en je krijgt de meest bizarre, haast onvoorstelbare resultaten. Zoals vaak gezegd is de kracht van dit boek voor een groot deel de exotische en bizarre aandoeningen waar Sacks patiënten aan lijden, maar zou het boek nooit zo goed en mooi geweest zijn zonder zijn milde, steeds respectvolle manier van beschrijven. Steeds legt hij er de nadruk op het menselijke aspect, de manier waarop zijn patiënten trachten te overleven en de verbazingwekkende veerkracht die velen toch blijken te hebben.
Het eerste deel van het boek is met voorsprong het sterkste, omdat hier de meest fascinerende verhalen aan bod komen. Later verzwakt dat een beetje, ook omdat je als lezer eigenlijk begint te wachten op de volgende overdonderende ontdekking terwijl naar het einde toe eigenlijk meer bekende neurologische verschijnselen aan bod komen. Zoals Ercee al zegt stoort het ook een beetje dat Sacks steeds opnieuw verwijst naar andere patiënten die je helemaal nog niet kent als je nog niet zo ver bent, zodat die verwijzingen onzinnig zijn. Het boek eindigt ook heel plots, als neurologisch leek verwachtte ik op het einde nog een soort conclusie of overkoepelend woordje, maar dat komt niet. Sommige technische uitleg ging mijn petje ook ver te boven - maar ik vermoed dat het in vergelijking met soortgelijke boeken allemaal nog goed meevalt

Een absolute aanrader zou ik wel durven noemen, vooral omdat je zoveel dingen ontdekt waar je geen flauw idee van had - literair had het nog wat straffer gekund, maar voor een dokter schrijft hij toch pakken duidelijker dan het gemiddelde, dat is toch al iets

Mario und der Zauberer: Ein Tragisches Reiseerlebnis - Thomas Mann (1930)

4,5
Vanwege de titel fascineert deze novelle van Thomas Mann me al een tijdje, ook al had ik geen idee van de inhoud - die bleek uiteindelijk helemaal anders dan verwacht, maar zeker niet oninteressant! Veel meer dan het sprookje dat ik had verwacht, bleek het een spannende en hoogst innovatieve psychologisch-politieke parabel te zijn over fascisme (nergens expliciet, maar gezien de publicatiedatum niet te negeren) en de betekenis van de vrije wil te zijn.

We lezen hoe de ik-persoon met zijn vrouw en twee kinderen aan de Italiaanse kust op vakantie is, en daar erg onaangename ervaringen opdoet. Hoewel hij ook zelf erg neerdunkend schrijft over het plebs en de luide, modale Italiaanse toeristen op het strand (omdat het hele verhaal doorspekt is met een zekere soms lastig te plaatsen ironie, weet ik niet hoe serieus Mann dat meent), botsen ze daarbij op een door groeiend nationalisme, voortrekkerij van 'vaste klanten' en adel, en conservatisme gekenmerkte maatschappij. Het blijft echter allemaal leuk annekdotisch, het verhaal van een wat mindere strandvakantie uit 1930.

Dan komt echter de 'tovenaar' op de proppen, en krijgt de novelle een totaal nieuwe inhoud: we zien nu hoe Cavaliere Cipolla, als begenadigd hypnotiseur en publieksmenner, het publiek (lokale dorpelingen en buitenlanders samen) bespeelt, bedriegt, tegen zichzelf opzet, en uiteindelijk laat dansen zoals hij het wil. De spanning tussen Cipolla en zijn publiek (enkele dappere individuen die zich trachten te weren incluis) is schitterend uitgewerkt, samen met de continue twijfel van de ik-persoon om op te stappen (en de kinderen naar bed te brengen), iets wat hij echter niet doet. Een schat aan thema's komen hier samen en het is aan de lezerr om ze zelf bijeen te sprokkelen - Mann doet geen enkele moeite of hint, en het boek eindigt met een verrassende maar erg plotse klap. Maar tegen dan heb je het menselijk ras in al zijn zwakte zien optreden en afgaan. Centraal thema is dat van de vrije wil (zoals te verwachten bij een hypnotiseur): "De vrijheid bestaat, en de wil bestaat, maar er bestaat geen vrijheid om te willen. Want een wil die zich op vrijheid richt, reikt in de leegte." (Slechte eigen vertaling...). Als een man in het publiek zijn arm niet meer kan heffen en zegt dat hij wel wil maar gewoon niet kan, zegt Cipolla snerend: je kan best, maar je wilt gewoon niet! Amusant en fascinerend.

