De Steile Helling - Maarten 't Hart (1988)
mijn stem
10 stemmen
Nederlands
Historisch
223 pagina's
Eerste druk: De Arbeiderspers,
Amsterdam (Nederland)
Het boek bestaat uit twee delen. In het eerste deel schetst Maarten 't Hart een caleidoscopisch beeld van een volksbuurt en haar bewoners. In het tweede deel wordt de aandacht geheel geconcentreerd op een buurtbewoonster die "van onder aan de dijk" probeert op te klimmen. Behalve een studie van standverschil - een onderwerp waarop in Nederland een merkwaardig taboe rust - bevat dit boek een vleugje geschiedschrijving van de jaren vijftig, een tijdvak dat verdwenen lijkt tussen de Tweede Wereldoorlog en de swingende jaren zestig, hoewel het de jaren waren van de familie Doorsnee, de Bonte Dinsdagavondtrein, de watersnood, de emigratie, Drees, de eerste AOW, Grace Kelly en de Hongaarse opstand.
1
geplaatst: 19 juli, 16:01 uur
Op de omslag: Schaatsers te Maassluis, van Johan Barthold Jongkind, 1862.
3
geplaatst: 25 juli, 09:15 uur
Over dit boek is natuurlijk meer te melden dan bovenstaande. Maarten 't Hart schrijft hier een topografische sociologie van Maassluis, zoals hij dat vanaf de jaren vijftig goed gekend heeft. Op z'n duimpje, kun je wel zeggen. Na de gedetailleerde schets van het tegen en onder de helling gebouwde stadje aan Het Scheur, vervolgt het tweede hoofdstuk met de zin: 'Wij woonden onder aan de dijk, maar wisten niet dat wij al van de kaart gestreept waren.' Een veelbetekenende zin. Onder aan de dijk was de wijk waar het volk woonde, bovenaan woonden de bazen en bovenbazen. Er stond een sanering gepland, waarin de bewoners van deze volkswijk niet gekend werden. Een bekend fenomeen in menige oude stadsbuurt. Het standsverschil werd hiermee nog eens bevestigd. Je deed er niet toe en wie beneden geboren werd, kon wel de Wip opgaan om boven te komen, maar je raakte er nooit thuis.
Een prachtig boek, met een warm hart geschreven over de ziel van een tijd, de stad Maassluis, wat er verloren ging en hoe alles veranderde. In veel opzichten is deze sociale roman een geschiedenisles, zoals in de jaren '90 Geert Mak zijn boeken schreef, inzoomend op het kleine persoonlijke verhaal achter de geschiedenis van de stad. In dit geval het verhaal van Clazien Onderwater, zo kleurrijk en herkenbaar beschreven. En het laat maar weer eens zien dat het leven van vele 'kleine luyden' zoveel interessanter was dan dat van de welvarender stand. Een meesterlijk werk en 't Hart gaat een tandje dieper dan in zijn meeste romans. Je voelt de enorme betrokkenheid op afkomst en stad waarin hij zijn jeugd doorbracht. Noem het liefde, geen heimwee.
'Het lijkt alsof het verleden pijlsnel wegvlucht, een vlucht die men wanhopig probeert te vertragen door over dat verleden te schrijven, niet om het verstrijken der jaren te bewenen, niet om te treuren over verloren paradijzen, niet om bestuurders die saneerden aan te klagen, maar uitsluitend om op de steile helling van de tijd staande te blijven.' (Topografische epiloog, blz. 223)
Een prachtig boek, met een warm hart geschreven over de ziel van een tijd, de stad Maassluis, wat er verloren ging en hoe alles veranderde. In veel opzichten is deze sociale roman een geschiedenisles, zoals in de jaren '90 Geert Mak zijn boeken schreef, inzoomend op het kleine persoonlijke verhaal achter de geschiedenis van de stad. In dit geval het verhaal van Clazien Onderwater, zo kleurrijk en herkenbaar beschreven. En het laat maar weer eens zien dat het leven van vele 'kleine luyden' zoveel interessanter was dan dat van de welvarender stand. Een meesterlijk werk en 't Hart gaat een tandje dieper dan in zijn meeste romans. Je voelt de enorme betrokkenheid op afkomst en stad waarin hij zijn jeugd doorbracht. Noem het liefde, geen heimwee.
