Afropean: Notes from Black Europe - Johny Pitts (2019)
Alternatieve titel: Afropeaan: Notities uit Zwart Europa
Engels
Sociaal / Waargebeurd
416 pagina's
Eerste druk: Allen Lane,
Londen (Verenigd Koninkrijk)
‘Afropean’ is een ter plekke geregistreerde documentaire van de gebieden waar Europeanen van Afrikaanse afkomst proberen hun meervoudige loyaliteit in evenwicht te houden en nieuwe identiteiten smeden. Het is een alternatieve kaart van het continent, die de lezer meeneemt naar plaatsen als Cova Da Moura, de Kaapverdische sloppenwijk aan de rand van Lissabon met zijn eigen ondergrondse economie, en Rinkeby, het gebied van Stockholm dat voor tachtig procent door moslims is bevolkt. Johny Pitts bezoekt de voormalige Patrice Lumumba-universiteit in Moskou, waar West-Afrikaanse studenten nog steeds de banden uit de Koude Oorlog met de USSR benutten, en Clichy Sous Bois in Parijs, waar de rellen van 2005 ontstonden, terwijl het boek de Afropeans presenteert als de hoofdrolspelers in hun eigen verhaal.
'Afropean' by Johny Pitts review
Typerend is een stukje over Zwarte Piet, dat hij niet snapt dat het zo moeilijk is een "achterhaalde en verdeeldheid zaaiende 'knecht' eens en voor altijd af te schaffen". Dat zegt denk ik alles over dit boek voor mij. Een goede antropoloog, iemand die met open blik de wereld in gaat, ziet wel dat Zwarte Piet een foute karikatuur kan zijn maar ook dat dit een stukje ingebedde cultuur is die je niet zomaar kan veranderen. Dat is misplaatste arrogantie te denken van wel. Alsof je zegt dat iets barbaars als onverdoofd slachten toch best zomaar gestopt kan worden, waar doen die gelovigen moeilijk over?
450 pagina's en dat zijn er toch wel enkele te veel. Het is allemaal wat wollig neergezet zonder dat Pitts echt daarmee overtuigt. Vlot schrijven lukt hem wel, maar zijn stijl is ook wat potsierlijk. Zo begint hij een hoofdstuk waarin hij Europa portretteert maar hij probeert te literair over te komen zonder dat de stijl echt erbij past. Dat deed Pfeijffer een heel stuk beter. En hij haalt er soms van alles bij. Pagina's over reggae en het geloof van de rastafari bijvoorbeeld. Dat heeft echter niets met het onderwerp te maken. Wel goed dat hij in elk hoofdstuk een andere invalshoek kiest maar het stukje reggae in Amsterdam slaat de plank wat mis. Opzich geeft hij ook wel een algemeen beeld van de diaspora maar zoomt vaak in op individuen in plaats van een algemeen verhaal. Dat boeit mij minder.
Een boek over racisme dus maar ook boeiend om te zien hoe Pitts zelf vol vooroordelen zit. Over Russen, maar ook over Scandinavië. Hij benoemt het dat hij een bepaald beeld had maar of hij zich bewust is van zijn vooroordelen? Daarvan geeft het boek geen blijk. 2,5*.
P.s. Er staan ook enkele zwart-wit foto's in het boek van eigen hand; Pitts is ook fotograaf. Maar het zijn alle wel erg magere plaatjes, eerder vakantiekiekjes die amateuristisch ogen. Raar, want zijn kleurenfoto's op zijn website zijn een pak beter.