menu

Boeken / Algemeen / maatschappelijke tendensen en literatuur

zoeken in:
avatar van Ted Kerkjes
Ted Kerkjes (moderator)
Een cryptische topictitel (suggesties voor iets beters zijn welkom!), maar hier kan in ieder geval het gesprek bij Lolita worden voortgezet.

Leuk idee, Ted, maar misschien moeten we toch eerst wat mogelijke misverstanden uit de weg ruimen.
Als jij het had over 'voortschrijdend inzicht', bedoelde je dat dan persoonlijk of cultureel-maatschappelijk? In het eerste geval kan ik me er nog iets bij voorstellen, maar dan zou ik eerder spreken van ofwel 'evoluerende (of misschien degenererende) smaak' ofwel van 'toe- (of eventueel af-) nemende vertrouwdheid of bekendheid'. Ik heb namelijk een bloedhekel aan de notie 'voortschrijdend inzicht', zeker in deze context...

avatar van Pythia
Nabokov heeft prachtig de beleving van Humbert Humbert opgeschreven.
Voortschrijdend inzicht is dat Lolita niet meer als femme fatale wordt gezien maar als meisje van twaalf dat de situatie waar ze in terechtkomt niet kan overzien.

avatar van mjk87
Pythia schreef:
Nabokov heeft prachtig de beleving van Humbert Humbert opgeschreven.
Voortschrijdend inzicht is dat Lolita niet meer als femme fatale wordt gezien maar als meisje van twaalf dat de situatie waar ze in terechtkomt niet kan overzien.


Lolita is toch nooit als femme fatale gezien? Of heb je bronnen dat men er toentertijd zo tegenaan keek?

avatar van Ted Kerkjes
Ted Kerkjes (moderator)
ThomasVV schreef:
Als jij het had over 'voortschrijdend inzicht', bedoelde je dat dan persoonlijk of cultureel-maatschappelijk?
Voortschrijdend inzicht bedoelde ik vooral persoonlijk, ja. (Een inzicht lijkt me ook bij uitstek iets persoonlijks, al weet ik dat 'voortschrijdend inzicht' ook vaak anders gebruikt wordt.)

Noch lezers, noch auteurs, noch boeken bestaan in een vacuüm. Een boek is in een bepaalde (politieke/cultureel/maatschappelijke/, etc.) context geschreven en zodoende tijds-, plaats- en persoonsgebonden. Het is dus niet vreemd dat een oud(er) boek elementen bevat die verouderd aandoen bij een lezer van nu.

Wat je als lezer daarmee doet, is een tweede. Bij mij persoonlijk verschilt dat ook per boek. Ik vind dat kunst in de eerste plaats gewoon kunst moet zijn, en dat je een kunstwerk dus niet moet beoordelen op basis van moraliteit of in hoeverre je het eens bent met de opvattingen. Maar aan de andere kant haal ik als lezer mogelijk wel minder plezier uit een boek als het (in mijn ogen) verwerpelijke ideeën "propageert".

Zodoende verschilt het uiteindelijk per boek hoe ik daarmee om ga. Kunst waar ik van houd is vaak ambigu of "amoreel", dus eigenlijk heb ik zelden het probleem dat ik met eenduidig racisme, seksisme, antisemitisme of homofobie e.d. word geconfronteerd. Ik houd het meest van kunst die radeloosheid en vrolijke verwarring uitwasemt, dus gelukkig eindigen de meeste boeken die ik lees in een groot vraagteken, en zo heb ik het dan ook het liefst.

