menu

Hier kun je zien welke berichten Karl als persoonlijke mening of recensie heeft gemarkeerd.

American Psycho - Bret Easton Ellis (1991)

Grootste kritiekpunt aan American Psycho is zonder meer het totale gebrek aan een verhaal - een keuze die vanuit postmodernistisch standpunt overigens goed te begrijpen is, maar wel ten koste gaat van het leesplezier. Na zo'n honderdvijftig bladzijden begint de verveling toe te slaan - alwéér een beschrijving van wat iedereen aanheeft - en pas zo'n honderd bladzijden later wordt er een nieuw element geïntroduceerd: het moorden, dat, toegegeven, bij tijd en wijle behoorlijk schokkend en ranzig is, maar, net als de rest van het boek, door oneindige herhalingen haar effectiviteit verliest. Het boek laat zich lezen als een opsomming van scènes die totaal geen samenhang hebben: moord en kapitalisme wisselen elkaar in rap tempo af, zonder dat er uiteindelijk iets gebeurt. Zoals sebfranc hierboven al constateerde: na een tijdje ga je maar een beetje door de tekst scannen om het toch maar 'gelezen' te hebben. Om uiteindelijk tot de conclusie te komen dat er geen enkele belangrijke gebeurtenis in het boek zit - en dat vijfhonderd bladzijden lang! De film deed dat inderdaad beter, want: sneller - voordat de ergernis kans had om toe te slaan. Waar de hoge noteringen voor deze postmoderne klassieker vandaan komen, is mij een raadsel.

2,0*

Betrachtung - Franz Kafka (1912)

Alternatieve titel: Beschouwing

Vooral het eerste verhaal geeft een mooie sfeerindruk, maar de rest van Kafka's beschouwingen blijven maar amper hangen en hadden net zo goed door elke andere schrijver geschreven kunnen zijn. Betrachtung mist wat Kafka tot Kafka maakt, namelijk het vervreemdende en bizarre, en dan blijkt toch dat er niet bijzonder veel over blijft.

2,5*

Bratja Karamazovy - Fjodor Dostojevski (1880)

Alternatieve titel: De Gebroeders Karamazov

De achterflap beloofde een razendspannende whodunnit, wat ervoor zorgde dat het de eerste zeshonderd bladzijden af en toe doorbijten was. Achteraf blijkt dat het echter helemaal waard te zijn geweest, want vanaf tweederde wil je De Gebroeders Karamazov eigenlijk niet meer wegleggen. De voordelen van een Dostojewski zijn ruimschoots aanwezig - interessante filosofische (nihilistische) overpeinzingen, aansprekende en goed uitgediepte personages, een razendspannende finale, intrige -, maar ook de gebruikelijke nadelen - die eeuwige emotionele uitbarstingen van met name het vrouwelijk schoon, hier en daar een iets te langdradige scène, vooral in het begin. De aandacht verslapt echter zelden; het boek weet de volle duizend pagina's meer dan te boeien. Voor een whodunnit is de moordenaar wel erg snel gevonden, maar het fantastisch uitgewerkte motief maakt dat meer dan goed. Een klassieker op het gebied van misdaad, maar ook op het gebied van psychologie. Let vooral ook op Dostojewski's 'slordige' schrijfstijl, waarmee hij zich op meesterlijke wijze verplaatst in een inwoner van een klein Russisch stadje.

4,5*

Brave New World - Aldous Huxley (1932)

Alternatieve titel: Heerlijke Nieuwe Wereld

De toekomstvisie van Huxley is, met het jaartal waarin deze roman is geschreven in het achterhoofd, zeer indrukwekkend. Echter, Brave New World staat of valt niet bij de setting alleen, want er is meer dan dat, namelijk: oninteressante personages, een weinig subtiele symboliek die de lezer werkelijk waar door de strot wordt geduwd, en een schrijfstijl die weinig enerverend is. Het is dus welhaast jammer dat Huxley zelf besloot een verhaal te schrijven over de wereld die hij had gecreëerd, want verder dan een hoop gemoraliseer weet hij niet te komen. Je vraagt je onder het lezen af wat een getalenteerd auteur met de ideeën van Huxley had kunnen doen... maar het had niet mogen zijn.

