Naast een griezelverhaal, is dit een voortreffelijke schets van hoe mensen het door hun eigen bekrompenheid en egoïsme niet alleen voor zichzelf, maar vooral ook voor anderen, moeilijk kunnen maken.

Het hele sociale gebeuren in en rond het dorpje Oldchurch Hill, hoe er wel bij te horen - hoe niet, de sociale status die de hoofdpersonen Johnny en Eleanor zichzelf toekennen, de positie van Sarah als roddelaarster die mensen verbindt (of afstoot), figuren als Ray, Alma, Bob en Sybil: het geeft een indringend beeld.

Al die personen bij elkaar, moet haast wel tot bepaalde gevolgen leiden. Onafwendbaar, zou je bijna zeggen.

Het piëdestal zit er eerst tussen als een soort van 'extern' geweten, wellicht zelfs wraakengel, heeft aan het einde daarbij een verschrikkelijke functie, die eigenlijk al eerder bij één van de allereerste beschrijvingen van het ding werd aangeduid. Er zit daarin een kleine voorspelbaarheid. Tussendoor wordt het piëdestal door Johnny terloops ook nog eens aangemerkt, als misschien wel een onderdeel van hemzelf. Diezelfde Johnny heeft toch al wat trekjes van een gespleten persoonlijkheid.

Het stevige plot en slot, compenseren de hiervoor bedoelde voorspelbaarheid.

Het boek was in die tijd genomineerd voor de Edgar Allan Poe Award voor de 'Beste eerste roman van een Amerikaanse auteur'. George Lanning heeft verder geen (griezel)romans meer geschreven, voor zover mij bekend.

De Oostenrijkse Nederlanden is dat deel van de Zuidelijke Nederlanden, dat tussen 1715 en 1795 bestuurd werd door de Oostenrijkse tak van de Habsburg-dynastie.

Na zijn bezoek aan Antwerpen, Brussel, Gent, Brugge en Oostende in 1717, vertrekt Peter de Grote (1672-1725) naar Frankrijk. Bij het verlaten van Frankrijk passeert hij door Namen, Luik en Spa. Van die laatste drie, behoort enkel Namen in die tijd tot de Oostenrijkse Nederlanden. Desondanks wordt, naast het verblijf in de eerste vijf steden, enkel het verblijf in Spa van die tweede en laatste passage meegenomen in het werk van Emmanuel Waegemans.

Dat werk is een uitstekende en welkome aanvulling op de Belgische geschiedschrijving. Daarbij is deze reis van de tsaar ook elders, zoals bijvoorbeeld in Rusland zelf, blijkbaar vrij weinig bestudeerd. De nadruk ligt altijd eenzijdig op zijn bezoek van 1697 aan de Noordelijke Nederlanden.

Het boek is meertalig. In een vertaling van Vladimir Ronin, staat de vertaalde Russische tekst op de linkerpagina's en de Vlaamse tekst op de rechterpagina's. Die rechterpagina's worden daarbij aangevuld met incidentele testfragmenten in Frans en Latijn uit diverse bronnen van die tijd. Frans wordt daarbij niet in het Vlaams vertaald, Latijn wel; beiden keren op de linkerpagina's vertaald in het Russisch terug,

Verder wordt uitvoerig uit diverse Nederlandstalige Belgische bronnen uit die tijd geciteerd. Emmanuel Waegemans laat daarbij de oorspronkelijke schrijfwijze uit 1717 van Vlaams en Frans intact, wat wel zo aangenaam is. Voor wie het hedendaagse Vlaams en Frans kent, valt daar goed uit te komen. Voor wie de Franse taal niet machtig is: door het incidentele karakter van de citaten in die taal, blijft het boek goed leesbaar.

De rijke toelichting, geeft een prima indruk van wat er zich in die tijd heeft afgespeeld tijdens deze reis. Afbeeldingen van personen en van plattegronden, met tweetalig bijschrift, zijn toegevoegd. De fraaie lay-out doet de rest. Wie geïnteresseerd is in dergelijke historische zaken, moet zich vooral niet laten afschrikken door al die talen.

