stem geplaatst

"Isaac Bashevis Singer is een schrijver om gek van te worden, een wonderbaarlijke verschijning in de Jiddische literatuur, onvergetelijk, onnavolgbaar, onbeschrijflijk." Dit zegt Henry Miller over de man wiens werk in deze bundel is opgenomen. -
- zo las ik na afloop op de achterflap. Meneer Miller ken ik niet (blijk wel via via iets van zijn werk kennis te hebben genomen), maar ik ben het hartgrondig eens met zijn loftuitingen.

Één enkel greepje uit deze bundel:

"Hij" (de mens) "heeft een blaasbalg in zijn borst, die doorlopend op en neer moet gaan. Aan zijn linkerkant heeft hij een klein zakje, dat altijd moet kloppen en trillen. Hij stopt zich vol met een soort schimmel dat groeit op modder of zand. Hij moet dat soort schimmel onafgebroken verzwelgen en kan het pas weer uitwerpen, nadat het door zijn lichaam is gegaan. Zijn levensloop hangt af van duizend wisselvalligheden en daarom is hij zo kwaadaardig en boos." (...) "Ze putten hun wijsheid uit geperste houtpulp, volgesmeerd met inktvlekken. En hun ideeën rijzen in een slijmerige substantie, die ze meedragen in een benen schedel op hun nekken" (...)

Wie houdt er nou niet van zo'n man. Ik beschouw hem als m'n 3e opa.

Dit maakte indruk op mij, indertijd. Het was een krantje, niet een boek, en had een bepaalde naam, maar dat kan ik me zo niet meer herinneren - het wat was een goedkope uitgave van school i.i.g. - bulkboek, of zoiets. En er was ook een film van.

Dit was er 1 die me op sleeptouw nam naar een plek die ik eigenlijk niet bezoeken wou (wilde)... Een man die eindigt in een klein kutkamertje en de kluts kwijt aan het raken was. Weinig lol aan, maar toch kon ik het niet wegleggen.

*****.

Seriemoordenaars hebben me zo ongeveer sinds de film 'Se7en' als onderwerp behoorlijk gefascineerd - de laatste jaren is het wel minder geworden. Toen ik hier bij de passage van F. op zoek naar een dokter voor M. aankwam (de scène in de wachtkamer), kwam het me opeens zeer bekend voor - ik ben dan ook vrij zeker dat ik het boek op de middelbare school heb gelezen (vooral om aan de boekenlijst te voldoen). De film heb ik later ook nog eens gezien en die herinner ik me als bijzonder sfeervol, maar wil ik graag nog weer es zien.

Ik vond het middenstuk (Miranda's dagboek) juist extra interessant, omdat daar ook haar (ex-)vriend G.P. (nee, niet General Practitioner ) aan bod komt, de man die in alles de tegenhanger van 'Caliban' is; een (ook) niet bepaald perfecte man, maar uiteindelijk wel degene aan wie M. haar liefde had willen verklaren, had ze het overleefd en kunnen ontsnappen... Ook komen in dat middenstuk allerlei andere zaken aan bod; beschouwingen over het Engeland van toen, de kunsten daar in algemene en specifieke zin en allerlei kanten van het menselijk bestaan, zoals M. die beleeft en waar ze mee worstelt.

G.P. is wat mij betreft hét derde personage binnen het verhaal (er zijn er meer die wel van belang zijn, maar minder): het is een extra wrang gegeven dat hij M. wegstuurt nadat hij haar de liefde verklaart en zij die niet volmondig beantwoorden kan en haar met een kus op haar achterhoofd als het ware haar gitzwarte lot tegemoet 'stuurt'.

Het nawoord van Wil Verhoeven in de BlackBirds pocketuitgave is ook erg interessant (alleen een beetje slordig van 'Miriam' i.p.v. 'Marian'')...


Kleine 9, en een goede kandidaat om over een tijdje nog es weer te lezen.

Leuk boekje, mijn eerste Campert. Ik had 'm ooit al es gelezen begin jaren '90 en het is me altijd bijgebleven, maar hoe het precies ver- en afliep niet. Over verschillende mensen die op een soort van kruispunt in hun moeizame levens komen, maar het draait natuurlijk vooral om Somberman.

Soms vind ik het net iets te simplistisch en ook de apotheose voor Domoor is misschien wat extreem en vergezocht, maar toch werkt het uiteindelijk wel als tegelijk troosteloze en relativerende schets van de tijd(sgeest) (er zit ook wel iets van een cautionary tale in) - waar ik indertijd niet bepaald grip op kon krijgen. En dat maakt het extra fijn, dus rond ik de dikke 7 af naar boven...

(reactie op ander bericht)

Toen Billy in levende lijve in contact kwam met Kilgore Trout, leek het idd ineens op te leven op dat vlak, maar daar werd verder weinig mee gedaan. Toch heb ik me niet gestoord aan de personages, ook al kregen ze weinig 'verhaal' mee.

Ik vink vast 4 sterren aan, later hopelijk meer (toelichting).

-edit- Wat me nog opviel: meestal wordt er gesproken van Billy Pilgrim (en dat is dan toch de ik-figuur), maar twee keer wordt komt er ineens een 'tweede ik'-persoon bij kijken, de eerste keer wanneer de Amerikaanse krijgsgevangenen vanuit de treinwagon Dresden aanschouwen - Somebody behind him (Billy Pilgrim) in the boxcar said, "Oz." That was I. The only other city I'd ever seen was Indianapolis, Indiana. Alsof 'de schrijver er ook op nog een andere level bij was'...? Vonnegut blijkt inderdaad in Indianapolis geboren en getogen te zijn...

