Madame Jeanette - Mireille Geus (2019)
Nederlands
Psychologisch / Sociaal
272 pagina's
Eerste druk: Nieuw Amsterdam,
Amsterdam (Nederland)
Leonora is negen wanneer haar moeder overlijdt. Haar vader is niet in staat het gezin bij elkaar te houden. Leonora wordt bij haar tante in huis geplaatst en heeft geen idee waar haar broers en zus zijn. Als ze naar de middelbare school gaat, verhuist ze terug naar haar vader in Amsterdam; weer is ze alleen, zonder broers en zus. Jaren later wordt Leonora door haar vriend verlaten. Hij mist een ‘thuisgevoel’ bij haar. Om de naderende feestdagen niet alleen te zijn, geeft Leonora zich op voor een Surinaamse kookcursus die afgesloten wordt met een diner op Eerste Kerstdag. Tijdens het koken komen weggedrukte herinneringen naar boven. Weten waar ze vandaan komt, helpt haar beslissen waar ze naartoe wil.
Waarschuwing vooraf: ik denk dat een heleboel mensen dit een mooi boek gaan vinden. Laat je vooral ook niet door mij weerhouden om het op te pakken. 'Madame Jeanette' (2019) is namelijk een hele degelijke psychologische roman. De ik-verteller Leonora wordt in de weken naar kerst geconfronteerd met onverwerkte jeugdtrauma's over een jonggestorven moeder en een afwezige vader. Haar gemis aan een thuisgevoel wordt uitvergroot als haar geliefde Kenneth plotseling de relatie uitmaakt en ze zodoende op zichzelf wordt teruggeworpen. Des te pijnlijker, omdat hij haar letterlijk te kennen gaf dat haar gebrekkige kookkunsten hem geen huiselijk gevoel gaven.
Wie is Leonora zelf nog zonder een betekenisvolle ander of directe familie? De relatiebreuk met Kenneth roept pijnlijke twijfels op over waarom zij het contact is verloren met haar broer en zus. Voor de andere kinderen van haar Surinaams-Nederlandse vader bleef zij als nakomer altijd een buitenbeentje. Haar broer en zus groeiden op zonder vader, terwijl Leonora veel tijd met hem kon doorbrengen. Zij zagen echter niet dat Leonora's zorgende rol tegenover haar alcoholistische vader evenzeer eigen trauma's opriep. Eenzaam ziet Leonora de kerstdagen tegemoet. De pijn van afwezige anderen sterker in deze tijd van het jaar.
Eerst wil Leonora Kenneth terugwinnen. In eerste instantie reageert ze op de advertentie voor een Surinaamse kerst-kookcursus om haar ex alsnog te overtuigen dat zij hem waard is. Maar kookbegeleidster Dushi is onverbiddelijk: je bent wat je eet, dus is het van vitaal belang om ook in de keuken in jezelf te investeren. Als investering in de eigen ziel. Haar filosofie is een mengeling van Surinaamse wijsheden, eigen ervaringen en een verwijzing naar het Bijbelse lofdicht op de sterke vrouw uit Spreuken 31:11-13. Traditionele waarden komen samen met moderne emancipatie.
Tijdens het koken van Surinaamse gerechten, het zogenaamde soul food, heeft Leonora betekenisvolle gesprekken met andere vrouwen met Surinaamse roots. Rauwe uitwisselingen over liefde, seks, verlangens en teleurstellende mannen. Diepere beschouwingen over eigen trauma's en moeilijke connecties met eigen dierbaren. Het koken dwingt de jonge vrouw om zich weer te vereenzelvigen met de Surinaamse roots die zij dacht te zijn kwijtgeraakt. Samen met haar nieuwe connecties probeert ze een steviger 'thuis' op te bouwen.
Het zal mijn hang naar somberte zijn, maar ik hou persoonlijk niet van psychologische helingsromans waarin lessen worden geleerd en mensen weer een richting geven aan hun leven. Maar in het geval van 'Madame Jeanette' (2019) is dat echt een smaakkwestie, want Geus heeft zonder meer een strakke schrijfstijl. Ze houdt de spanning vast door de filosofieën tijdens het koken kunstig te verbinden met de flashbacks van haar ik-verteller. Er zitten óók interessante thema's in verwerkt als identiteit, losraken van Surinaamse roots en ergens bij willen horen. Mijn boek is het niet, maar het jouwe misschien wel.