Eigenaardig detail is, dat dit boek in 2007 is heruitgebracht in enkel de Russische taal, daarmee in omvang terugvallend naar 231 pagina's. Die versie duikt op sommige Slavische boekensites wel eens op. Zie voor een Nederlandse toelichting: Benerus
De huidige omschrijving daar, van de inhoud van het boek, is uiteraard ook van toepassing op de eerste tweetalige editie uit 1998. De curieuze slogan "Een ideaal geschenk voor uw Russische partner" op Benerus is wel aardig, maar doet geen volledig recht aan de kwaliteit van het werk van Waegemans. En dat is geen kritiek op Russische partners ...

Er is van alles rondom een origineel verhaal geweven, waardoor het inderdaad niet meer duidelijk is waar dat verhaal eindigt en de mystificatie begint.
Dat laat gelukkig onverlet dat bij Picnic at Hanging Rock sprake is van een mooi, sprookjesachtig drama; die omschrijving geldt zowel voor boek als film (de versie van Peter Weir, 1975, zoals die versie nu nog de enige is).


Eén van de meer bijzondere verklaringen voor de gebeurtenissen is, dat de schoolmeisjes "door onbekende oorzaak" tijdelijk of definitief in de zogenaamde Dreamtime terecht zijn gekomen. Het Australische landschap blijft daarin ook in het heden een belangrijke rol spelen. Naar het geloof van de Aboriginals, zijn de geesten van de voorvaderen nog steeds met dat landschap verbonden. De Aboriginals spelen zelf overigens geen rol in dit verhaal.

Vrij sterke bundeling verhalen over het dorpsleven in de Sovjet-Unie, waarbij timmerwerk en de verhalen van twee oude timmermannen centraal staan.
De Russische titel betekent letterlijk "Timmermansverhalen". Het boek is in 1986 door De Arbeiderspers uitgebracht onder de Nederlandse titel "Levens. Verhalen." (twee woorden, de laatste als subtitel).
De losse verhalen groeien gezamenlijk steeds verder uit, totdat een compleet beeld ontstaat van het desbetreffende dorp en haar inwoners.

Het boek is een voorbeeld van 'village prose', ofwel op zijn Russisch: 'деревенская проза'.
Het dorpsleven en de natuur worden daarbij verheerlijkt ten opzichte van het stadsleven en de modernisering; die beide laatsten worden als verdorven voorgesteld.
Vasili Bjelov is in dit boek goed op dreef in zijn (natuur)beschrijvingen.
Konstantin Paustovski over Bjelov: "Hij is wonderlijk goed in natuurbeschrijvingen, maar zijn natuur is nooit eenzaam. De mens is er altijd in aanwezig, met zijn stemmingen en met zijn bezigheden waarin hij zijn aard uitdrukt."

De hoofdpersoon Konstantin Platonovitsj Zorin, of verbasterd: Kostja, wordt gevolgd tijdens een aantal weken vakantie. In die weken keert hij terug naar zijn geboortedorp. Hij maakt van die periode gebruik, om het badhuis van zijn familie te herstellen. Kostja komt vaker voor in boeken van Bjelov, heeft wellicht autobiografische trekjes.

De schrijver Vasili Bjelov leefde niet in conflict met de Sovjet-autoriteiten, maar is desondanks niet al te vleiend over de toestanden onder dat regiem.
Staaltjes Sovjet-bureaucratie worden zonder omhaal onder woorden gebracht. Kostja bijvoorbeeld wordt in het begin van het verhaal beschreven, als hij voor de toelating tot een vakschool een geboortebewijs nodig heeft. Tot twee keer toe moet hij 70 kilometer naar een districtscentrum lopen, om een dergelijk bewijs te krijgen. Beide keren zijn zijn zaken niet in orde. Hij mist onder andere een uittreksel uit het kolchozenregister, terwijl zijn moeder op een kolchoz werkt. Een aanvraag moet daarbij via het provincie-archief worden gedaan. Aangezien hij bij niemand bekend is, wordt hij tot zijn wanhoop de derde keer weer met lege handen weggestuurd......

