De Nachtstemmer - Maarten 't Hart (2019)

Dit is een leuk boek en ideaal voor op vakantie of als je zin hebt in licht leesvoer. De hoofdpersoon is weer duidelijk een alter ego van Maarten ’t Hart. Er komt spanning in het verhaal door een dreigbriefje en andere acties van iemand die niet wil hebben dat Pottjewijd met Gracinha omgaat. Ondertussen trakteert ’t Hart op details over klassieke muziek en het stemmen van orgels. Dat wordt niet te veel, zodat het boeiend blijft en niet de vaart uit het verhaal haalt. Ook de humor is in dit boek goed gedoseerd. Ik ben er een aantal keren door in de lach geschoten, wat andere schrijvers zelden veroorzaken.

De nachtstemmer – Maarten ’t Hart | Lalagè leest - lalageleest.nl

De nachtstemmer

Een aardig boek en niet te zwaar, deze waarschijnlijk laatste roman van Maarten ‘t Hart. Het speelt zich af rond 1988 en dat klopt dan weer met het feit dat orgelstemmer Gabriël Pottjewijd (hoe verzin je zo’n naam? - nou ja, deze komt ook echt voor in Drenthe en Groningen) zijn vrouw verloor bij het treinongeluk in Winsum op 25 juli 1980, toen twee treinen in dichte mist op elkaar reden, met 9 doden tot gevolg.

‘t Hart zorgt voor een historisch kader, zoals in vele van zijn boeken, en ook in het vervolg van het boek merken we de research van de schrijver op. Zo moet hij, niet onbekend met kerkorgels, zich goed verdiept hebben in de materie van het orgelstemmen. Hiervoor gebruikte hij o.a. het boek Orgelbouwkunde van A.P. Oosterhof en A. Bouman (1956).
De omslagfoto van het boek is van de dijk bij de Dollard in Groningen, de streek waar de orgelstemmer uit het verhaal vandaan komt.

Het verhaal is, zoals gezegd, niet al te zwaar en neigt naar een streekroman. Dat is niet erg, al vind ik dat ‘t Hart hier en daar doorslaat in de beschrijving van zijn voormalige plaatsgenoten, het kerkvolk en de handwerkslieden van Maassluis. Het karikaturale druipt ervanaf, meer nog dan in vroegere romans. En dat zorgt voor een wat onwezenlijke sfeer, vooral ook omdat de orgelstemmer zich bedient van archaïsche uitdrukkingen en woorden, die toch ook eind jaren tachtig vreemd geklonken moeten hebben. Pottjewijd komt zo over als een man uit een andere tijd.

Natuurlijk is er ook weer een dominee in het spel. Dominee Berenschot blijkt een man met moderne opvattingen. Over het bijbelverhaal van de wonderbare spijziging, zegt hij: ‘O, maar zulke verhalen moeten ook helemaal niet letterlijk genomen worden, het zijn mythen in dienst van de verkondiging’. Daarop reageert de orgelstemmer: ‘Dat hoorde ik in mijn jeugd van de kansel in de gereformeerde kerk in Heiligerlee wel anders.’ Opmerkelijk is dat dezelfde dominee voorstelt een gereformeerde aannemer die meebouwt aan een moskee ter boetedoening voor deze daad van het avondmaal te weren. Dat strookt niet echt.

Het hele boek door worden de van de schrijver bekende stokpaardjes bereden. En daarmee valt ‘t Hart onnodig in herhaling. En dat er voor de weduwnaar aan het einde romantiek wacht, zie je ook al vele pagina’s eerder aankomen en verrast niet. Het is Maassluis in het kwadraat, met de bekende ingrediënten, de haven, de klare taal, de godsdienstigheid, de afkeer van de papen en de borrel altijd op tafel. Maar dat er aardig, vlot en goed geschreven is, staat dan weer buiten kijf. Aardig is vooral het Braziliaans-Portugese thema en uiteraard ontbreekt ook de klassieke muziek niet.