menu

Via deze pagina blijf je op de hoogte van recente stemmen, meningen en recensies van manonvandebron. Standaard zie je de activiteiten in de huidige en vorige maand. Je kunt ook voor een van de volgende perioden kiezen: januari 2019, februari 2019, maart 2019, april 2019, mei 2019, juni 2019, juli 2019, augustus 2019, september 2019, oktober 2019, november 2019, december 2019, januari 2020, februari 2020, maart 2020, april 2020, mei 2020, juni 2020, juli 2020

Affaire Saint-Fiacre, L' - Georges Simenon (1932) 3,5

Alternatieve titel: Maigret en de Zaak Saint-Fiacre, afgelopen dinsdag om 13:24 uur

stem geplaatst

» details  

Mertvyje Doesji - Nikolaj Gogol (1842) 4,5

Alternatieve titel: Dode Zielen, afgelopen maandag om 09:43 uur

Gogol had de bedoeling een grootse trilogie te schrijven, gemodelleerd naar de Divina Commedia. In het tweede en derde deel zou Tsjitsjikov tot inkeer komen en z’n leven beteren. Uiteindelijk heeft de schrijver het tweede deel grotendeels verbrand en is hij aan het derde nooit begonnen. Misschien was hij zelf tot de conclusie gekomen dat het boeiender is om over een oplichter te lezen dan over een halve heilige. Door als hoofdpersonage geen nobele held te kiezen maar een smeerlap of poshlost heeft hij de negatieve kantjes van zichzelf en van de maatschappij erin kunnen verwerken. Als lezer kun je gemakkelijk meeleven met deze antiheld, want wie droomt er niet van om snel en gemakkelijk rijk te worden?

Pas in het laatste hoofdstuk van het eerste deel wordt duidelijk waarom Tsjitsjikov al die dode lijfeigenen of “zielen” opkoopt. Hij is van plan een goedkoop stuk grond te kopen in Cherson, in het zuiden van de Oekraïne, om aldus de officiële bezitter te worden van een landgoed met pakweg duizend zielen. Dat wil hij als onderpand gebruiken om een groot geldbedrag te lenen bij de staat. Of dat plan zou werken, is moeilijk in te schatten. Tsjitsjikov komt charmant over en weet hoe hij individuen om z'n vinger kan winden. Bij de ene doet hij dat met kruiperig gevlei, bij de andere gedraagt hij zich familiair alsof hij er al jaren vriend aan huis is.

De kwaliteit zit vooral in de humoristische schrijfstijl. Niet zozeer de gebeurtenissen op zich zijn grappig, maar wel de manier waarop ze verteld worden. Een hoogwaardigheidsbekleder die in het ene hoofdstuk uitvoerig geprezen wordt, wordt in het volgende hoofdstuk met de grond gelijk gemaakt. Gogol gebruikt beeldende vergelijkingen. Zo beweert hij dat iemands hoofd de vorm heeft van een pompoen en vergelijkt hij Rusland met een voortrazende trojka. Aan elk volk kent hij een nationaal karakter toe. Zo zijn Duitsers rationeel, grondig en strak georganiseerd, terwijl Russen impulsief en onstuimig zijn. Het ontstaan van een roddelcampagne wordt ook mooi beschreven. Ten slotte zijn er de passages waarin de auteur met zin voor zelfspot voorspelt dat lezers en critici zich tegen hem zullen keren. Dit is inderdaad gebeurd, maar op termijn zou hij erkenning krijgen als een van de sleutelfiguren van de Russische literatuur.

» details   » naar bericht  » reageer  

Tess of the d'Urbervilles - Thomas Hardy (1891) 5,0

Alternatieve titel: Tess van de d'Urbervilles, 22 juni, 20:34 uur

Er is een gelijkenis tussen deze naturalistische roman en de mythe van Adam en Eva. Wanneer Tess en Angel elkaar ontmoeten tijdens een volksdans, leven ze in een paradijselijke onschuld. Dan verschijnt de slang in de gedaante van Alec. Het gevolg is de zondeval van Tess, die daarna moet werken in het zweet des aanschijns.

Thomas Hardy gebruikte beelden uit de Bijbel, maar zette zich af tegen de dogmatische opvattingen van het anglicanisme en het opkomende methodisme met z’n rondtrekkende boetepredikers. De victoriaanse moraal hanteerde dubbele normen tussen mannen en vrouwen. Angel was ook niet meer “rein”, maar voor een man telde dat slechts als een pekelzonde. Tess was een slachtoffer van verkrachting, maar in de ogen van de maatschappij en de Kerk was ze een zondige, gevallen vrouw. Haar ongedoopte baby mocht niet in gewijde aarde begraven worden.