'Het lijkt alsof het verleden pijlsnel wegvlucht, een vlucht die men wanhopig probeert te vertragen door over dat verleden te schrijven, niet om het verstrijken der jaren te bewenen, niet om te treuren over verloren paradijzen, niet om bestuurders die saneerden aan te klagen, maar uitsluitend om op de steile helling van de tijd staande te blijven.' (Topografische epiloog, blz. 223)
1
psyche (crew)
geplaatst: 25 juli, 12:12 uur
Ligt op de stapel om te lezen, in de eerste regels herken ik direct de buurt, de straten… ja het oude Maassluis herbergt vele verhalen zie ook de Historische Vereniging: Historische Schetsen van en over Maassluis #1 - J.F.J. Vaissier e.a. (1984) - BoekMeter.nl en hun rijke archief.
3
psyche (crew)
geplaatst: afgelopen dinsdag om 15:40 uur
Aansprekend tijdsbeeld
Het is alweer ruim 10 jaar geleden dat ik Magdalena van Maarten ’t Hart (MtH) las. Zijn boeken bevallen me wisselend. Maar deze verhalenbundel uit 1988 was een verrassing, ik heb er veel plezier aan beleefd. Behalve de topografische proloog en – epiloog bevat ‘De steile helling’ de verhalen ‘Het paradijs’ waar MtH (geboren 1944) opgroeide en ‘De Tol’. De verhalen spelen zich rond het ‘saneringsgebied’ af: oude huisjes beneden aan een dijk en boven op de dijk. Benedendijks woonden de arme mensen, bovenop de rijken of rijkeren, in ieder geval was een standsverschil te bespeuren. Dit komt in beide verhalen terug.
Natuurlijk is ook het geloof weer rijkelijk aanwezig, dit keer op een grappige manier, bijvoorbeeld de gebeurtenissen rond de verdronken woorden Gods na een overstroming. En natuurlijk voert MtH met zijn hekel aan papen de ‘Roomsen’ op die alleen aan de rand van het dorp mochten kerken in een gebouw dat niet op een kerk mocht lijken. Een vader van een klasgenoot had een plattegrond van de stad aan de muur hangen met vlaggetjes waar de tweehonderdveertig rooms-katholieke gezinnen woonden. Want als de nood aan de man kwam en Alva weer in het land zou komen konden ze terstond de stad uit gejaagd worden.
Behalve ‘immigranten’ zoals het Brabantse Rooms-katholieke gezin waar mijn geliefde deel van uitmaakte kende Maassluis ook emigranten. Zoals een tante van MtH, tante Maartje die tijdens een vakantie vanuit Canada naar Nederland met oom Henk op Schiphol landde. Toen tante Maartje nogal verwilderd en op blote voeten het vliegtuig uitkwam rende ze weg over het beton richting startbaan. Ze werd voor het oog van heftig wuivende familieleden nu eens driftig over het gras rennend, dan weer midden op de startbaan door grondpersoneel overmeesterd en op een brancard linea recta naar het in Maassluis welbekende 'gekkenhuis' Sint Joris gebracht om na de vakantie vanuit Sint Joris met oom Henk weer terug te gaan naar Canada.
Dit soort fragmenten uit de geschiedenissen van ‘Sluizers’ vond ik vooral kolderiek, het tweede verhaal ‘De tol’ leest meer als een novelle, waarin de intelligente Clazien of Ien Onderwater van beneden de dijk letterlijk en figuurlijk de dijk 'opklimt'. Wat dit haar zal brengen of juist niet sprak mij erg aan. Haar verlangens en interne worstelingen vol tegenstrijdigheden beschrijft MtH m.i. boeiend en inlevend. Hoe loopt dit af?
