Poèma bez Geroja: Triptich - Anna Achmatova (1961)

Een eerste ‘voltooiing’ van het gedicht vond in 1943 in Tasjkent plaats, waarna fragmenten ervan in de jaren 1944-1945 in de Sovjet-Unie verschenen. Door verdere uitwerkingen en aanpassingen verdubbelde het gedicht bijna in omvang. In 1961 verscheen een eerste complete versie in New York, terwijl de dichteres nog steeds aanpassingen verrichtte en het werk in samizdatvorm in de jaren 1962-1965 in de Sovjet-Unie circuleerde.

In 1984 verscheen een tweetalige versie ‘Gedicht zonder Held’ bij De Lantaarn te Leiden. Die is echter door de vertaler Frans-Joseph van Agt (tevens de toenmalige ambassadeur in Moskou) gebaseerd op een Sovjet-uitgave: de verzen 9-10 uit het tweede deel over de grote terreur van Stalin ontbreken, net zoals enig commentaar op de Goelag-archipel in het derde deel ontbreekt.

Eveneens in 1984 verscheen de vertaling ‘Epos zonder Held’, bij Meulenhoff te Amsterdam; door de vertaler Hans Boland voorzien van een uitgebreide inleiding en een hele reeks notities.

Achmatava schijnt de grootste Russische poëet van haar tijd te zijn, dus ik was benieuwd en heb dit werk erbij gepakt. Nu wel, het zal ongetwijfeld kwaliteit hebben, maar simpelweg niet mijn smaak. Het is een poëem, maar wel op een bijzondere manier geschreven qua opzet en opmaak. In zekere zin waardeer ik dat wel. Maar inhoudelijk is het nogal abstract en wist mij nergens te boeien. Echt helemaal nergens. En ik lees dan in vertaling dus allicht mis ik een prachtig Russisch taalgebruik, maar ja, mooie beelden kan je ook laten oproepen in een vertaling en eigenlijk is dat nergens gebeurd in dit werk. 1,5*.