Staaltjes Sovjet-corruptie komen ook aan de orde. Van de twee oude timmerlieden Olesha Smolin en Aviner Kozonkov, is de laatste bij het regiem betrokken geweest. Hij heeft daar in het verleden duidelijk misbruik van gemaakt. Wie zich niet aan de regels houdt, wordt beschuldigd van 'koelakkenagitatie'. Sterker nog: zelfs wie zich wel aan de regels houdt, kan met name door personen als Kozonkov datzelfde verwijt treffen. (Een koelak was een zelfstandige boer en werd hoe dan ook, ongeacht armoede of rijkdom, als vijand van het volk gezien.)

Olesha Smolin zit van jongs af aan in de hoek, waar de slagen vallen. Als hij door zijn moeder naar de priester wordt gezonden, moet hij van zijn moeder zeggen dat hij gezondigd heeft. Aangezien dat niet het geval is, ontkent hij bij de priester; waarop de priester boos wordt en zijn moeder hem naderhand een pak slaag heeft. Bij eenzelfde volgende situatie met de priester, is het zijn vader die hem achteraf een pak slaag geeft. Olesha lost het dilemma op, door spullen van zijn vader te stelen en dat op te biechten aan de priester. Vervolgens wordt hij door iedereen geprezen om zijn eerlijkheid.
Als Aviner in hun jeugd kattekwaad uithaalt, is het opnieuw Olesha die het moet bezuren.
Later, als ze vowassen zijn, schuift Aviner met misbruik van zijn positie voor zover mogelijk vervelende klusjes en problemen op Olesha af.

De verhalen blijven desondanks opmerkelijk neutraal over Aviner; het wordt aan de lezer overgelaten een oordeel te vellen, een systeem wat hier en in zijn algemeenheid gesproken wel zo prettig is.
De verhouding tussen Olesha en Aviner blijft ingewikkeld en zelfs Kostja heeft moeite die twee op één lijn te krijgen.
De manier, waarop hun (en een hele reeks andere) karakters worden omschreven, is opnieuw een sterk punt van Bjelov.

Tenslotte een eervolle vermelding voor Vladimir Iljitsj Lenin in een verlichte(nde) rol: dankzij zijn electrificatie-campagne, werden gloeilampen destijds ook wel "Iljitsj-lampjes"-genoemd; aldus de vertaler Tom Eekman.

Eerste in een reeks van gedichtenbundels, met het verzamelde werk van deze bekende Schotse dichter. Eén van de laatste bundels uit die reeks betreft "The Complete Poems and Songs of Robert Burns", waarvan meerdere edities bestaan en zoals door Waverley Books vanaf 1969 tot 2011 (of misschien zelfs later) uitgegeven.


In de Waverley-edities zijn ook integraal de werken uit de laatste tien jaar van het leven van Robert Burns opgenomen. Die edities verdubbelen daarmee in omvang ten opzichte van het origineel uit 1786.
De praktische 'glossary', zie de plotomschrijving hierboven, is er nog steeds.
In twee aparte indexen in deze edities, kan zowel op de titel van een gedicht (of van één van de volksliederen van Burns) worden gezocht, als op de beginregels daarvan.

Hoewel het een duidelijk voordeel is al bekend te zijn met de films van Andrei Tarkovsky, is de opbouw van het eerste deel van dit boek dusdanig dat ook zonder die kennis het verhaal goed te volgen is.
Niet alleen wordt ingegaan op de levens van beide Tarkovsky's, tevens op de manier waarop hun werk in elkaar grijpt bij de films van Andrei. De complete gedichten van Arsenii worden daarbij vermeld, naast de relevante filmverhalen, zodat de invloed van de eersten op de laatsten duidelijk te zien is.


