Zeer sterk en compact weergegeven drama, dat automatisch doet verlangen naar een kennismaking met het bijbehorende toneelstuk en de muzikale omlijsting daarvan.
Het verhaal is opgehangen aan de gebeurtenis van 10 mei 1940 uit de plotomschrijving, in combinatie met een verhaal uit een kort krantenknipsel uit de Gazet van Antwerpen van 21 april 1961.
De (spannings)boog tussen die twee wordt solide onder woorden gebracht.
Verder opgeluisterd met wat zwarte humor, korte verwijzingen naar rangen en standen en enkele foto's van het Sint-Amedeusgesticht te Mortsel. Foto's die Erik Vlaminck mede hebben geïnspireerd tot dit verhaal.

Op zich een feitelijk juiste en genuanceerd gebrachte tekst. Bij de onderliggende lezing, waarvan de verwachte toehoorders blijkbaar de veronderstelde aandachtsboog van een goudvis zouden hebben, is echter gekozen voor de beschrijving van een reeks losse incidenten. Dat komt uiteraard in dit boekje terug, waardoor daaraan een doorlopend verhaal ontbreekt: het hangt een beetje als los zand aan elkaar. Wat mij betreft daarom een moeizame 3*.

De standpunten van Chimamanda Ngozi Adichie komen veel beter uitgewerkt tot hun recht in Dear Ijeawele, or A Feminist Manifesto in Fifteen Suggestions - Chimamanda Ngozi Adichie (2017). Ook door de duidelijke afbakening in hoofdstukken (de vijftien voorstellen) daar. Die scoort wat mij betreft daarom makkelijk een 4*.

Niet slecht, maar ik mis wat 'vuurwerk' in het betoog; zeker aangezien de schrijver zelf betrokken is bij cabaret en satire. Zijn gedachten zijn herkenbaar en je kan het er slechts mee eens zijn (vanuit mijn standpunt tenminste), maar het levert geen nieuwe of onverwachte standpunten op.

Achteraf bezien is de 'Proloog', waarin beschreven staat hoe een risicovol bezoek aan een satirische opvoering er uit zou kunnen zien in een soort van dystopie, misschien nog het aardigst gevonden.

Toch maar een krappe 3*; ook gezien de noodzaak de door de schrijver gemelde punten onder de aandacht te blijven brengen...

Gareth Southwell heeft een achtergrond in academische filosofie, heeft lesgegeven in filosofie, werkt als auteur en illustrator.

Ik moest eerst even serieus checken hoe de verhoudingen tussen afbeeldingen en teksten liggen in dit boek. Die verhoudingen lijken in het voordeel van de tekst uit te vallen. Een aantal citaten en ideeën wordt apart in kaders of omcirkeld weergegeven, in plaats van als tekst in een nieuwe alinea. Die layout geeft een wat aparte indruk.

Dit boek gaat uit van politieke theoretici. Eerdere boeken van Gareth Southwell betroffen filosofen en psychotherapeuten. Ik weet niet in hoeverre hij hier qua presentatie of humor in herhaling valt, kan dit boek alleen maar op zich beoordelen.

Wie denkt dat dit een al te serieuze benadering van politieke theorie is, hoeft zich geen zorgen te maken. Bij de vragen en problemen komen opvallende zaken langs als: 'Er ligt hier ergens een bom. Hoe ver moet ik gaan om die te vinden?', 'Zou ik naar Mars moeten emigreren?','Kan ik een robot ontslaan?' of 'Is mijn plaatselijke golfclub een eerlijke vereniging?' Dat lijkt toch wat afbreuk te doen aan het volgens de schrijver 'alledaagse' karakter van de problemen.

Merkwaardig is dat specifiek slechts de naam van Marx is gekozen in de titel, ook al is dat een markant figuur op dit gebied. Als theoretici komen namelijk onder andere verder voor: Bentham, Hampshire, Machiavelli, Bostrom, Yudkowsky, Gandhi, Luther King of nog Orwell.

Het boek is wat hybride van karakter. Door al die theoretici zich met de hedendaagse gang van zaken te laten bemoeien, let wel: via de interpretatie van de schrijver, ontstaat aan de ene kant een duidelijk en door hem gewild komisch effect. Aan de andere kant, geeft het boek op een aantrekkelijke manier een meer serieuze introductie tot de gedachten van die theoretici, zonder in lesstof te vervallen. En passant worden er toch een reeks lastiger ideeën naar voren gebracht, met hun relatie tot de praktijk.

Dit boek is op zich al prettig leesbaar. Het is vervolgens een heel aangename aanleiding om verder kennis te nemen van (het werk van) al die personen, die hier door Gareth Southwell worden geciteerd.

Vooralsnog 4*

Met haar opmerking ‘I want readers to feel confronted’ doet Otegha Uwagba haar boek wel eer aan. Gezien de misstanden die worden beschreven, is het ondanks de beperkte omvang geen makkelijke tekst. Haar scherpe betoog is daarbij ontstaan uit te rechtvaardigen woede.

