Vandaag ben ik opnieuw begonnen in The Wind-Up Bird Chronicle van Murakami, een boek dat ik zes jaar geleden voor de eerste (en enige) keer uitlas. Eigenlijk zijn er tot nu toe praktisch geen boeken geweest die ik heb herlezen nadat ik ze uit had, ik begon altijd liever aan iets nieuws dan aan iets waarvan ik het plot al kende. Toch ben ik benieuwd of ik zes jaar later het boek nu op een 'andere' manier zal lezen (komen de personages in een ander licht te staan, komt er andere thematiek naar voren, etc)

Hierdoor was ik benieuwd geraakt, herlezen jullie vaak boeken die jullie al eens gelezen hebben, en wat zijn jullie redenen om dit wel/niet te doen?

Tja, Ontdekking van de Hemel heb ik eens herlezen toen ik die eindelijk eens gekocht had, en vroeger ook veel boekjes en vooral strips. Dat blijft leuk en puur vermaak. Ook de hele Harry Potter-reeks, omdat ik die herlas in vertaling om vooral alle details goed mee te krijgen. Verder heb ik wel een hele lijst met boeken die ik wil herlezen, puur om de schoonheid weer te beleven, maar ik maak er nog te weinig tijd voor, temeer er zo veel onontdekte boeken nog open staan op de leeslijst.

Het komt zelden voor dat ik boeken helemaal herlees. De laatste keer moet het Menselijk tekort van Malraux zijn geweest omdat het 't kwartaalboek was. Wel herlees ik best wel vaak bepaalde gedeeltes van boeken bv. uit In de ban van de Ring of bepaalde science-fiction boeken.

Mijn top-10 heb ik, op Biljarten om halftien na, allemaal tenminste twee keer gelezen. Ook van mijn 4,5 sterren boeken heb ik een flink aantal dubbel gelezen, en stiekem denk ik altijd (onder het jacobitisch voorbehoud natuurlijk) dat ik tijdens m'n pensioen alle boeken die ik vier sterren of hoger heb gegeven wil herlezen.

De reden is simpel; dit zijn gegarandeerd boeken die je goed vindt, en na een aantal jaar ben je altijd een groot deel van de details (en soms ook de hoofdlijn) vergeten, dus kan je vaak net zo veel genieten als de eerste keer. Een herlezing valt me overigens maar zelden tegen, terwijl bijvoorbeeld films vaak de tweede keer minder indruk op me maken.

Ach, het werd er vroeger al met de paplepel ingegoten om bepaalde verhalen (tot vervelens toe) opnieuw te moeten horen, en soms werd ik geacht zelf bepaalde verhalen hardop voor te lezen; en daarmee bedoel ik de Bijbel. Sinds '88 niet meer in gelezen. Ik had veel meer met het Oude Testament dan het Nieuwe Testament. In het O.T. werd heel wat afgevochten met als hoogtepunt dat stuk over die complete Egyptische legermacht die weggevaagd werd, omdat God de zee weer liet stromen. Wat mijn top-10 betreft: sommige boeken zijn behoorlijk vaak opnieuw gelezen (Hans Werner Richter, Gert Ledig, Erich Maria Remarque, Manfred Gregor, Wolf van Aaken, James Jones en de biografie over J. Stalin). Van Sven Hassel heb ik ook het nodige opnieuw gelezen, al kwam e.e.a. mij steeds onwaarschijnlijker over. Ik heb eens een stukje in een boek van Leon Uris gelezen. Hij schreef over Duitse Panther tanks die in september '39 Polen binnenrolden. Of het is een enorme drukfout geweest, of de man heeft zijn research niet goed verricht; de Panther verscheen pas in '43 aan het front. Panzer(kampfwagen I t/m IV) tanks waren het die Polen binnenrolden. Het boek in kwestie is spontaan bij het oud papier beland en ik greep maar naar mijn oude 'klassiekers'. Ook Wolfgang W. Parth en Fritz Wöss werden vaker gelezen, en niet te vergeten sommige boeken van Will Berthold. Na mijn jeugd ben ik nooit meer lid van de bibliotheek geweest om de bijdrage die er gevraagd werd voor het lenen, en ik ben meer van het kopen. Pas toen ik nog niet eens zo gekke lang geleden boeken ging bestellen via internet, heb ik zelfs een aardig voorraadje 'nog te lezen' opgebouwd. In mijn jeugd heb ik de Euro.5 serie meerdere malen herlezen. Herlezen is haast hetzelfde principe als muziek: een LP of CD draai ik (in verhouding veel) vaker, of de nodige draaibeurten liggen al achter mij. (Horror)films kijken deed ik ook vaker, al is filmpje huren er vandaag de dag niet meer bij want praktisch alle videotheken zijn uit mijn woonplaats verdwenen (hoe zou dat nou komen?), platenbeurzen zijn er gelukkig nog altijd, al hoef ik nog amper iets te kopen. Terug bij de les: sommige (kort)verhalen van Stephen King heb ik ook vaker gelezen, want slechts één poging tot Peter Straub beviel me voor geen meter.

Ik dacht net een topic te openen onder de titel 'lezen en herlezen', maar na even zoeken bleek dit al te bestaan. Dus sluit ik me hier aan.

Terwijl de rij boeken in mijn kast gestaag blijft groeien, en een reden tot zorg wordt voor mijn echtgenote, vraag ik mezelf regelmatig af, waarom ik zoveel boeken maar één keer lees en ze dan op de plank zet tot - ja, tot wanneer? Misschien tot een verhuizing of noodgedwongen ontruiming in het ergste geval. Romans herlees ik in de regel niet, tenzij na vele jaren of decennia er een geheel ander licht valt op de bekend veronderstelde inhoud. Is het boek veranderd? ben ik beter gaan lezen? of: ben ik zelf veranderd?