Ik ben blij met je reactie, Ted, ze voorkomt dat we naast elkaar gaan praten. Het enige woord waarmee ik het eigenlijk moeilijk heb, is het woord dat je - veelzeggend genoeg - tussen aanhalingstekens plaatst: 'propageert'. Een van de bijzondere eigenschappen van kunst, en met name van literatuur, is dat ze ideeën 'voorlegt' zonder ze te 'propageren'. Wat jij met die ideeën doet, bepaal je namelijk zelf! En bovendien is geen enkel idee zo 'verwerpelijk' dat het niet artistiek interessant kan zijn! (Denk als extreem voorbeeld maar aan Pasolini!) Misschien zelfs juist integendeel! Over die bewuste spanning bij Nabokov spreekt Rorty trouwens in het interview waarnaar eRCee verwijst ('Van de schoonheid en de troost')...

ThomasVV schreef:
En bovendien is geen enkel idee zo 'verwerpelijk' dat het niet artistiek interessant kan zijn!
Interessante gedachte. Je zou kunnen zeggen dat dit (op een redelijk extreme manier) geldt voor de films van Riefenstahl (die ik zelf niet goed genoeg ken om ze artistiek te beoordelen). Tegelijk denk ik dat de wereld te klein zou zijn geweest als Lolita niet een 12-jarige maar een 8-jarige was geweest (of extremer, een 8-jarig jochie). Over Lolita doe ik verder geen uitspraken, want ik ben nooit verder gekomen dan pagina 8. Niet mijn literaire smaak.

avatar van Ted Kerkjes
Ted Kerkjes (moderator)
ThomasVV schreef:
Het enige woord waarmee ik het eigenlijk moeilijk heb, is het woord dat je - veelzeggend genoeg - tussen aanhalingstekens plaatst: 'propageert'. Een van de bijzondere eigenschappen van kunst, en met name van literatuur, is dat ze ideeën 'voorlegt' zonder ze te 'propageren'. Wat jij met die ideeën doet, bepaal je namelijk zelf!
Mweh, hier kan ik het niet echt mee eens zijn. Kunst, ook literatuur, kan wel degelijk zaken "propageren", in de zin dat ze (abjecte) ideeën al dan niet moedwillig overbrengen zonder deze te problematiseren. Dan kun je natuurlijk wel zeggen: "Dat soort boeken zijn geen échte literatuur" of "Dat is geen échte kunst", maar daarmee verplaats je enkel het probleem. Het feit is dat zulke kunst wel degelijk bestaat, óók in de zogenaamde "hoge literatuur". Hiermee wil ik niet zeggen dat die boeken meteen per definitie het lezen niet meer waard zijn, maar het is ook niet nodig om dit te ontkennen. Kunst is niet heilig, kunst is ook maar het product van poepende mensen.
En bovendien is geen enkel idee zo 'verwerpelijk' dat het niet artistiek interessant kan zijn!
Hier ben ik het uiteraard mee eens, en ik vind dat kunst in principe een 'amorele vrijplaats' is en moet kunnen zijn. (Over Lolita kan ik overigens niets zinnigs zeggen, want ik heb dat boek niet gelezen.)

Ted Kerkjes schreef:
Hier ben ik het uiteraard mee eens, en ik vind dat kunst in principe een 'amorele vrijplaats' is en moet kunnen zijn. (Over Lolita kan ik overigens niets zinnigs zeggen, want ik heb dat boek niet gelezen.)
Hmm, het verbaast me eigenlijk dat jij dit zo vanzelfsprekend vindt. Ik vind het zelf best een lastige. Ook al omdat kunst kan aanlopen tegen wetten over bijvoorbeeld belediging (wat doe je met kunst die hele bevolkingsgroepen beledigt), zedelijke wetten (wat doe je met artistiek verantwoorde kinderporno) en nog zwaardere wetten (wat doe je met een performanceartist die zijn publiek een kopje kleiner maakt)?

In veel van dit soort gevallen is het duidelijk dat de wetten op kinderporno en doodslag de doorslag gaan geven. Maar wat doe je met belediging?

