Een gewaagde stelling op een boekensite

Binnenkort nemen we een podcast op waarin deze stelling voorgelegd wordt en ik het boek in kwestie mag verdedigen. Volgende titels staan al op ons lijstje:

- Misery - Stephen King (1987): film is beter door de fenomenale acteerprestatie van Kathy Bates

- Jurassic Park - Michael Crichton (1990): film verbetert het boek door overbodige scènes te trimmen en computeranimatie (duh)

- I'm Thinking of Ending Things - Iain Reid (2016): om het verhaal helemaal te vatten kijk je best eerst de film, dan een verklaring van het verhaal en lees je dan het boek

Ken je nog films die jij beter dan het boek vindt of wil je een opmerking bij deze boeken geven, wees welkom. Tips van boeken die beter zijn dan de film hoeven niet, dan kan je er héél veel opnoemen

Van wat ik me er nog van herinner vond ik de verfilming van De Vierde Man - Gerard Reve (1981) door Paul Verhoeven een stuk beter dan het boek.

- The Commitments - Roddy Doyle (1987)
Het boek is prachtig, maar de film is beter. Uiteindelijk gaat het over Ierse soulmuziek, en dan wil je die natuurlijk ook horen. Wat dat betreft een ongelijke strijd.

- La Solitudine dei Numeri Primi - Paolo Giordano (2008)
Het boek vond ik best aardig, maar de film stak er wel iets bovenuit. Zoals ik bij het boek schreef: 'ik vond de psychologische ontwikkeling net iets overtuigender. Maar wat belangrijker is: Mattia en Alice zijn in de film geen tragische helden maar mensen van vlees en bloed. Om dit te bereiken heeft de scenarist de zwakke stukken uit het boek veranderd en besteedt hij meer aandacht aan de jonge Mattia en Alice.'

- The Sweet Hereafter - Russell Banks (1991)
Ook hier vond ik het boek best aardig, maar de film is wat mij betreft een meesterwerk. Het boek legde ik na afloop weg en ging ik verder met mijn dagelijkse bezigheden, de film heeft nog weken door mijn hoofd gespookt. Staat hoog in mijn top-10 aller tijden.

Rosemary’s Baby, al vond ik het boek ook sterk. Mogelijk zou ik ook Norwegian Wood durven noemen.

Eens! Ik keek eerst de film. Dat grimmige sfeertje zit totaal niet in het boek.

Jurassic Park heb ik niet gelezen, maar ik kan me bijna niet voorstellen dat het beter is dan een van m'n favoriete films.

Inherent Vice was als boek erg tof, maar als film vond ik het helemaal hilarisch en fantastisch. Sowieso zeer veel respect om je überhaupt te wagen aan de verfilming, maar P.T. Anderson doet het briljant, met een heerlijke Joaquin Phoenix.

A Clockwork Orange? (boek niet gelezen, geef ik toe)
The Godfather? (ook niet gelezen)
Dune wat mij betreft ook, maar weet niet of dat voldoende breed gedragen wordt.

Ik denk dat je aandacht moet besteden aan de rol van 'wat kende je het eerst'.

Ligt eraan welke film…

Misschien dat 2001: A Space Odyssey ook mee telt, al heb ik dat boek niet gelezen.

Nou niet die Lynch versie gaan bashen plz.

Ik zeg niks.

Behalve dat David Lynch een paar geniale films heeft gemaakt.

De rest laat ik in het midden.

Ok, ik zou Dune niet zo geniaal als Inland Empire en Mulholland Dr. willen noemen, maar toch wel een dikke vier sterren hier (even hoge beoordeling als de Villeneuve verfilming).

Was de eerste film waar ik aan dacht toen ik de topictitel zag, wel gelezen en instemmende knik.

Grappig, ik geef het boek toch een sterretje hoger.

Wat ik ook nog wel het vermelden waard vind:

Het boek American Psycho en de verfilming vind ik precies even geniaal, precies omdat ze allebei op andere dingen focussen (de verfilming vind ik echt ziekelijk grappig, het boek was echt heeeeeeeeel erg naar en misselijkmakend).