2,5*

Casanova’s Heimfahrt - Arthur Schnitzler (1918)

Alternatieve titel: Casanova’s Thuisreis

Een aardig boekwerkje over ouderdom en de wijze waarop een personage als Casanova, die het toch moet hebben van zijn jeugdige jaren, hiermee omgaat. Enkele trekjes van zijn hoofdpersoon verraden Schnitzlers vermakelijke inzicht in de menselijke geest en zijn trucjes om sociaal geaccepteerd te worden. Het verhaal daarentegen stelt weinig voor en ook Schnitzlers schrijfstijl leest niet al te gemakkelijk weg. Desondanks weet hij prima te vermaken met Casanova's Thuisreis; geen hoogvlieger, maar wel een aardige karakterstudie.

3,5*

Coming Up for Air - George Orwell (1939)

Alternatieve titel: Happend naar Lucht

Leuk personage, die George Bowling, met veel ideeën waar ik me prima in kan vinden. Zo is zijn ergernis over dat alles tegenwoordig (dus in 1938) "gestroomlijnd" moet zijn erg herkenbaar: het komt onder andere tot uitdrukking in zijn teleurstelling over het feit dat veel kleine bedrijfjes, die van zijn vader onder andere, weggeconcurreerd worden door grotere filialen. Wat dat betreft valt het op hoe actueel Coming Up For Air vandaag de dag nog is: je zou zo elke gebeurtenis en elke gedachtegang van Bowling naar het heden kunnen transporteren zonder dat er iets noemenswaardigs verloren gaat - al dreigt er momenteel geen oorlog met Duitsland uit te breken, natuurlijk. Het maakt het boek aangenaam en herkenbaar om te lezen, en samen met de licht cynische schrijfstijl van Orwell (vooral de passages over Bowlings vrouw zijn hilarisch) zorgt dat ervoor dat je het boek in één adem uithebt. Veel lering is er echter helaas niet uit getrokken: Bowling zou zich doodschrikken als hij anno 2010 wakker zou worden.

Frankenstein, or The Modern Prometheus - Mary Wollstonecraft Shelley (1818)

Alternatieve titel: Frankenstein

Doordat ik bekend ben met de films over het monster van Frankenstein, zal mijn blik wel niet helemaal open zijn geweest... maar toch, wat een verschrikkelijk boek is dit. Grootste mankement is ongetwijfeld de ontzettend gezwollen schrijfstijl van Mary Shelley, die een en al Romantiek is: het is werkelijk waar niet om aan te horen/lezen, die bladzijden na bladzijden aan bombastische beschrijvingen of monologen over de hartverscheurende gevoelens van al die gekwelde personages. Wat ook niet meewerkt is dat het verhaal, ondanks het toffe uitgangspunt, echt te ruk voor woorden is en de moraal er zo ontzettend dik bovenop ligt dat het pijn doet aan je ogen. Raamvertelling (in een raamvertelling in een raamvertelling) is ook storend. Toch is Shelleys miserabele poging tot een monsterverhaal niet geheel tevergeefs: het heeft namelijk wel een stroom aan hervertellingen opgeleverd die wél tof zijn. En da's ook wat waard.

Hungerkünstler, Ein - Franz Kafka (1924)

Alternatieve titel: Een Hongerkunstenaar

De verhalen over de hongerkunstenaar en de trapezist vond ik allebei erg goed. De andere twee verhalen lijken niet echt ergens naartoe te gaan en staan vol met tegenstrijdigheden. Vooral het verhaal over de zingende muis duurt véél te lang, kent te weinig daadwerkelijke inhoud. Desondanks een hele aardige verhalenbundel.

