menu

Via deze pagina blijf je op de hoogte van recente stemmen, meningen en recensies van Ted Kerkjes. Standaard zie je de activiteiten in de huidige en vorige maand. Je kunt ook voor een van de volgende perioden kiezen: januari 2018, februari 2018, maart 2018, april 2018, mei 2018, juni 2018, juli 2018, augustus 2018, september 2018, oktober 2018, november 2018, december 2018, januari 2019, februari 2019, maart 2019, april 2019, mei 2019, juni 2019, juli 2019

Meisje met de Eierstokjes: De Meest Vruchtbare Teksten uit Zijn Theaterprogramma's, Het - Herman Finkers (1997) 3,0

3 juli, 00:49 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 3,5 sterren

» details  

Getting Even - Woody Allen (1966) 3,0

28 juni, 12:44 uur

stem geplaatst

» details  

En Wat Dan Nog? - Annie M.G. Schmidt (1950) 2,5

26 juni, 16:40 uur

stem geplaatst

» details  

Helden op Sokken - Annie Makkink (1998) 4,0

24 juni, 16:59 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 3,5 sterren

» details  

Vogel Phoenix, De - M. Vasalis (1947) 4,0

18 juni, 16:55 uur

Soms helpt het om te weten waar iets vandaan komt.

Ik wist (ik weet niet meer hoe) dat Vasalis een kind verloren had, en ik meende dit te lezen in bepaalde gedichten uit haar eerste bundel. Zo dacht ik dat het handverscheurende gedicht ‘De dood’ over het overleden kind ging:
(reactie op ander bericht)

Maar op het internet las ik dat Dicky, het overleden kind, pas geboren werd in 1942 en stierf in 1943, dus jaren na Vasalis’ debuut. Dus zo kwam ik erachter dat er in ‘Parken en woestijnen’ geen gedichten staan over het overlijden van Dicky.
In ‘De vogel Phoenix’ wel: de bundel is opgedragen aan Dicky en de eerste drie gedichten, die door een witte pagina van de rest van de bundel gescheiden zijn, handelen (impliciet) over diens dood en het rouwproces van de dichter. Het eerste gedicht beschrijft hoe een ‘phoenix’ aan de dichter verschijnt en hoe die de dichter dwingt te schrijven. De vogel verdwijnt weer in het tweede gedicht, maar de hand schrijft door:
(reactie op ander bericht)

Het derde gedicht ‘Kind’ beschrijft op een tragische, maar prachtige manier de dood van Dicky, en met dit derde gedicht zet Vasalis de twee voorgaande Phoenix-gedichten in een geheel ander daglicht. De wederopstanding van de phoenix is de wederopstanding van Dicky: Dicky overleed in de realiteit maar is weer tot leven gewekt in de verzen van Vasalis.

Na deze zwarte bladzijde uit het leven van Vasalis volgt de witte bladzijde van de bundel.

Hoewel de eerste drie gedichten dus letterlijk los van de andere gedichten staan, klinken ze nog wel degelijk door. In de meeste gedichten is sprake van een antithese-achtige tegenstelling: in ‘Oktober’ schrijft Vasalis over ‘de lente van de dood’ en ‘Ra’ eindigt met de woorden ‘nachtlijks gestorven, / dagelijks herrezen’.

Bij ‘Parken en woestijnen’ schreef ik dat bijna ieder gedicht een soortgelijke opbouw kende: een observatie is de aanleiding voor een gedachte. In deze bundel is dat een stuk minder het geval en zijn de gedichten wat gevarieerder wat de opbouw en de vorm betreft. Vasalis weet hier ook wat originelere beelden te kiezen en werkt ook meer met sfeer. Het sfeervolste gedicht vond ik het titelloze gedicht dat begint met de regel ‘De kaarsen brandden in de donkre kroeg’. Dat was zo’n gedicht dat mij door de sfeer, de klanken, het ritme en de beelden wist te mee te voeren, zonder dat ik nou echt begreep wat ik aan het lezen was of waar het nou over ging. Op het internet vond ik, zonder dat ik daar echt naar zocht, een interpretatie van het gedicht van de hand van Maaike Meijer. Zij kwam aan de hand van allerlei seksuele en religieuze symbolen tot de conclusie dat het gedicht over penetratie en orgasme ging. Het gedicht staat vol met regels als (reactie op ander bericht)

en (reactie op ander bericht)

