Scheppend Nihilisme: Interviews met Willem Frederik Hermans - Willem Frederik Hermans, Frans A. Janssen, Adriaan van der Veen, G.H. 's-Gravesande, Hans Sleutelaar, Piet Calis, Hans Verhagen, C.B. Vaandrager, Henk J. Meier, Ben Bos, Rem Koolhaas, J. van Tijn, Trino Flothuis, Martin Ruyter, Fons Elders, Rein Bloem, Harry Mulisch, W.L. Brugsma, Magda Oude Stegge, Adriaan Venema, Ischa Meijer, Dirk Ayelt Kooiman, Tom Graftdijk, Marja Roscam Abbing, Freddy de Vree, Cees Nooteboom, Judy van Emmerik, Willem M. Roggeman, Max Pam, Elize Botha en Henriette Roos (1979)
Nederlands
Verhalenbundel
Ideeënliteratuur
346 pagina's
Eerste druk: Loeb en Van der Velden,
Amsterdam (Nederland)
Tussen 1950 en nu gaf de schrijver Willem Frederik Hermans vijfentachtig interviews, die voor radio en televisie meegerekend. Zesenzestig interviews verschenen in druk, en vijfentwintig daarvan werden verzameld in deze bloemlezing 'Scheppend nihilisme', samengesteld door Frans A. Janssen. Hermans zelf heeft zich met de bundeling van de interviews intensief bemoeid: hier en daar heeft hij noten aan de tekst toegevoegd. In het inleidende ‘Interview over interviews’ vraagt Janssen aan Hermans of hij het niet beu is geïnterviewd te worden. De schrijver antwoordt: 'In het algemeen niet. Interviewers die me vervelen wijs ik het gat van de deur wel, natuurlijk. Zover is het zelden gekomen.' Hermans had de gewoonte zijn interviews goed voor te bereiden. In het boek zegt hij: ‘Ik leg me erop toe in een interview dingen te zeggen die ik nog niet in een boek heb verteld.’ In de meeste gevallen lukt dat wel, maar wie op de hoogte is met het werk van Hermans komt in deze bloemlezing ook bekende thema’s tegen. Hermans’ allesoverheersende pessimisme komt ook regelmatig aan bod.
Dit tweegesprek tussen de twee bejubelde naoorlogse schrijvers kon - niet als verrassing - enkel uitlopen op een fikse onenigheid. Desalniettemin is het boeiend om te lezen hoe de twee heren in het leven staan. Mulisch als idealist die geloofde in de maakbaarheid van de wereld en Hermans als de mistantroop, die de mens enkel ziet falen in verkwisting en bloeddorstigheid, en zich daarom enkel zou moeten druk maken over schadebeperking. Het valt me op dat Hermans vooral de boventoon voert door grotere feitenkennis en Mulisch als naïeveling op zijn plek wordt gezet.
Hoewel ik me meer kan vinden in het betoog van Hermans dan die van de heer Mulisch; is het stuk waarin Hermans stelt dat Nederland tijdens de Duitse bezetting - net als Denemarken - beter geen weerstand had kunnen bieden, omdat het volgens hem enkel tot meer doden heeft geleid, als gezwets kan worden beschouwd. Zeker betreft de jodenvervolging waarbij weliswaar verscheidene factoren een rol speelden is het contrast tussen de twee landen enorm. Denemarken heeft immers bijna al zijn joden tijdens de oorlog gered, terwijl Nederland het hoogste percentage joden in West-Europa kent die zijn vermoord. Juist de passieve en leidzame houding van Nederland heeft hierin een groot aandeel in gehad.
Hoe dan ook spreken de heerlijke recalcitrante teksten van Hermans in de interviews zodanig weer aan dat ik de rest van het boek maar ben gaan lezen.
Het boek is zijn geheel te lezen op de website van de Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren.
Inhoudsopgave:
Frans A. Janssen - Interview over interviews
1. Adriaan van der Veen - Een biografie van het boek in onze tijd
2. G.H. 's-Gravesande - Al pratende met Willem Frederik Hermans
3. Hans Sleutelaar en Piet Calis - H.P.-gesprek met dr. Willem Frederik Hermans
4. Hans Sleutelaar, Hans Verhagen en C.B. Vaandrager - Zelfportret van Willem Frederik Hermans
5. Henk J. Meier - Interview met een mandarijnenjager
6. Ben Bos - De weerloze mens fascineert
7. Rem Koolhaas - Ik ben heel zielig
8. J. van Tijn - ‘Ik heb nooit in de goedheid van de mensen geloofd’
9. Trino Flothuis Interview
10. Trino Flothuis ‘Nederland gaat ramp tegemoet’
11. Martin Ruyter Bedrag doet niet terzake
12. Willem Frederik Hermans In gesprek met mijzelf
13. Fons Elders Filosofie als science-fiction
14. Rein Bloem Schrijven vind ik alleen de moeite waard als je de ambitie hebt om iets te schrijven, dat nog niet eerder geschreven is
15. Wat moet een schrijver doen? Twistgesprek tussen Willem Frederik Hermans en Harry Mulisch
16. Magda Oude Stegge Intervjoe met de schrijver W. F. Hermans
17. Adriaan Venema Willem Frederik Hermans
18. Ischa Meijer ‘Ik hoef niet meer zo nodig hard van me af te trappen’
19. Ischa Meijer ‘Het enige geluk is geluk in slavernij’
20. Dirk Ayelt Kooiman en Tom Graftdijk Willem Frederik Hermans, een vraaggesprek
21. Marja Roscam Abbing Heilig verklaarde fopspenen
22. Freddy de Vree De tranen der acacia's anno 1976
23. Cees Nooteboom ‘Nederland is een stiekem land’
24. Judy van Emmerik Prachtig, prachtig, dat Oedipusverhaal
25. Willem M. Roggeman Gesprek met Willem Frederik Hermans
26. Max Pam Ik ben een dominee met een lege kerk
27. Max Pam W. F. Hermans over Zuid-Afrika
28. Elize Botha en Henriette Roos In gesprek met Willem Frederik Hermans
Verantwoording
Bibliografische lijst van interviews met Willem Frederik Hermans
Register van personen