menu

Hier kun je zien welke berichten Pleun als persoonlijke mening of recensie heeft gemarkeerd.

Achte Leben (für Brilka), Das - Nino Haratischwili (2014)

Alternatieve titel: Het Achtste Leven (voor Brilka)

4,0
Ik zag dat er weer een nieuw bericht is over dit boek, dus ik plaats ook maar mijn recensie van twee maandjes terug.

De negende recensie (voor Brilka)

In deze coronatijden werken veel mensen thuis. Dat geldt ook voor ondergetekende, al ga ik sinds kort weer één dag naar kantoor. Dat thuiswerken wil niet altijd even goed lukken. Er ligt nog een digitaal stapeltje op mij te wachten, maar ik vertoon werkontwijkend gedrag. Dus rammel ik maar weer een recensietje uit mijn telefoon. Dat is ook nuttig..toch?

Aanvankelijk had ik twijfels bij dit boek. Een familiegeschiedenis die zich afspeelt in Georgië, of all places. Waarom zou ik willen lezen over Georgië? Toen een manager ooit op kantoor vertelde dat zij met haar gezin op vakantie was geweest in Georgië, keken wij elkaar ook ongelovig aan. Wat moet je in zo'n land? Is het wel veilig daar?

Kortzichtig? Ja, misschien wel want door het lezen van het boek is Georgië tot leven gekomen. Maar als ik vervolgens op Wikipedia lees dat, in een land dat best wat te bieden heeft, een groot deel van de bevolking onder de armoedegrens leeft, krijg ik toch weer bedenkingen. Kennelijk doen ze daar toch iets niet helemaal goed.

Behalve over Georgië gaat Het achtste leven ook over het communisme, dat het land 70 jaar lang in een wurggreep hield. Dat was aanvankelijk ook een belemmering om aan het boek te beginnen. Het communisme en Rusland heb ik altijd een naargeestige combinatie gevonden. Dat beeld is door Het achtste leven niet gewijzigd.

En toch, beste lezers, vond ik Het achtste leven een heel fijn boek. Een familiegeschiedenis die zes generaties omspant en zich afspeelt in ongeveer 100 jaar. Verteller van het verhaal is Nitsa. Zij vertelt de geschiedenis van de familie Jasji aan haar nichtje Brilka, de jongste loot aan de familiestamboom. Gedurende het boek richt zij zich ook enkele malen tot Brilka. Hoewel zij aangeeft van verschillende bronnen gebruik te maken, personages die wij leren kennen in het boek, hebben wij eigenlijk te maken met een alwetende verteller die de gedachten kent van de hoofdrolspelers. Daarom vind ik de gekozen vorm, een verhaal gericht aan het nichtje, een klein beetje gekunsteld.

Over het plot heb ik niet veel te melden, dat is waarschijnlijk al oeverloos beschreven in andere recensies. De schrijfstijl van Nino Haratischwili vind ik prettig. Af en toe een tikje melodramatisch, maar zeker niet pretentieus of vermoeiend. Het leest vlot zonder dat het saai wordt. Wat mij ook bevalt is dat de geschiedenis van Georgië en het communisme vooral als achtergrond dient voor het verhaal, zonder dat het overheersend wordt. Hoe vaak zie je niet dat een plot verzuipt doordat een auteur te graag zijn of haar kennis wil etaleren, of de lezer een mening opdringt? Meestal zijn dit overigens mannen bedenk ik me.

Is het verhaal misschien oppervlakkig? Nee, dat vind ik niet. In een Duitse recensie in Die Zeit uit 2014 schrijft de recensent dat Het achtste leven bij vlagen 'Seifenopernhaftes' is: als een soap opera dus. Daar ben ik het gedeeltelijk mee eens, het boek leest als een soap. Dit verklaart misschien ook het succes. Maar de innerlijke belevingswereld van de verschillende personages en de schrijfstijl tillen het boek naar een niveau dat een soap nooit zal halen. Literatuur gaat over leven en dood, liefde en haat, schoonheid en falen. Dit zit er allemaal in, en wordt mooi beschreven.

Wat mij verder opvalt is de grote dosis narigheid die de familieleden overkomt. Misschien is het de vloek van de chocola, maar er zijn verschillende vrouwelijke familieleden die, hoe mooi en veelbelovend zij soms ook zijn, er telkens in slagen om in zee te gaan met de verkeerde figuren. Het wemelt van de geknakte levens, vervlogen dromen en flapdrollen van mannen, die hem smeren als zij een meisje zwanger maken. Één van de hoofdpersonen wil ik specifiek noemen: Kostja, patriarch van de familie en communist in hart en nieren. Hij is niet 100% goed of slecht, maar toch zeker wel hypocriet. Zo terroriseert hij dochter en kleindochters, die hij soms uitmaakt voor hoer. Terwijl hij zelf zijn leven lang zijn pielemuis overal in steekt, hoe jong een meisje soms ook is. Tsja, misschien is het cultuur. In sommige culturen is die dubbele moraal nog steeds de normaalste zaak van de wereld.

Een laatste puntje dat mij opvalt, en dat zie je wel vaker in romans, is dat de hoofdpersonen er telkens in slagen om op te duiken in het theater van de wereldgeschiedenis, en in contact komen met historische figuren. Zoals Christine, die maitresse wordt van De Grote Kleine Man. Dit is Beria, hoofd van de geheime dienst van de USSR en één van de grootste sadisten uit de club onderkruipsels rond Jozef Stalin. Een ander voorbeeld is Kitty, die opduikt op de barricaden van de Praagse Lente in 1968. Het komt allemaal wat gekunsteld over, maar storend is het niet. Alleen zal een doorsnee familie niet snel zo'n boeiend, wervelend en stormachtig bestaan hebben als de familie Jasji.

Op microniveau toont deze familiegeschiedenis ons wat een rode lijn is in de meeste families: voorspoed en geluk worden afgewisseld met narigheid en dood. Sommigen gaan ten onder, anderen richten zich weer op en gaan door, en er is altijd weer nieuw leven dat met open blik de wereld tegemoet treedt. Waarna familiegeheimen en familieballast onherroepelijk weer aan de enkels beginnen te zuigen. Wij hebben daarbij alleen het geluk dat wij in een land als Nederland wonen, en het communisme een ver van ons bed show was.

Bratja Karamazovy - Fjodor Dostojevski (1880)

Alternatieve titel: De Gebroeders Karamazov

4,0
Erg interessant de voorgaande bijdragen. Ik zat al lang aan te hikken tegen de klassieke Russen, tot voor kort had ik er nog niet eentje gelezen. Toch moest het er een keer van komen en De gebroeders Karamazov was afgelopen week de eerste. Ik heb er gemengde gevoelens over.

Wat meeviel is dat, ondanks de dikte, het boek vrij vlot leesbaar was. Verder is het een 'rijk' boek, waarbij mij opvalt dat Dostojevski inderdaad een diep inzicht heeft in de menselijke natuur. Ieder van de broers lijkt iets van de auteur in zich te hebben, al weet ik nog te weinig over het leven van Dostojevski om dit helemaal goed te kunnen beoordelen.

De ideeën in het boek haalde ik er allemaal uit, maar heel erg onder de indruk was ik niet. Misschien omdat ik weinig interesse heb in religie, ook al ben ik zelf gelovig opgevoed. Het wordt me al snel te weeïg. En net als sommige andere lezers, vind ik de personages in het boek allemaal net iets te hysterisch en te melodramatisch. Of dat nou alleen de stijl is van Dostojevski of dat het ook past in de volksaard van die tijd weet ik niet, maar daardoor zijn de personages voor mij toch iets minder levensecht. Ze noemen elkaar net iets te vaak 'mijn duifje', maar misschien was dat in die tijd wel heel normaal.

Verder is Dostojevski geen 'mooischrijver', je moet het boek niet lezen vanwege de mooie zinnen of de rijke taal. Maar ik besef wel dat het, zoals gezegd, een rijk boek is qua inhoud. Daarom ga ik zeker meer achtergronden lezen.

