De 21e Eeuw: Die in 1979 Begon - Maarten van Rossem (2026)

Dit boek, waar ik met enig ongeduld op zat te wachten, werd steeds maar uitgesteld en geannuleerd. Dan was er de corona-crisis, papiertekort, dan weer had de auteur geen tijd het af te maken, kortom: een beproeving.
Maar nu gloort er hoop. In november 2023 zal het boek te langen leste toch nog van de drukpers rollen. Zo wordt ons voorgehouden althans. Eerst zien, dan geloven. Maar het onderwerp interesseert me, dat is duidelijk en een brede blik op onze tijd is waar we behoefte aan hebben.

Wel ja, de verschijning nog maar weer een jaar uitgesteld. Zo gaat die eenentwintigste (zo spel je dat, beste uitgever) eeuw wel voorbij. Maar Maarten heeft het druk. Net tachtig geworden, opnames voor De Slimste Mens met de eveneens tachtigjarige Philip Freriks. En dan nog drie keer in de week een podcast volpraten. O ja, ik vergeet bijna nog De Broeders van Rossem bij de NTR. Daar gaat heel wat tijd inzitten, want die camerajongens zijn niet snel tevreden, dus alles moet drie keer gezegd en gedaan voordat het op de buis kan. Het leven kan hectisch zijn. Vooral als de klok begint te tikken. En dan kom je aan zo'n eenvoudig populair historiserend werkje van 128 bladzijden niet meer toe natuurlijk. Dat ligt daar ergens op het bureau tussen de papieren onaf te wezen, wachtend op het heilig vuur van de geliefde auteur. Intussen maakt de beste man, die beweert het liefst thuis en in het stadspark te blijven rondhangen, busreisjes door de voormalige DDR en overal waar men graag het begeleidende gebrom van de sublieme historicus verneemt. Het moet niet gekker worden. Nieuw Amsterdam: cancel dit ding maar. Een onrijpe vrucht smaakt zelden naar meer.

Kijk eens aan: het boek verschijnt nu op 4 september 2025, heeft de uitgever bedacht. Heb je al een nieuwe kalender in huis? Dan is een cirkeltje om deze datum wel gepast. Een belangrijk moment immers. Na de zomervakantie van volgend jaar iets om naar uit te kijken. Maar ik begrijp het allemaal best. Er zijn belangrijkere zaken te doen. Een belangwekkend boek moest eerst het licht zien: De Dinorevolutie: Over Hun Favoriete Dinosauriërs en de Nieuwste Inzichten - Gijs Rademaker en Maarten van Rossem (2024) - BoekMeter.nl. Historisch van het grootste belang natuurlijk, zeker met het oog op de Verenigde Staten. Daar wemelt het immers van de fossielen. En van Rossem heeft daar vast een deskundige mening over. Je bent Amerikanist of je bent het niet.

Het zou trouwens zomaar kunnen dat er van de inzichten in die eenentwintigste eeuw, met zijn vermeende neoliberale tendensen, over een jaar niet zoveel meer klopt. Een reden temeer voor de auteur zijn uitgever even te laten weten dat er een nieuw boek aan zit te komen. In 2026.

Ik begrijp dat 't dino-boekje meer een project is van Gijs Rademakers.

Vorig jaar zomer, als ik me goed herinner, ging van Rossem met Rademaker op stap door de VS, op zoek naar sporen van dino's. Maarten deed daarvan verslag in zijn podcast. De fascinatie voor de dinosauriër bestond al langer, en deed hem bij Gijs Rademaker belanden, die deze hobby met hem deelde. Samen maakten ze een serie programma's, als podcast en voor TV bij Videoland. Gijs als journalist, Maarten als historicus (die graag even een TV-programmaatje volpraat), een prachtig resultaat. Ook het boek mag er zijn.

Overigens, geen misverstand, ik draag Maarten een warm hart toe, heb zelfs een abonnement op zijn glossy magazine.