Ik weet het antwoord eerlijk gezegd niet, maar ik zou ook nooit zeggen dat alles zomaar mag in het kader van de schone kunsten. Dat is mij toch te makkelijk. Sorry Ted

avatar van Ted Kerkjes
Ted Kerkjes (moderator)
dutch2.0 schreef:
In veel van dit soort gevallen is het duidelijk dat de wetten op kinderporno en doodslag de doorslag gaan geven. Maar wat doe je met belediging?
Zaken die strafbaar zijn, zijn natuurlijk strafbaar.
Maar wat beledigingen betreft: tsja, kunst is uiteindelijk nep en je mag je als individu in een vrije samenleving ook wel wat weerbaar opstellen ten opzichte van beledigingen in een kunstwerk, vind ik. Ik kan me heel boos gaan maken over een boek dat mij beledigd heeft, maar uiteindelijk zou ik gewoon verdergaan met mijn leven. Je kunt het volkomen smakeloos en verwerpelijk vinden en dan kun je er eventueel een stukje over schrijven bij wijze van uitlaatklep, maar daar zou ik het wel bij laten.
Het is natuurlijk niet leuk om beledigd te worden, maar als je kunst consumeert moet je een bepaald spanningsveld accepteren, vind ik. Kunst is uiteindelijk toch een soort spel met de belangrijkste spelregel: 'kunst is een amorele vrijplaats'.

Nogmaals: als het strafbaar is (bijvoorbeeld oproepen tot geweld) is het strafbaar en ontoelaatbaar.
Ik weet het antwoord eerlijk gezegd niet, maar ik zou ook nooit zeggen dat alles zomaar mag in het kader van de schone kunsten. Dat is mij toch te makkelijk. Sorry Ted
Er zijn natuurlijk in de praktijk grijze gebieden te bedenken, hoor. Maar in principe ben ik helemaal voor de amorele vrijplaats in de kunst. (Uiteraard heb ik de term 'amorele vrijplaats' afgekeken bij Micha Wertheim.)

avatar van eRCee
Ted Kerkjes schreef:
Kunst is uiteindelijk toch een soort spel met de belangrijkste spelregel: 'kunst is een amorele vrijplaats'.

Wat vind je dan van de kunstenaar die zich in dienst stelt van een ander, die immoreel is? Bijvoorbeeld Riefenstahl.

avatar van eRCee
Ik denk overigens dat het voor deze site relevanter is om het te (blijven) hebben over hoe je je als lezer verhoudt tot boeken met een kwestieuze moraal, en of je anders tegen een boek aankijkt als maatschappelijke sentimenten over zaken die erin beschreven worden veranderen.

Als we dan terugkomen bij Lolita, dan denk ik dat Nabokov eigenlijk de lezer uitdaagt om hierover een positie in te nemen. Dit is dus in zekere zin de insteek van het boek. Ook al toen het verscheen. Daarom maakt het in dit geval eigenlijk niet zoveel uit in welke mate seksuele aantrekkingskracht van een volwassene naar een niet-volwassene geaccepteerd wordt in de maatschappij waar je op dat moment als lezer onderdeel van bent. Het zou heel anders zijn als pedofilie of seksueel misbruik in of door het boek zou worden vergoelijkt, maar dat is in mijn ogen niet het geval (al was het maar door het expliciet subjectieve perspectief). Misschien wel inzichtelijk gemaakt, tot op zekere hoogte, wat dus het spanningsveld oplevert waar de lezer zichzelf toe moet verhouden.

avatar van Raskolnikov
eRCee schreef:
Ik denk overigens dat het voor deze site relevanter is om het te (blijven) hebben over hoe je je als lezer verhoudt tot boeken met een kwestieuze moraal, en of je anders tegen een boek aankijkt als maatschappelijke sentimenten over zaken die erin beschreven worden veranderen.

Het was me inderdaad hier om te doen in m'n review, want het staat natuurlijk ook voor mij buiten kijf dat Nabokov dit boek zo had mogen schrijven. Het is zelfs ook niet dat ik Nabokov in artistiek opzicht iets verwijt, of van mij anders had moeten doen, maar er staat 'iets' tussen mij en het kunstwerk dat het me onmogelijk maakt het volledig te omarmen.