Tot slot weet ik niet wat ik van het einde moet denken. Het pleidooi van de advocaat van Mitja is fenomenaal, maar dat hele proces is in de ogen van de lezer anno 2020 toch wel een beetje merkwaardig. Het zal Dostojevski wel gaan om de ideeën die de acteurs tijdens het proces hebben geuit, want juridisch gezien klopt er weinig van.

4 sterren

Circle, The - Dave Eggers (2013)

Alternatieve titel: De Cirkel

2,0
Momenteel ben ik bezig in The monk of Mokha van Dave Eggers. Mijn allereerste Eggers was The Circle en die beviel niet heel goed. Ik heb nog eens opgezocht wat ik er destijds van vond. The monk of Mokha is gelukkig (?) non-fictie.

In 2015 kocht ik op Schiphol 'The Circle' van Dave Eggers en pas twee jaar later heb ik hem uitgelezen. Dat is niet zonder reden. Qua ideeën is dit best een interessant boek, maar er is nauwelijks een plot, de personages zijn oppervlakkig, ongeloofwaardig en vervelend en dienen alleen maar om de nogal prekerige boodschap van Eggers te verkondigen.
Hoofdpersoon Mae Holland gaat bij een bedrijf werken dat een kruising lijkt tussen Google en Facebook. Het gaat over het steeds meer inleveren van privacy en schetst hoe een wereld eruit ziet waarbij de macht in sneltreinvaart in handen is gekomen van een alomvattend technologie en social mediabedrijf.

Er had meer gezeten in dit boek. Ik las vergelijkingen met 1984 en Brave New World maar dat slaat nergens op. Daarvoor had Eggers iets beter zijn best moeten doen om er een goed verhaal van te maken, met personages die de lezer wat doen. Ik ben in ieder geval blij dat ik van die irritante huppelkut Mae Holland ben verlost

Dune - Frank Herbert (1965)

Alternatieve titel: Duin

4,5
Zo af en toe lees ik een boek dat de status van klassieker heeft. Deze week was het de beurt aan Dune, door velen beschouwd als een van de beste sci-fi novels aller tijden. De inspiratiebron voor Star Wars heb ik mij laten vertellen.

Ik vond het een goed boek. Een mix van politiek, religie, mystiek, filosofie, ecologie en een beetje actie. Een intelligent weefsel. Een minpuntje heb ik ook kunnen ontdekken: het gebrek aan humor. De hoofdpersonen spreken voortdurend in plechtige volzinnen, vol bittere ernst. Nou is het natuurlijk ook een serieuze zaak, wanneer je een soort messias blijkt te zijn die met een jihad de planeet wil terugveroveren op de nare lieden die je vader hebben vermoord en niet vies zijn van een beetje genocide her en der. Maar toch.. iets meer luchtigheid had het verhaal geen kwaad gedaan. Verder geen wanklank, ik heb mij uitstekend vermaakt.

De vervolgdelen van Dune schijnen wat minder te zijn, maar daar ga ik vanzelf achterkomen.

Educated: A Memoir - Tara Westover (2018)

Alternatieve titel: Leerschool

4,5
Educated is het autobiografische debuut van Tara Westover, en gaat over haar jeugd in een wonderlijk Mormoons gezin, met een paranoïde godsdienstwaanzinnige vader en een oudere mishandelende broer. Als kind mocht Tara niet naar school en zij beschrijft heel goed hoe zij zich langzaam heeft ontworsteld aan haar beklemmende achtergrond. Tot zij uiteindelijk zelfs hoog in de boom belandt in universitaire sferen.

De innerlijke strijd die zij heeft, loyaliteit naar haar familie maar er tegelijkertijd afstand van nemen, gecombineerd met haar vrij bescheiden manier van schrijven, maakt dat dit boek wel blijft hangen. Ik vind Tara sympathiek en Educated is een van de betere boeken die ik recent heb gelezen.

4.5 sterren

Ensaio Sobre a Cegueira - José Saramago (1995)

Alternatieve titel: De Stad der Blinden

3,0
Recensie geschreven in februari, toen corona nog onze kant op moest komen.

Lezen doe je doorgaans ter ontspanning. Daarom is het zinnetje: 'het leest lekker weg' vaak een compliment. De afgelopen week las ik De Stad der Blinden van Jose Saramago. Dit boek las helemaal niet lekker weg. Het was afzien tot het eind.

Het was mijn eerste van Saramago. In 1998 werd aan hem de Nobelprijs toegekend voor zijn oeuvre, dus ik was benieuwd.

De Stad der Blinden is een dystopische psychologische roman, waarin de schrijver een niet zo florissante visie op de mensheid toont. In sneltreinvaart worden de bewoners van een niet met naam genoemde stad, zonder aanwijsbare oorzaak, blind. De maatschappij vervalt in chaos, wreedheid en smerigheid. Mensen die besmet zijn met de mysterieuze blindheid worden onder nog minder dan beestachtige omstandigheden in quarantaine geplaatst. Compassie is er bijna niet meer, en wordt meestal getoond door de enige hoofdpersoon die nog kan zien.

De stijl van Saramago is merkwaardig. Hij gebruikt bijna geen punten en leestekens, zinnen lopen in elkaar over waardoor je intensiever je aandacht erbij moet houden. Verder wordt geen van de personages bij naam genoemd en zien we weinig van hun innerlijke gevoelsleven. Dit werkt afstand in de hand en daardoor raakte het mij niet echt, al die narigheid.

Ik lees veel lovende recensies van De Stad der Blinden. Daar ben ik het niet mee eens. Saramago heeft de Nobelprijs gewonnen dus dan is het misschien lastig om kritisch te zijn. Ik vind de visie op de mensheid van Saramago erg negatief en dat wij ons meteen als varkens gaan gedragen als we blind worden, vind ik niet geloofwaardig. De parallel met het corona-gedoe is snel getrokken. In China zie je misschien in milde vorm wat Saramago beschrijft in De Stad der Blinden, maar zo inhumaan en beestachtig zal het niet zijn, toch? Hoewel, we krijgen natuurlijk niet alles te zien van wat er in China gebeurt. Uiteindelijk denk ik dat in tijden van rampspoed de factoren compassie en menselijkheid nooit zullen verdwijnen.

Ik heb ook pas De meeste mensen deugen van Rutger Bregman gelezen. Er is geen groter contrast met De Stad der Blinden denkbaar. Wie heeft er nu gelijk? Dankzij Bregman ben ik in ieder geval iets kritischer geworden, en prijs niet automatisch Saramago de hemel in met zijn zogenaamd realistische visie op de mensheid.

Al met al is De Stad der Blinden een deprimerend boek. Het is zeker niet slecht geschreven en soms zitten er rake zinnen tussen. Het zal best zo zijn dat in zekere zin de moderne mens blind is. Maar de zwartgallige kijk van Saramago op de mensheid deel ik niet. En o ja, het einde begrijp ik niet helemaal. Net of Saramago het even niet meer wist. Of het ligt aan mij, dat zou ook heel goed kunnen.

Evicted: Poverty and Profit in the American City - Matthew Desmond (2016)

5,0
geplaatst:
Matthew Desmond kreeg in 2017 de Pulitzer Prize voor non-fictie voor Evicted en het boek stond op de reading list van Obama. Omdat ik via mijn werk te maken heb met armoede was ik dus meteen nieuwsgierig, toen ik het bestaan van het werk ontdekte.

Evicted slaat op huisuitzettingen, die in Amerika net zo gewoon zijn als het kopen van een pak melk. Huurbescherming kennen ze niet en sociale huurwoningen bestaan wel, maar de rol van de overheid is minimaal en het aantal sociale huurwoningen is veel te weinig. Wat betekent dat arme mensen zijn overgeleverd aan de goden, aan zichzelf en aan particuliere verhuurders, met wie zij in een eeuwige dans zijn verwikkeld van huurachterstanden en huisuitzettingen. Loop je een maandje achter dan kan je er al worden uitgegooid en mag je op zoek naar andere goedkope woonruimte, met in je kielzog vaak een bups koters en in je rugzak een berg schulden en alle mogelijke trauma's.

