menu

East of Eden - John Steinbeck (1952)

Alternatieve titel: Ten Oosten van Eden

mijn stem
4,32 (49)
49 stemmen

Engels
Psychologisch

601 pagina's
Eerste druk: Viking Press, New York (Verenigde Staten)

Het verhaal van Cain en Abel, oftewel de afgewezen Cal en de voorbeeldige Aron, die wedijveren om de liefde van hun vader. Het boek speelt zich af in de betrekkelijke rust van Salinas Valley in Californië ten tijde van het begin van de eerste wereldoorlog. Het beschrijft de strijd tussen goed en kwaad maar laat de lezer vooralsnog in het ongewisse wie nu werkelijk de kwaden en de goeden zijn. De conclusie is: "Het is vreselijk als niemand van je houdt....het maakt je vals, geweldadig en gemeen".

zoeken in:
5,0
Over zonen die hunkeren naar een beetje vaderliefde

Het bijbelverhaal over Kaïn en Abel is niet alleen het verhaal van de eerste moord, van een zondige jongen die straf verdient. Het is ook het verhaal van een jongen die afgewezen wordt, of zich tenminste afgewezen voelt. Kaïn wil net als Abel geliefd zijn en als zijn broer wel liefde krijgt en hij niet slaan bij Kaïn de stoppen door. Daarmee is het een verhaal over heel basale emoties: liefde, jaloezie, met op de achtergrond de angst afgewezen te worden.

John Steinbeck heeft dit bijbelverhaal als uitgangspunt genomen voor zijn grootse epos East of Eden, een lijvige roman dat in 1952 verscheen. Het verhaal gaat vooral over twee generaties Trask, Adam en zijn broer Charles, en over Adams zonen Cal en Aron. Tegelijk is dit ook de geschiedenis van John Steinbeck zelf. Hij is de kleinzoon van Samuel Hamilton, de oude, wijze man die Adam Trask met raad en daad bijstaat. Heel eventjes komt Steinbeck zelf ook voor als personage in dit boek.

Tot twee keer toe voert Steinbeck een Kaïn-en-Abel-vertelling op, de eerste keer in de vorm van de broers Adam en Charles en de tweede keer in de vorm van Adams zonen. De Kaïn-figuren krijgen in dit boek een C mee als eerste letter van hun naam en de Abel-types beginnen allemaal met een A. Beide generaties Trask moeten moeite doen om liefde van hun vader te krijgen. En die poging liefde te krijgen, gaat vaak samen met grote gevoelens van onzekerheid. Of je nu de wildebras bent (Charles, Cal) of de intelligente en lieve jongen (Adam, Aron), nooit is duidelijk of en waarom van je gehouden wordt.

Net als Charles te sterk is voor Adam is Cal dat voor Aron. Het zijn fysiek krachtige jongens en mannen, maar ze hebben ook een krachtige persoonlijkheid. Maar hun hang naar vaderliefde slaat een flinke deuk in al die kracht en stoerdoenerij. Zo groeien ze op met de les dat ze moeten manipuleren om te overleven. Ze worden niet als vanzelf liefgehad, ze pogen dat te verdienen. Overigens heeft Adam het als geliefde ook niet eenvoudig. Hij wordt door zijn vader het leger in gestuurd, een grotere straf is voor hem niet denkbaar. Toch moet hij geloven dat zijn vader hem verkiest boven zijn broer Charles.

Het verhaal van Adam en Charles gaat over de strenge en onbereikbare vader, het verhaal van Aron en Cal gaat ook nog over de afwezige moeder. Zij heet Cathy (let op: met een C) en zij is hoerenmadam en verpersoonlijkt in dit boek het kwaad. Terwijl de andere personages worstelen met goed én kwaad, is Cathy alleen kwaad. Zij denkt alles en iedereen aan te kunnen, maar anderen spiegelen haar voor dat ze een incompleet persoon is.

In de familie Trask komt de wijsheid van buiten. Ik noemde al Samual Hamilton, de wijze buurman die goed is voor enkele zeer lezenswaardige scènes, als hij probeert de door Cathy verlaten Adam weer de zin van het leven in te laten zien. En Lee, de Chinese bediende in huize Trask. Hij doorziet de mechanismen die ontstaan tussen vader Adam en zoons Cal en Aron. Hij weet wat hen drijft, wat hen bij elkaar houdt, wat hen uit elkaar trekt. Hij is de vertrouwenspersoon van iedereen en speelt daarbij nogal eens onder een hoedje met Samuel.

