menu

Doktor Faustus - Thomas Mann (1947)

Alternatieve titel: Doctor Faustus

mijn stem
3,97 (17)
17 stemmen

Duits
Psychologisch / Ideeƫnliteratuur

546 pagina's
Eerste druk: Bermann-Fischer, Stockholm (Zweden)

De geniale componist Adrian Leverkühn sluit een pact met de duivel en zweert de liefde af om het volmaakte meesterwerk te schrijven. Zijn verhaal wordt verteld door een vriend, Serenus Zeitblom, die tegelijk zijn visie geeft over de oorlogsjaren.

zoeken in:
avatar van PeterW
3,0
Aangezien ik een verzamelaar ben van zaken die met 'Faust' te maken hebben, heb ik dit boek al jaren in de kast staan; maar ik zie er vreselijk tegen op er aan te beginnen.

Toch maar gelezen inmiddels?

Ik vind het moeilijk dit boek op waarde te schatten, omdat ik veel van het muzikale niet begreep.
Wat ik wél begreep vond ik absoluut de moeite waard, maar toch heb ik niet het gevoel dat ik optimaal heb kunnen genieten van dit boek.

avatar van PeterW
3,0
Ik vraag me af of je er wel optimaal van kan genieten. Ik heb er nog steeds moeite mee.

avatar van Manta
5,0
Ik weet niet of dit nog steeds is maar op de omslag van mijn uitgave (3e druk ,1989) wordt De Volkskrant geciteerd met de stelling dat deze roman zelf demonische trekken vertoont. Dat is iets wat ik na 20 jaar kan onderschrijven.

Toegegeven, het is geen lichte kost maar wat een duizelingwekkend boek! Door de jaren heen heb ik de tragische ondergang van Adrian Leverkühn 5 keer van kaft tot kaft gelezen en het blijft me roepen; regelmatig sla ik er nog eens een hoofdstuk op na.

Thomas Mann bepaalt als geen ander het tempo van het boek. De aanvang van het boek loopt niet erg vlot maar aan het eind is het onmogelijk om het nog weg te leggen.

Meesterlijk van constructie (die fascinerend wordt toegelicht in een geïnspireerde nabespreking van G.A. von Winter achterin het boek), puilt Doctor Faustus uit van de thema's;Thomas Mann sleurt alles bij de haren zijn roman in: de volksmythe van Faust, kunst- en muziekverhandelingen, natuurkundige en biologische experimenten, de biografieën van Nietzsche, Hugo Wolf, Tschaikovki, Luther en Hitler. Oudduits taalgebruik, numerologie, Dürer, theologie en ethiek, opkomend nationaal-socialisme. Mann's leitmotiv waarin ziekte en het buitengewone hand in hand gaan speelt opnieuw een belangrijke factor. Ook uit zijn eigen biografie citeert Thomas Mann vrijelijk.

De laatste keer heb ik Doctor Faustus in de originele taal gelezen (vertaling van Thomas Graftdijk ernaast gehouden, want mijn Duits is aardig, maar vooralsnog niet van het niveau van heer Mann), wat opnieuw een extra dimensie toevoegde. Opvallend daarbij was dat er in de Nederlandse vertaling voor gekozen is om sommige passages (over muziektheorie of historische zaken die waarschijnlijk te locaal zijn om van toegevoegde waarde te kunnen zijn voor de lezer) te schrappen.

Ook al lijkt het lastig doorkomen af en toe, ik kan Doctor Faustus iedereen aanraden die op zoek is naar een werkelijk bijzonder boek. Het is literatuur voor het leven, een boek om in te wonen.

avatar van Raskolnikov
2,5
Het laatste grote werk van Mann is een ontzettend moeilijk en taai boek, en misschien wel alleen werkelijk te begrijpen door Duitsers die de eerste helft van de 20e eeuw meegemaakt hebben. Een fictieve biografie van een componist die een pact met de duivel sluit om nog 24 jaar meesterwerken te kunnen componeren. Prijs? Een van liefde verstoten leven. De componist is een uitermate rationeel ingesteld persoon, die, veelal afgezonderd van de buitenwereld, hier aanvankelijk weinig problemen mee heeft.

