KliFi. Woede in de Republiek Nederland - Adriaan van Dis (2021)

Adriaan van Dis: 'Soms zeg ik een heleboel niet, omdat ik daar gezeik mee krijg' - NPO Radio 1 - nporadio1.nl
Adriaan van Dis maakt zich in Nooit Meer Slapen druk over naderende klimaatproblemen én het verschraalde maatschappelijke debat: ''We moeten de hoekige mens juist koesteren, daarmee tonen we de kracht van de samenleving.''

06-03-2021
15:30 Live stream Donner (Rotterdam) Marcel Möring interviewt o.a. Adriaan van Dis over Klifi.

Van Dis zet hoog in in het begin. Luchtige dystopische roman, met veel politieke satire. Nederland lijdt onder de regering van ‘de Renaissanceman’ (wie o wie zou dit zijn?) en onder een natuurramp. Ook experimenteert Van Dis met de schrijfstijl van het verhaal dat de lezer leest over de hoofdpersoon, het verhaal dat de hoofdrolspeler opschrijft en de innerlijke worsteling van de hoofdrolspeler. Veelbelovend!

Vanaf deel 5, net voor halverwege het boek, kakt het verhaal helaas wat in. Maar voor de opening verdient het boek al 4 sterren.

Hoewel ik nog niet eerder iets van Adriaan van Dis had gelezen, ken ik hem natuurlijk wel van tv. Vind het een leuke man en hij heeft vaak ook wel iets interessants te melden. Ik was positief verrast toen hij een soort sci-fi boek aankondigde. Nadat hij bij Eus’ boekenclub dit boek besprak besloot ik het te kopen.

Klifi is een toekomstroman, afspelend in 2031. Nederland is inmiddels een republiek, geleid door een dictator, een klimaatontkenner. Een enorme overstroming maakt veel slachtoffers maar de overheid doet alsof er niets gebeurd is. Tot dit punt was het echt genieten voor mij. De ‘worldbuilding’ wordt goed beschreven, ik kon het me goed inbeelden. Helaas wordt het voor mij hierna een stuk minder, als de hoofdpersoon de verhalen van de slachtoffers gaat opschrijven. Het idee is interessant alleen beklijven de personages niet bij mij, het bleef een beetje afstandelijk. Ik merkte dat ik mijn interesse verloor aan het eind. Dat is jammer en klinkt misschien iets te streng. Ik vind het prijzenswaardig dat een groot schrijver experimenteert met verschillende vormen en überhaupt iets doet met genreliteratuur.

Beroerd. Van Dis beschrijft een soort van toekomst met een nieuwe leider (die verdacht veel lijkt op Baudet) in Nederland en een flinke klimaatcrisis. In de basis een prima idee, maar ik vind de vorm irritant en de inhoud is wel erg plat en banaal. Personages boeien niet (en een heel hoofdstuk, bijna 2/5 van het boek, draait om hetgeen mensen is overkomen) en de klimaatcrisis en het hele wereldbeeld worden nogal simpel weergegeven. Het lijkt er eerder op dat Van Dis bepaalde dingen wil zeggen, maar erg lui is geweest in de uitwerking. 1,0*.

De eerste keer dat ik iets van Van Dis lees en het heeft mij ook niet erg overtuigd. De vorm is mij eerlijk gezegd tijdens het lezen vooral boven de pet gegaan, maar nu ik hier en elders wat recensies lees, krijg ik ook niet de indruk dat ik daar nou veel aan gemist heb. Weinig boeiende bijrollen ook (zoals ook al eerder opgemerkt). Geen diepe onvoldoende, want het vertrekpunt is aardig en er zaten wat scherpe verwijzingen in.

Terzijde: wellicht zijn het de al behoorlijk op goede beeldvorming beluste huidige regering, de nasleep van de toeslagenaffaire, de formatieperikelen en de indruk dat de man eeuwig premier wil blijven, maar ik kreeg bij de president meer het beeld van een wat uitvergrote Rutte dan van Baudet. Of ik buiten de krant nou toch nog een gezonde blinde vlek voor laatstgenoemde heb, of dankzij Bert Wagendorp al iets meer gewend geraakt was aan een gefictioneerde Rutte...

Aangenaam boekje, bijzonder actueel ook. In krap 200 pagina's schetst Van Dis een Nederland dat geconfronteerd wordt met een watersnoodramp in dictatoriale tijden. Een en ander heeft natuurlijk met elkaar te maken. Alle woke-mensen hebben in de jaren ervoor zoveel ergernis opgeroepen met hun gedram over gelijkheid en het klimaat dat ze daarmee een precedent hebben geschapen voor de verkiezing van een absolute heerser, een soort kruising tussen Baudet en Trump die zich gesteund weet door de brede middenklasse.

Fraai hoe veel tendensen uit onze maatschappij een uitvergroting hebben gekregen in de roman. De uitwerking daarvan is overtuigend en geloofwaardig. Daarmee is het juist geen satire op het huidige politieke en maatschappelijke klimaat. Minder geslaagd vond ik het middenstuk waarin iets teveel rare personages hun opwachting maken. Toen begon het allemaal wat te slepen. Maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd door de opzet van het boek en de geslaagde schets van ons land in minder fortuinlijke tijden.

Vond het fascinerend dat bepaalde stukken tekst een andere opmaak krijgt, dit in combinatie met de Poema als vorm van censuur doet me denken aan Het Kaartenhuis / House of Leaves van Mark Z. Danielewski, waarin de opmaak (en kleur) van de tekst een cruciaal rol speelt. Daarnaast wordt ook de Minotaur genoemd, die velen interpreteren als censuur van schrijvers.