Steinbeck heeft als achtergrond het Westen van de VS gekozen, zijn eigen geboortegrond. In de Salinas Vallei probeert de arme Hamilton een leven bij elkaar te schrapen als boertje en als reparateur van landbouwmachines. De rijke Adam heeft het allemaal veel gemakkelijker. Alleen heeft de breuk met Cathy zijn plan doorkruist om een welvarende farm in de vallei op te bouwen.

De roman is vol met prachtige familietaferelen, vol met symboliek, vol met indrukwekkende beschrijvingen van de locatie en de tijd waarin het speelt. Het verhaal omspant een lange periode, waardoor verschillende dramatische momenten voorbij komen. Het is een boek van leven, liefde en dood. Van geluk en ongeluk. Van goed en kwaad. Het zoekt antwoorden op de vraag hoe wij als mens gevormd worden. Wat en wie bepaalt ons karakter? Hoeveel invloed hebben we zelf op onze levensloop en hoeveel wordt bepaald door de familie waaruit we komen? Wanneer kun je echt zelfstandig je leven leiden? Wanneer hou je op kind te zijn?

Steinbeck introduceert een bonte stoet intrigerende personages. Meestal zijn de Kaïn-types (Cal, Charles en Cathy) iets interessanter dan de Abel-figuren. Hun worsteling met goed en kwaad geeft ze meer dimensies dan de lieverdjes in dit boek. Hun pogingen om liefde te krijgen, zijn zo nu en dan hartverscheurend. Maar dit boek was niet zó fraai geweest zonder Samuel en Lee. Zij geven met hun wijze analyses meteen duiding aan de familiegeschiedenis. Het onbetwiste hoogtepunt is de diepe analyse die Lee maakt van het bijbelverhaal over Kaïn en Abel. Hij ontdoet het verhaal van lot en ongeluk en introduceert keuzevrijheid. Daarmee levert hij de sleutel tot deze roman.

5,0
Amper 19 stemmen en 1 (zeer goed) bericht? Wat word dit prachtboek hier ondergewaardeerd. Steinbeck bewijst hier voor de zoveelste maal zijn meesterschap, door een prachtig geschreven ontroerend verhaal over 2 generaties op zo'n geniale, van Christelijke symboliek doorstoken wijze neer te pennen dat ik er een krop van in mijn keel krijg. Voor mij het beste boek ooit

4,5
AB1
Ik ben nog 80 paginas ver (in het deel waar Cathy voor het eerst voorkomt) en ik ben er al helemaal weg van. Het is lang geleden dat een boek me vanaf het begin al zo weet te boeien. Volledig bericht volgt...

avatar van Muuske
5,0
Ik ben verliefd op dit boek, en ik word niet snel verliefd. Ik ben verliefd op de heilige en de schurk en iedereen die daar tussenin zit. Zij hebben mijn hart gestolen en ik wil het niet meer terug hebben.

avatar van Raskolnikov
2,5
Ondanks dat de roman al lange tijd in de boekenkast staat en ik echt van Steinbeck houd, werd ik tot nog toe tegengehouden door de omvang en de niet zo boeiende verfilming. Maar East of Eden de hoogste score voor Steinbeck op Boekmeter; moet ik er dan toch maar eens aan beginnen...?

avatar van apocrief
Niet zo boeiende verfilming? Ik weet niet of je de 1955 versie bedoelt van Elia Kazan, maar die is geweldig.

avatar van Raskolnikov
2,5
Na lezing van East of Eden toch The Grapes of Wrath erbij gepakt; klopte het dat eerder werk van Steinbeck op mij veel natuurlijker, rauwer, authentieker overkwam dan East of Eden? Ik herkende de hand van de schrijver die ik obv oudere romans was gaan waarderen nauwelijks terug. East of Eden is een groot opgezet epos, ontsproten uit een Bijbelpassage: niet zo zeer het verhaal over Kaïn en Abel, alswel het idee van keuzevrijheid en zelfverwezenlijking dat Steinbeck er in aangestipt ziet. Die spiegeling aan een oerbron leidt voornamelijk af. Het zorgt voor loodzware symboliek en vooral een vast schema waar het verhaal en personages maar niet uit los komen. Steinbeck was voor mij een meester in het schetsen personages en hun omgang met misère en de (morele) keuzes die ze op de pad vinden. In principe verschillen de personages van East of Eden daar niet van, maar hun keuzes lijken vooral voort te komen uit het grotere schema van de schrijver. Een goede schrijver kan je in zo’n situatie doen vergeten dat er een dergelijke structuur schuilgaat achter authentiek overkomende personages.