In de topografische epiloog beschrijft MtH plekken die verdwenen zijn en wat ervoor in de plaats kwam. Maar ook die plaatsen zijn hier en daar alweer verdwenen. Wat tot nu toe bleef zijn onder meer nog een straat huisjes onder aan de dijk en huisjes boven aan de dijk. Vlakbij het oude centrum, de grachtjes of de grote kerk te zien op de cover.
Al met al een aansprekend tijdsbeeld
4,5*
Het is alweer ruim 10 jaar geleden dat ik Magdalena van Maarten ’t Hart (MtH) las. Zijn boeken bevallen me wisselend. Maar deze verhalenbundel uit 1988 was een verrassing, ik heb er veel plezier aan beleefd. Behalve de topografische proloog en – epiloog bevat ‘De steile helling’ de verhalen ‘Het paradijs’ waar MtH (geboren 1944) opgroeide en ‘De Tol’. De verhalen spelen zich rond het ‘saneringsgebied’ af: oude huisjes beneden aan een dijk en boven op de dijk. Benedendijks woonden de arme mensen, bovenop de rijken of rijkeren, in ieder geval was een standsverschil te bespeuren. Dit komt in beide verhalen terug.
Natuurlijk is ook het geloof weer rijkelijk aanwezig, dit keer op een grappige manier, bijvoorbeeld de gebeurtenissen rond de verdronken woorden Gods na een overstroming. En natuurlijk voert MtH met zijn hekel aan papen de ‘Roomsen’ op die alleen aan de rand van het dorp mochten kerken in een gebouw dat niet op een kerk mocht lijken. Een vader van een klasgenoot had een plattegrond van de stad aan de muur hangen met vlaggetjes waar de tweehonderdveertig rooms-katholieke gezinnen woonden. Want als de nood aan de man kwam en Alva weer in het land zou komen konden ze terstond de stad uit gejaagd worden.
Behalve ‘immigranten’ zoals het Brabantse Rooms-katholieke gezin waar mijn geliefde deel van uitmaakte kende Maassluis ook emigranten. Zoals een tante van MtH, tante Maartje die tijdens een vakantie vanuit Canada naar Nederland met oom Henk op Schiphol landde. Toen tante Maartje nogal verwilderd en op blote voeten het vliegtuig uitkwam rende ze weg over het beton richting startbaan. Ze werd voor het oog van heftig wuivende familieleden nu eens driftig over het gras rennend, dan weer midden op de startbaan door grondpersoneel overmeesterd en op een brancard linea recta naar het in Maassluis welbekende 'gekkenhuis' Sint Joris gebracht om na de vakantie vanuit Sint Joris met oom Henk weer terug te gaan naar Canada.
Dit soort fragmenten uit de geschiedenissen van ‘Sluizers’ vond ik vooral kolderiek, het tweede verhaal ‘De tol’ leest meer als een novelle, waarin de intelligente Clazien of Ien Onderwater van beneden de dijk letterlijk en figuurlijk de dijk 'opklimt'. Wat dit haar zal brengen of juist niet sprak mij erg aan. Haar verlangens en interne worstelingen vol tegenstrijdigheden beschrijft MtH m.i. boeiend en inlevend. Hoe loopt dit af?
In de topografische epiloog beschrijft MtH plekken die verdwenen zijn en wat ervoor in de plaats kwam. Maar ook die plaatsen zijn hier en daar alweer verdwenen. Wat tot nu toe bleef zijn onder meer nog een straat huisjes onder aan de dijk en huisjes boven aan de dijk. Vlakbij het oude centrum, de grachtjes of de grote kerk te zien op de cover.
Al met al een aansprekend tijdsbeeld
4,5*
* denotes required fields.
* denotes required fields.