Om met die laatste mogelijkheid te beginnen. Veel lezen heeft het nadeel van routineus te worden. De verwondering neemt af en de bekendheid met de trucs van de schrijver neemt toe, zodat je al eerder dan gewenst weet waar het boek heen gaat. Van lekker met een boekje in een hoekje zitten en het laten gebeuren, gaat het naar kritisch besnuffelen van wat de auteur er deze keer van gebakken heeft. En dan liefst vergelijken met voorgaand werk. Waar zit de ontwikkeling of waar begint de auteur zich te herhalen. Schrijvers moeten immers schrijfkilometers maken en brood op de plank. Boeken veranderen niet. Dat is het mooie van een boek. De tijd verandert wel. En ben ik zelf veranderd?

Herlezen, doe ik, in tegenstelling tot de reactie van chris reifert hierboven, wel graag de teksten uit de bijbel, liefst in verschillende vertalingen en versies. Mee eens: het Oude is beter dan het Nieuwe Testament. En dan zijn er de 'klassiekers'. Carmiggelt, Bomans, Mulisch en vele andere, liefst Nederlandse auteurs. Vertaalde boeken wringen dikwijls. Onze taal kan zo mooi zijn. Taal en cultuur kun je moeilijk uit elkaar halen. Maar het liefst grasduin ik in de vele godsdiensthistorische boeken, die min of meer als naslagwerk dienen, zoals de boeken van Daniël de Waele en het prachtige boek van rabbijn de Vries: Joodse Riten en Symbolen. Ook filosofie hoort daar bij, al is het van de tweede categorie. Dan wordt het herlezen vooral een dieper doordringen in de tekst en ontdekken waar je eerder overheen las. Eén keer lezen doe ik bij een boek dat aardig is, maar gemist kan worden. Mijn vrouw zal blij zijn als het dan naar de kringloop gaat. Twee keer lezen betekent: een blijvertje, tenzij de deceptie groot is. Niet gemist kunnen worden, de boeken die ik tenminste eens per maand opsla.

Tenslotte is er een aparte categorie: boeken die ik gekregen heb als welgemeend cadeau. Daar ga ik voorzichtig mee om, ongeacht of ik me helemaal in de inhoud kan vinden. Wie mij een boek schenkt, moet erop kunnen rekenen dat ik het gegeven paard waardeer. Lezen doe ik het echter niet meer.

Wandelaar wanneer je alleen Nederlandse schrijvers leest en geen buitenlandse vanwege de vertaling dan mis je wel iets. Nederland is maar een klein landje en de wereld heeft zoveel te bieden aan fantastische schrijvers.
Ik herlas deze winter een aantal romans van Dostojevski. Het liefst zou ik het ook in de oorspronkelijke taal lezen, maar een goede vertaling kan je toch heel dicht bij het origineel brengen. Ik las gelijktijdig Tussen Geld en God (Dostojevski voor beginners) van vertaler Arthur Langeveld dat ik van harte kan aanraden.

Er zijn wel een aantal Nederlandse schrijvers die ik erg goed vind, zoals Willem Brakman, A. Alberts en Slauerhoff. Maar alleen van F.C. Terborgh heb ik alles herlezen... deze schrijver verbleef het grootste deel van zijn leven in het buitenland en zelfs zijn jeugd bracht hij door in Duitsland. Hij hield van de Nederlandse taal, maar het koste hem moeite om het te schrijven... en misschien is het daarom juist zo bijzonder.
Maar Nederland is eerder een land van dichters dan roman schrijvers. Hans Faverey (mijn favoriet), Bloem, Vasalis, Gerrit Achterberg en nog zoveel meer (niet op te noemen).... en een gedicht kan je vele malen herlezen.

Ja ik ervaar ook dat je smaak kan veranderen en zeker met het ouder worden zijn er schrijvers die ik vroeger goed vond maar me nu niet meer verleiden tot een herlezing. Die breng ik allemaal naar de kringloopwinkel zodat iemand anders er nog plezier aan beleeft. Maar toch sta ik verrast over het aantal nieuwe schrijvers die ik ieder jaar weer ontdek. Er blijft haast geen tijd over om het allemaal te herlezen.

In de Bijbel lees ik regelmatig (dat is onuitputtelijk) en daarnaast veel Boeddhistiche teksten... maar wel in vertaling.

Grappig om mijn topic van 13 jaar geleden langs te zien komen. Èn grappig om mijn reactie van destijds terug te lezen, want inmiddels ben ik heel wat meer geneigd tot het herlezen van boeken. Meerdere persoonlijke klassiekers heb ik inmiddels herlezen, soms zelf meer dan één keer. De Naam van de Roos van Eco, De Verwondering van Claus, The Man in the High Castle, diverse Murakamis en Pynchons...Onder andere House of Leaves staat voor binnenkort nog op de planning en ook Ulysses wil ik weer eens oppakken.

Ik merk bij veel van die boeken dat ik a) vaak eigenlijk totaal niet meer weet waar ze nou echt over gaan en dat ze in die zin dus 'nieuw' voelen en b) dat ik bij herlezing vaak veel meer verwijzingen snap en het plot beter kan doorgronden. Tenslotte kan ik keer op keer terug blijven komen naar mijn favoriete muziek, dus waarom niet bij literatuur?

Onlangs kwam ik een citaat van Nabokov dat treffend is in deze context.