Oh nee. Dit heb ik uit dit item van Beau. Gijs Rademaker heeft het meeste geschreven. https://m.youtube.com/watch?v=PpII0t138uA&pp=ygUJQmVhdSBkaW5v

Ja hoor, de uitgever kan me bevestigen dat ik dit boekje echt eind komende week kan ophalen bij mijn boekwinkel. Gebonden en wel. Geduld is een schone zaak.

zou het echt? in de podcast van vanochtend sprak Van Rossem vanaf zijn vakantie adres op Texel erover dat hij het boek nog bij de uitgeverij moet inleveren.

zou het echt? in de podcast van vanochtend sprak Van Rossem vanaf zijn vakantie adres op Texel erover dat hij het boek nog bij de uitgeverij moet inleveren.

De 21e eeuw begon volgens Maarten van Rossem in de jaren zeventig. Maar met dit tempo kunnen we zijn boek ergens in 2070 verwachten.

zong eens Herman van Veen.

Vandaag kreeg ik een mail van de boekwinkel, dat de bestelling wordt geannuleerd omdat het boek niet leverbaar is. 'Met excuses voor het ongemak.' De eerste keer dat ik zo'n bericht kreeg, was in 2021. Toen was ik nog mild, ach ja, corona en zo. De naakte waarheid is dat de auteur het te druk heeft om een boekje te schrijven, zoals ik al vermoedde in 2022, 2023 en najaar 2024.

Heel bijzonder dat de uitgever NieuwAmsterdam me vorige week nog kon melden dat de verschijningsdatum klopte en het ook vandaag nog op eigen website aankondigt.
In geduld geloof ik niet meer, in uitgevers nog minder, in Maarten het minst.

Ik zal op zoek moeten naar een andere levensoriëntatie.

In de podcast deze week vertelde hij dat er nog wat verbeteringen aan het manuscript moesten komen. Vervolgens nog aan tafel met de uitgever. En daarna zou het af zijn.
We houden moed!

De titel van het boek is veranderd in: De 21e eeuw, die in 1979 begon.
De uitgever verwacht het boek vanaf 17 februari 2026 te kunnen leveren. Bijna dubbel zo dik nu met 240 pagina's.
Waarom 1979? Ik denk met de start van het 'Thatcherisme'. Margaret Thatcher werd in dat jaar premier in het VK en voerde een strak neoliberaal beleid. In zekere zin het begin van een nieuw tijdperk.
Ik neem aan dat de auteur inmiddels weet waar het over moet gaan.
De 21e eeuw, die in 1979 begon | 9789046835630 | Nieuwamsterdam

Ik had de verschijningsdatum al aangepast, maar niet gezien dat de titel eveneens was gewijzigd.

Om alvast een tipje van de sluier op te lichten: volgens Van Rossem vormen niet het einde van de Koude Oorlog of de aanslagen van 11 september 2001 het belangrijkste kantelpunt in de wereldgeschiedenis, maar het moment waarop Deng Xiaoping in 1979 de feitelijke nieuwe leider van China werd. Met zijn economische hervormingen zette Deng de opkomst van China als wereldmacht in gang.

Daarnaast weet ik dat Van Rossem altijd al een boek wilde schrijven met de titel Het begon allemaal in de jaren zeventig, en op deze manier doet hij die wens eer aan.

Komt dit boek nu werkelijk uit? Of worden we weer in de maling genomen door van Rossem?

We gaan het morgen zien ...

Hij zit nu bij Max... met boek!

Net even teruggekeken en zoals altijd vertelt hij een uitstekend verhaal. Toch verbaast het me dat hij is gaan zitten in een programma waar vooraf wordt gezongen, op de achtergrond wordt gekookt en tussendoor aandacht is voor sport, c.q. de Olympische Spelen; juist allerlei zaken op de televisie waaraan hij zich doorgaans doodergert.

Podcast Luisteren (PodNL): 1979: Waarom de chaos van nu toen al begon by Maarten van Rossem en Tom Jessen - podcastluisteren.nl Een reprise van de uitzending Tijd voor Max.