In het tweede deel van het boek zijn circa 150 pagina's ingeruimd voor de geselecteerde gedichten, met direct daarachter aan een toelichtende sectie "Notes to the Poems", van Arsenii Tarkovsky.


Het boek biedt verder uitvoerige bronvermelding, plus een paar helaas beperkte appendices van slechts enkele pagina's. Eén met een paar gedichten van Pushkin. Een tweede met het vertaalproces, waarmee een geïnteresseerde wordt geconfronteerd, bij de overzetting van een Russisch gedicht naar een Engelse versie. Van één gedicht, worden daarbij diverse vertaalde varianten vertoond. Met de definitieve versie, waarvoor uiteindelijk is gekozen. Aangezien dit tevens indirecte inzichten geeft in de oorspronkelijke Russische werkwijze, had deze appendix misschien langer mogen zijn. Maar zelfs zonder dat, geeft dit boek al genoeg informatie.


Wie geïnteresseerd is in Russische cultuur en gedichten, zou met dit boek aardig uit de voeten moeten kunnen. Zonder zich zorgen te hoeven maken over een eventueel gebrek aan filmkennis.

Verre Van Vleiend Voor de Verenigde Staten.

Margaret Kimberley verdeelt haar boek in zes perioden: ‘The Founding Fathers’ (1789-1825), ‘Pre-Civil War’ (1826-1861), ‘Reconstruction’ (1862-1901), ‘Early Twentieth Century’ (1902-1963), ‘Late Twentieth Century’ (1964-1989) en ‘Modern Day’ (1990-2019), waarin alle 45 Amerikaanse presidenten langskomen. En niet alleen zij, maar ook een aantal verrassingen.

De globale werkwijze van Margaret Kimberley is dat zij een korte persoonsbeschrijving van een president geeft, die president in zijn tijdvak plaatst, zijn omgang met derden schetst, zijn ambities en wat daarvan terecht is gekomen weergeeft, zijn wetgeving beoordeelt; en dat alles voornamelijk in relatie tot de zwarte bevolking.

Kunst daarbij is uiteraard te voorkomen dat een presidentiële handeling, die negatief voor de zwarte bevolking uitvalt, bij voorbaat als racistisch wordt bestempeld: politici en hun ambtenaren zijn immers doorgaans nogal opportunistisch ingesteld en het is ook niet ongebruikelijk dat bijvoorbeeld hun woordbreuk of loze beloften de blanke bevolking treffen. Het ziet er naar uit dat Margaret Kimberley deze valkuil grotendeels heeft weten te voorkomen.

Om een paar voorbeelden van de weergegeven feiten aan te halen van de in West-Europa bekendere presidenten.

Van de 26e president Theodore Roosevelt (1901-1909) wordt aangegeven dat hij openlijk racistisch was. Zijn opvattingen werden door de meeste blanken gedeeld. Nogal tegenstrijdig was zijn idee dat sommige leden van de zwarte bevolking wel degelijk boven zichzelf konden uitstijgen en nuttig zijn. Zijn idee om in dat kader Booker T. Washington in het Witte Huis uit te nodigen, leidde tot een rel in de pers en ophef in vooral de zuidelijke staten, waarbij beide mensen in het oog van een storm terechtkwamen.

Van de 37e president Richard M. Nixon (1969-1974), een Republikein, is bekend dat hij (onder andere als tegemoetkoming aan blanke racisten) terug wilde naar een systeem van ‘law and order’ in een periode, waarin blank Noord-Amerika genoeg leek te krijgen van de eisen tot een gelijkwaardige behandeling door de zwarte bevolking. Desondanks was het ook Nixon, die een kantoor oprichtte waardoor zwarte zakenmensen makkelijker overheidscontracten konden krijgen, terwijl diezelfde Nixon al in 1973 een gezondheidswetgeving voor ogen had die heel sterk leek op het veel latere Obamacare…

Ten tijde van de ambtsperiode van Nixon, vond er een verschuiving plaats waarbij de blanken uit vooral de zuidelijke staten door de democratische civiele rechtenbeweging wegliepen bij de Democratische Partij en overliepen naar de Republikeinen. Voor zwarte kiezers gold juist een omgekeerde overstap. De twee partijen leken hun kiezersbestand deels om te ruilen.