Een heel aangename verrassing dus, een boekje dat ik met plezier nog eens zal lezen. Dat het ook nog eens schitterend geschreven is, is natuurlijk vanzelfsprekend bij Thomas Mann...

Mästerdetektiven Blomkvist - Astrid Lindgren (1946)

Alternatieve titel: Superdetective Blomkwist

4,5
Ik vind het eerste deel het meest geslaagd. Het verhaal is erg realistisch en geloofwaardig (binnen het universum van een kindervhaal toch, maar zeker de figuur van oom Einar vind ik psychologisch heel geslaagd uitgewerkt). De opbouw van het verhaal is bovendien perfect: van aangename en grappige avontuurtjes in het begin tot de adembenemend spannende ontknoping (vond ik vroeger, maar bij het herlezen onlangs zat ik nog steeds op het puntje van mijn stoel!)

Mästerdetektiven Blomkvist Lever Farligt - Astrid Lindgren (1951)

Alternatieve titel: Superdetective Blomkwist Leeft Gevaarlijk

4,0
Zeer geslaagd vervolg, met een van de schokkendste scenes die ik ooit in een kinderboek ben tegengekomen (maar helemaal niet overdreven, gewoon schokkend in zijn waanzinnige realisme). De introductie van de Bommeldrom brengt een mooie afwisseling in de strijd tussen de twee bendes, en het boek zit nog steeds vol leuke en grappige scenes. Maar doordat de misdadiger in dit boek nogal op de achtergrond blijft, weet hij veel minder te fascineren dan die uit het eerste boek.

Masumiyet Müzesi - Orhan Pamuk (2008)

Alternatieve titel: Het Museum van de Onschuld

5,0
Orhan Pamuk is hard op weg om een van mijn favoriete schrijvers te worden, en zijn nieuwste boek is in mijn ogen ook ineens zijn meesterwerk (maar ik heb nog wel wat boeken van hem te gaan voor ik daar zeker over kan zijn...). Het is een liefdesgeschiedenis met een dramatiek en een omvang die gemakkelijk die uit Liefde in Tijden van Cholera evenaart, alleen is de stijl en de context zo totaal anders, dat beide boeken voor de rest moeilijk met elkaar te vergelijken vallen.
Meer nog eigenlijk dan in Istanbul, schetst Pamuk hier immers een schitterend, heel realistisch en fascinerend beeld van zijn stad (zoals ze was in de jaren zeventig, dat is voordat de toeristenhordes Istanbul ontdekt hebben en de stad eigenlijk min of meer geïsoleerd van de wereld bestond, met zijn compleet eigen cultuurmix, enorme armoede, vreemde gewoontes en unieke stedelijke sfeer). En niet alleen van zijn stad, ook de Istanbulse bevolking in al zijn facetten wordt raak getypeerd en meedogenloos ontleed, de man-vrouw relaties, de ambigue tweespalt tussen modern willen zijn in seksualiteit en niet kunnen breken met jarenlange sociale tradities, hoe iedereen het eigenlijk allemaal goed bedoeld met elkaar, maar tegelijk niet om de stereotypische rollen heen kan, en ook heerlijk hoe de sociale druk vaak oplegt om totaal absurde en eigenlijk ongehoorde toestanden gewoon te verzwijgen en te doen alsof alles heel gewoon is, ook al is iedereen in de buurt al jarenlang op de hoogte. Een meesterlijke sociologische schets dus.