Het boek in huis, kreeg het door toeval cadeau. Op de omslag de wervende sticker: 'Het vervolg op Drie Oorlogen '. Dat klopt qua tijdlijn inderdaad wel. Dat boek met de verhalen over Wereldoorlog I en II en de zgn. Koude Oorlog, het onbloedige Oost-West conflict, behoort tot de beste verzamelde essays van de auteur.
Historicus van Rossem beschrijft ook nu weer de grote macro-economische en machtspolitieke lijnen. Opmerkelijk bij de schrijver vind ik altijd weer de blinde vlek voor het dagelijkse lokale leven van de gewone burger. Met die vertaalslag lijkt hij wat moeite te hebben. De historie wordt bij van Rossem vooral door machtspolitici geschreven. Daar kan hij dan ook een helder resumé van geven. En dat is overzichtelijk. Voor andere processen in de maatschappij, die niet minder geschiedenis schrijven, zijn dan weer andere deskundigen voorradig.
Na volledige lezing hoop ik er nog op terug te komen.

Het boekje leest vlot, dat moet ik de schrijver nageven. De inleiding begint met de zin: 'Dit boek gaat over machtspolitiek'. Dan weten we meteen waar we aan toe zijn.

Terecht begint de schrijver met de wisseling van de wacht in het Verenigd Koninkrijk, waar in 1979 Margaret Thatcher als de nieuwe leider van de Tories een strak, zelfs rigide neoliberaal beleid invoerde, dat ook in de VS, met name onder Reagan, bewondering oogstte.

Het neoliberale klimaat gaf alle ruimte aan multinationals om wereldwijd te opereren. De productie werd verplaatst naar lagelonenlanden en de leiderschapswisseling in China zette de deur open voor de Aziatische expansie. “China was wellicht de grootste profiteur van de globalisering, al is mondialisering in het Nederlands een beter en mooier woord.” (40) Dat lijkt me wel een rake constatering. Zonder die mondialisering, die op westers liberaal economisch beleid stoelde, kon China niet zo groot worden. Daarbij lag er al een bruggenhoofd naar het Westen: “Hongkong was voor China het electriserende middelpunt met de moderne wereld, misschien zou je de stad het slaghoedje van de economische explosie kunnen noemen. In 1979 was Shenzhen een dorp ten noorden van Hongkong, nu is dat een stad met meer dan 10 miljoen inwoners.”

Grote stappen, snel thuis. De schrijver gaat met vaart door de decennia. Maar staat wat langer stil bij de nutteloze operaties in Irak na 11 september 2001. Daarin kan ik de schrijver goed volgen. Kredietcrisis en Arabische Lente passeren in enkele bladzijden en bieden weinig meer informatie dan we ook op Wikipedia kunnen vinden. Poetins militaire operaties en MAGA vullen aanzienlijk meer tekst. Ik begrijp dat van Rossem actueel wil zijn en zijn boekje heeft bijgewerkt tot de laatste minuut, maar is dat de taak van een historicus? Wordt daarmee niet een stukje distantie gemist?

Dat ons een demografische krimp te wachten staat, met name in China, waar de bevolking de komende 75 jaar zal halveren, is dan wel weer een juiste constatering, die met eenvoudige statistieken, zonder glazen bol, bewezen kan worden. Daarmee is de toekomstige wereldheerschappij van deze grootmacht dan ook discutabel.

Wat ik mis, behalve bespreking van de meer sociale onderwerpen (ik denk aan gezondheidszorg, AIDS, welvaartsontwikkeling en -verdeling, honger en droogte) is een visie op Afrika, Israël en Palestijnse gebieden. Doen die niet mee in de eenentwintigste eeuw? Of draait alles rond de liberale as van het kapitaal? Wie zal zeggen hoe de eenentwintigste eeuw verder zal verlopen? Onmogelijk te voorspellen en van Rossem zegt al gauw te veel als hij de eeuw doortrekt, maar ook te weinig. Hij mist het menselijke en sociale aspect. Er zijn grenzen aan de groei, ook technologisch. Misschien verschil ik teveel in mensvisie met de welbespraakte Utrechter.

Een aardig boekje, maar niet veel meer dan dat. Wie regelmatig een krant leest zal weinig nieuws ontdekken in dit boekje. De grote lijnen, in sneltreinvaart, voor wie de afgelopen 47 jaar wat gemist mocht hebben. Zelf blijven denken blijft toch nog steeds de beste optie.