De 42e president Bill Clinton (1993-2001) kreeg oorspronkelijk veel waardering van de zwarte bevolking omdat hij een Democraat is. Daarbij wist hij de media goed te bespelen. Margaret Kimberley beschrijft echter een aantal voorbeelden, waarin Bill Clinton onder andere voor plat electoraal gewin wel heel erg negatieve keuzes maakt.

In de visie van Margaret Kimberley komt de 44e president Barack Obama (2009-2017) er evenmin gunstig van af. Het verwijt hier is dat hij teveel een man van het midden is, zonder harde keuzes te maken waar dat nodig is. Daarnaast was hij actief bij oorlogen betrokken, ondanks het beeld dat in sommige media werd geschetst.

Aan het adres van de 45e president Donald Trump (2017-….) maakt Margaret Kimberley een aantal duidelijke, herkenbare en niet geheel onverwachte verwijten. Haar stelling is echter wel dat, hoezeer Trump ook een buitenbeentje lijkt, hij in een aantal opzichten wel degelijk voortborduurt op de voorafgaande traditie van 44 andere presidenten. Groffer, slechter geïnformeerd, openlijker…; dat wel. In haar woorden: “What was once a dark underbelly is now the very face of the US government”.

Het boek van Margaret Kimberley heeft de verdienste dat er in een heel kort bestek een vrij compleet beeld oprijst van het presidentschap en de daaraan verbonden raciale verhoudingen in de Verenigde Staten sinds 1789. Tien pagina’s met noten achterin het boek geven de gelegenheid haar standpunten verder te onderzoeken of een dieper onderzoek naar de geschiedenis van de Verenigde Staten op dit punt te doen. Margaret Kimberley is een activist op het gebied van vrede en gerechtigheid, woonachtig in New York, en weet ondanks alles wat er naar boven komt de toon van haar boek toch vrij genuanceerd te houden.

Het sprookje 'Приключения Обезьяны', de 'Avonturen van een Aap', is onder de letterlijke vertaling van die naam opgenomen in enkele Engelse verzamelbundels van korte verhalen of sprookjes van Michail Zosjtsjenko. De Engelsen geven hem dan wel de achternaam 'Zoshchenko' mee.

De Engelse taal, 'short and to the point', met droge humor, lijkt voor de vertaling van nature al wat beter, dan andere West-Europese talen, aan te sluiten bij het satirische werk van Zosjtsjenko.
De satirische manier, waarop hij hier de eigenaardigheden van het Sovjet-leven op de hak neemt, komt daarin goed tot zijn recht. Zoals elders al gepost, was dit specifieke verhaal de reden dat hij zich in 1946 de woede op de hals haalde van het Centraal Comité van de Communistische Partij; waardoor zijn schrijverschap onmogelijk werd.

Dat comité zag in dit sprookje een regelrechte aanval op de Sovjet-Unie. Zosjtsjenko was in de jaren twintig-dertig van de vorige eeuw één van de meest populaire schrijvers van de Sovjet-Unie. Hij was wel een schrijver, die zich toch al nooit aan de regels had willen conformeren. Misschien werd hij daardoor des te harder aangepakt door het comité.
Kennismaking met zijn werk is toch al aangenaam, maar maakt het ook mogelijk te beoordelen wat nu precies de problemen waren van dat comité ... ...

'Приключения Обезьяны' verscheen eind juni 1946 voor het eerst in het zomernummer van het Russische literaire tijdschrift 'Звезда', 'Zvezda', ofwel: 'Ster'.
Zvezda is opgericht in 1924 en bestaat nog steeds; het is daarmee één van de langst bestaande literaire periodieken.