Verder ben ik erachter gekomen dat Kilgore Trout (helaas) een fictieve schrijver is en dat de wereldbevolking pas in 2011 de 7,000,000,000 bewoners passeerde, niet zoals hier voorspeld in 2000.

Het is een boek dat vlot wegleest, met het constante (soms korte, soms langere) tijdreizen als uitstekend werkende 'gimmick'. Het steekt wonderlijk in elkaar, zoals gezegd lijkt de schrijver dezelfde te zijn als Billy Pilgrim, maar met de eerdere genoemde ik-persoon twijfel ik daar soms ook weer aan.
De behandeling van de Engelse krijgsgevangenen, die zeer gerespecteerd worden door de Duitsers en abusievelijk veel te veel voedsel en spullen krijgen van het Rode Kruis, is opvallend. Ik weet eigenlijk niet of dat fictie is of niet...
En dan ga ik meteen ook twijfelen aan echtheid van de tot nazi 'bekeerde' Amerikaan Campbell en zijn analyse van het Amerikaanse leger...

Een boek dus dat ik niet meteen kan doorgronden, maar wel fascineert en een nieuwe leesbeurt zeker waard is.

P.s. (pre-scriptum): hopelijk is de crew er okay mee dat ik eens een keer geen spoilertags plaats...


Bij gebrek aan 'echte' royalty moest men het in Amerika vooral doen met Hollywood en aanverwante creatieve sterren, maar ook de allerrijksten in allerlei zaken en 'hun' vrouwen - in een tijd dat er nog maar bar weinig op hoge posities zaten, hadden zij toch duidelijk hun invloed als mode-iconen - en daar wilde Truman Capote maar al te graag bij horen. Hij was er van jongs af aan mee bezig om met behulp van zijn schrijverstalent (ik moet er toch snel eens van proeven, ik ken alleen een verfilming van zijn bekendste werk 'In Cold Blood' en die schijnt maar deels representatief te zijn voor zijn relaas), zijn uiterst innemende, excentrieke persoonlijkheid en (vol)harde(nde) werken er stap voor stap in door te dringen.

Deze pil bestaat uit twee helften, waarvan ik het eerste vrij snel door kwam (vooral de aanvang, over o.a. zijn jeugd in Monroeville met zijn tantes, zijn middelbare schooltijd in Greenwich en zijn eerste trips naar clubs e.d. in New York City, las erg fijn weg). Toch begon het (verderop beschreven) wereldje van de jetset (hier international set genaamd) mij hier en daar flink tegen te staan, helemaal wanneer het zich verplaatste naar bv. Sicilië, waar arm en rijk in bizar (lees: verwerpelijk) contrast met elkaar 'samen'leefden. Ik heb het kort daarna een tijdje laten liggen.

Clarke vertelt veel over het privéleven van Capote, bv. over zijn romances met een aantal mannen, die onderling ontzettend veel van elkaar verschilden. Belangrijke elementen daarbij waren dat hij door zijn moeder regelmatig in de steek gelaten (en zelfs een aantal keren in een hotelkamer opgesloten) werd (met haar onderhield hij echter tot aan haar dood - een zeer moeizaam - contact), alsook door zijn vader (met hem rekende hij sneller af, ook al ontmoetten ze elkaar later nog wel eens) én hij zich altijd een buitenbeentje gevoeld heeft door zijn afwijkende fysiek (waartoe ik ook zijn stemgeluid reken). In mijn beleving heeft hij zichzelf nooit helemaal kunnen accepteren zoals hij was en werd dat de fatale rode draad in zijn leven.

Het tweede deel gaat voor een belangrijk deel over het moeizame proces (no pun intended) dat hij doormaakte met het observeren, het vele praten met en de hulp die aanbood waar hij kon aan de moordenaars van de Clutters familie (op hun - die van de moordenaars én hun slachtoffers en omringende gemeenschap - geschiedenis baseerde hij zijn fameuze 'non-fiction novel' 'In Cold Blood'). Partner in crime (wederom, no pun intended) Harper Lee zag al snel dat hij (Capote) zich te veel liet meeslepen door de zaak, of beter gezegd, door de daders (nog specifieker: hij voelde een diepe genegenheid voor één van de twee moordenaars) die er alles aan deden om hun menselijke kant aan hem te tonen.

Daarna ging het verder bergafwaarts met hem, ook al werd me wel duidelijk dat hij een groot publiek bleef aanspreken en er ook in de hogere kringen altijd een aantal sympathisanten klaar voor hem bleven staan. Zelfs degene die hij het meest gekwetst had ('Babe' Paley) met zijn ontboezemingen (zij het in romanvorm - onaf, hier op BoMe te vinden onder de titel 'Answered Prayers') leek in Clarkes bewoordingen ook later nog moeilijk haar diepe sympathie voor hem te kunnen verbergen...


Een intrigerend en doorwrocht werk, al met al.

stem geplaatst

stem geplaatst

stem geplaatst

Ik heb al ladingen detectives gezien (voornamelijk series, maar ook vrij veel films) en dit is dan eindelijk de eerste in boekvorm. Ten eerste heette de majoor in mijn versie Liepa, niet Leipa. Verder wel eens met de kritiek hier, precies zoals ik het ook beleefd heb; ongeloofwaardig (vooral richting het einde) en een flink "het zal allemaal wel"-gevoel bij een flink aantal ver- en ontwikkelingen - hoewel soms best wel es spannend, eerlijk is eerlijk. De meer alledaagse beslommeringen van Kurt Wallander vond ik juist wel weer regelmatig boeiend van de kneuterigheid.

Ik denk - en hoop - dat Kurt Wallander beter tot z'n recht komt in zijn thuisland Zweden; ik heb in elk geval 'De man die glimlachte' hier liggen en die wil ik zeker nog proberen.