De liefdesgeschiedenis zelf dan, die is niet minder meesterlijk. Ik moet zeggen (en ik heb identiek hetzelfde gelezen in de recensie van De Standaard, ik denk dat het een constante is bij iedereen die het boek leest) dat ik halverwege het boek zwaar genoeg had van Kemal, met zijn zielige en pathetische verlangens, pijn en zijn totale onvermogen om de liefde van zich af te zetten en met zijn gewone, meer dan behoorlijk geslaagde, leven voort te zetten. Hij is een slappeling en zijn verdriet en pijn kunnen je op den duur geen lap meer schelen. Maar juist doordat je deze fase in het boek ook als lezer moet doorworstelen (ik heb eerlijk waar overwogen het boek gewoon weg te leggen), kun je begrijpen wat er nadien gebeurt en krijgt het hele museum-concept, dat zacht gezegd toch wel behoorlijk radicaal is, zijn volle betekenis.

Het museum in kwestie bestaat overigens echt (althans dat heeft Pamuk in interviews uitgebreid uitgelegd en ik denk niet dat hij daarmee zijn lezers voor de gek wil houden), je kunt het bezoeken en alle voowerpen die in het boek aan bod komen, zullen er staan (het moet nog opengaan). Dat tot en met de 4213 sigarettenpeuken van Füsun die Kemal verzameld heeft. Met het toegangsticket in het boek kun je ook gratis binnen, alleen jammer dat ik deze zomer pas in Istanbul geweest ben en niet direct van plan was terug te gaan...

Net als in Sneeuw is Pamuk ook zelf heel aanwezig in het boek: het boek is geschreven in de ik-vorm alsof Kemal het vertelt, maar al van in het begin wordt duidelijk gemaakt dat het eigenlijk een andere schrijver, Orhan Pamuk, is die het boek schrijft. Tegen het einde neemt Pamuk het dan zelf over en vertelt over zijn ontmoetingen met Kemal en zijn onderzoek om het boek eerlijk te kunnen schrijven. Dat, en dan het feit dat het hele museum ook nog eens echt lijkt te zullen bestaan, maken dit boek bijna tot een tot werkelijkheid gebracht (helemaal uit de hand gelopen) waanbeeld van een geschifte schrijver, als je dan weet dat Pamuk eigenlijk de bedaardheid zelf is en waarschijnlijk met een glimlachje om de mond toekijkt hoe iedereen hopeloos in de war raakt van dit boek, dat fictie is maar waarvan alle elementen eigenlijk gewoon echt lijken te bestaan, kun je gewoon niet anders dan de brave man tot in de tippen van je tenen bewonderen voor zijn heerlijke eigenzinnigheid en onconventionaliteit...

Een vrij waanzinnig boek is dit, dat een unieke inkijk biedt in het (verwarrende en mateloos fascinerende) sociale leven in Istanbul veertig jaar geleden, waarin de allesverterende liefde van een man voor een meisje pijnlijk uit de doeken wordt gedaan (tot het zelfs de lezer teveel wordt...), en dat alles in een vrij unieke vorm en in de heerlijke, droge maar vaak enorm analytische schrijfstijl van Pamuk, die alles beschrijft alsof het een soort medische diagnose is, maar met elke beschrijving pal op de werkelijk zit en deze tot in de puntjes weet te ontleden. Een boek zoals het een nobelprijswinnaar waardig is!

Matilda - Roald Dahl (1988)

4,0
Een prachtboek natuurlijk . Ik ben dol op Roald Dahl, omdat hij het tenminste aandurft om heerlijke gruwelijkheden in zijn kinderboeken te verwerken. Kinderen zijn heus niet zo snel bang, en ik heb er geweldig van genoten vroeger, en nu nog . Naast gruwelijk zijn zijn verhalen bovendien ongelooflijk origineel en barstensvol fantasie (wat dat betreft zijn er nog veel betere voorbeelden dan Matilda, vandaar dat dit boek 'maar' vier sterren verdient vind ik), en zijn ze met veel humor en stijl geschreven. Om Roald Dahl een van mijn idolen te gaan noemen gaat wat ver, maar het satanisch genoegen en de allesoverheersende humoristische kijk op het leven die uit zijn boeken blijkt maken dat ik hem in ieder geval enorm bewonder, en zijn boeken blijf verslinden.