De schrijver geloofde niet in een almachtige, goede God, maar wel in een universele Wil die aan de oorsprong lag van de schepping. Hij prees de opvattingen van Oud-Griekse filosofen en van de oude natuurgodsdiensten. Vlak voor haar arrestatie ligt Tess als een heidens mensenoffer op een altaar in Stonehenge. Mystieke ervaringen zag hij vooral in de verbondenheid met de natuur. Wanneer hij weerfenomenen en het wisselen der seizoenen omschrijft, is dat geen loze bladvulling. De vrouwen die werken op het veld zijn één met hun omgeving, zoals de arenleessters in het schilderij van Jean-François Millet. Voor de natuur is Tess geen zondige vrouw.

Hardy plaatste z’n verhalen in het Zuid-Engelse platteland. Hij noemde deze streek Wessex, naar het West-Saksische koninkrijk uit de vroege middeleeuwen. Bestaande gemeenten en graafschappen gaf hij fictieve benamingen. Zo staat South Wessex voor Dorset, het graafschap waar hij zelf opgroeide. Tess’ geboorteplaats Marlott is eigenlijk Marnhull. Zij torst haar persoonlijke verleden en dat van haar gedegenereerde adellijke familie met zich mee.

De schrijfstijl is vlot, gevoelvol en meeslepend, met golvende volzinnen en hier en daar een verouderd woord. Dialect wordt vooral gesproken door de volkse nevenpersonages. De verkrachtingsscène - controversieel voor die tijd - wordt in bedekte termen beschreven. Tijdens de moord wordt slechts het standpunt weergegeven van de pensionhoudster, die een bloedvlek op het plafond ziet. Deze terughoudendheid zet de verbeelding van de lezer aan het werk. Stilistisch, verhalend en filosofisch is het een bijzondere leeservaring.

» details   » naar bericht  » reageer  

Nevski Prospekt - Nikolaj Gogol (1835) 4,5

Alternatieve titel: De Nevsky Prospect, 22 juni, 19:38 uur

Sommige mensen mijden Russische literatuur met als argument dat die boeken te dik zijn. Dat is een slecht excuus, want Russen als Tsjechov en Gogol schreven veel goede kortverhalen. Nevski Prospekt heeft een ongewone vorm. De twee hoofdpersonages worden samen geïntroduceerd, maar vervolgens gaan ze uiteen en krijgen ze allebei een eigen verhaallijn. Met elkaar gemeen hebben ze dat ze een mooie vrouw als object kiezen. Ze verschillen van elkaar doordat de ene zeer schuchter is en de andere overdreven zelfzeker.

Op oude tekeningen en foto's van deze brede laan in Sint-Petersburg zie je imposante gebouwen in Franse stijl. In de inleiding komt Gogol woorden te kort om de pracht ervan op verchillende uren van de dag te beschrijven. Op het einde spreekt hij zichzelf echter tegen met de conclusie dat al deze pracht slechts schijn is en dat je er beter weg kunt blijven. Die opbouw is zorgvuldig gepland en getuigt van verteltalent en een subtiele zin voor humor.

» details   » naar bericht  » reageer  

Taras Bulba - Nikolaj Gogol (1842) 3,0

Alternatieve titel: Taras Boeljba, 14 juni, 09:08 uur

stem geplaatst

» details  

Mirgorod - Nikolaj Gogol (1835) 3,5

Alternatieve titel: Миргород, 14 juni, 09:08 uur

stem geplaatst

» details  

Vechera na Khutore bliz Dikan'ki - Nikolaj Gogol (1832) 3,0

Alternatieve titel: Avonden op een Dorp bij Dikanka, 14 juni, 09:08 uur

stem geplaatst

» details  

Loteling, De - Hendrik Conscience (1850) 4,0

13 juni, 15:07 uur

stem geplaatst

» details  

Vertauschten Köpfe. Eine Indische Legende, Die - Thomas Mann (1940) 3,5

Alternatieve titel: De Verwisselde Hoofden, 11 juni, 16:01 uur

stem geplaatst

» details  

Gesetz, Das - Thomas Mann (1944) 3,0

Alternatieve titel: De Wet, 11 juni, 16:01 uur

stem geplaatst

» details  

Janus Chamber, The - Sasha Grey (2016) 4,0

Alternatieve titel: De Kamer van Janus, 11 juni, 15:55 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 3,5 sterren

» details  

Tod in Venedig, Der - Thomas Mann (1912) 5,0

Alternatieve titel: De Dood in Venetië, 10 juni, 21:15 uur

Thomas Mann heeft enkele stevige kluiven op z'n naam staan, maar z'n mooiste is misschien wel deze novelle van nauwelijks honderd bladzijden. In het begin wordt het hoofdpersonage overvallen door een drang om andere oorden te verkennen. Deze romantische wanderlust leidt hem naar Venetië. In 1911 verbleef Mann zelf in het Hôtel des Bains.