Matthew Desmond is socioloog en heeft over een behoorlijk lange periode onderzoek gedaan naar huisuitzettingen en armoede, door te gaan wonen op een trailerpark. Daar bouwt hij vertrouwen op met verschillende bewoners en huurbazen, volgt hun levens en schrijft er een indringend boek over. Hij kijkt daarbij ook naar het buitenland en ziet dat het daar vaak beter is geregeld voor mensen aan de onderkant van de samenleving.

In een recensie op Goodreads las ik dat Evicted zo goed is, omdat het de 'brutal' gevolgen van armoede genadeloos laat zien. Het boek leest als een roman en is goed geschreven. Helaas niet vertaald in het Nederlands, misschien omdat het gaat om een typisch Amerikaans verschijnsel. Maar armoede kennen wij ook en de effecten die armoede heeft op mensen zijn overal hetzelfde, al hebben wij gelukkig betere sociale voorzieningen.

Tsja de American Dream.. voor een enkeling realiteit, voor de meesten gewoon een mythe.

Beste non-fictie die ik de afgelopen jaren heb gelezen. 5 sterren

Flowers for Algernon - Daniel Keyes (1966)

Alternatieve titel: Het Genie in de Muizeval

4,5
Klein meesterwerk dat meer aandacht verdient

Boekmeter is een nuttige site maar kan de schoenveters niet strikken van het almachtige Goodreads. Daar haal ik veel inspiratie vandaan en ontdek ik boeken waar ik anders nooit mee in aanraking zou zijn gekomen.

Een van die boeken is Flowers for Algernon. Een roman uit 1966 waar volgens de cover wereldwijd al 5 miljoen exemplaren van zijn verkocht. Hier in Nederland is het volgens mij vrij onbekend. Ten onrechte, in mijn ogen.

Algernon is een laboratoriummuis. Wetenschappers proberen Algernon slimmer te maken, wat hen lukt. Deze ontdekking willen zij testen op een menselijk proefkonijn. Dit wordt Charlie, een vriendelijke doch simpele ziel met een IQ van 68, die werkt op een soort sociale werkplaats. Charlie wordt inderdaad steeds slimmer, waarbij we zijn ontwikkeling kunnen volgen via zijn dagboekaantekeningen. Die maakt hij in opdracht van de wetenschappers.

Charlie wordt verliefd op zijn lerares, die langzaam ook gevoelens krijgt voor Charlie. Uiteindelijk streeft Charlie haar in intellect volkomen voorbij, om uiteindelijk een genie te worden die slimmer is dan iedereen. Dit kan natuurlijk niet zonder negatieve gevolgen blijven. En is de intelligentie van Charlie wel blijvend?

De ontwikkeling van Charlie en de emotionele gevolgen van zijn bliksemsnelle metamorfose zijn heel mooi beschreven. Hoe het afloopt vertel ik niet, maar ik vond het een heel mooi verhaal. Dit is waar literatuur en verhalen voor zijn bedoeld: om de lezer te raken.

Helaas heeft Daniel Keyes naast Flowers for Algernon weinig proza gepubliceerd. Maar dit pareltje krijgt 4.5 sterren en ik kan deze klassieker van harte aanbevelen

Himnariki og Helviti - Jón Kalman Stefánsson (2007)

Alternatieve titel: Hemel en Hel

5,0
Dit is een recensie van de Hemel en Hel-trilogie, die niet op Boekmeter staat. Ik heb het boek gelezen in februari

Een warm bad

Sinds ik een jaar of wat geleden de Wallander-reeks van Henning Mankell las, voel ik mij aangetrokken tot Scandinavië. De licht melancholische sfeer die de boeken van Mankell ademen, en de fijnzinnige manier van schrijven spreken mij aan. Daarna las ik thrillers van Samuel Bjork, Jussi Adler-Olsen en Jo Nesbo. Ook goed. Stieg Larsson beviel mij minder en Indridason was zelfs flink schrikken toen ik daar pas een boek van las (Maandagskinderen).

Ik noem nu allemaal thrillers en die beschouw ik eigenlijk als 2e rangs vermaak. Het Scandinavische vuurtje werd eind vorig jaar pas echt opgestookt door Johan Harstad. Max, Mischa & het Tet-offensief en Buzz Aldrin, waar ben je gebleven belandden meteen in mijn lijst met favorieten. Alles aan die boeken beviel mij. De stijl, de fijnzinnigheid, de sfeer, de eigentijdse inhoud..

Maar goed, voor ik verval in langdradigheid moet ik het maar eens over Kalman Stefansson gaan hebben. Zijn Hemel en Hel-trilogie was vorig jaar onder mijn aandacht gekomen, en zweefde sindsdien op de rand van mijn onderbewustzijn. Ik las er een paar recensies over en die trokken mij over de streep. Dat het een dikke pil is maakt mij niet uit, ik hou van zogenaamde kleppers. Met een beetje geluk spreekt het verhaal je aan en kan je je er helemaal in verliezen. Zo'n boek wordt bijna een goede vriend. Of een warm bad, wat ik wel een mooie omschrijving vind voor een verhaal dat zich afspeelt in het barre IJsland.

Omdat er veel mooie boeken zijn en veel te weinig tijd, ben ik gewend om een boek te lezen in de modus: pats boem knallen. Na een paar zinnen had ik al door dat dit de volkomen verkeerde instelling is om dit boek te lezen.

Het verhaal speelt zich af rond 1900 in IJsland. Dat was toen bepaald niet the place to be. Het leven is er hard, vooral dankzij de barre weersomstandigheden. De scheidslijn tussen leven en dood is flinterdun, geluk is zeldzaam en kortstondig en moet hard worden bevochten.

Alles wat je als liefhebber van literatuur verwacht, is aanwezig in dit boek. Hoofdpersoon is een jongen die niet bij naam wordt genoemd. Hij is een dromer die eigenlijk uit de toon valt in het kleine wereldje van lompe vissers en geile zeelieden. Het plot beschrijven ga ik verder niet doen, dat vind ik altijd saai in andere recensies. Ik beperk me tot de samenvatting dat alle ingrediënten van het leven aan bod komen in Hemel en Hel: het gaat over leven en dood, de zin en zinloosheid van het bestaan, het aankloten van de kleine lieden, stompzinnige gebeurtenissen die grote gevolgen hebben, de liefde en het banale, de kracht van woorden maar ook de beperking van kennis (alle geleerde personages in het boek zijn ongelukkig); alle toetsen van het orgel der mensheid worden door Kalman Stefansson bespeeld.

De stijl van Kalman Stefansson is poëtisch. Normaal gesproken ben ik geen lezer van poëzie, hoewel ik een poëtische songtekst dan wel weer kan waarderen. Maar de stijl van Kalman Stefansson spreekt mij wel aan. Als je er eenmaal aan gewend bent, het ritme van de zinnen en de woordkeus, dan wordt het zelfs langzaam verslavend. Wat ik bijzonder knap vind is dat de trilogie 948 pagina's telt, het plot niet heel erg vol zit met gebeurtenissen, maar dat het toch geen moment langdradig wordt.

Belangrijk om te benoemen is ook de lichte ironie waar de schrijver voortdurend gebruik van maakt. Hierdoor is het geen deprimerend verhaal, verre van zelfs. Een goed voorbeeld is dat de jongen, samen met Jens de postbode en een andere man, een barre, eindeloze tocht onderneemt, dwars door een sneeuwstorm, met een lijkkist. Dat gaat niet geheel vlekkeloos. Personen zetten voortdurend hun leven op het spel voor de meest stompzinnige zaken. Daar kan ik wel om glimlachen. Het verhaal gaat in feite over de tragiek van de mens, maar is tegelijkertijd een oproep om toch vooral te leven. Want voor je het weet slaat je bootje om en beland je in de ijskoude zee.

Een laatste opmerking. In Nederland mis ik een beetje de auteurs als Kalman Stefansson. Zijn stijl doet een heel klein beetje denken aan Thomas Rosenboom. Die is ook een meester in verhalen rond kneuterige, licht tragische personages. Het is geen toeval dat ik ook fan ben van Rosenboom. Snel maar weer eens iets van lezen. En van Kalman Stefansson natuurlijk.

