Verhaal gebracht door wisselende vertellers, per persoon vanuit het eigen perspectief als één van de betrokkenen. De beschrijvingen en het taalgebruik zijn soms best wel expliciet, maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd door het sappige Vlaamse taalgebruik en de sappige Vlaamse humor. Prikkelend is dat de schrijver hierin een aantal ervaringen heeft verwerkt, vanuit zijn eigen verleden als werknemer in de psychiatrische verpleging. Daarnaast is het weer eens iets anders , dat voor hemzelf in het boek niet altijd een even fraaie rol is weggelegd. Maar misschien komt dat ook wel door verkeerde interpretatie van zijn persoon door anderen.

Het verhaal betreft vooral de relatie tussen de romanfiguur Erik en zijn jeugdvriend Stanny van Stokken; daarbij gaat het verder om de verhouding van Stanny met andere mensen in diens eigen entourage.

Kenmerken van deze roman zijn levens, die elkaar beïnvloeden, mensen die elkaar verkeerd begrijpen (niet ver genoeg doorvragen naar de motieven van een ander) en woorden uit het verleden, die in het heden nog steeds in de geest van iemand doordreunen.
Zonder dat die 'iemand' doorvraagt, naar de exacte betekenis van die woorden ...
Met name Stanny heeft van dat laatste last. Hij is de schlemiel van het verhaal, een omgekeerde koning Midas, die al het goud dat hij aanraakt in oud metaal en vodden verandert. Iemand die solliciteert, een lege aktetas meeneemt om indruk op een potentiële werkgever te maken, wordt afgewezen, zijn tas vergeet bij het verlaten van het kantoor en niet meer terug durft naar dat sollicitatie-adres om zijn lege tas op te halen.
Daarnaast is het de romanfiguur Erik zelf, die nogal aan de kant zit waar de slagen vallen. Bijvoorbeeld door een concurrentiestrijd in de liefde. Verder onder andere door de beschuldiging aan zijn adres, dat hij scabreuze boekjes wil schrijven, gelijk vuile Lowieke (Louis Paul Boon) en daarmee al geldschrapend zijn vrienden de dieperik in helpt.

Door het meeslepende schrijverschap van Erik Vlaminck, de Vlaamse eigenschappen zoals hiervoor genoemd en het feit dat er een zekere spanning aan te pas komt, nodigt dit boek uit het in één keer volledig uit te lezen.

De verklaring van de titel komt pas laat in het verhaal aan de orde.
Het motto "Absint offensae, cum fit celebratio mensae" ("Liever geen onaangenaamheden aan de feestdis."), komt figuurlijk een aantal malen aan de orde in de loop van het verhaal. In letterlijke en prozaïscher zin, dan het schone Latijn doet vermoeden, is er nog een verklaring in de tweede helft van het boek; maar die verklaring is tamelijk sarcastisch.

Het boekje is zeer rijk geïllustreerd, maar de tekst heeft nog net de overhand. In zijn gedetailleerde inleiding ‘Zwijn en Schijn’ bevestigt Thomas Macho dat de grenzen tussen mensen en varkens onscherp blijven, wazig , de verhoudingen ambivalent; met als slotconclusie van dat deel van het boek dat het niet de eerste keer is, dat gelijkenis tot bittere vijandschap heeft geleid. Er komen ook minder prettige zaken aan de orde, zoals de circa 60 miljoen jaarlijks in Duitsland geslachte varkens; door de wijze van afhandeling, blijft die slachting voor de meeste consumenten onzichtbaar.

Grappig is zijn eerste schrik, als het concept van het boek ter beoordeling voor hem ligt. De Duitse tekst “Schweine – ein Portrait von Thomas Macho” kan immers ook gelezen worden als ‘een portret van’ in plaats van ‘een portret door’. Zijn boek is dan wel duidelijk meer serieus van aard, dan humoristisch.

In een eerste tiental korte hoofdstukjes, wordt de algemene geschiedenis van het varken belicht; met een domesticatie, te beginnen in sommige Aziatische regio’s, die minstens achtduizend jaar terug gaat. Verder wordt de plaats van varkens in oude religies, zoals die uit Egypte en Griekenland, behandeld. Een hoofdstuk als ‘Spijstaboes’ vergelijkt religieuze, medische en sociaaleconomische redenen om varkens(vlees) onrein te vinden. Andere hoofdstukken geven met citaten uit die periode weer hoe varkens in de (Griekse of Romeinse) oudheid werden gehouden, geven het verschil in benadering van het varken in Azië/Oceanië ten opzichte van de benadering in het Midden-Oosten of geven informatie over afbeeldingen van varkens, over spaarvarkens, varkenskuren en zo voort.