Al met al een nipte voldoende

In deze 'Kinderverhalen' komt de belerende rabbi in de schrijver Isaac Bashevis Singer meer dan ooit tevoorschijn. In andere verhalen en romans komen al wel vele elementen uit het jodendom naar voren, worstelt hij regelmatig met het bestaan van een almachtige, genadige god tegenover de gruwelen die er tegelijk in de wereld plaatsvonden en -vinden, maar zo moraliserend als hier kwam hij nog niet eerder uit de hoek. Toch blijft hij een begenadigd verteller en als je een beetje door zijn vast en zeker goed bedoelde boodschappen heen kijkt, valt er meer dan genoeg te genieten.

De rol van dieren is hier groter dan ooit (hij was overtuigd vegetariër later in zijn leven). Het verhaal 'Zlateh de geit' (geen idee waarom hier 'bok' in de synopsis terecht is gekomen, maar ik zal het zo even corrigeren) is een aandoenlijk relaas van een jonge jongen die op pad gaat naar de stad met de familiegeit, omdat er simpelweg te weinig geld is voor eten en het beest dan maar naar de slacht moet. Verder zijn er ook weer tal van joodse zaken aanwezig, zoals dibboeks, dreidels en chanoeka, maar ook kobolds, heksen en de riviergeest Topiël, die meer bij de Oost-Europese volkssagen horen. Zodoende doen veel verhalen ook wel aan als sprookjes, waarover dit te lezen is op de achterflap:

"Deze kinderverhalen van Singer zijn evenmin exclusief voor joodse kinderen als de sprookjes van Andersen voor Deense kinderen zijn. Ze hebben de vaart, de directe eenvoud van het mondelinge verhaal." Ik zou er aan toe willen voegen dat, net zoals oude oorspronkelijke sprookjes, er hier van alles gebeurt dat tegenwoordig misschien niet eens meer geschikt wordt geacht voor kinderen, maar dat zal persoonlijk zijn. Ondergetekende heeft zich er in elk - grotendeels - goed tot zeer goed mee vermaakt.


Een dikke zeven, gemiddeld.

In 1998 werd dit werk voor het eerst als volledige roman uitgegeven, maar in mijn Nederlandse vertaling staat te lezen dat het tussen januari 1957 en januari 1958 al veel eerder als feuilleton in het Jiddische blad 'Forwerts' werd gepubliceerd.

Ik ben blij dat ik het tweede deel een kans heb gegeven, want ik kwam toch tal van (meer) interessante bespiegelingen en ontwikkelingen tegen. Boris 'Boruch' Makaver mag dan de spil zijn in de kring van mensen waarover hier verteld wordt, Hertz Grein en zijn drie ingewikkelde relaties krijgen de meeste pagina's toebedeeld. Hij is een personage die ergens tussen een hopeloze man die maar niet vat kan krijgen op zijn gevoelsleven, een streng opgevoede en door bijbehorende grootse thema's verscheurde jood en een ordinaire geilneef laveert - in mijn beleving althans.
Uiteindelijk weet ik ook niet zo goed wat ik hiermee aan moet (lees: wat Singer beoogt te betogen), al helemaal met niet de epiloog (wordt het weer net zo'n fiasco als zijn eerdere terugkeer naar het geloof en Lea?), maar zoals altijd weet Singer mij met zijn vertelstijl te boeien; deels een onverbiddelijke kijk op de wereld net na W.O.II (alles speelt zich af in '47 - '49) en een boeiende inkijk in de levens van een aantal joden in de na-oorlogse tijd in New York.

Naast Grein komt bv. ook de losbol Jasja Kotik aan de beurt, die door anderen voor van alles uitgemaakt wordt, en dat levert vanuit zijn visie toch weer een ander plaatje op. En zo worden er meer personages vanuit hún perspectief oprecht neergezet en dat maakt van 'Schimmen aan de Hudson' een rijk relaas.

Tenslotte worden er zaken aan god, satan en zondig gedrag toegeschreven dat het een lieve lust is. Dit is duidelijk een onvermijdelijk gevolg van een streng religieuze jeugd en mij niet onbekend voorkomt. Je kan uit een verstikkend religieuze omgeving geraken, maar zie nog maar es dat je af komt van verstikkend religieuze ideeën...


Niet een roman die ik iedereen zomaar zou aanraden, begin dan liever eens met de bundel Short Friday.

stem geplaatst

Een fascinerende, inspirerende en aangename tuf in mijn aangezicht. Frits wist mijn hart te stelen.

Ik had verwacht dat Frits een eenling was, zonder werk of vrienden, die enkel in het ouderlijk huis rondhing en hoogstens wat op straat ('k had de filmposter gezien), maar dat liep dus anders.

Het is grotendeels een herhaling van zetten (samen eten, rondhangen in huis, bezoekjes en wandelingen), maar vooral die gesprekjes met Maurits fascineerden me en regelmatig heb ik hardop moeten lachen om heerschap van Egters en zijn gedachten, uitspraken en interacties, die met van alles tobt, maar telkens weer vrij makkelijk zijn zinnen verzet met humor en voortvarendheid, zodat het uiteindelijk een wat mij betreft wat ongrijpbaar portret oplevert. Wat niet erg is.

Van de dromen vroeg ik me ook af wat ze nou toevoegden aan het toch al wat vage verhaal, maar het meeste ervan kon me wel bekoren. Ergens las ik dat dit boek gaat over de generatiekloof en dat de ouders een sterk communistische achtergrond zouden hebben (weet helaas niet meer waar) ik dat las, maar met al die 'hallelujah' verwijzingen leken ze meer eerder katholiek en aangaande de relatie met zijn ouders vond ik die eerder aandoenlijk dan heel hard wringen.

