menu

Hier kun je zien welke berichten JoeCabot als persoonlijke mening of recensie heeft gemarkeerd.

Alles Moet Weg - Tom Lanoye (1988)

3,5
Lekker cynisch boek over een wannabe-charlatan die zich verslikt in het gezond boerenverstand van zijn medeburgers en daardoor zelf continu voor lul staat. Het levert een aaneenrijging van gestuntel en gênante situaties op.

Net wanneer het allemaal wat repetitief dreigt te worden (zo ergens halverwege), verschijnt outcast André ten tonele. Hij maakt zijn entree met een geweldige monoloog van meerdere pagina’s: Lanoye op zijn best. André is eigenlijk de echte reden waarom je dit boek moet lezen, al krijgt zijn personage helaas net iets te weinig airplay.

Geen grootse roman dus (op die ene monoloog na dan), wel een zeer fijn tussendoortje. 3,5*

American Pastoral - Philip Roth (1998)

Alternatieve titel: Amerikaanse Pastorale

4,0
Laat ik deze review beginnen met een understatement: dit boek stelt je geduld op de proef.

Wie het Engels niet als moedertaal spreekt, zal een flinke kluif hebben aan de eerste 75 pagina’s. Het inleidende deel staat bol van complexe zinstructuren en ellenlange mijmeringen over het na-oorlogse Amerika. En ik denk eerlijk gezegd dat wie wél Engelstalig is, ook even zal slikken.

Om maar te zeggen: dit is geen zwembadlectuur. En dan kun je deze roman op twee manieren lezen. Je kan (1) als een neuroot ieder woord opzoeken en iedere zin driemaal lezen tot de ware betekenis tot je doordringt, of je kan (2) hier aan een normaal tempo doorheen gaan en accepteren dat je als gewone sterveling nu eenmaal niet alles zal begrijpen. Wie niet in een dwangbuis wil eindigen, kiest best voor optie twee.

Maar goed, wanneer je de inleiding (die dus 75 pagina’s telt) overleefd hebt, word je wel beloond met een prachtig literair werk. De schrijfstijl blijft best complex - kwatongen zullen het elitair noemen -, maar nu begint ook het verhaal zich te ontvouwen. De mijmeringen, die in het begin nogal vaag en abstract aanvoelden, krijgen nu meer context waardoor het allemaal wat verteerbaarder wordt.

Al betekent dit natuurlijk niet dat American Pastoral opeens een hapklare brok is. Philip Roth blijft je uitdagen - de kwatongen van daarnet zullen zeggen: blijft met je fucken - tot en met de allerlaatste zin. Het verhaal is allesbehalve lineair en Roth slaat allerhande zijpaadjes in. Wie de gewoonte heeft om voor het slapen gaan enkele pagina’s van een boek te lezen om tot rust te komen, zal ditmaal van een koude kermis thuiskomen. Hier moet je wel eventjes voor gaan zitten.

Het centrale personage in deze roman is ‘The Swede’, een good old American fella. Lees: een eerder saaie, conservatieve man die in zijn jeugd nooit veel tegenspoed heeft gekend. Roth slaagt er echter in om hier alsnog een intrigerend verhaal rond te bouwen, door van The Swede niet het onderwerp, maar het lijdend voorwerp te maken. We beleven hoe de laatste generatie hondstrouwe patriotten - of zo leek het toen in ieder geval - geconfronteerd wordt met het zootje ongeregeld in de woelige jaren 60. Roth vertelt het allemaal met een flinke dosis cynisme, maar ook met een zweempje melancholiek.

Het resultaat kan ik alleen maar groots noemen. Een geweldig stuk Amerikaanse geschiedenis vervat in een boek dat nog decennialang relevant zal blijven. Maar het begin, daar moet je je dus wel even doorheen worstelen. 4*

American Psycho - Bret Easton Ellis (1991)

4,0
Well, that escalated quickly …

Ik had de film al gezien en hoewel enkele taferelen zeer herkenbaar zijn, springen vooral de verschillen in het oog. Het boek is tegelijk explicieter én subtieler.

Zo graaft deze roman wat dieper in de geest van meneer de psychopaat. We zien hoe het dun laagje beschaving steeds verder afbladert en hoe Bateman schijnbaar “oprecht” (ik vind even geen beter woord) worstelt met de leegte van het Wall Street-wereldje. De manier waarop Ellis deze poppenkast beschrijft is weinig conventioneel, bij momenten zelfs surreëel, maar na een tijdje begrijp je als lezer wel waarom iemand in deze situatie alle grip op de werkelijkheid verliest.