Mijnheer Albert - Frank Vermeulen (2001)

3,5
Een van de vele navolgers van De Wereld van Sofie, maar het is ook gewoon een handig format: een jonge hoofdpersoon wordt door een alwetende mentor onderwezen in een of andere moeilijke materie, meestal in monoloogvorm, af en toe onderbroken door opmerkingen als 'Wat bedoel je juist?' of 'Kun je daar een voorbeeld van geven', en al dan niet met een (excuus-)raamvertelling errond. Maar deze boeken slagen er vaak wel in die materie heel duidelijk uit te leggen voor een jong publiek, en dat is ook hier het geval. Een jaar of zestien mag je wel al zijn want het is absoluut niet simpel, maar als je het boek uit hebt, heb je een heel goede inleiding op de theorieën van Einstein achter de rug. Bovendien ook best boeiend geschreven, met veel voorbeelden en gedachte-experimenten (Einsteins theorieën hebben ook een hoop schijnbaar totaal absurde gevolgen die de aandacht ook wel weten vast te houden).
Het goede aan dit boek is dat de raamvertelling ook tot het absolute minimum wordt herleid, want vaak loop je het gevaar dat het toch irrelevant is voor het doel van het boek, namelijk jongeren warm maken voor een bepaald onderwerp. Maar het blijft wel een roman, en zo lees je het ook, en niet als een theoretisch handboek.

Momo - Michael Ende (1973)

Alternatieve titel: Momo en de Tijdspaarders

5,0
Beter nog dan Het Oneindige Verhaal: dit is Michael Endes grootste meesterwerk. Het is verbijsterend origineel, gruwelijk spannend, maatschappijkritisch zonder dat daar veel gedoe rond wordt verkocht, en met heel veel gevoel voor humor geschreven. Je kunt het als wat conservatief afdoen, maar ik vind dit op zijn bescheiden manier een heel wijs boek, waar ik al veel aan heb gehad.

Mort - Terry Pratchett (1987)

Alternatieve titel: Dunne Hein

4,0
Zoals gezegd opnieuw een erg amusant werkje (ik heb het al een tijdje uit, maar was vergeten te stemmen hier), met leuke personages (Death is gewoon briljant, hoewel de prinses en die tovenaar me wat tegenvielen) en ook met een erg origineel verhaal, misschien wel het beste dat ik al in de Discworld-reeks ben tegengekomen. Spannend, maar vooral absurder dan ooit. Maar goed, ik heb er eigenlijk nog maar vijf boeken uit gelezen .

Mur, Le - Jean-Paul Sartre (1939)

Alternatieve titel: De Muur

5,0
Geweldige bundel! Le Mur is prachtig geschreven en werkt enorm beklemmend en daarnaast komt het haast realistisch over (enkel zonde van het einde, dat is de eerste keer wel leuk, maar te vrijblijvend voor een verhaal als dit), maar het allerbeste verhaal hieruit is toch L'Enfance d'un Chef. Verbluffend hoe in dat verhaal met je verwachtingen wordt gespeeld, en hoe trefzeker de psychologie van het hoofdpersonage wordt getekend. Daarnaast bevat de bundel nog Erostrate (een verhaal waarin wordt vertrokken van het feit dat Herostrates, de man die de bibliotheek van Alexandrië in brand heeft gezet, nog algemeen bekendheid geniet, terwijl niemand nog kan achterhalen wie de architect is van diezelfde bibliotheek, met andere woorden, de vernieler krijgt eeuwige roem, de schepper is al lang vergeten), La Chambre (een nogal vaag verhaal waar ik niet goed weg mee wist, maar tegelijk erg fascinerend, over liefde en waanzinnigheid) en Intimité.