menu

Via deze pagina blijf je op de hoogte van recente stemmen, meningen en recensies van Theunis. Standaard zie je de activiteiten in de huidige en vorige maand. Je kunt ook voor een van de volgende perioden kiezen: januari 2018, februari 2018, maart 2018, april 2018, mei 2018, juni 2018, juli 2018, augustus 2018, september 2018, oktober 2018, november 2018, december 2018, januari 2019, februari 2019

Normal People - Sally Rooney (2018) 4,0

Alternatieve titel: Normale Mensen, afgelopen maandag om 09:16 uur

Dit boek is een hype. De schrijfster is een aanstormend talent. Als je jezelf als boekenlezer serieus wilt nemen, moet je dit toch gelezen hebben of, omdat je tenslotte ook andere dingen te doen hebt, andere boeken te lezen hebt, moet het in ieder geval op je leeslijst staan. Tsja. Normaal gesproken zou ik afhaken bij een dergelijke rage. Maar het boek stond al een tijd om mijn leeslijst en ik had hem een tijdje geleden al gereserveerd bij de bibliotheek. Nu kon ik hem ophalen en ja, mijn andere boek was uit. Ik ging er beginnen, mezelf belovend dat ik hem weg zou leggen als het allemaal tegen zou vallen.

Nu heb ik het boek uit. Over de laatste 150 bladzijden heb ik twee dagen gedaan. Het had me te pakken. Ja, ik begreep de enthousiaste lezers. Kon me de lovende kritieken voorstellen. Rooney beschrijft in dit coming-of-age verhaal de levens van Marianne en Connell in het westen van Ierland. Ze worstelen met het opgroeien, met de keuzes die ze moeten maken, met de liefde. In een vlotte, ingenieuze stijl weet ze continu te raken. We vliegen soms drie, dan weer zes maanden vooruit in tijd en belanden steeds opnieuw in een verhitte situatie. Dan trekt het verhaal zich vaak even terug, zien we in flashbacks waarom we zijn waar we dan zijn, en zijn terug in het heetst van de strijd.

Rooney laat zien dat de kwetsbaarheid, de onzekerheden en angsten, grotendeels worden veroorzaakt door de oordelende buitenwereld, verwachtingsvolle ouders, kritische leeftijdsgenoten. Op hun leeftijd zijn Connell en Marianne kwetsbaarder dan je in eerste instantie van zorgeloze studenten zou verwachten. Maar dan is daar het verschil in sociale klasse. Marianne komt uit een welgestelde familie. Connell’s moeder Lorraine maakt het huis van Marianne’s ouders schoon. Die afstand lijkt gemakkelijk te overbruggen. Er is aantrekkingskracht. Ze vinden iets bij elkaar wat ze nergens anders kunnen vinden. Maar hoe lang kan een relatie standhouden als de achtergrond van geliefdes zo anders is? En dan is er nog zoiets als een liefdevol gezin. Hoe lang draag je een ongelukkige jeugd met je mee? Wat doet het met je relaties?

In een tijd van alles moet leuk zijn, een tijd waarin al het geluk wordt gedeeld en al het ongeluk verstopt blijft is het welhaast louterend om in een boek als deze ondergedompeld te worden. Zelfs in het meest intieme, het meest genotvolle schuilt de onrust. Marianne wenst vernederd te worden, wordt het liefste uitgewist, vind zichzelf te veel. Akelig. Teer. Hier hebben we boeken, of beter: hypes als deze voor nodig, om de kwetsbaarheid te laten zien. In het echte leven is de zwakte te onzichtbaar.

» details   » naar bericht  » reageer  

Odes - David Van Reybrouck (2018) 3,5

9 februari, 17:45 uur

Een verzameling prachtige odes. Odes aan van alles en iedereen: de nachtelijke autorit, de jaloezie, David Bowie, doden in de telefoon, de bindingsangst, om er maar eens een paar te noemen. Het zijn odes aan kleine dingen, aan vergeten of weggestopte emoties, aan grote persoonlijkheden, aan bijzondere kunst. Van Reybrouck koestert het leven, schrijft lyrisch en vol liefde over alles wat het leven zin geeft. Het is aanstekelijk.

