Tarzan of the Apes - Edgar Rice Burroughs (1912)
Alternatieve titels: Tarzan van de Apen | Tarzan #1
Engels
Avontuur
400 pagina's
Eerste druk: A. C. McClurg,
Chicago (Verenigde Staten)
De Engelse Lord en Lady Greystoke belanden na een muiterij aan boord van het schip dat hun naar Afrika brengt op een onbewoond deel van de West-Afrikaanse kust. Daar wordt hun zoontje John geboren. Een jaar later sterft de zieke Lady Greystoke, en wordt haar man gedood door een grote aap. De apin Kala, die haar eigen jong verloren heeft, ontfermt zich over de kleine John, die zij in haar eigen apentaal Tarzan (wit-huid) noemt. Zo groeit hij op als lid van de apenstam. Wanneer John jaren later de hut van zijn ouders ontdekt, en daarin ook boeken, komt hij tot de ontdekking dat hij geen aap is, maar een 'mens'. Wanneer hij leider van de mensapen is geworden verstoort een blanke expeditie zijn wereldbeeld. Hij redt Jane Porter, zijn grote liefde, en Paul D'Arnot. Die maakt hem vertrouwd met spraak en cultuur...
Geen "Me Tarzan, You Jane". Dat komt uit een interview met Johnny Weissmuller. Tarzan leert Engels lezen en later Frans spreken. Geen Cheetah.
Sommige passages zijn racistisch, met name de voorstelling van de kannibalen. Anderzijds is het zwarte meisje Esmeralda wel een sympathiek personage, al valt ze bij gevaar keer op keer flauw.
Tarzan heeft voornamelijk goede eigenschappen: de wilde met de nobele inborst tegenover de gecorrumpeerde "beschaafden". Retour à la nature. In zijn wraakactie tegen de kannibalen laat hij zich wel van zijn moorddadige kant zien, maar hé, in de jungle heersen andere wetten.
De eerste helft van het boek maakt de afkomst van Tarzan duidelijk en legt uit hoe hij leerde overleven in de jungle. De tweede helft focust op het liefdesverhaal met Jane. Het einde is nogal abrupt, maar dat heeft ermee te maken dat er een vervolg komt met "The Return of Tarzan".
Natuurlijk kun je vanuit intellectueel standpunt allerlei bezwaren maken en zeggen dat dit geen Literatuur met een grote L is, maar het is wel een heerlijk spannend en grappig jongensboek dat geen moment verveelt.
Het boek vraagt wel behoorlijk wat suspension of disbelief, maar daar krijg je een levendig, avontuurlijk verhaal voor terug. Je kunt er vast allerlei filosofische gedachten op loslaten, maar Edgar Rice Burroughs doet dat zelf nauwelijks. Hij lijkt niet de ambitie te hebben gehad om er een psychologische roman van te maken, dus wil ik het boek ook niet zo lezen. Tarzan rolt van het ene avontuur in het andere, in zo'n hoog tempo dat het nooit verveelt. Tarzan vecht met de wilde dieren in de jungle, Tarzan ontdekt zijn eigen menselijkheid, Tarzan komt in aanraking met kannibalen (altijd leuk...). En dan komen Jane en consorten en gaat het verhaal toch een beetje een andere kant op. Misschien wil de aap-mens ook wel gewoon mens zijn... Nu stopt het verhaal vrij abrupt, maar in mijn versie komt The Return of Tarzan er meteen achteraan, waardoor je een wat vollediger verhaal krijgt.
De meeste personages zijn wat karikaturaal. Jane is vooral de damsel in distress, haar vader is de typische verwarde professor, en Esmeralda doet niets dan flauwvallen. De zwarte inboorlingen zijn in dit deel nog allemaal domme kannibalen. Daar zou je je aan kunnen ergeren, maar je zou je er ook overeen kunnen zetten en gewoon genieten van Tarzans vele avonturen.