De Procedure - Harry Mulisch (1998)

Sterk werk van Mulisch. Wederom pakt hij lastige materie aan die hij soms heel eenvoudig weet uit te leggen. Eenvoudige dingen kan hij weer moelijk maken (zie Het Stenen Bruidsbed) maar hier blijft dat beperkt. En passent leer je de geschiedenis van de Golem en krijg je les in Joodse en meer algemene geschiedenis. Ook de opzet van het boek is wederom wat Mulisch voor mij een interessant schrijver maakt. Net even iets anders, in stijl of opzet, om het boek net wat meer cachet te geven. Maar nu krijgen we dus de geboorte in verschillende stadia, terwijl je wel het gevoel hebt een roman te lezen, terwijl het 3 samenhangende verhalen zijn (en het eerste is niet eens verhalend).
En tja, de afloop. Nogal voorspelbaar, aangezien elke hoofdpersoon bij Mulisch die iets ontdekt aan het eind sterft.

Een knap staaltje puzzelwerk in dit boek, voornamelijk een roman, maar meer dan dat. De verhaallijnen hebben connectie met de 22 letters van het Hebreeuwse alfabet, gebaseerd op het aloude, in de derde eeuw geschreven Boek van de Schepping. En in die letters zit, volgens de oude mystieke traditie, een kracht verborgen die leven kan maken. Leven in letters, in taal en in de schepping van de mens. Het is meer dan een roman, een netwerk van verhalen waarin de geschiedenis voorbij komt, vooral de Joodse geschiedenis. Zoals we van Mulisch kunnen verwachten is hij niet bescheiden in het etaleren van zijn kennis. Maar dankzij de ironie en verborgen zelfspot is dat niet storend. Een prachtig boek dat na meerdere keren lezen open gaat.