Wat films waarbij ik het boek niet heb gelezen, maar me niet kan voorstellen dat het boek beter is:

- Call Me By Your Name
- Under the Skin
- 2001: A Space Oddyssey (dit is natuurlijk niet echt een verfilming, maar toch)
- The Thin Red Line
- Drive
- Fight Club

Het vergelijken van twee artistieke uitingen uit verschillende disciplines vind ik eigenlijk ondoenlijk. De beleving van een schilderij is ook onmogelijk te vergelijken met die van een muziekstuk.
Als een 'adaptatie' geslaagd is, is het denk ik ook meer dan een 'vertaling' van het ene medium naar het andere, omdat het iets toevoegd/uitlicht/wat dan ook. De graphic novel Fun home van Alison Bechdel las ik omdat ik benieuwd was naar aanleiding van de theatervoorstelling, en ik was zo verrast: allerlei thematische lijntjes die de voorstelling aanbrengt, zijn niet of nauwelijks aanwezig in het boek, en andersom. En bepaalde zaken die in de voorstelling breed worden uitgemeten, worden in het boek haast achteloos vermeld. Het zijn echt twee verschillende werken die heel goed naast elkaar kunnen staan, wat mij betreft. Alle kunst is een bewerking van fenomenen, een orde die is gecreëerd uit chaos. En bij een adaptatie is dat wat mij betreft niet anders.

Maar goed, dat neemt niet weg dat er bewerkingen zijn die ik met grote passie haat, of die in mijn ogen het 'bronmateriaal' tekort doen.

Mooi lijstje! Hier wil ik Requiem for a dream aan toevoegen. Wat vooral wil zeggen dat ik die film waardeer vanwege haar typisch filmische kwaliteiten (editing, muziek, acteerprestaties, et cetera), en het plot mij niet genoeg interesseert om het bronmateriaal tot me te nemen. (Al vind ik het schrijfwerk van Sarah Goldfarbs weergaloze monoloog dan weer wel schitterend, dus misschien is het boek ook wel de moeite waard...)

Bedankt voor de vele reacties! Ik neem alvast De Vierde Man, Fight Club & Inherent Vice in mijn lees - en kijklijst op. Dune lijkt me ook interessant maar nogal veel leeswerk op (te) korte termijn.

Overigens ben ik akkoord dat het altijd wel wat appelen met peren vergelijken blijft, maar het is dan ook maar voor de lol en geen wetenschappelijke studie. The Godfather is bijvoorbeeld wat mij betreft best evenwaardig te noemen.

Ik deel ook de mening van eRCee: wat je eerst tot je nam, zal een invloed op je keuze hebben. Zo heb ik zelf Lord of the Rings niet gelezen, maar kan me best voorstellen dat de fantastische locaties en geluid een meerwaarde tov het boek vormen. Eens?

Een goed punt! Waarbij ik moest denken aan Adaptation. Dat is toch wel een (meta-)adaptatie, en wel van The Orchid Thief (en ook weer niet; maar dat is weer een andere discussie). Maar dat boek heb ik niet gelezen.
En wellicht haken op dit punt dan wel wat luisteraars af!..

Ik heb het boek gelezen voordat ik de film bij een vriend zou gaan zien, dus dat kende ik net iets eerder.
Een klein nadeel van een boek lezen net voordat ik de film zie, is dat het vers is, en zo veranderingen aan het bronmateriaal me eerder kunnen opvallen, en me op die manier, al dan niet onbewust, wat uit de film kunnen halen (zonder dat ik dat wil). Er kunnen talloze redenen zijn waarom een filmmaker bepaalde veranderingen aanbrengt, en dat hoeft an sich ook helemaal niet zo erg zijn. Dat iets 'in het boek anders' was, doet dan ook niet ter zake; het zijn op zichzelf staande kunstuitingen.
Naast dus wat kleine veranderingen die me opvielen, viel het andere einde me op, wat misschien een groter nadeel is. (Pas later las ik dat het boek verschillende einden in verschillende versies kent, en dat de film gebaseerd zou zijn op de Amerikaanse versie.) Ik vond en vind het einde van de filmversie zeer naargeestig en dan ook zeker geslaagd, maar het einde in het boek op een bepaalde manier nog net wat meer, doordat Alex nu weer de foute kant op lijkt te gaan, maar dit zelf ook weet, en dus moreel meer in orde lijkt (en toch slechte dingen gaat doen); en mistroostig moet vaststellen dat zijn eventuele kinderen waarschijnlijk ook op het slechte pad zouden geraken. De realisatie van een moreel verdorven maatschappij door een misdadiger komt toch harder aan dan een cynische vaststelling dat iemand toch niet veranderd is, of een mogelijk moralistisch sausje eroverheen om maar wat te noemen.
Wetende dat er verschillende einden zijn, ben ik toch geneigd ze te gaan vergelijken, terwijl beide opties afzonderlijk ook gewoon erg goed en geslaagd kunnen zijn!