In een tweede reeks van een dozijntje hoofdstukken, worden portretten geschetst van een aantal varkensrassen. Rassen, om aan de biologische discussie over wat wel en geen (onder)soort is te ontkomen. Rassen, omdat die ons culturele beeld beter hebben bepaald dan soorten. Rassen, waarvan er inmiddels een aantal bedreigd zijn. Thomas Macho spreekt daarom over een soort van ‘Memorial Hall’, als hij zijn eigen reeks portretten aanduidt.

Het boekje valt, ondanks de beperkte omvang en het aantal illustraties, op door het enorme aantal details. Kennis van bijvoorbeeld bijbelse, islamitische en Grieks-mythologische verhalen en gewoonten is een voordeel. Het prettige is dat er in kort bestek een hoop kennis wordt bijeengebracht over een niet vaak besproken onderwerp. De vrijwel gebruikelijke afdeling ‘noten’ achterin, geeft voor diegene die dieper wil spitten aan waar de diverse citaten vandaan zijn gekomen. Het boek is een onverwacht genoegen, voor wie eens wat (heel) anders wil lezen.

Onder de redactie van Judith Schalansky, is dit tenslotte het zeventiende deel uit de reeks ‘Naturkunden’ van de Duitse uitgever.

Een Haagse aangelegenheid.

De winkel van ‘Secondhand Rose’ heeft inderdaad wel een bekende naam. Ik heb de eigenares Anca Struycken (1943) nooit persoonlijk ontmoet en wij kennen elkaar dan ook niet; net zo min als zij mijn naam weet. Wij zijn echter slechts één of enkele zakelijke relatieschakels van elkaar verwijderd. Het boek over haarzelf, haar winkel en een aantal zaken daaromheen riep dan ook direct herinnering en herkenning op. Plus de verbazing dat ze inmiddels al weer vijftig jaar actief is – en blijft.

De ‘Nieuwe of Littéraire Sociëteit De Witte’ is, zeker binnen Den Haag, een bekender begrip; niet in de laatste plaats door haar imposante optrekje op het Plein in die stad; schuin tegenover de regeringsgebouwen van het Binnenhof aan hetzelfde Plein. Bovendien dateert de vereniging al uit 1782.

Het boek van de Schrijverstafel geeft een goed inzicht in de persoon van Anca Struycken en in haar winkel en belicht van beiden en van hun omgeving een hele reeks facetten. Citaat: “Er gebeurt veel in 50 jaar. Soms leuk, soms niet leuk, soms verdrietig maar meestal blij. In een schriftje werden de aparte dingen bewaard.” De auteurs hebben dankbaar uit dergelijk informatiemateriaal kunnen putten, desondanks wordt niet geschroomd te erkennen dat bij bepaalde anekdotes over de eigen ervaringen met Secondhand Rose (de winkel, niet het boek) enige zaken zijn aangevuld of aangedikt.

Ook aardig is om te lezen hoe ‘men’ anders is gaan aankijken tegen het concept van luxe tweedehandskleding, zowel vanuit het oogpunt van het milieu als vanuit een faire prijsstelling. De gedachte uit 1983, zoals terugkomend in een krantenartikel uit dat jaar over de winkel, dat een japon ‘morgen’ wel wordt opgehaald, omdat de werkster niet mag weten waar dat kledingstuk is gekocht, zal hopelijk nu toch wel definitief achterhaald zijn.

In dezelfde periode was het dan blijkbaar weer wel mogelijk dat één van de schrijfsters de door haar bij Secondhand Rose ingeleverde cocktailjurk gedragen ziet worden door iemand uit het publiek van de Koninklijke Schouwburg en daarover zonder gêne een gesprek kan aangaan met de nieuwe eigenaresse. Een te klein geworden smoking (te veel cocktails?) van de echtgenoot van die schrijfster vindt in een later stadium ook zijn weg naar Secondhand Rose.

Bijkomend voordeel van het boekje is dat de opbrengst ten gunste komt aan ‘Tinkerbell’, een Roemeens familiekindertehuis; een Nederlands initiatief vanuit een ANBI-stichting hier, om kinderen in Roemenië te helpen die anders onder erbarmelijke omstandigheden zouden opgroeien. Anca Struycken haar moeder was een Roemeense en Anca zelf ondersteunt het tehuis ook al jaren.