Hoe dan ook heb ik me er goed mee vermaakt, hier en daar heel erg goed, dus dikke acht.

Het 'voorwoord' van het boek, inclusief de woordenlijst, kon ik niet echt wat mee, maar de 'echte' openingsscène in het huis van de stervende moeder was fantastisch, net als die op het einde waar hij wat dwaalt over de begraafplaats. Daartussen een verhaal dat ik zeker de moeite vond, maar verrassend was het eigenlijk nergens en de hoop in het boek weg te zakken als zou ik steeds verder en verder in de stinkende gele krochten van een vettige Edammer verdwijnen, daar kwam maar weinig van terecht. Helaas, ...kaas. Maar toch: ik heb me er meer dan prima mee vermaakt.

8.

Nou, dat heb ik maar mooi weer gered, in die paar weken. En achteraf had ik er sneller mee af moeten en kunnen werken, het kwam er niet van...

Maar wat een geschiedenis, dit 'Oblomov' (Oblomow), werkelijk!

Ik zei al dat het begin veel tragiek, maar ook humor kent. Soms zag ik Douwe Dabbert voor me, of een personage uit de Asterix, als het om Zachar ging. De lange en niet altijd evident opgebouwde zinnen moest ik regelmatig even extra aandacht schenken, maar het is de moeite. 'Oblomows Droom' (die zijn jeugd beschrijft) is een erg mooi en speciaal hoofdstuk dat haast als een idylle wegleest, maar waarin het eerste vergif al (onbedoeld) systematisch in O.'s bloedbaan wordt gebracht door een over-zorgende en -beschermende omgeving.

Dan komt zijn jeugdvriend Stolz langs, in een poging O. uit zijn bestaansmoeras te lokken, dan wel te sjorren. Het lijkt, met de onmisbare hulp van de fris en fruitige Olga, ook nog te gaan lukken. Natuurlijk zit ik de hele tijd te wachten op een (uiteindelijk) ontstellend wreed en donker lot, maar dat viel mij toch mee.

De liefdesperikelen (vooral die, die tot het einde van het tweede deel duren) tussen O. en O. heb ik beleefd als een ware rollercoaster, hoewel ik soms niet goed wist of ik het allemaal ook niet wat hoogdravend vond. Daarna is de liefde over, zo lijkt het, en neemt O. zijn intrek bij Agafja, haar broer Iwan en de bijbehorende huishouding in de Wyborgwijk (ik heb geprobeerd om zoveel mogelijk namen in mijn hoofd te prenten, gewoon als uitdaging, bv.: Olga Sergejewna, Agafja Matwejewna, Andrej Stolz, de Gorochowajastraat, van het duo boeven heb ik alleen Tarantjew en Iwan - Matweïtsj? - onthouden, en dan nog Ilja Iljitsj Oblomow, Anisja, Akoelina, Oblomowisme en Oblomowka, soms met mijn lerares Engels van de middelbare school in gedachten die mij zou gaan overhoren).

Dan volgt 'de rest' (delen 3 en 4), waarmee ik dat niet wil afdoen als minder - ik heb het voor het grootste deel met plezier uitgelezen - maar zo wervelend als die droom en de aanvankelijke liefdesgeschiedenis tussen O. en O. werd het niet echt meer, misschien met uitzondering van het ontroerende moment dat Agafja met de kleine Andrej werd herenigd bij Olga en de grote Andrej. De epiloog met het weerzien met die 'goeie ouwe' Zachar was ook perfect.

Dat het verhaal wat wil meegeven over de falende kant van de adel vond ik persoonlijk van minder belang of beter gezegd, door de zo zorgvuldig en liefdevol beschreven personages werd dat danig naar de achtergrond gedrongen. Dan kan ik me beter vinden in wat ik hier ook las, dat O. de verbeelding is van de Russische volksaard.
Ik vreesde aanvankelijk ook voor een hoe dan ook gruwelijk lot voor Ilja Iljitsj Oblomow (ik zag het al bijna voor me met die Iwan en Tarantjew), maar met het geboefte werd kloek afgerekend door Stolz en er werd zo goed en liefdevol mogelijk voor Ilja gezorgd als men kon, ook al is O.' lot uiteindelijk zeker tragisch te noemen.

Wat verder te zeggen over deze lamzak die maar de hele dag op bed lag? Ergens omschrijft Gontsjarov het zo dat als men het leven als een arena bekijkt, waarin gestreden moet worden, er toch zeker ook mensen moeten zijn, die het in stilte aanschouwen...? Een heel leuke vondst, maar dat zegt verder niet alles over onze bovenste beste protagonist...

Ik stelde me het op een gegeven moment tijdens het lezen zo voor dat het geslacht Oblomow ooit al dat land, die rijkdom en hun onderdanen had verworven door heftig strijd te leveren, misschien in dienst van een tsaar, maar hoe dan ook hadden ze zo op een goed moment alles wat een mens zich maar zou kunnen wensen, zo lijkt het toch. Maar dan? Je bent je eigen baas, je kan alles krijgen hoe en wanneer je het maar wilt zonder zelf nog een poot uit te steken en het goede leven lijkt werkelijk te zijn begonnen. Totdat er ooit, vele generaties later, een nazaat ten tonele verschijnt die in de kern misschien wel nobel is, een zekere opleiding heeft genoten, maar niets meer lijkt te weten en voelen van de strijdlust die er voor nodig is om iets voor jezelf voor elkaar te boksen. En waarom ook? In zijn jeugd kwam alles hem aanvliegen - zelfs zijn laarzen werden hem aan- en uitgetrokken door een onderdaan - en werd hij obsessief weggehouden van alles wat gevaar kon inhouden. Het is maar een idee.