Misschien is door de verschillende versies van het boek, met of zonder laatste hoofdstuk, in combinatie met dat het boek redelijk dun is (en nog dunner met een hoofdstuk eraf!), en de relatie met de film tot de versies, dit misschien ook een interessant item om mee te nemen!

Wat we wel eens vergeten is dat de grote meerderheid van alle films een boek als bronmateriaal heeft. Zonder dat we het ons realiseren kijken we dus bijna doorlopend boekverfilmingen! Neem een regisseur als Alfred Hitchcock, die zelden een origineel script filmde. Omdat we niet bekend zijn met het bronmateriaal (op Rebecca na misschien) staan we daar niet zo bij stil. Dat komt ook doordat Hitchcock een herkenbare signatuur heeft van stijl, beeldtaal en thema's. Hij vormt het oorspronkelijke materiaal om naar zijn signatuur, waardoor je het bronmateriaal haast vergeet (als je het al kende).

Persoonlijk vind ik de interessantste boekverfilmingen die waarin een regisseur met zo'n eigen signatuur een bewerking maakt van een boek dat niet vanzelfsprekend in dat straatje past. Het hier terecht al meermaals genoemde De Vierde Man is daar een goed voorbeeld van. Zowel Reve als Verhoeven hebben een heel duidelijke signatuur waar je hun werk aan herkent. Deels overlapt hun kijk op de wereld en op de mens, deels ook niet. Een geliefd Verhoeven-thema als voyeurisme komt in Reve's boek niet aan de orde, maar is in de film wel aanwezig. Verhoeven pakt uit met symbolisme uit de Katholieke kerk, terwijl dat in het boek (gek genoeg) niet zo'n rol speelt. De film is echt een hybride van typische kenmerken van zowel Reve als Verhoeven. Naar mijn idee werkt het vaak zo bij boekverfilmingen waar de maker een persoonlijk stempel op durft te drukken. Zowel het boek als de film wordt er rijker van. In die categorie vind ik interessante titels:

Salo (De Sade/Pasolini)
The Long Goodbye (Chandler/Altman)
Women in Love (Lawrence/Russell)
Apocalypse Now (Conrad/Coppola)

De ultieme boekenverfilmer is wellicht Stanley Kubrick. Die maakte verdomd goede films van verdomd goede boeken. Toch mis ik op een of andere manier die extra dimensie die ik hierboven beschreef.

Dat gezegd hebbende betreur ik de teloorgang van het originele script wel. De trend in de laatste 20 jaar is dat een (kostbare) filmproductie gebaseerd moet zijn op iets wat de kijker al min of meer kent, omdat succes daarmee beter in te calculeren valt. En dus vliegen de remakes, de pre- en sequels, spin offs, de comicverfilmingen en dus ook de verfilmingen van bij een breder publiek bekende boeken je om de oren. Het liefst in een neutrale stijl waar de maker niet aan te herkennen valt, met Villeneuve's Dune als de uitzondering die de regel bevestigt. Maar vaker zit er kraak noch smaak aan en kun je inderdaad verzuchten dat 'het origineel' beter was.

Boek: Fallen Angel: William Hjortsberg
Film: Angel Heart :Alan Parker

De film is veel duisterder als het boek.