5 sterren

Hotel New Hampshire, The - John Irving (1981)

Alternatieve titel: Hotel New Hampshire

3,5
Vorige week gelezen en eerlijk gezegd viel het me een beetje tegen. Ik heb op zich niks tegen maffe of excentrieke personages, maar bij de familie Berry is het mij allemaal teveel. Daardoor krijg ik geen binding met de personages, personages die bijna allemaal emotioneel behoorlijk vreemd in elkaar zitten. Waarbij de incestueuze relatie tussen Franny en John wel het vreemdste isDe fantasie van Irving is buitengewoon, maar het doet mij allemaal weinig. Soms stoot die mij eerder af, zoals bij de beschrijvingen van de stinkende en schetenlatende hond. En dan dat gedoe met die beren. Meh

Twijfel tussen 3 en 3.5 sterren.p

Im Westen Nichts Neues - Erich Maria Remarque (1929)

Alternatieve titel: Van het Westelijk Front Geen Nieuws

4,5
Op de middelbare school heb ik Im Westen nichts Neues gek genoeg nooit gelezen. Deze nalatigheid inhalen door nu alsnog het boek in het Duits te lezen, heb ik 10 bladzijden volgehouden. Toen ben ik maar verder gegaan in het Nederlands.

Geen spijt van gehad. Je weet precies wat je kan verwachten: een hoop narigheid die op een mooie manier is beschreven. Nieuw is het allemaal niet, maar Erich Maria Remarque slaagt er mijns inziens goed in de waanzin en het surrealisme van de loopgravenoorlog, de verwoestende effecten op geest en lichaam, in woorden te vatten.

Ik las dat Remarque na de verschijning van het boek kritiek kreeg omdat de beschreven verschrikkingen en gebeurtenissen 'overdreven' en 'niet realistisch' zouden zijn. Dit soort hoogmoedige en ietwat zure reacties krijgen literatuur en films wel vaker. Die recensenten vergeten voor het gemak dat we te maken hebben met een kunstwerk: fictie die hooguit gebaseerd is op werkelijke gebeurtenissen. Bij mijn weten is kunst geen wetenschap en pretendeert kunst ook niet de werkelijkheid nauwkeurig weer te geven. Kortom, kritiek op Im Westen nichts Neues is elitaire flauwekul van mensen die het niet zo goed begrijpen. Misschien speelt jaloezie een rol bij degenen die het destijds bekritiseerden, gezien het enorme succes.

Mooi boek. 4.5 sterren

https://cdn.bitlanders.com/users/galleries/279932/image4234_fa_rszd.jpg

Kinderen van het Ruige Land - Auke Hulst (2012)

3,5
Dit boek heb ik opgepakt omdat ik er positieve dingen over had gelezen. Auke Hulst kan goed schrijven. Mooie sfeertekening van het Groningse platteland, een plek waar ik niet snel zal komen. Volgens mijn locatiegeschiedenis van Google beweeg ik mij bijna voortdurend in de Randstad namelijk. Wat een arremoede als ik erover nadenk, volgend jaar maar weer eens een kijkje nemen buiten de westerse beschaving.

De meerwaarde van deze roman zit hem voor mij in het autobiografische. Kinderen die verwaarloosd worden door hun geschifte ma is niet een heel origineel uitgangspunt normaal gesproken, maar dat het gebaseerd is op de jeugd van de schrijver en ook nog eens op een fijne manier neergepend, maakt dat ik het geen verspilde tijd vond.

3.5 sterren

Lonesome Dove - Larry McMurtry (1985)

Alternatieve titel: Een Stadje in het Westen: Lonesome Dove & Op Zoek naar Montana

5,0
Episch en bruut

"It's like I told you last night son. The earth is mostly just a boneyard. But pretty in the sunlight"

In 1985 verscheen Lonesome Dove van Larry McMurthy; een jaar later mocht hij een Pulitzer Prize in ontvangst nemen voor het boek. Sindsdien heeft deze 'Great American Novel' langzaam de status van klassieker gekregen. In Amerika dus. Bij ons is wel een vertaling verschenen (Lonesome Dove: een stadje in het westen) maar heeft het volgens mij geen grote bekendheid.

Lonesome Dove speelt zich af rond 1880, voornamelijk in Texas. De Amerikaanse burgeroorlog is al gestreden en de indianen zijn grotendeels verslagen. Normaal gesproken heb ik niet echt iets met westerns, John Wayne en dat soort typisch Amerikaanse romantiek. Maar Lonesome Dove intrigeerde mij vanwege de hoge waardering die het overal krijgt, zoals op Goodreads.

In het eerste hoofdstuk maken wij kennis met Gus McCrae en Woodrow Call, twee gepensioneerde Texas Rangers van middelbare leeftijd. Na tientallen jaren de grens met Mexico bewaakt te hebben en de kolonisten te hebben beschermd tegen Comanches en andere strijdlustige indianen, zijn zij neergestreken in het slaperige stadje Lonesome Dove. Dit fictieve gehucht ligt vlakbij de Rio Grande, die de grens vormt met Mexico. Zij houden zich bezig met het terughalen en verkopen van door Mexicaanse bandieten geroofd vee.

McMurthy neemt ruim de tijd om de hoofdpersonen te introduceren en het verhaal op te bouwen. Naast Call en Gus maken we kennis met onder andere Pea Eye en Deets, ook voormalige Texas Rangers die deel uitmaken van de Hat Creek Cattle Company. Verder is er nog Newt, een jongen van 17 die door Gus en Call onder hun hoede is genomen toen zijn moeder overleed. Zijn moeder was prostituee, evenals Lorie, de grootste attractie van Lonesome Dove vanwege haar schoonheid.

Het kost even tijd om in het verhaal te komen. In het begin denk je: een stoffig duf stadje en personages die nauwelijks iets boeiends uitvoeren of te vertellen hebben..dit wordt een lange zit. Maar niets is minder waar. Wanneer oude bekende Jake Spoon, ook een voormalige Texas Ranger, komt aangereden na tien jaar, gaan de remmen langzaam los. Jake is op de vlucht voor de autoriteiten, omdat hij in Forth Smith per ongeluk een tandarts naar de andere wereld heeft geschoten. Volgens Jake is Montana, ver in het noorden, een ideale plek om een farm te beginnen. Waarop Call, kapitein en leider van de groep, vrijwel meteen besluit om naar Montana te vertrekken. Na eerst duizenden stuks vee te hebben verzameld in Mexico en het rekruteren van wat cowboys, gaat het gezelschap op pad.

Onderweg worden de veedrijvers onder meer geconfronteerd met moordzuchtige indianen, psychopathische killers, roofdieren en natuurgeweld. En met de eindeloze en snikhete vlaktes van The Great Plains.

Tijdens het lezen moest ik denken aan Lord of the Rings, ook een epische vertelling over een reisgezelschap. Maar een groot verschil met Lonesome Dove is de bruutheid die plots tevoorschijn komt en niet meer zal verdwijnen. Zonder iets van het plot weg te willen geven, kan ik zeggen dat belangrijke personages daarbij niet worden gespaard. Dit doet mij weer denken aan een andere epische vertelling: Songs of Ice and Fire van GRRM.

McMurthy is erin geslaagd om een aantal hele interessante personages te creëren, met psychologische diepgang. De luie levensgenieter Gus is een mooie aanvulling op de serieuze harde werker Call, die niet leeft voor plezier maar alleen voor de plicht. Ook de andere personages blijven boeien, waarbij opvalt dat veel van de mannen niet bepaald een sterk karakter of inzicht hebben. Scholing hebben zij niet gehad en hun interesses beperken zich doorgaans tot hoereren, whisky en kaarten. Een prostituee heet een 'sporting woman' en de heren zijn constant op zoek naar een 'poke'. Van vrouwen hebben zij verder geen kaas gegeten. Alleen Gus en Jake weten hoe zij met vrouwen moeten omgaan, hoewel Jake later een niet al te betrouwbare losbol blijkt te zijn.

McMurthy heeft ooit gezegd dat hij met Lonesome Dove een tegenwicht wilde bieden aan het geromantiseerde beeld van het Wilde Westen. Dit is niet gelukt. Ondanks de soms keiharde scènes, is het boek enorm populair geworden. Er is in de jaren '90 ook een tv-serie van gemaakt, met Robert Duvall als Gus McCrae en Tommy Lee Jones als Woodrow Call. McMurthy schreef ook een sequel (The Streets of Laredo) en twee prequels, maar die kregen niet de hoge waardering van Lonesome Dove.