In eerste instantie richt zij haar pijlen op de situatie in de Verenigde Staten. De moord op George Floyd op 25 mei 2020 in Minneapolis was een zoveelste extreme gebeurtenis in een al bestaande reeks van decennialang racisme in dat land.

Otegha Uwagba schrijft haar essay vanaf een afstand vanuit Londen; te midden van de coronacrisis, die een bescheiden rolletje meespeelt in haar betoog. In tweede instantie gaat haar kritiek vooral over de hypocriete reactie in het Verenigd Koninkrijk op de dood van George Floyd; de ‘gelukkig-zijn-wij-niet-zo’-mentaliteit die daar ten onrechte heerst.

Met een aantal argumenten veegt ze de vloer aan met die mentaliteit. Die argumenten hebben onder meer betrekking op een rechtse verkiezingsuitslag, die hoewel verwacht haar nog steeds schokt; rellen veroorzaakt door ultrarechts naar aanleiding van BLM; of staaltjes van bizarre reacties vanuit de Britse politiek. Bij dat laatste wordt de linkerflank van die politiek niet gespaard, als die uit onbenul of juist pure opzet (…) de rechterflank ondersteunt bij zaken die racisme handhaven of bevorderen.

Het boek heeft een aantal sterk persoonlijke elementen, zaken die de schrijfster heeft meegemaakt (of moeten ondergaan…). Daarnaast worden een aantal algemene zaken in het essay beschreven.

Op persoonlijk vlak probeert zij bijvoorbeeld haar essay over zwarte mensen en hun ervaringen niet te schrijven met blanken in het centrum van haar betoog, maar zij merkt dat dat een lastige kwestie is. Een ander punt is dat zij in het geval van George Floyd hem voor zo ver mogelijk wil herinneren zoals hij bij leven was en niet uit de beelden van zijn laatste momenten. ‘Social media’ veroorzaken bij dat laatste opnieuw conflicten met haar opvattingen of wensen; zoals ze dat elders met hun (extreme) berichten doen.

Eén van de onderdelen van het algemene vlak is de positie van antiracisme-literatuur. Die wordt door Otegha Uwagba (en door sommige van haar collega-auteurs) kritisch beschreven. De gedachte dat racisme vooral voortvloeit uit onwetendheid, in plaats van dat er opzettelijk voor wordt gekozen, wordt bestreden. De situaties, waarin deze literatuur en dialoog als substituut voor feitelijke veranderingen, voor feitelijk handelen, worden gebruikt, worden aan de kaak gesteld.

De tekst van dit essay is nogmaals geen gemakkelijke om te ondergaan, maar het geeft wel een eerlijke reactie vanuit een schrijfster die de dagelijkse praktijk van racisme kent.

Om nader te onderzoeken.

Dit boek was niet gepland. Keith H. Basso (antropoloog, 1940-2013) was in 1979 eerst van plan een atlas te maken, met de voor deze Apache-stam belangrijke geografische plaatsen.
Uit zijn onderzoek kwam het belang van die plaatsen en hun namen naar voren. De atlas is er nooit gekomen, dit boek wel.


Zoals het plot al aangeeft, is de geografische omgeving voor de Apaches een bron van kennis en inspiratie. Het aanroepen van een naam, die verwijst naar wat er bij een plaats is gebeurd, zou het bovendien voor de voorouders mogelijk maken op die plaats contact te krijgen met de spreker.
Een Apache moet dus niet alleen de totale overlevering van zijn stam kennen, maar verder weten waar de bijbehorende plaatsen liggen.


Basso heeft zich bij zijn onderzoek gericht op een stam, met wie hij al jarenlang bevriend was: de Cibecue. Doordat die een uitdrukkelijke rol spelen in het verhaal, zien we de wereld uiteindelijk door hun ogen. Hij beschrijft ze met humor. De combinatie van landschap, spiritualiteit en geschiedenis komt echter ook bij andere stammen van Noord-Amerika voor.


Door de creatieve en uitnodigende manier van benaderen, is dit boek nog steeds toegankelijk.


Hoewel geen onderwerp van het boek, doet deze vorm van spiritualiteit onder andere denken aan de manier waarop de Aboriginals in Australië hun eigen voorvaderen (en zichzelf) verbonden weten met het landschap. Een dergelijk verband zal wel vaker voorkomen.

Heel grappig geschreven, maar ondanks dat juist ook: triest, werkje; dat bovendien op het eind ook nog eens ruimte open laat voor eigen interpretatie: was dit een droom of realiteit, hoe gaat dit aflopen (... plons...?) of is het al afgelopen? Dat laatste is wel een afwijking met het originele verhaal, maar een zeer acceptabele. Het is goed voor te stellen, dat dit de doelgroep aan zal spreken. Want: een open verhaal, maar begrijpelijk. Open qua structuur en einde.