De Fundamenten - Ramsey Nasr (2021)
Nederlands
Sociaal / Ideeënliteratuur
64 pagina's
Eerste druk: De Bezige Bij,
Amsterdam (Nederland)
Het voelt als iets uit een vorig leven, hoe men in maart 2020 de dagen sleet: verward, in kwetsbare verbondenheid starend naar de tv en naar alle krantenkoppen. Enkele maanden later prevaleerde juist de snoeiharde onvrede over het virus en de langdurige maatregelen. Burgers revolteren. Hoe komen we nu nog vooruit? Na één jaar corona maakt Ramsey Nasr de balans op. Hij schreef drie stukken vanuit een persoonlijke worsteling met het afgelopen jaar. Het resulteert in één groot literair, maatschappelijk betrokken essay over ons land. Het eerste stuk van deze trilogie reflecteert op de beginfase, vlak na de sluiting van al het openbare leven, toen het stof van de stilte nog maar nauwelijks was gaan liggen: een essay over kunst en onzekerheid, onvermoede handvatten in een nieuwe wereld. Het tweede stuk gaat in op de plotse omslag die we sinds kort ervaren, nu het wachten veel Nederlanders te lang duurt: nuchterheid maakt plaats voor botheid, sentiment voor hysterie. Hoe komen we hieruit? Het derde essay geeft een mogelijke richting aan, maar maakt in ieder geval duidelijk dat we na deze pandemie niet verder kunnen zonder ons leven radicaal om te gooien.
Opgedeeld in drie 'fasen' van het coronajaar, bekijkt Nasr de samenleving en reflecteert hier kritisch op. Maar, deze kritische reflecties zijn door het jaar heen (en ver daarvoor!) al door zovelen zo veel beter en uitgebreider gedaan, wat dit een herhaling van jewelste maakt.
Twee voorbeelden: klimaatverandering is erger dan we denken, multinationals hebben ons aan de rand van de afgrond gebracht, maar worden immer gered door een politiek systeem dat om de vier jaar herkozen wil worden. Ja duh. Of: het kapitalisme en het denken in termen van groei enkel is toegenomen vanaf de jaren '80 en dit heeft gezorgd voor een verlies van 'het menselijke'. Sow, echt?
Niet alleen de herhaling, maar ook een vorm van elitarisme bespeurde ik al meteen in de eerste fase van het essay: zodra hij het heeft over 'viruswappies', FvD'ers en boze boeren beticht hij er van "te weigeren na te denken over de toekomst" en zich liever te richten tégen "De Ander". Om 10 (!) zinnen later in diezelfde denkfout te stappen door deze 'Anderen' te betichten van "hysterie en stompzinnigheid". Au Ramsey.
Volgens mij doen deze groepen júist wat je in het derde stuk betoogt, namelijk 'eigen verantwoordelijkheid nemen' als de overheid iets nalaat. De burger in opstand. Dat dit niet volgens jouw, uit de hemel neergedaalde, idealen verloopt is natuurlijk hemeltergend, maar ze DOEN iets.
Vervolgens predikt onze kunstenaar rustig verder over kokkels, van Gogh en Aristoteles die het allemaal stukken beter doen. Gelukkig (!) kent Ramsey zichzelf goed genoeg door hand in eigen boezem te steken als hij zegt: "ik ben geen econoom en zeker geen genie". Laten we het daar op houden.
1*.