Maar de roman is dus ook een pak explicieter dan de film. Vooral in de laatste 100 à 150 pagina’s gaan alle remmen los en trakteert Ellis op een waar gore-festijn. Op een gegeven moment begon ik me echt vragen te stellen bij de mentale gezondheid van de auteur (nadien gaf Ellis overigens toe dat hij zelf niet helemaal lekker in zijn vel zat).

Voorts valt er letterlijk geen enkele zin te bespeuren die ook maar een zweempje menselijkheid uitstraalt. Om maar te zeggen dat dit boek behoorlijk hardcore is. In dat opzicht is het relaas van Pat Bateman en zijn kliekje zombie-bankiers een perfecte allegorie over een samenleving waarin alles en iedereen gedegradeerd wordt tot wegwerpartikelen.

Interessant ook hoe Bateman schijnbaar met alles wegkomt. Alsof een maatpak en een glad kapsel je immuun maken voor vervolging, ook al ligt Manhattan bezaaid met lijken. Niet dat die opvatting zo revolutionair is, maar zelden beschreef iemand het zo gevat als Ellis, met als hilarisch hoogtepunt het moment waarop Bateman zijn daden doodleuk opbiecht aan een collega-yuppie in een voicemailbericht.

Ellis hanteert nog steeds de koele, observerende stijl van in Less Than Zero. Verwacht dus geen lyrische beschrijvingen, deze auteur houdt het graag droogjes. Het contrast met de expliciete taferelen zorgt voor een komisch, onwezenlijk effect.

4*

Amica Geniale, L' - Elena Ferrante (2011)

Alternatieve titel: De Geniale Vriendin

3,0
Heb weinig met Italië, ken ongeveer 5 woorden Italiaans en heb het boek dan ook wijselijk in het Nederlands gelezen. Affectie voor het land bleek gelukkig geen voorwaarde. Het thema is zo universeel dat iedereen die niet met een gouden paplepel is opgegroeid zich hier wel in kan herkennen. Dit is coming-of-age in zijn meest onversneden vorm.

Sure, het verhaal speelt zich af in lang vervlogen tijden, waarin mensen met een buitengewone aanleg voor zelfdestructie de sociale ongelijkheid alleen maar in de hand werken. Maar hé, dat soort taferelen zie je vandaag eigenlijk nog steeds.

Ferrante maakt van die achtergrond - Napels, jaren 50, armoede die welig tiert - dankbaar gebruik om in te zoomen op het hele nature-vs-nurture-debat. Ze vindt daarin ook steeds de juiste toon. Niet melig, niet vingerwijzend, gewoon treffend.

Het boek leest als een trein. Ferrante weet hoe ze een verhaal moet vertellen. Verwacht echter geen stilistisch juweeltje. Het boek mist ook wat relativeringsvermogen en behalve Lila en Elena zijn de personages nogal eendimensionaal.

3*

Avonden: Een Winterverhaal, De - Simon van het Reve (1947)

Alternatieve titel: De Avonden

3,0
Er zijn al veel boeken over verveling verschenen. De grootste uitdaging is altijd om er geen vervelend boek van te maken. Reve slaagt daar aardig in. Hij heeft een eigenzinnige schrijfstijl en hij vrolijkt het verhaal op met allerlei licht-absurde situaties en dialogen. Dat kan ik wel smaken, maar memorabel vind ik De Avonden nu ook weer niet.

Van de tien hoofdstukken springen er eigenlijk maar twee écht uit: het laatste hoofdstuk, dat ik oprecht mooi en ontroerend vind, en het het hoofdstuk waarin Frits zich bezat, omdat ik goed gebrachte kolder altijd waardeer. De andere hoofdstukken waren gewoon oké, niet meer, niet minder.

Die hoge score heeft dit boek m.i. vooral aan zijn klassiekerstatus te danken. Want ja, deze roman heeft de tand des tijds aardig doorstaan. Ondanks de (mooie) archaïsche taal voelt De Avonden nog steeds eigentijds en relevant aan. Het werk heeft ook als inspiratie gediend voor tal van andere romans over de dagelijkse sleur, zoals ‘De Man Die Werk Vond’. Literatuur-hipsters zullen hiervan smullen. Fijn voor hen, ik mis echter wat bezieling. 3*