3,0*

Krokodil - A.Y. Poretsky (1865)

Alternatieve titel: De Krokodil

De klasse van een Misdaad & Straf of een Gebroeders Karamazov heeft het natuurlijk niet, en het is ook totaal niet wat je van een Dostojewski zou verwachten, maar tjonge, wat heb ik me vermaakt met dit ontzettend grappige en absurde kortverhaal, dat bovendien ook best maatschappijkritisch is. De Krokodil lijkt een kruising tussen een Gogol - met zijn rake en vaak egoïstische, inhalige personages - en een Belcampo - met zijn vreemde, surrealistische uitgangspunt. Het is dan ook jammer dat het verhaal halverwege lijkt te worden afgekapt en dus een fatsoenlijk slot ontbeert: nu is het helaas niet meer dan een razendgrappig tussendoortje.

3,5*

Life of the Mind, The - Hannah Arendt (1978)

Alternatieve titel: Denken

Wat helder schrijven betreft mag Hannah Arendt zich tot de top van de filosofiegeschiedenis rekenen: er zijn maar weinig mensen die op zo'n toegankelijke wijze zulke interessante ideeën kunnen communiceren. Nu heeft ze het ook wel een stuk makkelijker dan - om maar bij Arendt in de buurt te blijven - een Heidegger, omdat ze in dit werk niet zozeer met originele ideeën op de proppen komt zetten, maar het vooral houdt bij interpretaties van met name antieke en middeleeuwse filosofen. Hoewel dit kan worden aangemerkt als het grootste minpunt van The Life of the Mind, betekent dit niet dat er niets interessants of nieuws wordt gezegd: met name het eerste deel, dat handelt over (speculatief) denken bevat uiterst interessante uiteenzettingen van bijvoorbeeld de verschillen tussen Griekse en Romeinse filosofie en een verhelderende herinterpretatie van de Socratische opvatting dat het beter is onrecht te ondergaan dan te praktiseren (een opvatting die, zoals ze zelf ook aangeeft, ontzettend misbruikt is in de geschiedenis van de ethiek). Het interessantst zijn echter de 'metaphysical phalacies' die ze in de denksystemen van haar voorgangers aanwijst: misvattingen die niet berusten op logische fouten, maar die uit een oprechtheid voortkomen trouw te blijven aan de oorspronkelijke ervaring van het denken. Voorbeelden zijn de opvatting dat de essentie van dingen voorrang verdient boven hun verschijningsvorm of de voorrang van contemplatie boven het actieve leven. Deel één van The Life of the Mind is een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in antieke filosofie en, uiteraard, in het fenomeen denken, ongeacht hun filosofische voorkennis.

Over het tweede deel, dat gaat over de wil in het algemeen en de vrije wil in het bijzonder, ben ik minder te spreken. Dit heeft twee redenen: literatuur over dit onderwerp is veel ruimer beschikbaar - met als gevolg dat Arendt met minder verrassende inzichten aan komt zetten dan voorheen - en haar uiteenzettingen beperken zich hier meer tot een exegese van de filosofen vóór haar. (Het gegeven dat middeleeuwse filosofie - waar ze zich hier vooral op richt - mij minder aanspreekt dan de antieken speelt ook een rol. De laatste hoofdstukken waarin ze Nietzsche en Heidegger behandelt, zijn overigens wel interessant.) Toch komt er hier ook met enige regelmaat een leuk inzicht om de hoek kijken: bijvoorbeeld de hypothese dat de antieken geen concept van de wil kenden omdat zij uitgingen van een cyclisch tijdconcept, daar waar dat in de christelijke filosofie lineair is. Ondanks dat Arendt de aandacht in dit deel minder goed vast weet te houden dan voorheen, moet ik nog steeds concluderen dat wat zij schrijft nog altijd de moeite van het lezen waard is, al was het maar, zoals ik al eerder zei, omdat ze zo heerlijk helder schrijft.