Sinds ik de interpretatie van Meijer ken, kan ik het gedicht ook niet meer anders lezen. Ik dacht dat ik zelf zo’n puberaal ventje was, maar voor zulke dubbelzinnige interpretaties heb ik blijkbaar toch de hulp van echte literatuurwetenschappers nodig.

Deze bundel balanceert, net zoals het debuut, regelmatig wat op het randje van ouderwets. Sommige beelden die Vasalis kiest kunnen inderdaad wat stichtelijk en muffig overkomen, met name de natuurbeelden en de overduidelijke religieuze symboliek. Ook in haar taal komt Vasalis soms wat ouderwets over. In veel gedichten maakt Vasalis, omwille van het metrum, gebruik van elisie: dan laat ze een onbeklemtoonde klinker weg (‘blaadren’ in plaats van ‘bladeren’ en zo). In de hedendaagse poëzie is de elisie (gelukkig) zo goed als afwezig, maar Vasalis maakt er veelvuldig gebruik van. In het geval van ‘blaadren’ vind ik het geen doodzonde, maar af en toe maakt ze het wel erg gortig met woorden als ‘aadmend’.

Een natuurbeeld dat in deze bundel opvallend vaak voorkomt, is het strand. Waar in ‘Parken en woestijnen’ vooral bomen en weiden een belangrijke rol spelen, neemt het strand in deze bundel vaak een belangrijke plaats in. Zoals in het gedicht ‘Kind’: (reactie op ander bericht)

en in het allerlaatste vers ‘Avond aan zee’.
Vasalis omschreef het strand ooit als “de enige plaats om te zijn”, en in het vervolg van haar oeuvre zou het strand ook een belangrijke plek blijven. Zo maakte Vasalis nog de bloemlezing ‘De dichter en de zee’ en kreeg haar postume bundel als titel ‘De oude kustlijn’. In dat licht is de rol van het strand in deze bundel dus veelzeggend.

Soms helpt het om te weten waar iets naartoe gaat.

» details   » naar bericht  » reageer  

Verliefd Verlangen - Nannie Kuiper (1993) 2,0

15 juni, 17:45 uur

Het gaat natuurlijk niet om het uiterlijk, maar de titel en de omslagafbeelding van deze bundel maken dat ik er niet zo snel mee in de trein zou zitten of zo.
'Verliefd verlangen' vind ik ook niet zo'n mooie of goede titel. In het Nederlands krijg ik meteen smartlap-associaties bij een woord als 'verlangen'. Het doet mij gelijk denken aan smartlapparodieën, zoals Een lied van verlangen van Wim T. Schippers en Verlangen brandt van Marijke Boon.
In andere talen kan je wel gerust met een woord als 'verlangen' wegkomen. Bob Dylan maakte bijvoorbeeld in de jaren zeventig de (erg sterke) plaat 'Desire' en geen moment heb ik daar ooit smartlap-associaties bij gehad, maar ik zou niet zo snel een Nederlandstalig album beluisteren dat 'Verlangen' heet. Het Nederlands heeft toch een onverklaarbaar andere gevoelswaarde, blijkbaar.

De gedichten in deze bundel zijn allemaal liefdesgedichten. Ik kan mij wel voorstellen dat jonge mensen (basisschool- of brugklasleeftijd) misschien best deze gedichten zouden kunnen waarderen, vanwege eventuele herkenbaarheid. Helaas was er voor mij, buiten de herkenbaarheid hier en daar, niet echt iets te genieten. De gedichten zijn uitermate simplistisch en saai, zowel wat de vorm betreft als de inhoud.