Een soortgelijke ervaring had ik toen ik vorig jaar Les Valseuses (1974) zag. Een vrouwonvriendelijker film zag ik waarschijnlijk nooit eerder, waarbij het vooral wringt dat nergens uit blijkt dat de regisseur vraagtekens zet bij het gedrag van zijn losbandige mannelijke hoofdpersonages (komische verkrachtingen e.d.). Aan de ene kant valt de film daar om te prijzen, want het doet daarmee iets wat ik niet eerder zo in een film zag. Daarmee rekt het de artistieke mogelijkheden van het medium verder op, en dat is op zichzelf al waardevol. Een tweede aspect is dat de film een tijdsgeest weerspiegelt die wezenlijk anders is dan de huidige. Ook dat is op zichzelf waardevol, al was het maar om met een hernieuwde blik naar het hedendaagse te kijken. In zoverre kan ik een kunstwerk prima van een afstandje beschouwen en waarderen. Wat ik wel een lastige vind is, is dat ik vermoed dat de vrije seksuele moraal van de jaren 70 deels debet is aan de uitwassen die via de MeToo-schandalen naar boven zijn gekomen. Een hoog 'moet toch kunnen' en 'weg met preutsheid' houding die grensoverschrijdend gedrag in de hand werkt. Nu zijn we ons bewuster van die grenzen en leggen we die wellicht anders (zijn we in ieder geval kritischer in wat we nog accepteren). Als je er zo tegenaan kijkt, dan zie je in Les Valseuses eigenlijk waar het mis gaat, het 'oude normaal'. Dat zou niet zo geweest zijn als de maker niet zo schijnbaar onverschillig zou zijn geweest over deze gedragingen. In die zin vind ik de film (als symptoom) een onderdeel van het probleem. Overigens vermeld ik er voor de volledigheid bij dat de film ook toen al als controversieel gold.

In zowel het geval Les Valseuse als Lolita, speelt dus mee dat bepaalde problematiek nog niet opgelost is, én dat het nog te kort geleden is om het als lezer/kijker los te kunnen laten. Bij veel oudere kunstwerken is het naar mijn mening makkelijker om er met de gebruikelijke afstand naar te kijken, weg te zetten als iets 'van die tijd', waar je je niet meer toe hoeft te verhouden. Ik realiseer me wel dat dat enigszins krom is, want ook dan kan het nog steeds gaan over gedrag dat nog altijd resoneert (de onderdrukking van bevolkingsgroepen, vrouwonvriendelijkheid etc.). Bijv: de manier waarop Herman Melville soms over slaven schrijft staat mijn waardering voor zijn werk niet echt in de weg.

Een "veranderend maatschappelijk sentiment" (goed verwoord!) doet voor mij hoegenaamd niets af aan de artistieke waarde van een literair werk, eRCee. Integendeel, het is precies daartegen dat ik wil reageren: laten we kunst en literatuur alsjeblief zoveel als maar enigszins mogelijk buiten dat verstikkende web van het zogenaamde maatschappelijke sentiment houden! Lolita heeft (niet gemakkelijk!) de jaren '50 overleefd, gaan we het nu laten verstikken in de 21ste eeuw?

avatar van Ted Kerkjes
Ted Kerkjes (moderator)
ThomasVV schreef:
laten we kunst en literatuur alsjeblief zoveel als maar enigszins mogelijk buiten dat verstikkende web van het zogenaamde maatschappelijke sentiment houden!
Ja, maar dat is onmogelijk, omdat wij nu eenmaal zelf in dat maatschappelijke sentiment zitten. Zodra wij kunst tot ons nemen, halen wij die zodoende "ons web" in.
Je doet ook alsof het een bewuste keuze is, maar je kunt er als lezer toch ook weinig aan doen als je moet constateren dat een verander(en)de maatschappij jouw leeservaring beïnvloedt?

avatar van eRCee
Vrijwel iedereen zal staan voor de vrijheid om Lolita uit te geven en te blijven uitgeven, en ook om het boek te lezen er van te genieten. Maar wil dat ook zeggen dat je persoonlijke waardering ervoor krampachtig in de lucht gehouden moet worden omdat de artistieke vrijheid dat nu eenmaal vereist, of is er niks mis mee dat als je zelf een minder ruime tolerantiegrens hebt gekregen voor seksueel misbruik, dat zich dat weerspiegelt in de beoordeling van het boek?

