Wolfszeit: Deutschland und die Deutschen 1945-1955 - Harald Jähner (2019)
Alternatieve titel: Wolfstijd: Duitsland en de Duitsers 1945-1955
Duits
Historisch
464 pagina's
Eerste druk: Rowohlt,
Hamburg (Duitsland)
"Zoveel begin was er nog nooit. Zoveel einde ook niet.'' Zo omschrijft Harald Jähner de 'wolfstijd' in Duitsland, die begon met het einde van de Tweede Wereldoorlog en tot diep in de jaren vijftig voortduurde. Toen de oorlog voorbij was, stonden de Duitsers voor het grote niets, de Stunde null. De ramp die ze zelf hadden veroorzaakt was ongekend, het aantal doden niet te overzien. De steden lagen in puin, kinderen groeiden op zonder vader, meer dan de helft van de bevolking was op drift. Miljoenen vluchtelingen en ontheemden, ontslagen dwangarbeiders en terugkerende krijgsgevangenen moesten in de chaos een nieuw bestaan zien op te bouwen. Maar te midden van alle armoede, honger en anarchie ontstond ook een niet te onderdrukken levenslust, een verlangen naar dansen, naar welvaart – en naar vergetelheid. 'Wolfstijd' is een grote naoorlogse mentaliteitsgeschiedenis die de Duitsers in al hun diversiteit toont: van de naamloze verkopers op de zwarte markt, hun zakken volgepropt met pakjes Lucky Strike, tot stijlvolle huisvrouwen, gezeten aan een niervormige designtafel. Van 'heropvoeder' Alfred Döblin en de intellectuelen die een cultuur van debat reanimeerden, tot Beate Uhse, die de eerste seksshop ter wereld opende. Jähner schildert het sociale panorama van een decennium dat beslissend was voor de Duitsers en in veel opzichten heel anders was dan we denken.
Je kan het gesprek via radio1.be herbeluisteren.
60 blz voetnoten en 13 blz bibliografie, dat ziet er afschrikwekkend uit, maar die beletten niet dat ik ademloos bleef lezen en kijken naar die chaotische wereld waarin mensen toen leefden en overleefden!
Ik heb het vermoeden dat de titel van dit boek is afgeleid van het verhaal van Der Steppenwolf van Hermann Hesse.
De titel lijkt eerder ontteend aan Eine Frau in Berlin - Martha Hillers (1954) - BoekMeter.nl.
Althans er is een hoofdstuk over de seksualiteit en vooral het deel over de verkrachtingen door sovjetsoldaten waarin dat boek van Hillers wordt aangehaald. Uit dat boek haalt (citeert) de schrijver dat de seksuele voorkeur van die schrijfster in vooral Oost-Duitsland wordt vergeleken met die van wolven. Het dierlijke dus. Kiezen voor het sterkste mannetje van de roedel in de hoop dat de rest je met rust laat. De term zelf wordt dan ook eenmaal gebruikt, als Hillers nog een keer wordt aangehaald.
Het boek is op een bepaalde manier eclectisch en beschrijft een heleboel vlakken, zeker in het tweede deel gaat het ook meer over de culturele geschiedenis maar deze stukken vond ik wat minder. Jähner is ook fan van een inmiddels haast vergeten schrijver (ik ben de naam alweer kwijt) en hij richt zich wat meer op de elite in relatie tot kunst en cultuur. Dat hoort allicht hier wel bij om een compleet beeld te schetsen maar de delen rond het volk vind ik gewoon veel interessanter. Ook een laat hoofdstuk over de omgang met de holocaust is zeker belangrijk maar lijkt thematisch niet helemaal te passen. Naar boven afgerond 4,0*.
Wat ik frappant vindt is het gebruik van het woord 'wolf' in de titel. Wie-o-wie was er in Duitsland ook alweer 'fan' van om zijn hoofdkwartieren te duiden met wolf?