De schrijfstijl van McMurthy is beeldend en het boek zit vol met mooie quotes..over liefde, leven en dood. Lonesome Dove doet mij weer eens beseffen dat voor een goed boek het onderwerp niet zozeer van belang is, maar dat kwaliteit wordt bepaald door een goed plot en interessante, goed uitgewerkte personages. Minpunten heb ik eigenlijk niet kunnen ontdekken, hoewel ik het boek niet zou aanbevelen aan overgevoelige lezers.

Kortom, episch en bruut. 5 sterren

Meeste Mensen Deugen: Een Nieuwe Geschiedenis van de Mens, De - Rutger Bregman (2019)

4,0
Interessant om andere meningen te lezen over dit boek. Ik heb het een paar maanden terug ook gelezen en de indruk die ik heb is niet eenduidig. Het is een soep van positieve en negatieve gevoelens. Positief is het onderzoek dat Bregman heeft gedaan. De uitkomsten zijn voor vakgenoten misschien niet nieuw, maar wel voor het 'gepeupel' dat het boek leest. Erg interessant.

De voornaamste reden dat het boek goed scoort is omdat het een boodschap verkondigt die mensen graag willen horen. Er is per slot van rekening al genoeg narigheid op de wereld.

Minder positief vind ik het veel te grote lettertype en het lichtelijk populaire taalgebruik van Bregman. Het komt over als een kunstje, die stijl. Misschien bereik je daar wel veel mensen mee, dus het doel heiligt de middelen zullen we maar zeggen. Ik begrijp het ook wel. Wanneer je hebt gestudeerd dan weet je hoe afschuwelijk droog en belabberd wetenschappelijke boeken vaak zijn geschreven. Daar win je geen zieltjes mee. Dus de vorm die Bregman kiest is niet verkeerd. Je moet er alleen tegen kunnen om als een debieltje te worden toegesproken.

Toen ik het boek uit had, vroeg ik mij af in hoeverre Bregman een autoriteit is op zijn vakgebied, en hoe authentiek hij nu eigenlijk is. Aan de ene kant is zijn boek bijzonder interessant, aan de andere kant is het ook een boek waarmee je scoort in de grachtengordel en op sommige feestjes. Want de boodschap is zo lekker en feelgood daar houden wij van.

Narziss und Goldmund - Hermann Hesse (1930)

Alternatieve titel: Narziss en Goldmund

4,5
Steppenwolf kon mij zeer bekoren, dus vol verwachting begon ik aan mijn tweede van Hesse: Narziss und Goldmund. Geschreven na Steppenwolf en bij de liefhebbers van Hesse net iets meer geliefd.

Ik kon alleen een Duitse epub vinden van het boek, maar dat vond ik niet heel vervelend. Het kost mij iets meer moeite om Duits te lezen, maar een boek in de oorspronkelijke taal is vaak toch net iets beter.

Het verhaal speelt zich af in de Middeleeuwen en begint in een klooster. Narziss is een studiebol en Goldmund een ogenschijnlijk vrome jongeling. De twee worden innige vrienden, waarbij de platonische liefde hevig bloeit. Narziss laat Goldmund zien dat zijn ware roeping niet ligt in het klooster, maar in de zinnelijke wereld van de kunst.

Goldmund vertrekt uit het klooster en wat volgt is in feite een coming of age-verhaal van Goldmund, door Hesse heel mooi opgeschreven, met filosofische gedachtenspinsels over de tegenstelling tussen lichaam en geest.

Er zit heel veel in deze roman, daar ga ik zeker nog wat speurwerk naar doen. Wat mij opvalt is dat Goldmund bij vele vrouwen de liefde zocht, maar dat uiteindelijk de enige ware (platonische) liefde Narziss was, die tegen het einde van het verhaal weer opduikt als abt van het klooster.

Het werk van Hesse beleeft om de zoveel tijd een populariteitsgolf. Dit begrijp ik, want de thema's van bestemming en zin van het leven zijn van alle tijden.

5 sterren

Neujahr - Juli Zeh (2018)

Alternatieve titel: Nieuwjaar

3,5
Hier een recensie in Trouw, die ik interessant vind maar die abrupt eindigt en niet geheel in lijn is met wat ik zelf van het boek vind.

DPG Media Privacy Gate - trouw.nl

In het eerste gedeelte van het boek maken wij kennis met Henning, een geëmancipeerde echtgenoot van Theresa en vader van twee jonge kinderen, die moeite heeft alle ballen in de lucht te houden. Overbelast door de combinatie van werk en zorgtaken, krijgt hij last van paniekaanvallen. Een vakantie op de Canarische eilanden in de kerstvakantie brengt hem niet de rust waar hij op hoopt, integendeel.

Tijdens een mooi beschreven fietstocht bergop, wordt Henning plots geconfronteerd met een jeugdtrauma en wisselt het vertelperspectief naar de 5-jarige Henning. In tegenstelling tot de recensent van Trouw vond ik de roman pas vanaf dit moment boeiend worden. Tientallen pagina's lang ontvouwt zich een in de beleving van een kind intens angstaanjagende ervaring.

De meerwaarde van het boek zit hem voor veel lezers misschien in de herkenning van de perikelen van het moderne gezin, maar de herinnering van de hoofdpersoon aan wat de kleine Henning ooit meemaakte is wat bij mij zal beklijven. Ik heb het boek overigens in het Duits gelezen. Dat is een iets andere leeservaring denk ik dan wanneer je in je eigen taal leest.

3.5 sterren

Night Circus, The - Erin Morgenstern (2011)

Alternatieve titel: Het Nachtcircus

2,0
Vreemd

Ik hou van een goed verhaal, fantasie en magie. Het Nachtcircus zou dan echt iets voor mij kunnen zijn. Dat dacht ik, maar het viel een beetje tegen.

Het begint al met de Nederlandse vertaling. Na ongeveer 100 pagina's ergerde ik mij aan het ietwat kinderlijke, weinig sprankelende geschrijf. Door een toeval stond ook de Engelse versie op mijn e-reader. Dat was al een stuk beter. Nog steeds vond ik de taal en de clichématige beschrijvingen saai, maar het was in ieder geval een vloeiend verhaal. Iedereen die een beetje Engels beheerst raad ik daarom aan om de Engelse versie te lezen.

Dan het verhaal zelf. Tsja, wat zal ik daar eens over zeggen. Het speelt zich af aan het einde van de 19e eeuw, rond de eeuwwisseling. Centraal staat de 'strijd' tussen twee jeugdige illusionisten, in een Magisch Circus dat alleen geopend is in de nacht. Een aardig uitgangspunt, maar daar is wat mij betreft ook alles mee gezegd. De personages worden nergens uitgediept, achtergronden krijg je niet te weten. Ontwikkeling bij de karakters is dan ook niet te bespeuren waardoor het verhaal oppervlakkig blijft. De bordkartonnen hoofdpersonen zijn allemaal te gladjes en te perfect.

De 'strijd' stelt niet zoveel voor, spannend wil het verhaal dan ook geen moment worden. Het is wel beeldend geschreven, maar in vreselijk clichématige taal waardoor het allemaal wat gekunsteld aandoet. Er zit niet echt leven in en doet denken aan een eindopdracht van iemand die een cursus 'creative writing' heeft afgerond.

Verder begrijp ik de voortdurende sprongen in de tijd niet. Mijns inziens voegen die niets toe aan het verhaal, en wordt het daardoor ongeloofwaardiger. Ook al is het fantasy, je wil als lezer toch geloven in een verhaal en dat heb ik geen moment gedaan. De hoofdpersonen beschikken bijvoorbeeld over bovennatuurlijke gaven, maar nergens wordt verklaard hoe zij daaraan komen. Ze lijken letterlijk uit de lucht komen vallen.

Dit boek was een bestseller en ik begrijp eigenlijk niet waarom. Dat heb ik vaker met bestsellers (zoals het Meisje in de Trein). Dat een boek goed in de markt wordt gezet, wil niet zeggen dat het die verkoopcijfers ook verdient. Maar het is zoals 1 van de personages in het Nachtcircus ook zegt: mensen zien wat zij willen zien. Ze kijken niet verder dan hun neus lang is.