Er zitten veel verwijzingen in naar Griekse mythologie en filosofie. De gondelier wordt vergeleken met Charon die een overleden ziel de Styx overzet - een beeldende manier om het thema van de dood te introduceren. Z'n bewondering voor de Poolse jongeling probeert hij filosofisch te verantwoorden alsof de goden de idee schoonheid via deze jongen zichtbaar gemaakt hebben, maar tegelijk is er ook iets laags en vleselijks aan. Hij droomt over mannen met bokkenhorens, een beschrijving die doet d denken aan Griekse orgieën of dionysische mysteriën. Hij laat z'n haar kleuren om er beter uit te zien. Op het einde noemt hij Tadzio zijn psychagoog, de begeleider van z'n stervende ziel. Het is een uitgepuurd, controversieel werkje dat tot nadenken aanzet. En natuurlijk moet er weer een epidemie in voorkomen.

» details   » naar bericht  » reageer  

Juliette Society, The - Sasha Grey (2013) 3,0

Alternatieve titel: Het Juliette Genootschap, 9 juni, 23:31 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 2,5 sterren

» details  

Gifts - Ursula K. Le Guin (2004) 3,5

Alternatieve titel: De Wilde Gave, 7 juni, 11:41 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 4,0 sterren

» details  

Kestrel for a Knave, A - Barry Hines (1968) 4,0

Alternatieve titel: Kes, 7 juni, 11:40 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 4,5 sterren

» details  

Day of the Triffids, The - John Wyndham (1951) 4,0

Alternatieve titel: De Triffids Komen, 7 juni, 11:34 uur

stem gewijzigd, oorspronkelijke stem was 4,5 sterren

» details  

Slaapwandeling, Een - Hugo Claus (2000) 2,5

6 juni, 22:56 uur

stem geplaatst

» details  

House of Mirth, The - Edith Wharton (1905) 5,0

Alternatieve titel: Het Huis van Vreugde, 6 juni, 10:13 uur

Edith Wharton situeerde haar roman in het milieu dat ze kende: de New Yorkse high society. Tussen de nieuwe rijken in de snel groeiende stad bestond een onophoudelijke strijd voor sociale status en prestige. De titel is ontleend aan het Bijbelboek Prediker: “The heart of fools is in the house of mirth.” Dat gaat over de ijdelheid van dwazen die hun tijd doorbrengen op feestjes, op zoek naar oppervlakkig genot. Hun vreugde is slechts een laagje vernis. Wanneer je dat eraf schraapt, blijven afgunst, roddel en venijn over.

Wharton was ook binnenhuisarchitecte en tuinontwerpster. Ze besteedt veel aandacht aan interieurs, meubilair en architectuur. De inrichting van een kamer bepaalt ten dele de identiteit van wie er woont. Het huis van Lily’s ouderwetse tante is kil en stijfjes ingericht. Bij de allerrijksten zijn de gordijnen weelderiger, de schilderijen duurder, de verzamelobjecten exclusiever en de bedden zachter.

Voor Lily Bart bestaat het gevaar dat ze zelf een van die luxueuze objecten wordt. In de tot de verbeelding sprekende scène met de tableaux vivants is dat haast letterlijk zo. Haar tragische ondergang is ten dele het gevolg van haar eigen fouten, maar vooral van een roddelcampagne. Interessante confrontaties zijn er met de altruïstische Gerty en met de speculant Sim Rosedale, die in sociaal opzicht een omgekeerd evenredige beweging maakt ten opzichte van Lily.

Diepgaand zijn de dialogen met Selden, die het elitaire volkje met een stoïcijnse afstand bekijkt. Hij beweert in de republiek van de geest te leven, een verwijzing naar Plato. Het mysterieuze woord waar de slotzin op alludeert zou logos kunnen zijn, het Grieks voor woord maar ook een centraal begrip in de Griekse filosofie. Het is een bespiegeling over een sociaal milieu waarin uiterlijke schijn de boventoon voert en een psychologische roman over een antiheldin die binnen dat milieu verstikt maar erbuiten nauwelijks kan leven.

» details   » naar bericht  » reageer