Tot zover, het is al een veel te lange tekst geworden, het is laat en ik moet mijn laptop nog updaten... druk, druk, druk. Een kleine 9 voor 'Oblomow', eentje die ik ooit in de toekomst graag nog es weer zou lezen.

Ik heb het boek met veel plezier gelezen, voor het grootste deel. Sommige stukken (Lucas & Laetitia die gaan eten bv., of in iets mindere mate de vakantie) kwamen me wat overbodig voor, op enkele details na. En toch zou ik ze bij nader inzien ook weer niet gemist willen hebben, vooral die vakantie niet...

Zoals hiervoor al es werd aangegeven, is het motief voor het boek ('Tamsma' de gehele doodskist bezorgen waar de schrijver volgens hem een nagel aan was - het betreffende artikel zou volgens het nawoord op te zoeken moeten zijn) wel wat twijfelachtig.

Hermans weet de kneuterigheid heerlijk en ellenlang te beschrijven, waarbij de humor soms zo lichtelijk aanwezig is dat het bijna droge kost wordt. Bíjna... Wat ook goed werkt, zijn de verschillende gezichtspunten die het geheel de nodige afwisseling geven. En dan nog allerlei bespiegelingen tussendoor, van onveilige bouwplannen tot vlees eten en natuurlijk bekrompen lokale politiek tot het toekomstige lot van de senioren. Hij draaft wel es wat door en niet van alles kon ik helemaal hoogte krijgen, maar charme heeft het allemaal wel.

Ik dacht eerst aan een nette zeven, maar een kleine acht heeft deze pil (pun intended) wel verdiend.


P.s.(reactie op ander bericht)

Ik geloof van niet; 1-[4-ethoxy-3-(6,7-dihydro-1-methyl-7-oxo-3-propyl-1H-pyrazolo [4,3-d]pyrimidine-5-yl)fenylsulfonyl]-4-methylpiperazine citraat (wiki)

De film kende ik al. Indertijd kregen we die zelfs te zien op de middelbare school, en of ik het boek toen wel gelezen heb, waag ik nu toch te betwijfelen. Ik vraag me af of dit boek tegenwoordig nog wel zo gesponsord wordt op scholen...

De film vind ik op zich een juweeltje, maar in het boek zijn de expliciete bewoordingen eigenlijk veel beeldender dan je het ooit 'fatsoenlijk' op film zou kunnen zetten, en derhalve is het zeer de moeite waard, ook al wist het me niet altijd even veel te boeien. Nadeel van de film van haver tot gort kennen is wel dat ik bij elke scène geen voorstellingsvermogen meer nodig had... wel een beetje jammer, maar ja.

Eén van de weinige scènes die zich ver buiten de buurt van het ouderlijk huis afspeelt, is wel een heel belangrijke; waar Jack aan het huilen gebracht wordt door drie goedbedoelende jongelui die hem eigenlijk eens wat lol willen bezorgen. Pijnlijk en breekbaar.

Ben nu wel benieuwd naar meer van McEwan.

Meer van hetzelfde, na De Vrolijke Jaren. Eigenlijk gewoon heel fijn om te lezen, met hier en daar nog een uitschieter in positieve zin. Hier valt op dat zijn vrouw vaker voorkomt in de verhaaltjes, waarbij haar 'stille feminisme' erg memorabel is.

En dan heb ik Duiven Melken nog liggen.

'De Vrolijke Jaren' staat vol met leuke verhaaltjes (zgn. Kronkels, allemaal eerder in Het Parool gepubliceerd) over niet al te uitzonderlijke, maar toch interessante interacties, vaak tussen Carmiggelt en de een of de ander, een andere keer observeert hij meer.
Het is de eerste keer (in elk geval in heel lange tijd) dat ik wat lees van Carmiggelt en het beviel me goed. De interacties met zijn kleinkind(eren) zijn leuk en zijn schrijfstijl bevalt me. Ik kwam regelmatig woorden tegen waar ik nooit eerder van gehoord had en dat iemand bv. z'n 'sjokkemel omstiette', klinkt wel grappig. En 'omstieten' is kennelijk nog steeds correct.

'In het Woud' is mijn favoriet, waarin een bijna sprookjesachtige sfeer wordt nedergezet. 'Geniaal' zou ik als goede tweede noemen, maar er zit niet een verkeerd verhaaltje tussen. 'Leest lekker tot heerlijk weg', is de conclusie.'Er gebeurt niet veel' zou je ook kunnen zeggen, maar juist dat het dan nog zo weet te boeien, is een verdienste.

Op naar 'De Avond Valt', eenzelfde soort verzameling Kronkels, die hier al in de wacht staat.

De ouderwetse en vaak te ingewikkelde / pretentieuze / afstandelijke schrijfstijl houden regelmatig tegen dat ik hier goed in kom. Ook kan je goed merken dat een schrijver heeft geprobeerd in conclaaf met Peter (en in mindere mate met velen uit zijn omgeving) een soort evenwicht te bereiken tussen alle betrokkenen en hun gezinspunten en dat het daardoor veel aanstipt en -roert qua heftige materie, maar te weinig een sterk verhaal vertelt (en dan zijn er nog de nodige redactie- en anderszinse vautjes die ik verder niet zo heel erg vind).

