Cemetery Boys - Aiden Thomas (2020)

Het eerste land dat op een identificatie (identiteitsbewijs en/of paspoort) de mogelijkheid openstelde naast F/M (V/M) als sekse ook iets anders te vermelden (X) was Australië. Inmiddels bestaat ook in Nederland deze keuzemogelijkheid en zijn onlangs de Verenigde Staten gevolgd. Uiteraard dient de persoon met medische rapporten de keuze te documenteren om daarvoor in aanmerking te komen. Deze keuze lijkt mij alleen in het belang van degenen die zich niet voelen behoren tot het geslacht dat bij geboorte werd bepaald en hun lichaam zelf aangeeft maar nog niet operatief tot verandering zijn overgegaan of zelfs nog twijfelen aan hun gender.
De auteur Aiden Thomas is een transpersoon (om het zo neutraal mogelijk te schrijven), voor zover ik kan zien van meisje naar jongen, en geeft de voorkeur eraan om aangesproken te worden met hij/zijn of zij (meervoud)/hun. Bovendien is Aiden net als Yadriel uit het boek van Latino afkomst, maar naar ik aanneem geen brujo. Ongetwijfeld speelt de achtergrond en opvoeding een grote rol in hetgeen in het verhaal naar voren komt, zoals de ‘feestelijkheden’ rond Dia de Muertos (Allerzielen), dat zeker in Mexico en in andere Midden-Amerikaanse staten uitbundig wordt gevierd zoals in de Verenigde Staten het Halloween-feest. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat de in het boek genoemde gerechten en versnaperingen correct zijn, evenals de van suiker vervaardigde schedels die versierd worden.
In het Spaans, maar ook in sommige andere talen, worden zelfstandige naamwoorden verbogen naar gelang de verwijzing naar een man of vrouw, vandaar brujo (mannelijk) en bruja (vrouwelijk), vergelijk niño (jongen) met niña (meisje), alsook Latino en Latina. In dat kadert herinner ik mij een uitspraak in een conference uit de tijd dat conferences in Nederland nog niet bestonden uit scheldpartijen en het overmatig gebruik van schuttingtaal. Als ik mij niet vergis was het in ‘Kwartetten’ dat Fons Jansen het had over school en Duits, voor hem een moeilijke taal, zei hij, omdat de leraren nooit goed de zaken konden uitleggen terwijl het, zo bleek hem later, eigenlijk heel eenvoudig was: als het geslacht anders was, was de uitgang ook anders. Om dergelijke woorden meer genderneutraal te maken gebruikt Aiden in zijn boek Latinx en brujx wanneer beide seksen gezamenlijk bedoeld worden.
Ten slotte: wie het origineel (in het Engels) leest (ik weet niet of reeds een vertaling in het Nederlands is verschenen) zou goed op de hoogte moeten zijn met de achtergrond, rituelen en gebruiken en vooral het eten rond Dia de Muertos, een feest dat zijn herkomst heeft uit de tijd van de Azteken en Maya’s (die oorsprong wordt in het boek door de oma van Yadriel aan enkele kinderen verteld) waarover, zoals zo vaak, later een chrtistelijk/katholiek (chocolade)sausje is gegoten. Bovendien wordt een redelijke kennis van de Spaanse taal gevergd omdat Aiden van de gebruikte woorden of zinnen geen vertaling in het Engels biedt.
Wat hebben we hier dan? Een verhaal met geesten/spoken, bijgeloof, Latino gemeenschap in de Verenigde Staten, deportatie, een trans jongen (Yadriel) met nog het uiterlijk van een meisje aangezien hij nog te jong is om een hormoonbehandeling te krijgen, laat staan operatief te worden geholpen, maar die wel valt op jongens, zijn beste vriendin (Maritza) die verstokt vegan is en nog geen bruja wil worden, Dia de Muertos + eten, een overlijden van een familielid (Miguel) wiens lijk men niet kan vinden, een opgeroepen geest (van Julian, niet lid van de brujx-gemeenschap en homo), die net is overleden, neergestoken in een park, de vermissing van een aantal jongeren en mogelijk een opbloeiende romance tussen Yads (Yadriel de aspirant-brujo) en Jules (Julian, de bij vergissing opgeroepen geest). En dan besluit Julian dat Yadriel zijn (Julian’s) verbindingslijn met de aarde mag doorsnijden zodat hij naar het hiernamaals kan gaan, bij voorkeur naar Vrouwe Muerta en niet de Jaguar-god van de onderwereld.

En het einde van het verhaal (de afloop) is zeer spannend en passend bij de tijd van het jaar: Dia de Muertos of Halloween, waarbij Bahlam, de jaguar-god, weer wordt opgeroepen uit Xibalba (de onderwereld).