Niet alles aan dit boek vind ik overigens negatief. Ik heb het uitgelezen en ondanks de gebreken is het wel een sympathiek verhaal. Oppervlakkig maar sympathiek. Vooral geschikt voor de jeugdige lezers denk ik.

2 sterren

Rage - Bob Woodward (2020)

Alternatieve titel: Woede

4,5
Rage is voor mij het vierde boek over Trump in vrij korte tijd, na Fire & Fury en Siege van Michael Wolff en Too much and never enough van Mary Trump. Ik moet zeggen dat ik nu wel degelijk 'enough' heb van Trump, maar dat Rage wel een pageturner is die ik geboeid heb gelezen. Voornaamste reden hiervoor is dat Trump heeft meegewerkt aan het boek en Woodward de beste man alle ruimte geeft om zijn verhaal te doen.

Dat doet Trump niet al te best. Hij zet zichzelf neer als hoe we hem kennen: een maniakaal opgeblazen ego, chaotisch, warrig, geen visie of plan, het onvermogen om empathie te tonen, niet in staat tot zelfreflectie en steeds maar weer de stokpaardjes van fake news media, de 'geweldige' economie, corrupte Democraten etc. De enige zaken die hem echt interesseren zijn hoe hij het doet in de media en geld. Vermoeiende man, maar toch blijf je geboeid lezen. Natuurlijk had hij pech met Covid-19, maar in plaats van jezelf erover te blijven beklagen kan je als president beter leiderschap tonen. Maar bij Trump blijft het bij holle retoriek.

Gedurende het boek houdt Woodward een oordeel voor zich en geeft hij Trump veel kansen om zichzelf een dienst te bewijzen, en te laten zien dat hij een waardige president is. Zoals gezegd slaagt Trump daar geen moment in. Hij begrijpt het gewoon niet. In het slothoofdstuk is de conclusie van Woodward daarom alsnog tamelijk genadeloos: Trump is simpelweg de verkeerde man voor de job.

4.5 sterren

Rouge et le Noir, Le - Stendhal (1830)

Alternatieve titel: Het Rood en het Zwart

4,5
Prachtige roman, heb eigenlijk niets toe te voegen aan wat er in het voorgaande al over is geschreven. Eerlijk gezegd zit ik nooit zo te wachten op melodramatische liefdesverhaaltjes, maar wat dit boek zo goed maakt is het heldere psychologische inzicht van de auteur, het blootleggen van machtsverhoudingen en machtsspelletjes, het wonderlijk complexe karakter van hoofdpersoon Julien Sorel, die in wezen een eikel is maar die je om de een of andere reden toch graag ziet slagen omdat het knap is hoe hij zich weet op te werken. De historische context vind ik ook interessant, met daarbij opgeteld het boeiende leven van de auteur zelf. De fascinatie voor Napoleon kan ik volledig begrijpen.

Ik weet het, het is appels met peren vergelijken, maar ik las vorig jaar ook Max Havelaar en dat was geen plezierige ervaring. Een vervelend prekerig boek, geschreven in een stijl waar ik niet doorheen kwam. Ik dacht dat dat te maken had met de 19e eeuw, de Nederlandse taal was toen per slot van rekening anders. Maar aan andere auteurs uit de 19e eeuw bewaar ik wel goede herinneringen, misschien omdat die prettig zijn vertaald. Of Max Havelaar is gewoon ietwat overschat, dat zou kunnen. De vertaling van Le Rouge et le Noir van Hans van Pinxteren vind ik in ieder geval heel knap, ook met fijne verhelderende noten.

4.5 sterren

Siddhartha - Hermann Hesse (1922)

Alternatieve titel: Siddharta. Een Indiese Vertelling

4,0
Er zijn verschillende redenen om boeken te lezen. Voor veel mensen is het een tijdverdrijf, om even te ontsnappen aan de werkelijkheid. Voor anderen zijn boeken een middel om hun nieuwsgierigheid te bevredigen.

Dit is voor mij allebei herkenbaar. Maar bij Siddharta van Herman Hesse komt weer een andere motivatie om de hoek kijken: geestverruiming. Bij geestverruimende middelen denk je in eerste instantie aan drugs, maar ook woorden en verhalen die met de woorden zijn opgebouwd kunnen je geest verruimen. Ik zie mijzelf niet als 'zoekend' persoon, dat is toch een eindeloze bezigheid. Maar af en toe iets filosofisch of spiritueels lezen, dat je prikkelt en dat in flarden blijft hangen in je hoofd..ja dat is wel iets voor mij.

Siddharta is geschreven in 1922 en is geen dik boek. De epub die ik las was met 120 pagina's een vrij korte leeservaring. Hij stond op mijn lijst omdat ik om de zoveel tijd een klassieker wil lezen, en het werk van Herman Hesse mij wel aanspreekt. Meestal gaat het in zijn boeken over tegenstellingen, bijvoorbeeld tussen verstand en gevoel.

De hoofdpersoon in Siddharta is, niet geheel verrassend, Siddharta. De zoon van een Brahman, een geestelijk leider. Siddharta is voorbestemd om in de voetsporen van zijn vader te treden, maar dit ziet hij niet zitten. Wat hij zoekt is niet wat de religieuze teksten en oefeningen hem kunnen leren.

Met zijn vriend Govinda sluit hij zich aan bij de Samana, een clubje pelgrims die alles wat met de wereld te maken heeft afwijzen en door meditatie, vasten en andere oncomfortabele bezigheden het Nirvana trachten te bereiken.

Tijdens hun omzwervingen ontmoeten de twee Gotama, de enige echte Buddha. Siddharta respecteert de wijze Gotama, maar vindt dat zijn kennis en lessen niet de manier zijn om tot het Nirwana te komen. Govinda wordt een volgeling van Buddha, maar Siddharta geeft er de brui aan.

Het spirituele komt hem ondertussen de neus uit, dus hij besluit om zich over te geven aan het echte leven. De courtisane Kamala (dit zou in onze tijd een escort zijn denk ik) leert hem alles over de kunst van de fysieke liefde. Als lezer kreeg ik steeds meer sympathie voor Siddharta, misschien wel omdat ik van religieuze fanatici weinig moet hebben. Goed zo gozer, dacht ik toen Siddharta zich onderdompelde in sex, gokken en andere wereldse genoegens. Yolo

Maar uiteindelijk maakt dit alles Siddharta niet gelukkig, laat staan dat hij een stap dichter bij het Nirwana komt. Het was dus weer tijd om te verkassen.

Wanneer hij weer in zijn eentje rondzwerft en bij een rivier komt, is het de veerman Vasudeva die uiteindelijk Siddharta het licht doet zien, de kern van het universum. Dit doet hij niet door middel van kennis, maar door wijsheid die niet in woorden is te vatten.

Wat ik grappig vind, is dat Siddharta kennis afwijst, en woorden niet geschikt vindt om wijsheid over te dragen. Maar dat is toch precies wat Hesse met dit boek probeert te doen, zou je denken.

De conlusie van Siddharta is, door mijn beperkte hersencellen samengevat, dat ieder zijn eigen pad moet kiezen en je het 'goddelijke' kan vinden in jezelf en het eeuwig stromende leven om je heen. Nirwana is geen doel in de verte, maar verlichting kan je vinden in het hier en nu.

Ik probeer parallellen te zien met de tijd waarin wij nu leven. Veel mensen leven op de manier zoals Siddharta met Kamala leefde, en vinden dat wel prima. Een kleinere groep zoekt het in het spirituele en het religieuze. Maar zoals Siddharta weinig moest hebben van spirituele teksten en wijsheden, zo zijn mensen tegenwoordig steeds minder religieus. Maar wel proberen zij op andere manieren zichzelf te verwezenlijken. Mindfulness, yoga, festivalbezoek inclusief gebruik van stimulerende middelen.. Siddharta zou het allemaal wel kunnen waarderen denk ik.