Toch is dit ook regelmatig een indrukwekkend en treffend relaas over een jongetje, jongeman, (en een - streng katholiek, oef - gezin gezin) dat, die, simpel gezegd met een hele hoop shit te dealen krijgt door de ernstige spierziekte genaamd Duchenne (al wordt regelmatig weersproken dat Peter precies deze vorm van dystrofie zou hebben - en wat ik ervan weet, bevestigt dat, al hoor ik de laatste jaren wat verwarrende berichten hierover). En toch breekt er af en toe ook daglicht door, een beetje dan toch, soms.

stem geplaatst

Ik wist (en weet) niet veel over Sylvia Plath, maar was in de veronderstelling dat ze langer geleefd had na het uitbrengen van dit boek (toch minstens een decennium). Ik wist ook van tevoren niet dat het (ongeveer in de tweede helft) zo specifiek over haar mentale gesteldheid en ziekenhuisopname zou gaan.

Aanvankelijk vond ik het wel spannend om de avonturen van een jong aanstormend vrouwelijk talent in New York mee te beleven. Het was me wel duidelijk dat ze niet een persoon was die helemaal haar weg gevonden had, maar hopeloos leek ze me zeker ook niet. Tot en met hoofdstuk acht (waar ze op het eind voor de neus van Buddy Willard haar been brak) ging mijn eerste etappe. Toen heb ik het boek een tijdje weggelegd, ik weet niet precies waarom... iets met het langer willen laten na sudderen van kortere stukken i.p.v. in één ruk uit te lezen, zoiets.

Hoofdstuk negen is het laatste dat zich in New York afspeelt en dan begint hoofdstuk tien met haar terugreis per trein naar haar geboortestad Boston (of een suburb daarvan) en vanaf dat moment wordt het vrij snel een heel ander verhaal. In het eerste deel waren het de (vaak bescheiden) belevenissen en vooral prachtige omschrijvingen die me helemaal mee kregen, daarna werd het steeds droeviger en diep confronterend, en eerlijk gezegd kwam de stijl mij daar ook vaker zakelijker over, met minder passages die van een rake schoonheid overliepen. En als je persoonlijk nooit kennis hebt gemaakt met welke kant dan ook van de psychiatrie, dan kan dit nog wel es rauw op je dak vallen. Niet dat ik 'The Bell Jar' in zo'n geval zou afraden, juist niet.

Ik heb helaas niet een potlood gebruikt om de eruit springende passages te markeren (ik ga het boek zeker nog eens lezen, dus misschien...), dus moet je het doen met deze, die nog niet tot het beste behoort, maar ik nog wel redelijk makkelijk terug kon vinden:

'Piece by piece, I fed my wardrobe to the night wind, and flutteringly, like a loved one's ashes were ferried off, to settle here, there, exactly where I would never know, in the dark heart of New York.'

En nog een stukje schiet me net te binnen, wat meteen een tekenend stukje opvoeding van Esther Greenwood illustreert: 'It's not that we hadn't enough at home, it's just that my grandmother always cooked economy joints and economy meat loafs and had the habit of saying, just before you lifted the first forkful to your mouth, "I hope you enjoy that, it cost forty-one cents a pound," which always made me feel I was somehow eating pennies instead of Sunday roast.'

Het eerste deel zou ik met weinig moeite vijf sterren geven, het tweede gaat eerder richting een dikke acht.
Dus dan is een eerlijk cijfer is gauw gegeven. Indrukwekkend en humbling.


4,5*.

Het helpt absoluut niet mee als je de film eerst gezien hebt, en die, zoals in mijn geval, erg de moeite waard vindt. Ik zat tijdens het lezen vaak te letten op verschillen en overeenkomsten (alweer een tijdje terug dat ik de film zag) en dat is niet bevorderlijk voor het leesplezier. Het eerste deel 'Dorothy' vind ik met afstand het indrukwekkendste deel, waarin je je bijna constant moet verplaatsen in de gedachten en belevingswereld van een narcistische sociopaat.

Dan gaan we in het tweede deel detective-je spelen met Ellen, waarbij ik op een gegeven moment wéér een twist voelde aankomen en even het boek weggelegd heb (ik kreeg naderhand gelijk, Dwight Powell bleek onschuldig). Toch is het een leuk deel, waarbij de twists elkaar in rap tempo opvolgen en het niet alleen maar speuren is. Ook is de schrijfstijl van Levin regelmatig zeer beeldend en intrigerend, hoewel ik regelmatig het EN-NE woordenboek erbij heb moeten pakken.

In het derde en laatste deel staat bijvoorbeeld de volgende zin: "The train (,...,); a segmented serpent from whose body trapped people vapidly gazed." Erg mooi. Het is wel het deel dat me verder het minst aansprak, met meer 'gezeur' over en weer over of Bud het gedaan heeft of niet, inclusief argumentaties, én die uitgebreide beschrijving van de reis naar en de rondeleiding door de smelterij (misschien wilde Levin er iets mee zeggen, mij ontging dat helaas in de wat droge beschrijvingen^ - ik kwam eerder wel een aperte verwijzing naar de smelterij tegen, waarmee de schrijver mogelijk verwijst naar Het Vagevuur en bijbehorend Eindoordeel...?: "...photographs of underground and open-pit mines, smelters, refineries, furnaces, rolling mills, and artistic close-ups of tubing and copper wire."). Maar dan nog heb ik het zo niet beleefd.

Ook het einde vind ik wat te warrig. Eerst lijkt het aan te sturen op wraak en vergelding (alhoewel dat deels ook aan de lezer zal liggen...), maar dan blijken de goeden toch écht goed, want ze willen Bud alleen maar tot een bekentenis dwingen - dat lukt ze ook, maar ze blijven verantwoordelijk voor zijn dood. Wilde Levin Bud tot een pure opportunist en lafaard maken door hem in zijn broek te laten plassen van angst en hem tot het inzicht te brengen dat zijn dood de enige optie is? Waarom dan toch eindigen met de glimlachende moeder die terloops vraagt waar Bud is? Als lezer gaat je sympathie zo toch enigszins uit naar haar, een relatief onschuldige speler aan wie de dood van Bud als ongeluk uitgelegd zal worden...