In ieder gedicht staat het gevoelsleven en het bewustzijn van de ik-persoon centraal. Omdat de bundel over verliefdheid gaat, zou je misschien verwachten dat Die Ander ook wel in het bewustzijn van de ik zou rondspoken, maar dat is eigenlijk nauwelijks het geval. Het draait allemaal om de ik, en dan vooral hoe zielig die ik is. Nu is dat op zich natuurlijk helemaal geen probleem - wat gaat er immers boven het zwelgen in zelfmedelijden? - maar de manier waarop deze gevoelens beschreven worden, is gewoon te saai. De gevoelens van verliefdheid en zelfmedelijden leveren helaas geen geen al te boeiende poëzie op, omdat het allemaal te zwart-wit en te basaal is. Liefde is een uitermate boeiend onderwerp waar eeuwig over te schrijven valt, maar als je in een gedicht "verliefdheid" schrijft als je ook "verliefdheid" wil zeggen, levert dat waarschijnlijk niet al te boeiende poëzie op. Nergens ontstijgt Kuiper echt het niveau van het benoemen van iets alledaags. Het is rechttoe rechtaan, en meer niet. Omdat er al zoveel over de liefde geschreven is, voelt de liefdespoëzie in deze bundel aan als één grote open deur. De paar gedichten die niet per se over de liefde gaan, maar handelen over de "gewone" sociale omgang (dus bijvoorbeeld over het contact met de ouders en de klasgenoten) zijn al een pak interessanter. Ook dit zijn geen grootste gedichten, maar het is in ieder geval wat beter dan de rest.

Nannie Kuiper komt in deze bundel op mij ook niet over als een al te taalvaardig dichter. Haar grootste troef is het natuurlijke ritme dat ze in haar taal weet te stoppen: de gedichten hebben over het algemeen een fijn metrum. Maar dit helpt Kuiper compleet om zeep door het knullige rijm aan het einde van ieder vers. Jan van Ciollie omschreef dit als volgt: (reactie op ander bericht)

En dan is Jan ook nog veel positiever dan ik. De rijm in deze bundel is gewoon zwaar irritant en het lijkt bij vlagen zelfs een onbedoelde parodie op poëzie. Soms rijmen de woorden ook niet eens goed: dan gebruikt Kuiper zogenaamde schrikkelrijmwoorden. Midden in een gedicht hoeven rijmcombinaties als 'plaveien / zwerfkeien' en 'kruis of munt / mikpunt' niet te storen, maar als afsluiting van het gedicht is het hoogst onbevredigend.
Ook weet Kuiper voor mijn gevoel ook niet altijd de goede stem te vinden. Zo laat ze de ik-figuur, een puber, spreken over het "vergaren van kennis" als het over school gaat (alsof een scholier dat ooit zegt) en als het over ruzie met ouders gaat, spreekt het lyrisch-ik over "luid protest / en tegendraads gepraat". Dat vind ik ook geen geloofwaardige woorden uit de mond van een puber: een puber zal zichzelf toch niet 'tegendraads' noemen? 'Een rebel' misschien, maar 'tegendraads'? Als je zelf (denkt dat) gelijk hebt, zul je jezelf toch niet tegendraads noemen?

Tot slot vond ik de zwart-wit illustraties van Petra van Bloemendaal ook niet zo geslaagd. Misschien hadden die in kleur de bundel nog wat opgefleurd, maar op deze manier hadden ze er net zo goed niet kunnen zijn, want ze voegen qua beeld of inhoud ook niet zo veel toe. Overigens viel mij de kleding in de tekeningen op: als ik op basis van de kledingstijl van het meisje in de tekeningen zou moeten gokken uit welk decennium deze bundel komt, had ik waarschijnlijk de jaren tachtig gegokt. Dat haar, die grote sieraden en die beenwarmers... Beetje Cindy Lauper-esque. Maar blijkbaar komt de bundel toch echt uit de jaren negentig.

» details   » naar bericht  » reageer  

Lanseloet van Denemerken (1405) 1,0

3 juni, 21:19 uur

stem geplaatst

» details  

Club van Lelijke Kinderen, De - Koos Meinderts (1987) 2,5

2 juni, 10:10 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 3,0 sterren

» details