Nogmaals, in mijn ogen verliest het boek niets aan zijn waarde, ook mede door de ambiguïteit en de insteek van Nabokov, maar ik heb er ook geen moeite mee als het voor anderen wel aan kracht inboet op basis van een veranderende maatschappelijke moraal.

Ted Kerkjes schreef:
Je doet ook alsof het een bewuste keuze is, maar je kunt er als lezer toch ook weinig aan doen als je moet constateren dat een verander(en)de maatschappij jouw leeservaring beïnvloedt?

Misschien niet, maar het zegt des te meer over je onbewuste positie inzake de verhouding tussen kunst/literatuur en maatschappelijk sentiment! En ik denk dat we daar vandaag meer dan ooit voor moeten opletten! Dat is net mijn punt! Mijn "minder ruime tolerantiegrens voor seksueel misbruik" doet alleszins hoegenaamd niets af aan mijn waardering voor Nabokov, eRCee! Het is net integendeel de grotere maatschappelijke problematisering die het werk van Nabokov nog interessanter maakt! Net zoals omgekeerd Oscar Wilde 120 jaar geleden in zekere zin zo mogelijk nog interessanter was dan nu!

avatar van eRCee
Voor mij geldt dat ook, zoals ik schrijf. Nakobov is denk ik ook niet het beste voorbeeld vanwege eerder genoemde redenen. Ik heb nooit wat van De Sade gelezen, maar daarbij kan ik me voorstellen dat iemand die dit in de jaren '70 wel kon waarderen dat misschien anno nu niet meer kan, of minder.

avatar van Raspoetin
Deze discussie doet me denken aan een citaat van het artikel ‘De nieuwe inquisitie’ door de schrijver Mario Vargas Llosa dat ik in november 2019 had vertaald.

Degenen die literatuur vanuit een ideologisch, religieus en moreel oogpunt willen beoordelen – en ik denk dat dit op alle kunsten van toepassing is – zullen altijd in het nauw komen. En een ieder die kiest voor het aanvaarden van deze taak zal altijd in conflict komen met wat aanvaardbaar en wenselijk is vanuit de eerder genoemde perspectieven en daarom onderworpen zijn aan controles en afkeuringen, die eenvoudigweg een einde zullen maken aan de literatuur.

avatar van ZAP!
Hebben jullie ook A Clockwork Orange gelezen? Ik weet niet of het boek zoveel impact had, maar de film in Engeland wel. Kubrick hield de distributie van de film vanaf 1972 zelfs tegen in Engeland omdat er er een reeks copy-cat-moorden en verkrachtingen plaatsvond, hij zelf werd bedreigd en nog wat andere onverkwikkelijke zaken. Ik ben zelf erg tegen het verbieden van dergelijke films (en boeken), maar als het zo uit de hand loopt, wat doe je er dan nog tegen...?

De weerstand tegen dergelijke boeken en films (en wat al niet meer) komt (in Nl., voor de rest kan ik dat moeilijk beoordelen) trouwens ook niet uit de lucht vallen. Er zijn de afgelopen decennia tal van misbruik- en moordzaken geweest die de maatschappij hard hebben geraakt en dan gaan mensen op zoek naar een schuldige of meerdere. Zo geven rechters tegenwoordig ook hogere straffen om de publieke vraag tegemoet te komen.

