The Last Enchantment - Mary Stewart (1979)
Alternatieve titels: De Laatste Betovering | Arthurian Saga #3
Engels
Historisch
405 pagina's
Eerste druk: Hodder & Stoughton,
Londen (Verenigd Koninkrijk)
Koning Arthur heeft door toedoen van Merlijn het magische zwaard Caliburn in handen gekregen. Hiermee kan hij zijn rijk consolideren. Merlijn gaat op jacht naar Mordred, de zoon die Morgause, Arthurs halfzuster heeft gebaard, nadat zij hem eens voor haar eigen ambities had verleid. Volgens Merlijn is de jongen het grootste gevaar dat Arthur bedreigt, en hij wil hem dan ook doden. Al zijn pogingen mislukken echter, en alle sombere voorspellingen komen dan ook een voor een uit.
Eigenlijk voelt The Hollow Hills meer als een epiloog van het eerste deel en een proloog voor het derde. Op zichzelf is het boek daarom net wat minder indrukwekkend dat The Crystal Cave. Hopelijk stijgt het laatste deel hier nog bovenuit.
Helaas is dat niet gebeurd.
Misschien is het grootste probleem wel dat de verteller eigenlijk niet meer de hoofdpersoon is, noch in diens nabijheid. Arthur is gekroond en Merlijn beseft dat Arthur hem steeds minder nodig heeft. Nu zou dat geen probleem hoeven te zijn voor het verhaal, ware het niet dat het personage van Merlijn niet kan concurreren met Arthur. Mijn interesse en voorkeur liggen duidelijk bij de Koning, en ik heb een vaag vermoeden dat hetzelfde geldt voor de schrijfster. Waar Arthur in het verhaal verschijnt leeft het op. In The Crystal Cave kon het verhaal nog prima zonder hem, maar nu lijkt het leven eruit te verdwijnen zodra we Arthur uit het oog verliezen.
Dat maakt The Last Enchantment wat onevenwichtig. De episode van Guineveres ontvoering is bijvoorbeeld uitstekend gedaan, waarbij Stewart opnieuw slim gebruik maakt van Merlijn als verteller. Zoals Merlijn blind was voor het feit dat Ambrosius zijn vader was (en ik het ook niet doorhad), zo volg ik hem onbewust ook in zijn aannames over Guineveres gedrag als ze meewerkt met haar ontvoerder. Merlijn en ik hebben allebei Arthur nodig om te begrijpen wat er nou eigenlijk is gebeurd. Sowieso vind ik Arthur heel goed beschreven – hoewel ik misschien bevooroordeeld ben. Zijn reactie als Merlijn hem confronteert met de liefde tussen Guinevere en Bedwyr is slechts een van de redenen waarom ik hem zo bewonder.
Daartegenover staat dat ik de hele verhaallijn met Ninian/Nimuë vooral wat ongemakkelijk vind. Niet boeiend, niet schokkend, vooral een beetje raar. Deze versie van de legende is an sich sympathiek (het laat hem ‘zijn waardigheid en een zekere mate van gezond verstand behouden’, aldus het nawoord van de schrijfster) maar de uitwerking had beter gekund. De focus op dit deel van het verhaal maakt dat interessantere verhaallijnen, zoals de terugkeer van Morgause of de snode plannen van Morgan, nauwelijks tot hun recht komen. Het gebeurt vaker dat er wat halfslachtig gerefereerd wordt aan een grote gebeurtenis of een plotlijntje wordt opgezet en weer wordt verlaten. Zo had Arthur klaarblijkelijk eerst een vrouw die Guenever heette, die als een potentieel interessant personage wordt geïntroduceerd en vervolgens achter de schermen sterft in het kraambed. Dit gebeurde in het vorige deel ook en dat ergert mij wat. Doe het goed of laat het weg.
Al met al moet ik concluderen dat een verhaal over Merlijn eigenlijk niet goed zonder Arthur kan. Vreemd genoeg maakt dat het eerste deel van de trilogie juist het beste. Dat heeft interessante personages die later niet meer terugkomen en werkt uitstekend als proloog en context voor de latere legenden. Deel 2 en 3 van de trilogie maakten vooral dat ik graag weer een goed boek over Arthur wilde lezen.