Af en toe lijkt er een vanzelfsprekende ode te komen, zoals bij Ode aan de Lente. Wie wil er nou geen ode aan de lente lezen? Maar de titel zet je op het verkeerde been. Wat volgt zijn voorbeelden van lente, van natuur, in de kunst. Van Reybrouck vraagt zich af of het vandaag passé is om het platteland lief te hebben. Het is stil in de literatuur als het om natuur gaat. Een juiste constatering. Een gemis.

Nog een greep uit de odes: Ode aan de Littekens. De schrijver schrijft dat je zuinig moet zijn op je lijf, maar niet op je leven. Hij juicht de geestdrift toe. En dan laat hij een gedicht van Kahlil Gibran voorbij komen.

Je kinderen zijn je kinderen niet.
Zij zijn de zonen en de dochters van ’s levens hunkering naar zichzelf.
Zij komen door je, maar zijn niet van je,
En hoewel ze bij je zijn, behoren ze je niet toe.


Ontnuchterend in tijden waar voorzichtigheid zoveel waard is, want je vraagt je ineens af: ten koste van wat?

Laat dit een kleine ode zijn aan deze bundel. Of beter: een ode aan iedereen die zelfs in de meest donkere spelonken van het leven sprankjes licht blijft zien en aan iedereen die de banaliteiten van alledag niet voor lief neemt, maar er wonderen in blijft zien.

» details   » naar bericht  » reageer  

Stephen Florida - Gabe Habash (2017) 3,5

27 januari, 22:44 uur

Overdonderd werd ik door de eerste pagina’s van Stephen Florida. In Your Face! Dit is een statement. Dit is het neerzetten van een karakter die schijt heeft aan de wereld, aan wat anderen mogen denken. “Ergens in een uithoek van de Verenigde Staten, waar niemand me kan zien, verander ik in een woest kwijlend wezen om te krijgen wat ik wil hebben.” Dit woest kwijlend wezen heeft als doel om worstelkampioen te worden en daar gelooft hij heilig in. De eerste tientallen pagina’s ramt hij voort, waardoor je zelfs als kritisch lezer bijna zou twijfelen aan zijn onoverwinnelijkheid. Op Trumpiaanse wijze heeft hij lak aan de wereld. Of toch niet helemaal? Als hij het over zijn Mary Beth heeft verandert er iets. “Er zijn tien miljard vrouwen op aarde geweest die zich uitrekten, praatten, zich krabden, lachten, aten, boerden, en geen daarvan maakte zo’n indruk als Mary Beth. Elke stap in haar leven drukt de aarde aan, alsof ze meer lucht opzuigt dan alle anderen.” Na tachtig bladzijden wordt iets van zijn geschiedenis duidelijk en weer even later is de onoverwinnelijkheid een overschatting, een overlevingsstrategie. De stijl slaat de lezer murw en in de loop van het verhaal, als ook Stephen Florida kwetsbaar blijkt, is dat ook wat er met mij als lezer gebeurde. Na het overweldigende begin sloeg ik de bladzijden aan het einde van het boek iets minder enthousiast om en bleef ik ietwat teleurgesteld achter.

» details   » naar bericht  » reageer  

Full of Life - John Fante (1952) 4,5

12 januari, 13:35 uur

Mijn liefde voor John Fante heb ik nooit onder stoelen of banken willen steken. Als ik dan toch iets moet steken doe ik liever iets met een loftrompet als het over Fante en zijn boeken gaat. Full of Life is het negende boek dat ik dat ik van hem lees en ik kan er maar geen genoeg van krijgen. Ik vrees dat ik straks alleen nog maar kan herlezen, omdat ik inmiddels alles wat hij heeft geschreven al gelezen heb. Er ligt nog wel wat klaar in de boekenkast, maar ik weet niet hoe lang ik de verleiding kan weerstaan om daar aan te beginnen. Laat ik dan eerst maar weer eens vertellen wat dit boek weer de moeite van het lezen waard maakt.