Het derde deel van The Life of the Mind, over het oordeelsvermogen, is helaas nooit verschenen omdat Hannah Arendt vlak na het afmaken van het tweede deel overleden is. Wel zijn er nog enkele excerpten uit lezingen van haar over Kants politieke filosofie in het boek opgenomen. Deze - ongeredigeerde! - fragmenten zijn leuk om eens door te kijken, maar stellen voor het overige niet bijzonder veel voor. Denken en willen zijn - zoals ook in de geschiedenis van de filosofie, al dan niet terecht, beaamd is - meer primaire onderdelen van het innerlijke leven en deze worden meer dan behoorlijk behandeld. Met name het eerste deel kan ik iedereen aanraden. Hannah Arendt, wat ben je toch 'n tof wijf.

Man Die Werk Vond, De - Herman Brusselmans (1985)

Typisch Brusselmans: een verhaal is er niet, de hoofdpersoon is een antiheld, de personages die hij tegenkomt zijn zowaar nog triester, en de humor is weer van een uitstekend niveau. Wat deze roman echter uittilt boven het gros van de Brusselmannetjes, is dat het volledige gebrek aan een verhaal in deze roman nog een functie heeft ook - en het werkt uitstekend, mag ik zeggen; het is boeiend te zien hoe de allesoverheersende verveling in het leven van een bibliothecaris hem tot waanzin drijft. Het eind is dan ook tegelijkertijd een zegen en een vloek - zowel voor Louis Tinner, als de lezer.

4,5*

Master i Margarita - Michail Boelgakov (1967)

Alternatieve titel: De Meester en Margarita

Zelden begon een boek zo sterk, om zo middelmatig te eindigen. Waar het aan ligt kan ik moeilijk zeggen, maar ik vond het erg moeilijk me te interesseren voor de twee titelfiguren. Dan zijn de andere twee verhalen een stuk interessanter: vooral de duivel en zijn gevolg levert nogal eens een grappig momentje op. De verwijzingen naar het regime van Stalin en de algemene gedachte achter het boek zijn ook zeer leuk, maar dat kan niet verhelpen dat ik eerder opgelucht dan tevreden was, toen ik het boek eenmaal uithad. Jammer, want de eerste tweehonderd pagina's heb ik vrijwel aan één stuk door gelezen.

3,5*

Meister aus Deutschland: Heidegger und Seine Zeit, Ein - Rüdiger Safranski (1994)

Alternatieve titel: Heidegger en Zijn Tijd

Prima biografie van Safranski: Heideggers denken, vooral Sein Und Zeit, wordt op een begrijpelijke manier uiteengezet (wat mooi is, want Sein Und Zeit is een eenvoudigweg onleesbaar boek), vaak in combinatie met andere filosofisch actuele thema's uit die tijd. Ook de link met het nationaalsocialisme wordt op een ogenschijnlijk eerlijke manier besproken. Naarmate het boek vordert worden de uiteenzettingen van Heideggers colleges wel af en toe behoorlijk verwarrend en moeilijk te begrijpen. Ik zou het aan Safranski's nogal bombastische schrijfstijl willen wijten, maar dat kan ook liggen aan mijn beperkte voorkennis van Heideggers latere werk. Of het als inleiding dus geschikt is, zou ik niet durven zeggen; waarschijnlijk niet, en er zijn ongetwijfeld eenvoudiger exegeses te vinden. Toch is het voor de geïnteresseerde in Heideggers filosofie zeker een aanrader, niet in de laatste plaats omdat dit boek in vrijwel elke boekhandel voor een zacht prijsje te vinden is.