Een boek als dit behoort dan misschien niet direct tot de top van de wereldliteratuur, maar Colette heeft (zoals in haar andere boeken) wel een heel heldere en makkelijk leesbare schrijfstijl. Zoals het voorwoord van Francis Jammes al suggereert, beschrijven deze dialogen wellicht (deels) de eigen huishouding van Colette. Ze heeft duidelijk affiniteit met dieren. De verhalen lijken met plezier geschreven, je kan bijna met de schrijfster over haar schouder meekijken als ze met een glimlach haar verhalen vastlegt.

De bundel 'X en Y' uit 2016 was een goed idee van Franca Treur. 'Slapend Rijk' volgt hetzelfde spoor van kleine verhaaltjes, die dit keer gemiddeld wat steviger van aard zijn. Het lijkt vaak te gaan over mensen die in de problemen zitten, maar die problemen over zichzelf heen halen. Door niet duidelijk aan te geven wat ze nu precies willen, door zich niet volledig uit te spreken, door de verkeerde beslissingen te nemen, door de waarheid - ook al is die soms hard - niet gelijk uit te spreken of door zich een vervelende situatie te laten aanleunen, in plaats van er direct met woorden of daden een einde aan te maken.

Ondanks het korte karakter van de verhaaltjes, is er inderdaad snel sprake van herkenning. Je hebt ook het gevoel dat je de hoofdpersonen binnen zo'n kort bestek (voor zo ver mogelijk) redelijk goed leert kennen en al een duidelijk vermoeden hoe ze in andere situaties zouden kunnen reageren.

Het boekje was misschien wel leuk geweest als boekenweekgeschenk, juist doordat er zoveel langs komt uit gewone levens en het makkelijk leesbaar is.

Let op:


In 2015 is bij Corgi Books het kleine boekje "Shaking Hands with Death" verschenen. Dat boekje bevat de tekst van een, in 2010 door de BBC uitgezonden, gelijknamige redevoering van Pratchett.
Die tekst komt, behoudens een voorwoord, oorspronkelijk uit de bundel A Slip of the Keyboard. In de bundel beloopt deze tekst circa 23 pagina's van de 315 totaal.
Door het beperkte prijsverschil, is het voor geïnteresseerden misschien interessanter voor de complete bundel te kiezen.


De redevoering op zich betreft niet alleen Pratchett's eigen strijd tegen Alzheimer, maar meer in het bijzonder het recht van iedereen op een goed leven en een waardig sterven.


A Slip of the Keyboard is onderverdeeld in drie grote rubrieken: A Scribbling Intruder, A Twit and a Dreamer en Days of Rage. In totaal hangen onder die drie hoofdthema's circa 40 losstaande hoofdstukken.
Vooral gekenmerkt door de karakteristieke Pratchett-humor.


Zonder die humor volledig los te laten, komt in de rubriek Days of Rage ook een meer ernstige kant van Pratchett naar voren. Dat gaat bijvoorbeeld om de toestand van de Britse scholen of die van de Britse gezondheidszorg, belastingontduiking, dierenwelzijn (zoals die van Orang-Oetans, met The LIbrarian uit de Discworld als goede ambassadeur), of nog enkele hoofdstukken over het levenseinde. Bij dat laatste hoort onder andere de eerder genoemde BBC-redevoering.


De typische Pratchett-fantasy wordt daarnaast in de beide andere rubrieken van de bundel los gelaten op een reeks onderwerpen, die niet of niet direct met de Discworld samenhangen.


Een veelzijdige bundel is het positieve resultaat.
Zoals hij het zelf ook wel noemde: "Reflections on life, death and hats".

Het duo Ray Galton en Alan Simpson stond in het verleden vooral bekend als scriptschrijvers van komedies voor de Engelse radio en TV.
Denk daarbij met name aan Steptoe and Son - TvMeter.nl.

Dit boek is gebaseerd op (hun script voor) de gelijknamige film uit 1966.
Op die andere zustersite MovieMeter, loopt het niet bepaald vol van stemmers - en de stemmers die er wel zijn, lopen niet bepaald warm voor de film.

Wat het boek betreft, had ik ze met hun staat van dienst graag een betere beoordeling gegeven, maar dan moeten ze zelf wel een beetje meewerken.
Het verhaal is een duidelijke James Bond-spoof, maar geen literair hoogstandje.
Het is grappig om voor een keer tussendoor te lezen.

Vanuit een goed humeur: kleine 3*.