De manier van schrijven van Fante is inmiddels weer bekend. Zijn hoofdpersonages zijn ook opnieuw herkenbaar en uit zijn leven gegrepen. Waar hij in de geroemde Bandini-reeks nog een alter ego nodig heeft, gebruikt hij hier gewoon zijn eigen naam. Fante en zijn vrouw Joyce verwachten een baby. En, zoals dat gaat, heeft Joyce nogal last van stemmingswisselingen. En alsof dat nog niet voldoende is lijkt het soms alsof er een strijd gaande is tussen John Fante en de rest van de wereld. Slachtofferrol 3.0. Fante worstelt hiermee. Hij worstelt met gevoelens van haat, liefde, begeerte en eenzaamheid. Een worsteling die zo mooi wordt beschreven, zo puur is en vooral zo vertederend is. Gelukkig kan hij zijn frustraties kwijt op papier.

Een van de mooiste gedeeltes uit het boek zijn de aanvallen van termieten op zijn houten huis. Fante gaat op handen en knieëen in de keuken zitten, op zoek naar ‘the little white beasties, crawling in the dead wood, the wood of my house’. Dan hoort hij iets iets. ‘I put my ear tot he floor. Down there, only inches away, I could hear them, the vile beasts, actually gnawing my wood. It was the rhythmic grinding of thousands of tiny jaws, feeding on the flesh and blood of John Fante’. Meesterlijk.

Fante bedenkt dan dat zijn vader hem kan komen helpen om het probleem op te lossen, maar hij heeft geen idee wat hij in huis haalt. Wat volgt is een prachtige roman. De zoveelste van Fante.

» details   » naar bericht  » reageer  

Tell Me How it Ends: An Essay in Forty Questions - Valeria Luiselli (2017)

Alternatieve titel: Vertel Me het Einde: Een Essay in Veertig Vragen, 12 januari, 12:35 uur

Sommige boeken moeten gewoon worden geschreven. Er moet niet teveel aan worden gesleuteld, de stijl hoeft niet verfijnd te worden om voor meer impact te zorgen of om ruimte te geven aan een bepaalde emotie. Soms ligt die emotie er zo bovenop waardoor de boodschap overkomt. Zo’n boek is Vertel Me Het Einde van Valeria Luiselli.

Hetgene dat Luiselli meemaakt als tolk bij de immigratierechtbank in New York spreekt voor zich. De verhalen die ze daar hoort roepen uit zichzelf al voldoende emoties op. Voeg daar de verontwaardiging en woede van Luiselli bij en dan weet je al snel dat dit een urgent boek is, een boek dat gelezen moet worden.

Zo vertelt Luiselli in het begin van het boek dat ‘het eerste interview van een kind bij de rechtbank de ‘screening’ (heet).’ Ze legt uit dat ze het beeld hiervan ‘cynisch gepast’ vind. ‘Het kind een filmrol met beelden; de tolk-vertaler een ietwat verouderd apparaat om die rol op de juiste manier af te draaien; het juridische systeem een soort scherm waarop alles geprojecteerd wordt – een scherm dat te versleten, te vies en te gescheurd is om enige helderheid of aandacht voor detail mogelijk te maken.’

Raak!

Even verderop raakt ze opnieuw de gevoelige snaar op een eenvoudige maar effectieve manier. Ze geeft in een zin het gehele probleem weer, als ze over de kinderen vertelt die met gevaar voor eigen leven naar de Verenigde Staten vluchten: ‘Vaak jagen ze niet eens de Amerikaanse Droom na, maar hopen ze simpelweg te ontwaken uit de nachtmerrie waarin ze geboren zijn’.

Opnieuw raak!

Wat volgt zijn talloze voorbeelden van verhalen van kinderen die proberen van de ene in de andere nachtmerrie terecht lijken te komen. Het is een klein, maar belangrijk doet dat vooral moet worden gelezen als een wake-up-call.

» details   » naar bericht  » reageer  

Brieven aan Koos: Avonturen van een Zolderkamerfilosoof - Tim Fransen (2018) 4,0

9 januari, 22:26 uur

Een aantal jaren geleden zag ik Tim Fransen’s Het Failliet van de Moderne Tijd. Een filosofische cabaretvoorstelling waarin Fransen op zoek gaat naar de zin van het leven. Dat klinkt nogal zwaar en ambitieus voor een cabaretvoorstelling, maar het was een schot in de roos. Recensies waren, zeer terecht, lovend. Nu is er dit boek: Brieven Aan Koos waarin Fransen min of meer hetzelfde probeert. De ondertitel is: Avonturen van een Zolderkamerfilosoof. Op aanraden van wijlen René Gudde trekt Fransen de wereld in, weg van zijn veilige zolderkamer, om de wereld te ontdekken. Vanuit de plaatsen waar hij naar toe gaat schrijft tien brieven die het boek vormen.