Een tweede bezwaar is de simplistische schrijfstijl. Die was in rauwere vorm altijd al wel aanwezig (zo bevestigde The Grapes of Wrath me). Een zekere naïviteit in stijl kan zelfs krachtig werken (idem), zolang het niet te zelfbewust en onoprecht overkomt. Wat ik bedoel te zeggen is dat Steinbeck zijn personages voortdurend laat uitspellen wat hen bezighoudt, in korte, kinderlijk overkomende zinnen. Zó dat voor de lezer duidelijk is waar hij op moet letten:

“He’s only been gone a couple of months. He can’t be very changed, nor much older.”
“He’ll be changed. Experience will do that.”


Vooral het personage Lee, de Chinese bediende, dat voor elke situatie een eenvoudige wijsheid paraat heeft werkte me wat dat betreft danig op de zenuwen. Sowieso zijn de personages erg dik in de verf gezet, bijna als typetjes: de levenswijze bediende, de antagonist(e) die het pure kwaad is, koppige mannen met een eindeloos eergevoel enz. Eigenlijk kon alleen een ‘normaal’ personage als Samuel Hamilton me wel bekoren; die was dan ook min of meer gevrijwaard van het Bijbelse juk waar East of Eden onder zucht.

4,0
Niet zo iets vanzelfsprekend voor mij, die graag iets met wat fantasie en niet al te volumineus lees. Maar de kracht van het boek is dat de personages van meet af aan meeslepen en intrigeren en dat tot het einde toe blijven doen. Naar het einde toe soms wat hoogdravende filosofische bespiegelingen die niet helemaal natuurlijk klinken uit de mond van plattelandsmensen, maar wel zinnig. Steinbeck durft wel diep graven in de donkere lagen van de menselijke ziel zonder effectbejag of goedkope schokeffecten. Dat is wel een bijzondere kwaliteit.
Steinbeck: terecht wereldliteratuur.

4,0
apocrief schreef:
Niet zo boeiende verfilming? Ik weet niet of je de 1955 versie bedoelt van Elia Kazan, maar die is geweldig.


Als ik de samenvatting van de film zo lees, heeft Kazan het boek blijkbaar flink gecensureerd...

'Cal Trak is op zoek naar zijn verloren gewaande moeder. Intussen smeekt hij om liefde van zijn vader, Adam, die alleen maar aandacht heeft voor zijn oudere broer. De strenge, harde Adam is het verlies van zijn vrouw, die hem heeft verlaten, nooit te boven gekomen. Als Cal erachter komt dat zijn Moeder Kate de eigenaresse is van een gok en danspaleis en een ontmoeting met haar heeft, begrijpt hij zijn vader beter.'

4,0
Raskolnikov schreef:
Sowieso zijn de personages erg dik in de verf gezet, bijna als typetjes: de levenswijze bediende, de antagonist(e) die het pure kwaad is, koppige mannen met een eindeloos eergevoel enz. Eigenlijk kon alleen een ‘normaal’ personage als Samuel Hamilton me wel bekoren; die was dan ook min of meer gevrijwaard van het Bijbelse juk waar East of Eden onder zucht.


Ik weet niet of Steinbeck Kate als voorstelling van het pure kwaad wil neerzetten. Ik vind dat hij haar veel complexer neerzet. Eigenlijk eerder een prototype van een psychopathische persoonlijkheid voor wie goed en kwaad gewoon geen betekenis hebben. Zij haat Adam niet en wil hem niet per se kwaad doen. Zij probeert hem op haar eigen manier zelf verschillende malen te waarschuwen, maar Adam beseft het niet omdat hij zich niet kan voorstellen dat er zo'n mensen bestaan. Heel fascinerend en blijk gevend van uitzonderlijk psychologisch inzicht in een tijd waarin er nog helemaal niet zo veel psychologisch onderzoek gedaan was. Psycho van Bloch is ook een goed, recenter voorbeeld.

Gast
geplaatst: vandaag om 00:41 uur

geplaatst: vandaag om 00:41 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.