Of de staat van verlichting die door Siddharta wordt nagestreefd bestaat en kan worden bereikt..dat weet ik niet. Ik ben ook iets te nuchter om mij daarover het hoofd te breken. Interessant om over na te denken is het wel. Je kan er een flinke analyse op loslaten. Leesclubs zijn aan mij niet zo besteed omdat de boeken die worden besproken meestal niet mijn cup of tea zijn. Een boek als Siddharta zou ik daarentegen wel geinig vinden om te bespreken.

Bij de boeken van Hesse heb je steeds het gevoel dat hij eigenlijk schrijft over zichzelf. Kleurrijke schrijver, van wie ik begrijp dat zijn werk om de zoveel tijd weer een opleving heeft. Hij doet me een beetje denken aan Paulo Coelho. Als je hun boeken leest denk je soms: wat mooi gezegd, terwijl een stemmetje in je achterhoofd zich tegelijkertijd afvraagt of het niet allemaal spiritueel gezever is. Ach ja, het verruimt in ieder geval je geest.

4 sterren

Too Much and Never Enough: How My Family Created the World’s Most Dangerous Man - Mary L. Trump (2020)

Alternatieve titel: Te Veel en Nooit Genoeg: Hoe Mijn Familie de Gevaarlijkste Man ter Wereld Heeft Gecreëerd

4,0
Goed geschreven memoires en op mij komt het ook wel geloofwaardig over wat Mary vertelt. De familie Trump lijkt mij geen fijne familie. Koud, kil, oppervlakkig en alles draait om geld. Je zou nog enig respect op kunnen brengen voor vader Fred, die eigenhandig en door slimmigheid zijn imperium uit de grond stampte. Maar daar houdt het wel mee op. Uit deze emotioneel arme en enigszins disfunctionele familie komt dus Donald voort, wat mij betreft als mens een totale mislukking. Mijn mening over het boek wordt niet gekleurd doordat ik mij kan vinden in wat Mary schrijft en ik Trump een eikel vind. Het is gewoon een aardig boek. Geen lange zit en interessant leesvoer zo vlak voor de verkiezingen.

Overigens vind ik het wel bijzonder dat schrijvers van memoires vaak tot in detail gebeurtenissen en conversaties van lang geleden kunnen oprakelen. Een bepaalde mate van dichterlijke vrijheid zal er dus wel in zitten. Maar dat geeft niet.

4 sterren

Town like Alice, A - Nevil Shute (1950)

Alternatieve titel: Finale als Voorspel

4,0
geplaatst:
Er zijn nog geen berichten bij dit boek geplaatst zie ik, dus laat ik dan maar de eerste zijn. Om de een of andere reden heb ik op Goodreads een stukje in het Engels geschreven (heb niet eens Engelstalige vrienden) en dat plak ik voor het gemak onvertaald in Boekmeter.

This week I stumbled on Nevil Shute and his novel On the beach. Never heard of the guy before but his work seemed interesting. I like 'old' novels and after a quick research I decided to try A town like Alice. 'Alice' refers to Alice Springs, a little city in the middle of Australia.

The novel is from 1950 and based on a true story. Main character is Jean Paget, an English girl who, as prisoner of war of the Japanese, survives a brutal march with a bunch of women and children through Malaya in WW2. In Malaya she meets another POW, the Australian cattle driver Joe Harman. Harman is a nice guy who helps the women, but alas..he comes to a nasty end. Or..does he survive?

A couple of years after the war Jean inherets a large sum of money. She goes back to Malaya and after that travels to Queensland Australia, in search for Joe because she heard he did indeed survive the war.

The story is told by Noel, an old Londen based lawyer who is keeping the trust fund for Jean and is very fond of her.

The conclusion of Your Humble Reviewer:

A town like Alice is a quick read. The writing style is not very special but the characters are well developed and it's just a good story. ATLA is written 70 years ago when 'wokeness' was not invented yet. The way the author writes about Aboriginals ('Boongs') is normal for his time, I don't think you must be very sensitive about that.

4 stars

Welt von Gestern: Erinnerungen eines Europäers, Die - Stefan Zweig (1942)

Alternatieve titel: De Wereld van Gisteren: Herinneringen van een Europeaan

4,0
Op 22 februari 1942 pleegde Stefan Zweig zelfmoord in Petropolis, een stadje niet ver van Rio de Janeiro. Samen met zijn tweede vrouw Lotte, 27 jaar jonger, had hij een overdosis barbital (ook bekend als veronal) ingenomen. Barbital was een van de eerste barbituraten (slaappillen) die werden ontwikkeld, maar werd in de jaren '60 uit de handel gehaald omdat er teveel mensen overleden door een overdosis (overbodig weetje.)

De zelfmoordbrief van Zweig is geschreven in de ik-vorm en er staat geen woord in over zijn echtgenote. Vreemd, dacht ik toen ik dit las. Wat er wel in stond kwam erop neer dat hij, na in 1934 te zijn gevlucht voor de nazi's, het leven als zwerver in ballingschap moe was en niet meer wilde leven in deze nare tijd. Het was een keurig opgestelde brief, lichtelijk pathetisch maar weinig emotioneel.

Datzelfde gevoel kreeg ik bij het lezen van De wereld van gisteren. De memoires van Stefan Zweig, die hij kort voor zijn zelfmoord voltooide. De schrijfstijl is prettig. Zweig is eloquent en ik vind het bijzonder knap dat hij het boek (kennelijk) zonder documentatiemateriaal heeft geschreven. Uit zijn blote hoofd dus, puur vanuit zijn beleving.

Zweig leefde in een historisch gezien behoorlijk tumultueuze tijd, met twee wereldoorlogen. Het meest interessant vind ik echter zijn beschrijving van zijn jeugd in Wenen, in de idyllische jaren voor de Eerste Wereldoorlog. Afkomstig uit een welgesteld joods milieu had hij weinig zorgen aan zijn hoofd. Kunst en cultuur waren in het Habsburgse Rijk belangrijk en werden met de paplepel ingegoten. Hoewel Zweig behoorlijk ingehouden is met het tonen van zijn persoonlijke gevoelens, voel je als lezer de weemoed naar een zorgeloze tijd die nooit meer terugkomt.

Zweig kiest al jong voor de literatuur en, naast het schrijven van romans, novellen, toneelstukken en poëzie, houdt hij zich vooral bezig met reizen en het voeren van intellectuele gesprekken met vrienden. Sommigen daarvan zijn ook nu nog bekend, andere namen zeggen mij weinig.

Wanneer je een tijdje onderweg bent in een boek, dan vorm je je er langzaam een oordeel over. Bij De Wereld van gisteren duurde het even voor ik helder had wat ik ervan vind. Zoals gezegd is het goed geschreven, maar meer dan een indruk van de tijd waarin Zweig leefde krijg je niet. Zweig presenteert zich als bedachtzame intellectueel. Rationeel, redelijk en uiteraard een voorstander van een verenigd Europa. (Diepe) persoonlijke emoties laat Zweig bij voorkeur achterwege. Alleen bij de voortdurende lofzangen op zijn beste vrienden (zoals Rilke) gaan de remmen behoorlijk los. Maar steeds in bedachtzaam en uiterst gepolijst proza. Dat zijn vrienden zoveel eer krijgen en hij amper een woord wijdt aan zijn twee echtgenotes en kinderen vind ik overigens eigenaardig.

Ik heb te weinig van Zweig gelezen om echt goed te kunnen oordelen over zijn werk. De Schaaknovelle vond ik best goed, maar De Wereld van gisteren nodigt mij niet uit om meer van hem te lezen. Het meesterwerk dat velen erin zien heb ik ook niet kunnen ontdekken. Misschien was Zweig precies zoals hij zich presenteert: bescheiden, redelijk, kosmopolitisch etc. Ik bespeurde echter elitaire en snobistische trekjes en had het gevoel dat Zweig zich voor een deel heeft verstopt achter zijn gepolijste proza.

Zijn zelfmoordbrief past ook in het beeld dat ik heb. Misschien hebben de nazi's hem inderdaad tot zelfmoord gedreven, maar ik kan mij niet voorstellen dat dit de enige reden is geweest. Maar wat er echt in Zweig omging zullen wij nooit weten. Hij heeft ons een fraai in elkaar geknutseld beeld van zichzelf en zijn tijd nagelaten, maar hoe authentiek dit beeld is..geen idee.