Wat het boek zo geslaagd maakt is de combinatie van een aantal dingen. Ten eerste kom je terecht in het hoofd van een authentieke figuur die je volledig meeneemt in zijn gedachtekronkels. Je ontmoet iemand met de nodige kennis en een daarmee gepaard gaande onzekerheid waarmee maar weer eens duidelijk wordt waarom je met kennis alleen niet zozeer het geluk vindt. Met de nodige regelmaat zet Fransen je aan het denken als hij weer een prachtig idee formuleert, maar tussendoor is daar steeds die nuchtere en droge humor die alle ernst onmiddellijk weer relativeert. Die combinatie, van de geestige lichtheid en de diepzinnige overpeinzingen, werkt heel goed.

Zo is Fransen in het Louvre en komt hij bij een bekend schilderij terecht: ‘uiteindelijk was daar dan de Mona Lisa. Wat kan ik ervan zeggen? Ze hing er. En ze leek als twee druppels water op de foto’s die ik weleens van haar had gezien. Ze was niks veranderd. Voor dit kleine schilderijtje was een gigantisch stuk muur beschikbaar gesteld, een nogal inefficiënt gebruik van de ruimte. Er hadden makkelijk nog een paar schilderijen naast gekund. Dat irriteert me ook aan chipszakken, die voor meer dan de helft gevuld zijn met lucht. Stop ze gewoon vol met chips.’

Maar Fransen relativeert niet alles. Je hebt het gevoel dat je heel dichtbij hem komt als hij spreekt over wat ons bestaan zin geeft. Namelijk dat het pas zin krijgt in relatie tot iets anders. Hij spreekt over de schaduwzijde hiervan, dat we de controle verliezen als we iets geven, dat we kwetsbaar zijn, zeker als datgene wat we geven niet toereikend zal zijn. We zouden zo graag soeverein willen zijn, dat is een ‘verleidelijk ideaal’, maar de prijs hiervoor kan wel eens hoog uit kunnen vallen, ‘in de vorm van vervreemding (..) of in de vorm van waanzin.’ Nietzsche is hiervan een ‘lichtend’ voorbeeld.

En Fransen slaat de spijker op zijn kop als hij concludeert dat het communisme en het kapitalisme veel meer gemeen hebben dan je op het eerste gezicht zou denken. ‘De hypocriete communistische slogans in vitrines zijn simpelweg vervangen door reclameborden met valse beloftes; door collectieve leugens zoals het geloof dat iedereen krijgt wat hij verdient als hij maar hard genoeg werkt; de leugen dat de markt simpelweg een weerspiegeling is van wat mensen willen, terwijl marketeers precies weten hoe ze onze neuronen en synapsen tegen ons kunnen gebruiken om nieuwe begeertes te kweken’.

Ik hoop dat Tim Fransen brieven aan Koos, of aan wie dan ook, blijft schrijven. Ze zijn zeer de moeite waard.

» details   » naar bericht  » reageer  

Land Houdt van Stilte, Het - Fieke Gosselaar (2018) 3,5

4 januari, 23:53 uur

Fieke Gosselaar weet heel goed waarover ze schrijft. De manier waarop ze de lezer onder de huid laat kruipen van de hoofdpersonen en waarop ze de omgeving afschildert waar ze in leven, het op eerste oog lege, troosteloos kale noorden van Groningen, getuigd van uitstekend schrijverschap. Het verhaal dat zich steeds verder maar bijna achteloos ontwikkelt toont de bescheidenheid van de noorderling. Het laat zien dat je je onder die grootse hemel en die weidse landerijen nietiger voelt dat je je als stedeling kunt voorstellen. En zoals het een bescheiden noorderling betaamt, laat ze dit niet meteen zien, maar neemt ze hiervoor de tijd. Als lezer wordt dit ook van je gevraagd. Als je daar het geduld voor hebt gaat er een goed verstopte wereld voor je open.

» details   » naar bericht  » reageer