Ottsy i Deti - Ivan Toergenjev (1862)

Alternatieve titel: Vaders en Zonen

4,0
Behoorlijk saai boekje, eigenlijk, ondanks zijn kleine tweehonderd pagina's maar moeilijk doorheen te komen. Ik weet niet wat het is met Toergenjev, maar hij lijkt er maar moeite mee te hebben een volwaardige scène op te trekken: vrijwel elke gebeurtenis wordt met een zinnetje of vijf afgedaan en dan door naar de volgende gebeurtenis, lijkt het wel. Op zich is dat niet erg, gezien het duidelijk is dat Vaders en Zonen meer om de personages draait dan de verhaallijn, het valt daarom dan ook spijtig te noemen dat geen enkel personage me echt aansprak. Dan wordt het maar een voortkabbelend zooitje met een conflictje hier en daar en een liefdesavontuurtje tussendoor. Saai.

Traumnovelle - Arthur Schnitzler (1926)

Alternatieve titel: Droomnovelle

Of het kwam doordat ik het hele verhaal lang met Tom Cruise in mijn hoofd zat of dat de schrijfstijl van Schnitzler me gewoon niet wist te pakken, weet ik niet, maar Droomnovelle vond ik maar weinig aan. Dat is jammer, want ik had hoge verwachtingen: Eyes Wide Shut is een prachtige, licht surrealistische film en eerder werk van Schnitzler - Juffrouw Else, bijvoorbeeld - vond ik zeer goed. Dit boek kon echter maar amper mijn aandacht vasthouden en was veel te weinig uitgewerkt om me mee te slepen in de vervreemde nacht van Fridolin. Een zeldzaamheid, doch niettemin: het boek was beter dan de film - maar Kubrick is dan ook een van mijn favoriete regisseurs.

2,5*

Waarom Is de Burger Boos? Over Hedendaags Populisme - Maarten van Rossem (2010)

Maarten van Rossem over het populisme: het biedt weinig verrassends voor eenieder die een keertje de Maarten! heeft doorgebladerd - het hoofdstuk over de structuur van het populisme is zelfs met enige wijzigingen overgenomen in een uitgave van zijn tijdschrift - en helaas is het ook nergens echt diepgaand. Waarom Is De Burger Boos? is echter wel een aangename uiteenzetting over de opkomst van het populisme in Nederland en de rest van Europa, hier en daar opgeleukt met een scherpe cynische opmerking. Dat is vaak leuk, maar soms is het beeld dat Van Rossem schetst wel erg eenzijdig. Het zou dan ook wenselijk zijn geweest als hij zijn boekje had uitgebreid met nog zo'n twee- à driehonderd pagina's, opdat hij écht iets zinnigs over de zaak had kunnen zeggen. Neemt echter niet weg dat Waarom Is De Burger Boos? een prima inleiding is voor elke linkse kameraad die geïnteresseerd is in het populisme. Kan 'ie daarna een minder gepopulariseerde en meer uitgebreide versie van het verhaal van de plank pakken.

3,0*

Zwerftocht van Belcampo, De - Belcampo (1938)

Inderdaad: Belcampo schrijft heel leuk en ik moest geregeld lachen om zijn scherpe opmerkingen. Zijn Zwerftocht valt dan ook haast te lezen als een verkapt citatenboek, en dat is nou net het probleem: afgezien van de leuke vertelstijl heeft Belcampo niet zo heel erg veel te bieden, er is niet echt iets 'groters' dan het boek zelf wat je bijblijft. Het laat je met een enigszins leeg gevoel achter. Verstandig is ook om het boek te lezen met een potlood in je hand, zodat je goeie zinsneden aan kan strepen en het boek om de zoveel tijd terug kan pakken met een dikke glimlach. Een voorbeeldje:

"Dat is één van de gemakken van het zwerven. Je bent steeds vrij, om alles, wat je niet bevalt, voor altijd achter je te laten en er nooit van je leven meer aan te denken. In 't gewone leven moet men daar zelfmoord voor plegen."