Willem Die Madoc Maakte - Nico Dros (2021)

Willem die Madoc Maakte van Nico Dros staat op de shortlist voor de Libris Literatuur Prijs 2022. Ik zou dit boek uit mezelf niet snel opgepakt hebben; historische romans, en dan met name romans die zich afspelen in de Middeleeuwen trekken me niet heel erg. Toch ben ik blij dat ik dankzij de Libris Prijs op het spoor gezet werd van dit verhaal, want ik heb er met volle teugen van genoten.

Een Vlaamse mediëvist krijgt per toeval een aantal werken uit de dertiende eeuw in handen. De werken lijken van Willem te zijn, de schrijver die nog steeds gelezen wordt, omdat hij Van den Vos Reynaerde schreef. Één van de documenten is in codetaal geschreven en de mediëvist vermoedt dat dit misschien wel het verloren gewaande Madoc is. Hij beseft dat hij goud in handen heeft, maar hij krijgt het document niet ontcijferd. Opeens ziet hij voor zich hoe de man die wij als Willem kennen als kind aanspoelde op een strand en opgroeide in een klooster. Hij laat de cryptische tekst voor wat-ie is en stort zich volledig op het uitwerken van de visioenen die hij heeft omtrent het leven van Willem.

Lees verder

De uitgever citeert op de kaft de uitspraak van een recensent die Dros “De Nederlandse Umberto Eco” noemde. Dit is op zijn minst een zware overdrijving. Het boek gaat over een man die niet alleen een persoonlijke, individuele ontplooiing doormaakt, maar ook over de moeizame emancipatie van een maatschappij. Dat wordt dan verteld in een vaak ingewikkelde, gemaakt ouderwetse stijl, met scenes die zorgvuldig erotiek en geweld doseren, met beschrijvingen van veldslagen en gevechten, die soms een hoog “Rode-Ridder”- gehalte hebben. Het is geen gemakkelijke lectuur, maar wel boeiend tot het einde, ik heb het graag gelezen, maar het kwam op mij zeer commercieel over. Pulp voor intellectuelen, dat mag er ook zijn.

Het begin van het boek lijkt me een ode aan Eco's Naam van de Roos. Of anders een schaamteloze copy. Dros weet voor mij niet overtuigend te maken waarom de hoofrolspeler, die verschillende namen aanneemt, Van den Vos Reinaerde zou hebben geschreven. Ook het Madoc gegeven is onzinnig. Het lijkt me toch duidelijk dat Madoc een eerder geschreven "boek" is van Willem. Niet wat Drost er van maakt.
De stijl van Drost ligt me niet. Doet soms wat wikipedia achtig aan, al schrijft ie zelf in het Naspel daar voor behoedt te zijn. Al met al een teleurstelling en zeker geen Nederlandse Umbert Eco.

Willem die Madoc maakte is een spannend en heel goed geschreven roman over de middeleeuwen. Het lijkt me als schrijver ronduit vervelend dat als je een boek over de middeleeuwen schrijft je wordt vergeleken met Umberto Eco. Ik snap dat het om verkoopredenen op de omslag staat, maar ik vind het verder niet zo zinvol om die vergelijking door te gaan trekken. Gaan we niet doen dus.

Nico Dros heeft een lijvig (bijna 600 pagina's) werk geschreven over de wees Beda, die opgroeit in een klooster. Daar bekwaamt hij zich in het schrijven en kopiëren, maar een leven als monnik is niet weggelegd voor deze dromer. Hij ontsnapt op spectaculaire wijze (en ook op een wijze die hem later nog duur zal komen te staan) en weet zich na wat omzwervingen gepositioneerd in het hof van graaf Hincmar. Daar komt de man, die zich Madoc is gaan noemen, tot ware wasdom. Deze hoofdstukken (gebundeld in het deel 'Lichaam') zijn de hoogtepunten uit het boek. Het deel erna, 'Geest', verhaalt over de geestelijke en literaire wording van Madoc. Daarin verschijnt voor ons de mysterieuze schrijver van Van den vos Reynaerde, maar niet voordat hij zijn naam heeft veranderd in Willem.

Het wisselen van naam en identiteit (het zal nog een laatste keer gebeuren!) is een belangrijk thema in dit boek (wie ben je als je je afkomst niet kent?). Maar tegelijkertijd vertelt Willem die Madoc maakte over modernisering in een traditionele wereld. Madoc wil het systeem van feodaliteit grondig herzien en in de rol van Willem stelt hij (levensgevaarlijke!) vragen bij de rol van God en geestelijkheid. Daar zit misschien het enige kritiekpunt van mij op de roman. Is Madoc niet te modern? Soms wordt het bijna anachronistisch.

Het taalgebruik van Dros is hier en daar wat archaïsch. Hij gebruikt woorden die zelden nog worden gebruikt in het dagelijks taalgebruik. Maar ik heb er wel echt van genoten: je waant je daardoor nog meer in die late middeleeuwen. Want dat is wat dit boek als geen ander doet. Het sleurt je mee naar de dertiende eeuw, in al zijn gruwelijkheid, smerigheid, wonderlijkheid, waardoor je als lezer keer op keer met verbazing om je heen kijkt.

Het boek begint interessant en kan, via een raamvertelling tot een soort speurtocht leiden. Maar na het eerste deel rond de jeugdjaren raakte ik verward. Het gaat ineens over Madoc. Ik dacht eerst nog dat er dan een soort twist zou komen, dat dat verhaal als leidraad door het werk Madoc zou dienen, maar uiteindelijk is het gewoon heel simpel een alterego van Willem. Dat is dus anders dan de meeste mensen denken en dat is prima, alleen dacht ik ook: wat wil de schrijver nu met dit boek? De rest was een simpele ridderroman die erg oppervlakkig blijft, los van de thematiek over identiteit et cetera. Bijna 600 pagina's tekst maar vooral veel plot en aan het eind had ik niet het idee de personages ook maar een beetje beter te kennen. Ook sfeer miste ik hierin wel, die periode wordt beschreven maar komt nooit echt tot leven. Het boek is best goed geschreven want echt vervelen deed ik me niet eens en het las enorm vlot weg (en misschien las ik wel te vlot waardoor ik iets heb gemist ofzo) maar ik las het vooral volledog apathisch. Dit werk deed me precies niets. 2,5*.