Al met al wel een boek dat nog wat meegeeft om over na te denken, en ik ga 'm zeker nog eens weer lezen. De aanpak van Levin vind ik trouwens niet per se een meerwaarde hebben. Zeker, het is origineel, maar als we Bud van begin tot eind hadden gevolgd zoals in het eerste deel, had het volgens mij als karakterstudie zelfs nog beter kunnen werken. Maar misschien ben ik gewoon niet zo'n liefhebber van detectiveboeken. Zal mij ook benieuwen of en wanneer ik Georges Simenon nog eens een kans zal geven, want deze Maigret reeks vind ik dan weer ontzettend goed. Dik 3,5* voor nu voor 'A Kiss...'.


^ Misschien is het voor mij ook beter om deze in de Nl. vertaling te lezen.

Deze moest wel even bezinken. Sowieso is het een hele overwinning voor mij om weer eens een boek te lezen dat niet uit kortverhalen bestaat. Mijn insteek was tot kort geleden: als ik één keer aan een boek begonnen ben, wil het ook uitlezen en dat is praktisch gezien onmogelijk, dus met 'Der Sotn in Goray' heb ik die regel laten varen.

Ik was er al es in begonnen en het stukje van vrouwen die verkracht werden, en wiens buiken vervolgens opengesneden werden, er een kat in gestopt werd en weer dichtgenaaid werden, joeg me de stuipen op het lijf. En zo gaat Singer vaker op de horror toer, maar ook fantasy mag als genre aangemerkt worden. Dit is dan gebaseerd op een aantal feiten (pogroms, Sabbatai Zvi - waarvan ik dat van de laatste aanvankelijk niet doorhad, dank chris reifert), er wordt van alles bijgehaald en als je totaal geen voeling hebt met religieuze verhalen, dan kan dit nog een zware dobber zijn. Voor mij sluit het als afvallige precies aan bij waar ik religie vaarwel heb gezegd, maar nog altijd behoefte heb aan Het Mystieke, Het Fantastische en het Verschrikkelijke.

Onderweg vroeg ik een paar keer af hoe de door mij zo gewaardeerde schrijver hier een eind aan zou breien, en het moet gezegd dat hij het volledig uit de bocht laat vliegen, waarbij de film 'The Exorcist' verbleekt, in mijn optiek, om dan droogjes af te sluiten met een gemeend en letterlijk 'moraal van dit verhaal' - hij zal wel enig medelijden voor zijn lezers gevoeld hebben... Zelf weet ik nog steeds niet goed wat ik van dat einde vind, ik had het ergens wat nuchterder verwacht, maar toch is het een intrigerend boek vol bizarre gebeurtenissen, fantasierijke wezens, en treurige types die klap na klap te verduren krijgen, mooi opgebouwd met vele kleine hoofdstukjes en in twee delen gesplitst.

De stijl van (be)schrijven is in ieder geval weer verslavend, sommige stukken zijn zo spannend dat je wel twee keer zo snel aan het lezen lijkt te zijn, zo graag wil je weten hoe dat afloopt...

Vooralsnog een dikke acht.

Ik ben weer aan het lezen geslagen, wie had dat gedacht? Bewust afkicken van i-net met een 'stille' hobby. Eerder al 'De Dood van Methusalem' besproken, nu dan de beurt aan dit 'Kiss Kiss', een titel waarvan ik nu pas bedenk dat 'ie op het verhaal 'Georgy Porgy' zal slaan(?).

We beginnen met 'The Landlady', waarin een frisse jongeman voor een nieuwe baan in Bath van de trein stapt en op zoek gaat naar logies en die meer dan vindt. Ik kende de tv-bewerking voor 'Tales of the Unexpected' al (veel) eerder, dus een verrassing kwam er niet. Wel had ik het idee dat Roald Dahl iets meer tijd nam voor de ontknoping, terwijl de tv-episode strakker leek - al een tijdje terug dat ik 'm zag. Wel een ontzettend goed bedacht verhaal met een gruwelijke clou.

Dan mogen we meeleven met Mary, die zojuist haar man verloren heeft, en bij het afhandelen van het testament nog met een staartje moet dealen, in 'William and Mary'. Ook deze kende ik al van de tv, maar het mocht de pret even weinig drukken. Dahl heeft een erg fijne stijl, zonder dat ik al teveel moeilijke of onbekende woorden hoef op te zoeken, met oog voor detail. Ook dit verhaal leek me iets minder strak uitgewerkt dan de tv-episode. Ook hier zou de clou weer stuitend zijn als het niet tegelijk zo menselijk en grappig was.

'The Way up to Heaven' is de derde van de hattrick die ik nog van de middelbare school / tv-episodes kende: een dametje op leeftijd wordt altijd ontzettend nerveus wanneer ze ergens op tijd moet zijn, en haar man lijkt dit goed te weten - ook hier een een geweldig lugubere, subtiele en grappige uitkomst. En weer meen ik dat Dahl net wat meer de tijd neemt om het verhaal uit de doeken te doen dan de tv-episode... zal bij een tweede leesbeurt vast minder opvallen, want Roald vertelt het toch erg goed.

'Parson's Pleasure' heb ik ook al eerder gezien (tv-episode dus), maar pas veel en veel later, en is ook niet meer dan een heel leuk relaas over een sjacherende kunsthandelaar die het Engelse platteland afschuimt naar die ene zeldzame (goed)koop die hem bakken met geld en de eeuwige roem zou moeten opleveren. En daar kunnen de mensen, als het ijs eenmaal gebroken is, fantastisch behulpzaam zijn... Hier viel me nog meer op hoe leuk Dahl situaties en personages weet te vangen.