Ondanks mijn licht kritische recensie geef ik toch 4 sterren aan dit boek. Ik vond het boeiend en kan het waarderen als iets goed is geschreven. Lezers van In Europa van Geert Mak zullen De Wereld van gisteren ook wel kunnen waarderen

Where the Crawdads Sing - Delia Owens (2018)

Alternatieve titel: Het Moerasmeisje

3,0
Doorgaans heb ik een licht wantrouwen als een boek een bestseller is. Soms blijkt dat achteraf niet terecht te zijn, en kan ik het enthousiasme begrijpen. Maar het gebeurt vaker dat een bestseller mij tegenvalt. Een hype die de verwachtingen niet waarmaakt. Bij Daar waar de rivierkreeften zingen van Delia Owens is het laatste helaas een beetje het geval.

De cover en de titel van de Nederlandse editie vind ik mooi. Wanneer je erop let dan valt op dat uitgevers vaak kiezen voor opvallende covers, met felle kleurtjes. Die springen in het oog en dat is natuurlijk wat je wil als er een boek moet worden verkocht. Een eerdere uitgave van het boek kreeg de titel Het moerasmeisje. Een tikkeltje fantasieloos maar ook hier was er waarschijnlijk een commercieel motief. Er zijn veel boeken met het woord 'meisje' in de titel, waarschijnlijk omdat deze boeken gericht zijn op een bepaalde doelgroep: vrouwelijke lezers. Als man zou ik bijvoorbeeld een titel als Het bloemenmeisje of Het moerasmeisje niet snel oppakken.

Gezien het voorgaande had ik al een vermoeden dat Daar waar de rivierkreeften zingen niet mijn kopje thee zou zijn. Dat blijkt ook te kloppen. De personages in het boek komen voor mij niet echt tot leven. De narigheid die het moerasmeisje Kya overkomt is zo enorm dat het een beetje karikaturaal wordt. Haar gedachten, keuzes en zelfverkozen isolement komen op mij ook niet altijd geloofwaardig over. Er is een boek over een jongen die wordt opgevoed door wolven als ik het goed heb. Kya wordt in feite opgevoed door het moeras waar zij in leeft. Ik kan mij daar maar lastig in verplaatsen, omdat het zo bizar is.

Daar waar de rivierkreeften zingen wordt geprezen om de mooie beschrijvingen van de natuur. Owens was in haar werkzame leven biologe en dat is duidelijk te merken. Deels kan ik meegaan in de lof, maar er is ook een overkill aan natuurbeschrijving. Bij de zoveelste rode reuzenkuifparkiet denk ik..nu weet ik het wel.

Verder vind ik dat het verhaal weinig subtiel is. De parallellen die de schrijfster trekt tussen de dierenwereld en de gedragingen van mensen liggen er nogal dik bovenop. Sommige beschrijvingen zijn daarentegen wel origineel, zoals het gedrag van vuurvliegjes.

De schrijfstijl vind ik verder niet bijzonder. Er wordt veel uitgelegd, wat ik meestal niet erg waardeer in boeken. Ook de neiging tot het zoetsappige is iets waar ik niet voor warmloop.

Thema's die ik uit het boek haal zijn onder andere de onbetrouwbaarheid van liefde, eenzaamheid en vooroordelen. Kya wordt door inwoners van het naburige dorp met de nek aangekeken, omdat zij haar zien als minderwaardig. Ook dit thema wordt niet erg subtiel uitgewerkt. De dorpelingen zijn in feite proleten en Kya is een heel begaafd meisje. Zij kan uitstekend observeren, natuur beschrijven en schilderen en heeft ook nog eens een mooi koppie en een zuiver innerlijk. Tel uit je winst. Dat het hebben van vooroordelen verkeerd is hoef je bijna niemand meer te vertellen denk ik, maar misschien denkt Delia Owens daar anders over.

Het einde van het boek komt op mij over of het een beetje is afgeraffeld en het slot is voor mij niet verrassend. Maar op dat moment had ik mijn interesse in het verhaal allang verloren.

Dus tsja, hoe moet ik zo'n boek waarderen. Veel lezers zijn erg lovend, wat ik niet goed begrijp. Misschien behoor ik niet tot de doelgroep, of vergelijk ik teveel met boeken die ik qua diepgang en psychologie wel goed vond. Het verhaal vind ik sympathiek, de biologische invalshoek ook, maar de uitwerking is voor mij gewoon te simplistisch.

3 sterren

Wolf Hall - Hilary Mantel (2009)

Alternatieve titel: Thomas Cromwell Trilogy #1

3,0
Heb het boek inmiddels bijna uit en kan er dus wel kort een mening over geven. In veel (negatieve) recensies van Wolf Hall, o.a. op Goodreads, wordt kritiek geuit op de schrijstijl van Hillary Mantel. Ik deel de kritiek. Het consequent aanduiden van 'he' en 'him' als het over Cromwell gaat is verwarrend, zeker als je nog niet door hebt dat 'he' in 99% van de gevallen naar Cromwell verwijst. Verder vind ik het verhaal geen moment vloeiend lopen, het is fragmentarisch en je moet voortdurend tussen de regels doorlezen om uit de kleine gebeurtenissen en converstaties de grote lijn te halen. Dat lukt niet altijd. Zo is het mij niet echt duidelijk geworden hoe het proces nou precies is verlopen dat Cromwell zo enorm in de gunst bij koning Henry is gekomen, ondanks zijn bescheiden afkomst.

Mantel heeft in een interview verteld dat ze ervoor koos om Cromwell steeds met 'he' aan te duiden, om meer intimiteit te creëren. Het verhaal ontvouwt zich door zijn ogen. Wat mij betreft is zij niet in haar opzet geslaagd. 'Waarom krijg ik totaal geen binding met Cromwell' vroeg ik mij tijdens het lezen af. Waarschijnlijk door de schrijfstijl en door de fragmentarische manier van vertellen. En dan al die namen..jezus. Zelfs nu ik het boek bijna uit heb, kan ik sommige namen nog niet plaatsen.

Wolf Hall riep tegenstrijdige gevoelens op. Een gevoel van afkeer vanwege de ontoegankelijke stijl. Dialogen staan niet tussen aanhalingstekens en van alinea's heeft Mantel kennelijk ook nog nooit gehoord. Maar naast afkeer heb ik ook bewondering voor de enorm gedetailleerde kennis die zij heeft over haar onderwerp. Cromwell is een interessant figuur waar ik nog niet veel over wist.

Ik kan mij voorstellen dat Engelsen Wolf Hall geweldig vinden, omdat zij over het algemeen meer voorkennis hebben van hun eigen nationale geschiedenis. Heb je die voorkennis niet, dan is het af en toe flink zwoegen en Wikipedia raadplegen. Dat veel Nederlandse lezers het boek zo hoog waarderen begrijp ik dan ook niet. Misschien praten mensen elkaar een beetje na soms? Als een roman de Booker Prize wint, nou dan moet die wel goed zijn.

Heb ik van het boek genoten? Niet echt. De schrijfster heeft er duidelijk voor gekozen om een literaire constructie in elkaar te knutselen, met mooie maar soms ook vergezochte literaire zinnen en gekunstelde dialogen. Het vertellen van een fijn verhaal stond daarbij op de tweede plaats. Een tikkeltje pretentieus komt Wolf Hall op mij over. Maar het heeft haar geen windeieren gelegd. Jury's van literaire prijzen zijn denk ik erg gevoelig voor dit soort literatuur.

Ik had mij op Wolf Hall verheugd, maar of ik de rest van de trilogie ga lezen weet ik nog niet. Uiteindelijk zie ik wel de kwaliteit, maar als het leesplezier er niet is dan kan je beter voor boeken gaan die je dat wel bezorgen. Al weet je dat niet altijd van tevoren natuurlijk.

Overigens een compliment voor de vertaling van Ine Willems. Die is echt fantastisch. Wanneer ik Wolf Hall in het Engels had gelezen, was ik er waarschijnlijk helemaal niet doorheen gekomen.

3 sterren