Inzake 'Lolita' kan ik helaas niet meepraten, want die heb ik nooit gelezen en het is te lang geleden dat ik de (tweede) verfilming zag...

avatar van Ted Kerkjes
Ted Kerkjes (moderator)
Ik heb het idee dat deze discussie nu wel heel erg vertroebeld is.

Ik zat ook met A clockwork Orange in mijn hoofd, ZAP!... Een kunstwerk, en een film in het bijzonder, kan natuurlijk een heel grote impact hebben op (een deel van) de maatschappij, maar dat mag het artistiek waardeoordeel toch niet negatief gaan beïnvloeden, hé... En bovendien was het uitgangspunt van dit gespreksonderwerp net het tegenovergestelde, namelijk de negatieve impact van een - los van het betreffende kunstwerk - maatschappelijk evoluerend sentiment op de beoordeling van dat kunstwerk! Bah... Gelukkig citeerde Raspoetin nog net op tijd Mario Vargas Llosa...

avatar van ZAP!
En dat is een mooie quote, maar dus niet altijd haalbaar. En ik ga toch ook in op de impact van dat maatschappelijk (d)evoluerende sentiment? Als er misdaden plaatsvinden en een maatschappij dus onveiliger wordt, dan krijg je vrijwel automatisch zulke sentimenten. En nogmaals, ik ben het er niet mee eens, maar zo gaat dat wel, bij een deel van de bevolking.

avatar van eRCee
Wel een beetje een rigide standpunt van Vargas Llosa. Ik denk dat de werkelijkheid veel genuanceerder is en dat, zelfs als je het niet wil, er onbewust misschien toch wel aangeleerde morele oordelen een rol spelen bij een ieders kunstwaardering. Ik zie ook niet in wat daar persé mis mee is, alsof kunst en moraal elkaar uitsluiten, nee, helemaal niet. Alles mag meegenomen worden bij je beleving/waardering en eigenlijk gebeurt dat ook automatisch, onze hersenen zijn er goed in informatie te integreren en vermengen en dat vermogen kan je niet naar believen uitzetten.

avatar van ZAP!
Je hebt gelijk dat die morele oordelen er onbewust kunnen zijn, maar je kan proberen daar inzicht in te krijgen en jezelf erin oefenen die af te leren - mocht je dat bevorderend vinden. Een moreel oordeel enkel gestuurd vanuit een collectieve opvatting, heeft weinig grond als je het voor jezelf niet ook beredeneren kan als zijnde legitiem - en dat mag, misschien zelfs moet, eenieder voor zich bepalen.

-edit- Klinkt een beetje vaag, als ik het zo teruglees, maar swa.

Een moreel oordeel over een kunstwerk, in zoverre dat al mogelijk is, kan volgens mij nooit slaan op het onderwerp of thema ervan, hoogstens op de manier waarop dat wordt gepresenteerd: alleen de mate waarin de kunstenaar bewust heeft gekozen voor de immorele presentatie van een bepaald thema én zijn mogelijke motivatie hiertoe zouden eventueel een moreel oordeel over een kunstwerk kunnen rechtvaardigen, maar zelfs dan lijkt mij de grootste omzichtigheid aangewezen! Ik zou zelfs bijna durven stellen dat kunst en moraal elkaar wél uitsluiten, eRCee: als je kunst moraliseert, ís het gewoon geen kunst meer. Het is het een of het ander...

avatar van eRCee
ThomasVV: Maar kunst, en zeker verhalende kunst, gaat toch ook vaak over morele thema's? Sterker nog, bij heel veel romans die ik waardeer speelt mee dat ik ook de morele boodschap waardeer, of inzichtgevend vind, of anderszins interessant, en dus strekt ook mijn literaire oordeel zich daartoe uit.