Zijn levensgeschiedenis wordt opgetekend door een vriend die in bijna alles zijn tegenpool is. Mann laat dat vooral tot uiting komen in de vertelstijl. Zo mathematisch als de componist zijn muziek maakt, elke noot moet een motivatie hebben, zo ongeordend en impulsief vertelt de biograaf. Het is vooral dit wat Dr. Faustus zo’n zware bevalling maakt voor de lezer. Zijweg volgt na zijweg, zinnen van meer dan 100 woorden en vele bijzinnen zijn eerder regel dan uitzondering, en wat in 10 woorden uitgelegd kan worden, wordt bij voorkeur in een veelvoud daarvan beschreven. Op dramatisch vlak is Dr. Faustus ronduit teleurstellend. Pas na 250 pagina’s doet de figuur Mefistofeles zijn intrede en lijkt het verhaal goed op gang te komen. Helaas zakt de boel weer volledig in en duurt het toch nog tot de slothoofdstukken voordat we meer vernemen van de invloed die die ontmoeting op de componist had.

Voor de leek (als ik) is het moeilijk te doorzien waar Dr. Faustus precies over gaat. Het leven van de componist bestrijkt de jaren 1885 tm 1940, terwijl het geschreven wordt (ook in werkelijkheid) gedurende de laatste jaren van WO II. Daardoor vallen de gebeurtenissen soms te lezen als metaforisch voor het Duitsland van eind WO II, terwijl uit het nawoord te begrijpen valt dat Dr. Faustus het Duitsland ten tijde van Maarten Luther representeert en de componist het Duitsland ten tijde van Hitler. Tegelijkertijd zitten er allerlei elementen uit Nietzsche’s levensloop en die van Mann zelf in het verhaal verwerkt. Natuurlijk is het ook nog eens een boek over (de ontwikkeling van) klassieke muziek, met vele theorieën die alleen door ingewijden te volgen zijn. Het zou me niet verbazen als Mann voor zijn verhaalstructuur gekeken heeft naar de opbouw van klassieke muziekstukken, maar daar moet ik afhaken. Ik vermoed dat dit, net als bijv. Ulysses, een roman waar het leuker is óver te lezen dan te lezen. Tekenend is dat Mann zelf het nodig vond een boek te publiceren over de precieze betekenis van Dr. Faustus…

Melchert
Lees het en lees het nog een keer. En als je mazzel hebt, zul je net als ik een glimp opvangen van datgene waar het over gaat. Daarnaast had ik het geluk een duits literatuurkundige of iets dergelijks te treffen op de camping waar ik verbleef en die nam mij nog een stapje verder mee, bij het kampvuur, met bier, dus ik kan me van zijn aanvulling niets meer herinneren. En toch, en toch is het een heel bijzonder boek.

avatar van NYSe
Tweede poging, tweede keer dat ik halverwege vastloop.

Mijn favoriete schrijver zal Mann misschien nooit worden, al was 'De dood in Venetië' erg sfeervol en geslaagd beklemmend. 'Doctor Faustus' is simpelweg te hermetisch, en hoewel de warrige, soms karikaturaal naïeve schrijfstijl van Mann's alter ego Zeitblom voor de literatuurconnaisseur ongetwijfeld dikke pret oplevert, stoorde ik me regelmatig aan de vertelstructuur.

De sterkste momenten zijn de karakteromschrijvingen van Leverkühn, zonder twijfel het meest interessante personage (een tegen Asperger aanschurende, conservatieve doch antinationalistische migrainepatiënt met muzikale overtuigingen die even dionysisch zijn als dat hijzelf apollinisch is. Zeitblom zelf is maar een saaie, brave Hendrik met een ongezonde obsessie voor zijn vriend, die mij net iets te prat gaat op zijn 'humanistische' inborst); helaas ontvouwt zich op diezelfde pagina's vaak al gauw een onnavolgbare mono- of dialoog over modernistische muziektheorie. Dat Mann hierin door Theodor Adorno geadviseerd is, zal de toegankelijkheid ervan wel niet ten goede zijn gekomen.

Een intrigerend verhaal rondom een intrigerend fictief persoon, maar bijna niet doorheen te komen...

Gast
geplaatst: vandaag om 12:28 uur

geplaatst: vandaag om 12:28 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.