Ook 'Mrs. Bixby and the Colonel's Coat' komt me erg bekend voor van een tv-episode. Een leuk verhaal en met een prima twist, maar veel meer ook niet.

'Royal Jelly' blinkt echt uit in fantasie en het wordt ook nog eens erg spannend verteld. Over een geboren bijenhouder die eindelijk met zijn vrouw hun eerste baby'tje mogen verwelkomen, maar het kind blijft maar jammeren. Ik ben er nog steeds niet uit of het me niet té vergezocht is allemaal, maar het is op z'n minst zeer vermakelijk.

'Georgy Porgy' is al even fantastisch, vooral richting het einde, maar hoe Dahl probeert de echte wereld en de wereld zoals Georgy die op het einde beleeft, probeert te combineren, pakt voor mij niet in elke regel even goed uit. Toch een moedig - en grotendeels ook wel geslaagde - poging en op z'n minst zeer vermakelijk. Geen idee of ik de tv-episode ook heb gezien, die blijkt er wel te zijn.

'Genesis and Catastrophe'. Deze kende ik ook van de 'Tales of the Unexpected' serie, maar ook nog niet zo lang als de eerste drie. Echt een beetje de vreemde eend in de toch al niet bepaald gewone bijt, waar ik eigenlijk zo weinig mogelijk over moet zeggen, behalve: moet je echt gelezen hebben. Bizarre vondst, met behoorlijke impact.

Vervolgens krijgen we weer een lekker gemene, grappige en leuk gevonden vertelling, over o.a. reïncarnatie, een aan slijtage onderhevig huwelijk en een bijzondere kat en de componist Robert Schumann, met 'Edward the Conqueror'. Ook al als tv-episode gezien, maar ernstig vermakelijk verteld.

'Pig' is voor mij het tweede kortverhaal dat ik hier tegenkom dat ik volgens mij niet eerder heb gezien als tv-episode - ik kan me vergissen, want de opening met het echtpaar kwam me wel bekend voor, maar ik kan me niet voorstellen dat ik zo'n einde als dit ooit zou vergeten. Aanvankelijk had ik ook geen idee welke kant het op zou gaan, en nadien dacht ik ook wel een tijdje "Wat moet ik eigenlijk hiermee?", maar toch blijft het na-spoken en doen. -edit- Ik vergeet bijna te vermelden hoe ik heb moeten lachen om Lexington die, bij het zien van zijn oma die in doodsnood verkeert, op het briljante idee komt een flinke emmer water over haar heen te gooien. -/edit-

Tenslotte komen we aan bij de finale 'The Champion of the World'. Twee medewerkers van een pompstation nemen de gelegenheid te baat om als stropers een laatste slag te slaan in het bos waar de volgende dag een grote fazantenjacht zal plaatsvinden. De één is door zijn vader opgevoed tot volwaardig stroper, de ander weet er niets van, maar heeft wel een slim idee. De oplettende lezer zal al snel doorhebben dat er iets aan dat idee scheelt, maar mij daagde het pas zo'n drie pagina's voor het einde... Leuk verhaal, toch.

Al met al een (zeer) vermakelijke serie kortverhalen, met een paar flinke hoogtepunten qua ideeën en twists, met cijfers (als ik ze zou geven) van een zes tot een dikke negen-en-een-half. Zie wel uit naar 'Switch Bitch', die heb ik hier ook nog liggen.

Dik vier sterren.

Toch wel weer een fijne bundel. Was aanvankelijk geneigd te gaan vergelijken met 'Short Friday', en daar kan het niet aan tippen, maar toch zitten er wel wat pareltjes tussen. Ik had de indruk dat het zich allemaal veel meer in Amerika afspeelde dan in Polen, maar heb geen score bijgehouden. Eén verhaal speelt zich af in Argentinië.

Allemaal kortverhalen over mensen met hun tekortkomingen, al dan niet met een link naar de dood, de liefde, het (joodse) geloof, en het lijkt in die zin heel universeel allemaal, maar Singer verwerkt er veel bijzondere details en personages in zodat elk verhaal bijzonder wordt^. Niet elk einde vond ik sterk en het titelverhaal kon ik eerlijk gezegd niet zoveel mee, afgezien van de sappige details over al die zondaars.

Singer weet mij als geen ander te boeien met een stijl die heel gewoontjes lijkt maar mij op de een of andere manier met speels gemak in de betreffende wereldjes trekt^. In gedachten zie ik alles voor me en de gedachtegangen, overpeinzingen en gedragingen van Singer en de karakters boeien me mateloos. Dan is het ook niet heel erg dat er es een mindere tussenzit, want zelfs daarin kan ik wel wat van mijn gading vinden.

Hou het op dik vier sterren na een eerste leesbeurt.


^ Waarbij hulde voor de vertaler!

Schitterende, sublieme reeks kortverhalen, met als hoogtepunt 'Alleen'; hier is de schrijver aangekomen in Amerika, het 'beloofde land', maar niets is wat het lijkt, laat staan dat het verder nog iets te bieden heeft. Het lot neemt een loopje met hem en hij legt zich er - uiteindelijk - bij neer.

Verder (o.a.) tal van verhalen over het 'oude land' in Polen, bv. het overbekende 'Yentl', dat de meesten wel kennen van de verfilming van ons aller liefste Barbra S.. Veel dybbuks en bizariteiten, je moet ervan houden, maar voor mij is het van eeuwigheidswaarde.

Het was ooit een kadootje van mijn oudste broer aan mijn moeder, en lange tijd heb ik het links laten liggen, maar begin deze eeuw bood het me troost van onschatbare waarde - zo gaat die shit.


Max. score. No. 1 in mijn top 10, voor altijd, naar mijn inschatting.