Als je de discussie heel erg vanuit de theorie voert, dan kom je inderdaad tot de conclusie dat een kunstenaar met zuivere artistieke intenties alles kan maken. Ik denk dus ook niet dat de belangrijkste spelregel van kunst is dat het een 'amorele vrijplaats' is, zoals eerder in deze discussie aangedragen. De belangrijkste spelregel is in mijn ogen dat de kunstenaar zuivere artistieke intenties heeft.
Maar dat is hier de discussie niet. De discussie is of een moreel oordeel onderdeel mag zijn van een artistiek oordeel. In mijn ogen zeker wel. Het werk van Eduardo Galeano of recent Valeria Luisella waardeer ik mede daarom, maar ook boeken van Hugo, Dickens, Dostojewski, Boll, Lenz, Camus (!).

Tegenover Vargas Llosa zet ik Camus, die kunst zo definieert: het is een afwijzing van een deel van de werkelijkheid met een beroep op een ander deel van de werkelijkheid. Ik voeg daaraan toe: inclusief een beroep op een deel van de morele werkelijkheid, en een afwijzing van een ander deel van de morele werkelijkheid. Kunst herschept de werkelijkheid en dat kan zich heel wel tot de moraal uitstrekken. Het oordeel vervolgens is uiteraard niet die van het geheven vingertje, maar wel of het thema juist belicht is, of het weerklank vindt bij jezelf, of eventueel dat het een grens over gaat (bijvoorbeeld omdat de artistieke intenties niet juist zijn).

Ik ga nog verder, hopelijk bezorg ik je er geen beroerte mee: doe je het werk niet tekort als je het uitsluit van een moreel oordeel?

avatar van Ted Kerkjes
Ted Kerkjes (moderator)
eRCee schreef:
De belangrijkste spelregel is in mijn ogen dat de kunstenaar zuivere artistieke intenties heeft.
Dat vind ik een goede. Een kunstenaar moet in eerste plaats iets maken met de intentie gewoon iets goeds te maken, en daarbij mag hij van mij het speelveld zien als een amorele vrijplaats.
Ik ga nog verder, hopelijk bezorg ik je er geen beroerte mee: doe je het werk niet tekort als je het uitsluit van een moreel oordeel?
Of je dan een werk tekort doet, weet ik eigenlijk niet zozeer. Ik denk eerder dat het gewoon onmogelijk is om je morele kompas helemaal uit te zetten, ook als je dat graag zou willen.
En je morele kompas heeft, denk ik, altijd in meer of mindere mate invloed op je waardering. Die invloed kun je natuurlijk wel proberen te minimaliseren, maar dat is eerder een rationeel ingrijpen op je gevoelsleven, zou ik zeggen.

Ted Kerkjes schreef:
Een kunstenaar moet in eerste plaats iets maken met de intentie gewoon iets goeds te maken, en daarbij mag hij van mij het speelveld zien als een amorele vrijplaats.

Sorry Ted, maar nu breng je jezelf in een hopeloze tegenspraak. Nog los van de eindeloze discussie over wat "goed" betekent, lijkt het mij bovendien niet alleen het recht, maar zelfs de plicht van de kunstenaar om zich - tenminste als kunstenaar - met die vraag niet bezig te houden! Een echte kunstenaar maakt iets niet omdat het "goed" is, maar omdat hij het gewoon moét maken! Daarom is hij kunstenaar! En al de rest heeft met kunst - als kunst - NIETS te maken.

Een beroerte bezorg je me er niet mee, eRCee, want die had ik al van de warmte . Maar ik kan hierbij toch niet anders dan herhalen dat ik een kunstwerk natuurlijk wel moreel kan beoordelen, maar dat het vanaf dat ogenblik eigenlijk gewoon... geen kunstwerk meer is!

avatar van ...stilte...
Maar ik kan hierbij toch niet anders dan herhalen dat ik een kunstwerk natuurlijk wel moreel kan beoordelen, maar dat het vanaf dat ogenblik eigenlijk gewoon... geen kunstwerk meer is!

Ja daar ben ik het (als beeldend kunstenaar) helemaal mee eens.

Gast
geplaatst: vandaag om 20:31 uur

geplaatst: vandaag om 20:31 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.