Al-mawt 'Amal Shaq - Khaled Khalifa (2015)

Met deze cover lijkt het een wel erg exotisch boek, maar toch vind je hem wel in bijna elke onafhankelijke boekhandel terug (onder deze betere coverfoto: De dood is een zware klus by خالد خليفة - goodreads.com.

Dit boek is meer dan een odyssee der menselijke miserie. Het geeft op treffende wijze weer hoe oorlog zoveel bredere gevolgen heeft dan enkel de bommen die vallen, hoe gewone mensen - vaak niet eens (actief politiek) betrokken - slachtoffer worden van machtsmisbruik en Kafkaëske willekeur, iets waar beide kampen zich schuldig aan maken, en welke uitwerking het op zijn (al sociaal kwetsbare) samenleving heeft.
Ook heeft het wel iets van die rijke Arabische verhalencultuur waar ik wel fan van ben. Ik heb er vaak mijn potlood bijgenomen om de meest rake zinnen te onderlijnen, wat ook wel wijst op het vakmanschap van de schrijver.

Khalifa maakt daarnaast ook een aantal sterke analogieën, met name het letterlijke vergaan van het lijk van de vader, met het vergaan van de nobele opzet van de kinderen om de laatste wens van hun vader te vervullen, is heel symbolisch. Niet omdat ze er zelf geen zin meer in hebben, maar omdat de omstandigheden waartoe ze gedwongen worden doorheen te moeten, hen meer en meer van elke menselijkheid onttrekt.

Sterk boek!

De dood ontkleed van alle franje of diepere betekenis. In 'De dood is een zware klus' (2015) betekent sterven geen martelaarschap of een religieus voorportaal naar een finale afrekening, maar het lichaam van de Syrische oud-revolutionair Abd al-Latief is een rottende homp vlees. Van ouderdom gestorven in oorlogstijd. Abd al-Latief's wens om in zijn geboortegrond begraven te worden brengt diens kinderen Boelboel, Hoessein en Fatima in een lastig parket. Want het verscheiden van hun vader mag dan losstaan van 't oorlogsgeweld, maar het conflict dringt zich niettemin op aan zijn stoffelijke overschot. Elke controle opnieuw het gevaar dat hun queeste verkeerd wordt opgevat als een verzetsdaad van de tegenstander. Stilistisch is 'De dood is een zware klus' (2015) niet buitengewoon mooi proza. Slechts drie hoofdstukken en een ietwat afstandelijke brok tekst om deze familiegeschiedenis te koppelen aan de loop van het oorlogsconflict. Toch houdt Khaled Khalifa een hypnotiserend ritme vast door de grafische beschrijvingen van het rottingsproces van 't lijk op de achterbank. Een zeker gevoel van wanhopige urgentie om deze etterende wond te dichten en verder te kunnen met leven. Wat betekent rouwen nog wanneer een reële angst voor de toekomst zwaarder weegt dan een ceremonieel afscheid van iemands verleden!? Oorlog pakt zelfs rouwverwerking af van mensen.